#Togail Bruidne Da Derga #### Corpus of Electronic Texts Edition ### Background details and bibliographic information Togail Bruidne Da Derga ======================= Author: Unknown --------------- ### File Description Eleanor KnottElectronic edition compiled by Maxim Fomin, Beatrix Färber, Philip Irwin Funded by University College, Cork and Professor Marianne McDonald via the CELT Project; formerly CURIA 2. Second draft, revised.Extent of text: 27650 words#### Publication CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College, Cork College Road, Cork, Ireland—http://www.ucc.ie/celt (2002) (2010) (2014) Distributed by CELT online at University College, Cork, Ireland. Text ID Number: G301017Availability [RESTRICTED] Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic research and teaching only. [RESTRICTED] Hardcopy copyright lies with the School of Celtic Studies (Dublin Institute for Advanced Studies). #### Sources **Manuscript sources**2. Dublin, Royal Irish Academy, Lebor na hUidre, p. 83a–99a. 3. Dublin, Trinity College Library, Yellow Book of Lecan, col. 716–739 (facs. p. 91a–104). 4. London, British Library, Egerton 1782, f. 108vb–123vb. 5. London, British Library, Egerton 92, f. 18ra–23v (fragment, formerly belonging to the Book of Fermoy). 6. Dublin, Royal Irish Academy, Book of Fermoy, p. 213a–216b (fragment). 7. London, British Library, Additional 33993, f. 4r–5v (beginning only). 8. Dublin, Trinity College Library, H 2 17, p. 477a–482b. 9. Dublin, Trinity College Library, H 3 18, p. 528–533. 10. Dublin, Royal Irish Academy, D IV 2, f. 79ra–86ra. **Editions**2. Whitley Stokes, The Destruction of Da Derga's Hostel, Paris 1902. [From LU. Reprinted from Revue Celtique 22 (1901) 9–61; 165–215; 282–329; 390–437; 23 (1902) 88]. With Engl. translation. 3. Best and Bergin, eds., Lebor na hUidre, Book of the Dun Cow, Dublin 1929. 4. Thomas F. O'Rahilly, Toghail bruidne Da Derga, in: Early Irish History and Mythology, Dublin 1946 [repr. 1957 1964 1971 1976 1984] 117–130. 5. Vernam Hull, ed., Togail bruidne Da Derga: the Cín Dromma Snechta recension, Zeitschrift für Celtische Philologie 24 (1954) 131–2. **Translations**2. Whitley Stokes, The Destruction of Da Derga's Hostel, Paris 1902, from LU [Reprinted from Revue Celtique 22 (1901) 9–61; 165–215; 282–329; 390–437; XXIII (1902) 88] (English). Online at http://www.fordham.edu/halsall/source/1100derga.html and http://www.bartleby.com/49/3/. 3. Jeffrey Gantz, The Destruction of Da Derga's Hostel, in: Early Irish Myths and Sagas, translated with an introduction and notes, Harmondsworth 1981 60–106 (English). 4. Kim McCone and Pádraig Ó Fiannachta, Toghail Bhruíne Da Dearga, in: Scéalaíocht ár Sinsear, Maynooth 1992 71–90 (Modern Irish). 5. Maartje Draak and F. de Jong, De verwoesting van Da Derga's Hal, in: Van helden, elfen en dichters. De oudste verhalen uit Ierland. Amsterdam 1979 148–201 (Dutch). 6. S. V. Shkunayev, Razrusheniye doma Da Derga, in: Predaniya i mify srednevekovoy Irlandii, Moscow 1991 102–127 (Russian). **Secondary literature and reviews**2. Heinrich Zimmer, Keltische studien V. Über den compilatorischen charakter der irischen sagentexte im sogenannten Lebor na hUidre. 3. Orgain Brudne dá Dergae, Zeitschrift für vergleichende Sprachforschung (Kuhn's Zeitschrift) 28 (1887) 554–585. 3. Max Nettlau, 'On the Irish text Togail Bruidne dá Derga and connected stories', Revue Celtique 12 (1891) 229–253; 444–459; 13 (1892) 252–266; XIV (1893) 137–151. 4. Eugene O'Curry, On the manners and Customs of the ancient Irish. Vol. 3, 1873 [137–151, extracts from Lebor na hUidre]. 5. Joseph H. Lloyd, 'Tracht Fuirbthen [A topographical note]', Ériu 2 (1905) 69–76. 6. Lucius Gwynn, 'De shíl Chonairi Móir' [From H. 2.7 col. 90, with transl.], Ériu 6 (1912) 130–143. 7. Richard I. Best, 'Analysis of hands in U', Ériu 6 (1912) 169. 8. Lucius Gwynn, 'The recensions of the saga Togail Bruidne Dá Derga', Zeitschrift für Celtische Philologie 10 (1914) 209–22. 9. J. Baudi[scaron], On the antiquity of the kingship of Tara, Ériu 8 (1916 [17]) 101–07. 10. Kuno Meyer, Mitteilungen aus irischen Handschriften. 'Fén dar Crínach', Zeitschrift für Celtische Philologie 12 (1918) 375. 11. Rudolf Thurneysen, Die irische Helden– und Königsage bis zum siebzehnten Jahrhundert, Halle an der Saale 1921. 12. Proinsias Mac Cana, 'On Branwen', Bulletin of the Board of Celtic Studies 18 (1960) (pt. 2, 1959) 180–82. 13. Máirín O'Daly, Togail bruidne Da Derga, 507 [Irish Sagas] no. 8 107–21. [Contains a summary of the story]. 14. Hadley P. Tremaine, 'The three Saxon princes at the Destruction of Da Derga's hostel', Éire–Ireland 4 (1969) uimhir 3, 50–54. 15. Proinséas Ní Chatháin, Swineherds, Seers and Druids, Studia Celtica 14–15 (1979–1980) 200–211. 16. Gearóid Mac Eoin, The dating of Middle-Irish texts, Proceedings of the British Academy 68 (1982) 109–137. 17. P. L. Henry, Furor Heroicus, Zeitschrift für Celtische Philologie 39 (1982) 235–42. 18. Tomás Ó Concheanainn, Notes on Togail Bruidne Da Derga, Celtica 17 (1985) 73–90. 19. Tomás Ó Cathasaigh, 'On the Cín Dromma Snechta Version of Togail Brudne Uí Dergae', Ériu 41 (1990) 103–114. 20. Máire West, 'Leabhar na hUidre's position in the manuscript history of Togail Bruidne Da Derga and Orgain Brudne Uí Dergae', Cambridge Medieval Celtic Studies 20 (1990) 61–98. 21. P. K. Ford, 'A Highly Important Pig', in: A. T. E. Matonis and D. F. Melia (eds.), Celtic Language, Celtic Culture, a Festschrift for Eric P. Hamp. (Van Nuys/California 1990) 292–304. 22. William Sayers, 'Charting Conceptual Space: Dumezil's Tripartition and the Fatal Hostel in Early Irish Literature', Mankind Quarterly 34 (1993) 27–64. 23. Tomás Ó Cathasaigh, Gat and Díberg in Togail Bruidne Da Derga, in: Commentationes Humanarum Litterarum CVII: Celtica Helsingiensia, Proceedings from a Symposium on Celtic Studies. Anders Ahlqvist, (ed.) with G. Weldon Banks, Riitta Latvio, H. Nyberg, and T. Sjöblom (Helsinki 1996) 203–213. 24. Tom Sjöblom, Advice from a Birdman: Ritual Injunctions and Royal Instructions in TBDD, in: Commentationes Humanarum Litterarum CVII: Celtica Helsingiensia, Proceedings from a Symposium on Celtic Studies. Anders Ahlqvist, (ed.) with G. Weldon Banks, Riitta Latvio, H. Nyberg, and T. Sjöblom, Helsinki 1996 233–251. 25. Máire West, Aspects of díberg in the tale Togail Bruidne Da Derga, Zeitschrift für Celtische Philologie 49–50 (1997–98) 950–964. 26. Máire West, The genesis of Togail Bruidne da Derga: a reappraisal of the two-source theory, Celtica 23 (1999) 413–435. 27. T. M. Charles-Edwards, Geis, Prophecy, Omen, and Oath, Celtica 23 (1999) 38–59. 28. Jacqueline Borsje, Approaching Danger: Togail Bruidne da Derga and the motif of being one-eyed. In: CSANA Yearbook 2: Identifying the Celtic, 75–99. Joseph Falaky Nagy (ed.). Dublin and Portland/Oregon 2002. 29. Amy C. Eichorn-Mulligan, Togail Bruidne da Derga and the Anatomy of Politics, CMCS 49 (Summer 2005) 1–19. 30. Ralph O'Connor, 'Prophecy, Storytelling and the Otherworld in Togail Bruidne Da Derga', in: Katja Ritari and Alexandra Bergholm (eds.), Approaches to Religion and Mythology in Celtic Studies (Newcastle 2008) 55–68. 31. Ralph O'Connor, The Destruction of Da Derga's Hostel: Kingship and Narrative Artistry in a Mediaeval Irish Saga (Oxford 2013). 32. Ralph O'Connor, 'Compilation as Creative Artistry: A Reassessment of 'Narrative Inconsistency' in Togail Bruidne Da Derga', Cambrian Medieval Celtic Studies 65 (Summer 2013). **The editions used in the digital edition**2. Togail Bruidne Da Derga. Eleanor Knott (ed), First edition [xxiv + 154 pp. vii Contents, ix–xv Preface, xvi–xxiv Grammatical Introduction, 1–46 Text, 47–69 Variants from RIA D IV 2, 69 Abbreviated Titles, 71–95 Notes, 97–149 Glossary, 150–154 Indexes.] Dublin Institute for Advanced StudiesDublin (1936) (reprinted 1963) (reprinted 1975) . Mediaeval and Modern Irish Series. , No. 8 ### Encoding #### Project Description CELT: Corpus of Electronic Texts #### Sampling Declaration The present text represents pp. 1–46 of the edited text, and has variants from pp. 49–69. The paragraph numbering follows Stokes's edition. Paragraphs 112–125, 149–153, 160–161, 163–4 have been incorporated from LU. #### Editorial Declaration ##### Correction Text has been checked and proofread four times. All corrections and supplied text are tagged. ##### Normalization The electronic text represents the printed text, with accents added by Eleanor Knott, and contractions silently expanded. F/f and S/s with overdot indicating lenition have been rendered F/f, S/s. Instances of n and m with overdot representing nasalisation have been rendered n, m. H prefixed to nouns has been hyphenated off. Nasalising consonants prefixed to anlaut consonants have been hyphenated off. Italicised letters have been regarded as expansions and tagged ex. The abbreviation for 'immurgu' was expanded. First letters starting sentences in the paragraphs incorporated from LU have been capitalised. These paragraphs have been rendered add source="LU" n="". ##### Hyphenation When a hyphenated word (hard or soft) crosses a page break or line break, the break is marked after the completion of the hyphenated word. ##### Segmentation div0=the saga; div1=the section (as in Stokes' edition). Page breaks are marked pb n=""; and line breaks lb n="". Poems are treated as embedded texts; line groups are numbered. ##### Interpretation Names of persons (given names), places and group names are tagged. Quotes have been rendered Q. Poems and passages of rhetoric speech have been treated as embedded texts. Foliation has been marked up using mls unit="folio" n="". #### Canonical References This text uses the DIV1 element to represent the section. ### Profile Description Created: By one or more unknown author(s). The story belongs to the Old Irish period. Date range: c.600–900.#### Use of language ##### Language: [GA] The text is in Old Irish ##### Language: [LA] One word is in Latin. ##### Language: [EN] The witness List is in English. ### Revision History * (2014-03-16) Beatrix Färber (ed.) * Items added to bibliographical list. * (2010-04-30) Beatrix Färber (ed.) * Conversion script run, header updated; new wordcount made; file parsed; new SGML and HTML versions created. * (2008-10-04) Beatrix Färber (ed.) * Header modified; keywords added; file validated. * (2008-07-19) Beatrix Färber (ed.) * Value of div0 "type" attribute modified, content of 'langUsage' revised; minor modifications made to header. * (2005-08-25) Julianne Nyhan (ed.) * Normalised language codes and edited langUsage for XML conversion * (2005-08-04T15:50:32+0100) Peter Flynn (ed.) * Converted to XML * (2002-08-15) Beatrix Färber (ed.) * File re-parsed; HTML file created. * (2002-08-14) Ruth Murphy (ed.) * Minor changes to apparatus tags. * (2002-07-03) Beatrix Färber (ed.) * Structural and content encoding reviewed; file re-parsed; header modified. * (2002-02-11) Maxim Fomin (ed.) * Final proofing, more structural and content markup applied (milestones, quotes, names), variant readings from MS D iv 2 incorporated, paragraphs keyed in from LU. * (2001-07-27) Stephen Beechinor (ed.) * Bibliography completed. * (2001-05-29) Beatrix Färber (ed.) * Header created, bibliography begun; file parsed. * (2000-08-18) Beatrix Färber (ed.) * File converted to ASCII. * (pre-1998-06) Philip Irwin (ed.) * Second proofing; structural markup added. * (pre-1998-06) Staff at the TITUS project (ed.) * First proofing. * (1996) Staff at the TITUS project (ed.) * Text keyed in. --- #### Corpus of Electronic Texts Edition: G301017 ### Togail Bruidne Da Derga: Author: Unknown ### List of witnesses * **Y**: Yellow Book of Lecan 91 a 1; complete text. * **D**: RIA D IV 2 79 ra 1; complete text. * **Eg**: Egerton 1782; complete text. * **U**: Leabhar na hUidre 83a 1; fragment. * **E**: Egerton 92 (1-483; 645-1044); fragment. * **F**: Book of Fermoy; p. 213 (1045-1351); fragment. * **H**: H 2 17 p. 477 (ll. 164-361; 546-894; 1045-1197); fragment. * **Y2**: Yellow Book of Lecan p. 432-33 (ll.1-99); fragment. * **Add**: Additional 33,993 (ll.1-145); fragment. --- p.1 {YBL folio 91a 1} 1] [Buí rí amra](G301017/app001.html) airegda for **Érinn**, **Eochaid 2] [Feidleach](G301017/app002.html)** a ainm. [Do-luid feachtus n-ann dar aenach](G301017/app003.html) 3] m-**Breg Léith**, con-accai in mnaí for ur in [tobair](G301017/app004.html) & cír 4] chuirrél argit co n-ecor de ór [acthe](G301017/app005.html) oc folcud a [l-luing](G301017/app006.html) 5] [argit & ceithri h-eóin](G301017/app007.html) óir furri & gleorgemai [beccai di](G301017/app008.html) 6] [charrmogul](G301017/app009.html) chorcrai h-i forfleascuib na [luingi](G301017/app010.html) . Brat 7] cas [corcra](G301017/app011.html) [fo loí](G301017/app012.html) chaín [aicthe](G301017/app013.html) . Dúalldai airgdidi 8] ecoirside de ór [oibinniu isi*n* bratt](G301017/app014.html) . Léne lebur-chulpatach 9] [isí chotutlemon dei sítiu úainide](G301017/app015.html) fo 10] [derginliud](G301017/app016.html) óir impi. Túagmíla ingantai di ór & [airget](G301017/app017.html) 11] [fora bruindi & a formnaib & a gúallib](G301017/app018.html) isind léne [di](G301017/app019.html) 12] cach leith. [Taitned fria](G301017/app020.html) in grían [co b-ba forderg](G301017/app021.html) dona 13] feraib [tuídhleach](G301017/app022.html) ind óir frisin n- [gréin asin títiu](G301017/app023.html) 14] uain*i*di. Dá trilis n- órbuidi [fora cind](G301017/app024.html) . *Fige* [ceithri](G301017/app025.html) 15] n-dúal [ceachtar n-dé](G301017/app026.html) , & mell for rind [cach](G301017/app027.html) dúail. [Ba](G301017/app028.html) 16] cosmail leó dath ind [foiltsin](G301017/app029.html) fri barr [n-ailestair](G301017/app030.html) h-i 17] [samrad](G301017/app031.html) nó fri dergór íar n- dénam a datha. 18] Is and buí oc taithbiuch a fuilt dia folcud 19] & a dá láim tria derc a sedlaig immach. Batar gilithir 20] sneachta [n-oenaichde na dí](G301017/app032.html) dóit & batar [maethchóiri](G301017/app033.html) 21] & batar [dergithir sían](G301017/app034.html) slébe na dá grúad [n-glanáilli](G301017/app035.html) . 22] [Badar duibithir druimne daeil na dá malaich](G301017/app036.html) . [Batar](G301017/app037.html) 23] [inand & frais](G301017/app038.html) do némannaib a déta ina cind. [Batar](G301017/app039.html) 24] [glasithir](G301017/app040.html) buga na [dí](G301017/app041.html) súil. [Batar dergithir partaing](G301017/app042.html) 25] na beóil. [Batar forarda míne maethgela](G301017/app043.html) na dá 26] gúalaind. [Batar](G301017/app044.html) gelglana sithfhota na méra. [Batar](G301017/app045.html) 27] fota na láma. [Ba gilithir](G301017/app046.html) úan [tuindi in taeb](G301017/app047.html) seng 28] fota tláith mín [maeth](G301017/app048.html) amal olaind. [Batar](G301017/app049.html) teithbláithi 29] sleamongeala [na dí](G301017/app050.html) slíasait. [Batar cruindbega](G301017/app051.html) --- p.2 {folio 91a 27} 30] caladgela na dí glún. Batar gerrgela indildírgi na 31] dé lurgain. [Batar](G301017/app052.html) coirdírgi [íaráildi na dá](G301017/app053.html) sáil. Cid 32] ríagail [fo-certa](G301017/app054.html) forsna traigthib is [ing má 'd-chotad égoir](G301017/app055.html) 33] n-indib acht ci tórmaisead feóil ná fortche 34] foraib. [Solusruidiud inn éscae ina](G301017/app056.html) saeragaid. Urthócbáil 35] úailli ina mínmailgib. Ruithen suirghe ceachtar 36] a dá rígrosc. [Tibri](G301017/app057.html) ániusa ceachtar a dá grúad, 37] co n-amlud indtibsen do ballaib bithchorcra co 38] n-deirgi fola laíg, & araill eile co solusgili sneachta. 39] Bocmaerdachd banamail ina glór. Cém fosud 40] [n-inmálla acci. Tochim ríghnaidi](G301017/app058.html) lé. Ba sí trá as 41] [caemeam & as](G301017/app059.html) áildeam & as córam [ad-connarcadar](G301017/app060.html) 42] [súili doíne de mnáib domain](G301017/app061.html) . Ba dóig leó bed a 43] [sídaib](G301017/app062.html) dí. Ba fria as-breth: cruth cách co h-**Étaín**. 44] Caem cách co h-**Étaín**. 45] Gabais saint in rí n-impe fo cétóir & [da-raíde](G301017/app063.html) 46] fer dia muindtir ríam [di astud](G301017/app064.html) fora cind. [Im-chomarcair](G301017/app065.html) 47] in rí scéla dí & as-bert [fria ina sloindiud](G301017/app066.html) : 48] ‘Inum-biasa úair coibligi lat?’ ol **Eochaid**. ‘Is ed 49] [do-roachtmar fort foesam sunn](G301017/app067.html) ’, orsí. 50] ‘Cest: can deit & can do-luid?’ ol Eochaid. ‘Ní 51] anse’, olsi. ‘**Étaín** missi, ingen **Étair** [rí](G301017/app068.html) **Eochraidi** a 52] sídaib. Atúsa sund fichit m-blíadna ó ro génair i [síd](G301017/app069.html) . 53] Fir in t-síde eter rígu & chaemu [ocum chuindchid](G301017/app070.html) & 54] ní étas form fo bithin rot-carusa seirc lelbhán óba 55] túalaing labartha, ar th'airscélaib & t'ánius, & [nít-acca](G301017/app071.html) 56] riam & atot-gén fo chétóir ar do thúarascbáil. Is tú 57] doroacht íarum’. 58] ‘Ní ba taig drochcarad h-i céin dait ém’, ol **Eochaid**. 59] ‘Rot-bia fáilte & [léicfider cach bean do mnáib](G301017/app072.html) airiut 60] & is acut t'aenur bíasa céin bas míad lat’. 61] ‘Mo thinnscra [choir](G301017/app073.html) dam’, orsí, ‘& mo ríar íar suidhiu’. 62] ‘Rot-bía’, ol **Eochaid**. Do-berthar .uii. cumala dí. 63] At-bail in rí íarum .i. **Eochaid Feidlech**. 64] Íar cind aimsire léicid **Cormac** *.i. rí **Ulad***, fear na --- p.3 {folio 91b 5} 65] trí [m-búad](G301017/app074.html) , ingin **[Echach](G301017/app075.html)** , dáig ba h-aimrit acht ingen 66] [rug](G301017/app076.html) do **Chormac** íar n-dénum in [brothchán](G301017/app077.html) do-bert a 67] [máthair](G301017/app078.html) dí .i. in bean a [sídaib](G301017/app079.html) . Is and as-bertsi 68] fria a máthair: ‘is [cuil a n-da-radais](G301017/app080.html) dam, bid ingen 69] [nos-bér](G301017/app081.html) ’. 70] ‘[Ní ba bá són](G301017/app082.html) ’, ol a máthair. Biaid taigid ríg furri. 71] Do-ber **Cormac** íarum arísi an mnaí .i. **Étaín**, 72] & ba sí a ríarside ingen na mná ro léigead rempe do 73] marbad. Nís-léicide **Cormac** dia máthair di altromm. 74] Nos-berait íarum a dá mogaidseom dochum chuithi 75] & tibidsi gen gáire friu oca tabairt isin chuithi. Do-luid 76] a n-gus n-airriu íarum. Nos-berad i l-lías n-gamna 77] búachaille n-**Eterscéle** meic .h. **Iair**, rígh **Temrach**, & 78] ros n-altarside co m-bo druinech maith, & ní buí i 79] nh-**Érind** ingen ríg bad chaímiu oldás. 80] Do-gní*th* teach [fichi forche leósom](G301017/app083.html) dí cen 81] dorus n-ann etir acht seinistir & forléas namá. 82] Airighit didiu munter **Eterscéle** an teach h- ísin & 83] adar leó ba biad buí ann lasna búachailli. Luid fear 84] díb [co n-dercachai](G301017/app084.html) forsin forléss con-accai in n-ingin 85] rochaím roálaind isin tig. Ad-fíadar don ríg a nísin. 86] Tíagait a munter úadh fo chétóir dia breith cen 87] athchomarc & do shárugud in tigi, ar ba h-aimrit in rí, & 88] [do-rairngiread](G301017/app085.html) dó no bérad [bean mac dó nád festa a cenél](G301017/app086.html) . 89] [As-bert in rí didiu](G301017/app087.html) : ‘Isí in bean sin [do-rairngiread](G301017/app088.html) 90] damsa’. 91] In tan didiu buí ann dadaig con-acca in n-én 92] forsin forléss a d-dochum, & [fácaib a énchendaich](G301017/app089.html) for 93] lár in tigi & luid chuice & arda-gaib co n-epertsom 94] fria: ‘Do-filter chucut ón ríg do choscrad do thige & 95] dot [brith chucai](G301017/app090.html) ar éigin, & bia torrach [úaimsea & béra](G301017/app091.html) 96] mac de & ní marba eónu in mac sin & bid **Conaire** a 97] ainm (ar ba **Mes Búachalla** a h-ainmsi dano)’. 98] Ocus breathasi [cosin](G301017/app092.html) rígh n-íarum & lotar 99] a h-oite lé & ara-naissi dond ríg, & do-bertside seacht --- p.4 {folio 91b 34} 100] cumala disi & seacht cumala aile dia h-aitib & do- gníthea 101] airig doib íar sin comdar [reachtaidi](G301017/app093.html) uile, 102] conid de ataat in dá [**Feidlimid Reachtaidi**](G301017/app094.html) . 103] Ocus birtsi íarum mac dond ríg .i. **Conaire mac 104] Mesi Búachalla**, & batir h-é a trí [drindrosci](G301017/app095.html) forsin ríg 105] .i. altrom a meic eter *t*heora aicce .i. na h-aiti rosn-altadar 106] & na dá **Maine [Milscothacha](G301017/app096.html)** , & [ata-comnaicsi](G301017/app097.html) 107] [fa-deisin, & ad-bertsi](G301017/app098.html) : ‘Int-í dúdrastar ní don macso 108] di feraib h-**Érind** do-bera dinaib teoraib trebaibsea ar 109] [chomét in meic](G301017/app099.html) ’. 110] Alta íarum samlaid & ro-feadadar fir h-**Érenn** 111] in mac so isin [laithiu](G301017/app100.html) i r-rogénair fo chétóir, & ro alta 112] in meic aile lesin .i. [**Fer Lé** & **Fer Gar** & **Fer Rogein**](G301017/app101.html) , 113] trí meic h-ui **Duind Désa** ind [féndeada](G301017/app102.html) .i. fear sochraidhi 114] do sochraidi a meic lesi. 115] Ro bátar didiu teora búada for **Conaire** .i. 116] búaid clúaisi & búaid radairc & búaid n-airdmesa, 117] & ro múin búaid cach comalta dia trí comaltaib díbsin 118] & [nach sére](G301017/app103.html) do-gníthea dosom [do-téigtis dí a cethror](G301017/app104.html) . 119] Citis teora séire do-gníthi dosom no téigead cach 120] fear díb dia sére. Inand éitiud & gaiscead & dath each 121] doib a [*ceathrur*](G301017/app105.html) . 122] Marb in rí íarum .i. **Eterscéle**. Con-grenar 123] tairbfeis la firu h-**Érenn** .i. [no marbad](G301017/app106.html) tarb leó & no ithead 124] oenfear a sáith de & no ibead a enbruithi & no chanta ór 125] fírindi fair ina ligiu. Fer at-chichead ina chotlad is 126] é bad rí, & [at-baildis](G301017/app107.html) a beóil in tan ad-beiread gaí. 127] [Baei **Conairi** a ceithri](G301017/app108.html) cairpthig i l-**Lifiu** occa 128] [cluichiu, a thrí comaltai & sé bad-deisin](G301017/app109.html) . Lotar didiu 129] a aite chuice[1](javascript:footNote('G301017/note001.html')) co [tuidchised](G301017/app110.html) don tairbfeis. 130] At-chonnairc fear na tairbfeisi in tan sin ina 131] chotlud [f*er*](G301017/app111.html) lomnocht i n- diaid na h-aidche íar sligi na 132] **Temrach** & a chloch ina thailm. 133] ‘Ragatsa dadaig’, ol sé, ‘infar n-degaid’. --- p.5 134] [Fan-ácbat](G301017/app112.html) a chomaltai occa c*h*luichiu & 135] [ima-saí](G301017/app113.html) a charpat & a arai co m-baí oc **Áth Clíath**. 136] Con-acae eónu findbreca móra and, [écomdige](G301017/app114.html) ar mét 137] [& d~~o~~*a*th. *Im-saí*](G301017/app115.html) ina n-degaidh comdar scítha ind eich. 138] No téigtis fot [n-ahurchara](G301017/app116.html) riam & ní théigtis ní bud 139] [síre. Taurbling & gaibid](G301017/app117.html) a thailm doib asin charbad. 140] Im-suí co m-buí [oc muir ina n-deadaich. Fos-raemet](G301017/app118.html) 141] ind eóin forsin tuind. Luidseom chucu co tubart a 142] láim [tairrsiu. Fo-fácbad](G301017/app119.html) na h-eóin a n-énchendcha & 143] imda-suat fair co n-gaíb & claidbib. Aincithi fer díb h-é & 144] at-n-gládastar, co n-epert fris: 145] ‘Is mise Nemglan, rí énlaithi do [athar & ar- garad](G301017/app120.html) 146] dít díbrugud én ar ní fuil sund neach [napad](G301017/app121.html) dír dait 147] ó a athair nó máthair’. 148] [‘Ní feadarsa’, ol seiseam, ‘cosaniú sin’](G301017/app122.html) . ‘Eirg do 149] **Themraig** innocht’, ol sé. ‘Is córu deit. Atá tairbfeis 150] ann & is tú bas rí de, .i. fer lomnacht i n- diaid na 151] h-aidche íar sligi di sligthib na **Temrach**, & cloch & 152] tailm lais, is é bas rí’. 153] Luidseom íarum in c*h*ruthsa & bádar trí 154] ríg cacha sráite dina ceithri sráitib [día tíagad](G301017/app123.html) 155] [do **Themair**](G301017/app124.html) oca [urnaideseom](G301017/app125.html) , & étach acco dó, ar is 156] lomnacht da-rairngiread a thaideachd. Con-accesom 157] don [rout for [*gap: erasure*] m-*b*átar](G301017/app126.html) a aite & do-bertatar étach ríg 158] dó imbi & da-bertatar h-i carpat & [for-nen [*gap: erasure*] aisc](G301017/app127.html) a gíallu. 159] As-bertatar aes na **Temrach** fris: 160] ‘Atar lind is coll ro coillead ar tarbfeis & ar n- ór 161] fírindi inad gilla óc amulchach tarfás dúnn and’. 162] ‘[Ní méti](G301017/app128.html) an nísin’, ol seiseam. ‘Ní h-ainim rí 163] óc eslobar. Ní mise didiu eíside. Is cert n-athar & 164] seanathar damsa fonaidm n-gíall **Temrach**’. 165] ‘Amrae n-amrae’, ol in [slúag](G301017/app129.html) . Saigid rígi n- **Érenn** 166] imbi. Ocus as-bertsom: ‘[Im-caemros*s*a](G301017/app130.html) do gaethaib 167] [corbom](G301017/app131.html) gaeth fo-deisin’. --- p.6 168] As-bert in so h-uile amal [rom-múin](G301017/app132.html) dó in fer 169] ocon tuind. As-ber fris: 170] ‘Biaid [airmitniu](G301017/app133.html) fort flaith & bid saineamail ind 171] [énflaith](G301017/app134.html) & bid sí do [airmitiu](G301017/app135.html) ~~.i.~~[do grés](G301017/app136.html) ’: 172] ‘Ní thuidchis [deaseal](G301017/app137.html) Temra & túaithbiul m- Breg’. 173] ‘Nír [taifnichter](G301017/app138.html) lat claenmíla **Cernai**’, & 174] ‘Nír echtra cach nómad n-aidche seach **Theamair**’, & 175] ‘Nír faei i tig [as m-bi eggna suillsi tenead immach](G301017/app139.html) 176] íar fuineadh n-gréne & i m-bi ecnai dammuig’, & 177] ‘Ní tíassa*t* riut tri Deirg do thig Deirg’, & 178] ‘Nír [ragbaiter díberg](G301017/app140.html) id flaith’, & 179] ‘[Ní tae dám aenmná nó énfir](G301017/app141.html) i tech fort íar fuinead 180] n-gréne’, & 181] ‘Ní [ahurrais](G301017/app142.html) augra do dá [moghud](G301017/app143.html) ’. 182] Ro bátar trá deólatchaire móra [inna flaith](G301017/app144.html) 183] .i. .uii. m-bárca cach mís mithemon da gabáil oc 184] **Inbiur Colbtha** cacha blíadna, & mes co *glúine* cach 185] fogmair & imbas for **Búais** & **Boind** i medón in mís 186] mithemon cacha blíadna &[ampersir; imbet caínchomraic co nár rubi](G301017/app145.html) 187] neach in n-aile in n-**Érinn** fria flaith, & ba 188] bindithir la cach [n-aen](G301017/app146.html) guth aroile in n-**Érinn** fria 189] flaith & betis téta mennchrot. Ní lúaiscead gaeth 190] caircech m-bó ó medón earraich co medón foghmair. 191] Nír bo thoirneach ainbtineach a flaith. 192] [Fo-dordsat](G301017/app147.html) íarum a chomaltaiseom im gabáil 193] dána a n-athar & *a* seanathar díb .i. gat & brat & guin 194] daíne & díberg. [Gatsatside](G301017/app148.html) na teora gata ar in 195] n-oenfer .i. mucc & ag & bó cacha blíadnae co n-accaitis 196] ca [h-indeochad](G301017/app149.html) do-bérad in rí forru ind & cía domaín do-airgébad 197] don ríg in gat ina flaith. 198] [Do-theced](G301017/app150.html) didiu cacha bliadna in fer trebar 199] [día chaínead](G301017/app151.html) frisin ríg as-beread in rí fris: ‘Eirg 200] [co n-árlaiter](G301017/app152.html) trí maccu .h. **Duind Désa**, it é [rota-thuigsead](G301017/app153.html) ’. 201] Fo-laimtis a n-guin [cacha fechtais](G301017/app154.html) no --- p.7 {folio 92b 21} 202] théigead dia rád friu. Ní tindtádsom cosin ríg a 203] frísi [ar nach-ruidead](G301017/app155.html) . 204] Ónní íarum ros-gab míad & imtholtu íad, 205] gabsat díberg co maccaib flaithi fer n-**Érenn** impu. 206] [Trí .lll.](G301017/app156.html) fear doib in tan bádar oc faelad i **Crích 207] Con*n*acht** occa múnud, [condad-acca muicid **Maine Milscothaig** íat,](G301017/app157.html) 208] [& nín-acca](G301017/app158.html) riam a nísin. Luid for 209] teichead. Foro-chúalatarsom. Lotar ina deagaid. 210] Éighthi in muccaid co tánic túath in dá **Maine** [fae](G301017/app159.html) & 211] co n-argabait na trí choecait fer cona forbannaib & 212] bertair do [**Themair**](G301017/app160.html) & fo-gellsat in rí*g* imbi co 213] n-epertside: 214] ‘Oircead cách a mac & [ainciter](G301017/app161.html) mo [daltaiseo](G301017/app162.html) ’. 215] ‘Cet, cet’, or cách. ‘Do-géntar airiut’. 216] ‘Náte, ém’, olseiseom. ‘Ní [h-aurchor](G301017/app163.html) saegail damsa 217] in breath [ron-ucus](G301017/app164.html) . Ní crochfaider ind fir acht eirced 218] senóire leósom co rolát a n- díbearg for firu **Alban**’. 219] Do-gníat a nísin. Tíagait ass forsin fairrgi 220] co comairneachtair fri mac ríg **Breatan** .i. **Ingcél 221] Caech mac h-ui Conmaicni**, triar fer cona senóraib 222] leó co comarneachtair forsind fairrgi. Do- gníat 223] cairdeas & tíagad la h-**Ingcél** cor rolásat [díbearg](G301017/app165.html) lais. 224] [Isí orcain tuc **Ing*cél*** dó, adaig ro curetha](G301017/app166.html) 225] & a máthair & a athair & a seacht n- derbráithri do thig 226] ríg a thúaithi orta uile [la h- **Ingcél** in n-oenaidche](G301017/app167.html) . 227] [Do-lotar trá](G301017/app168.html) forsin fairrgi anall a tír n- **Érenn** do 228] [chuindchid orcne fon orcain sin dligistair](G301017/app169.html) **Ingcél** díb. 229] [Lánsíth i nh-**Érinn**](G301017/app170.html) i flaith **Conaire**, acht buí 230] [imneissi chatha](G301017/app171.html) iter dá **Chorpre** i **Tuadmumain**. Dá 231] chomalta dosom. Ní buí a córugud co [riacht](G301017/app172.html) **Conaire**. 232] Geis dosom teacht día [n-eiteirgleód](G301017/app173.html) ríasíu [do-róistis](G301017/app174.html) 233] chuice. Téit íarum, cíarbo geis dó, & [do-gní síd eturru](G301017/app175.html) . 234] Anais .u. aidche la [ceachtar n-ae díb](G301017/app176.html) . Geis dosom 235] didiu an nísin. --- p.8 236] Íar n-gleód ind augrai ro buí [oc soigin co](G301017/app177.html) 237] **Temraig**. Is ed gabsait, seach h-**Uisneach** **Mide** 238] [co n-acus](G301017/app178.html) íar sin [a n-indread anair & aníar & andeas](G301017/app179.html) & 239] atúaid, & co n-accatar na buidne & na slúagu 240] [mo seach & na firu lomnacht](G301017/app180.html) & rop nem thened tír h- **Úa 241] Néill** [immi](G301017/app181.html) . 242] ‘Cid an ní seo?’ ol **Conaire**. 243] ‘Ní anse’, ol a munter. ‘Ní duaichnid isí in cháin 244] ro mebaid and in tan ro gabad for loscad in tíre’. 245] ‘Cest, [cid ghébmoe](G301017/app182.html) ?’ ol **Conaire**. 246] ‘Sairthúaid’, for a muinter. 247] Is ed ro gabsad íarum desel **Temrach** & [túaithbiul](G301017/app183.html) 248] **Breg** & [to-ssesa](G301017/app184.html) lais cloenmíla **Cernae** & ní facai 249] [coru scáig](G301017/app185.html) a tofonn. 250] [Is é rí insin loingsige siabrai didiu *fo* bith](G301017/app186.html) 251] [*gap: extent: lacuna*]imus-rola in t-omon íar sin 252] [co nach roba conar do-chóstis acht **Sligi Midlúachrai**](G301017/app187.html) & for **Sligi 253] Chúaland**. Is ed gabsad íarum la h-airer n- **Érenn** 254] atúaid. 255] Is and as-bert **Conaire** for **Sligi Chúaland**: 256] ‘Cid [ragma](G301017/app188.html) innocht?’ ol sé. 257] ‘Domm-air a rád, a **Chonaire**’, for **Mac Cécht mac 258] Snaide Teched**, caithmílid **Conaire meic Eterscéle**, 259] ‘batir menciu fir h-**Érenn** oc do [chosnamso](G301017/app189.html) cach 260] n-aidchi indás beith duitsiu for [merugud tigi aíged](G301017/app190.html) ’. 261] ‘[To-tét](G301017/app191.html) meas fo [aimseara](G301017/app192.html) ’, for **Conaire**. ‘Buí 262] cara damsa isin tírsea’, for **Conaire**, ‘acht ro feasmais 263] conair dá thig’. 264] ‘Cía h-ainm?’ for **Mac Cécht**. 265] ‘**Dá Derga** di **Laignib**’, ol **Conaire**. ‘Ránic chucamsa 266] ém’, ol **Conaire**, ‘do chuindchid aisceada & ní [tudchaith co n-eru](G301017/app193.html) . 267] Ron-íurusa im chét m-bó bódána; ron-íurusa 268] im chét m-brat cungas clidetach; ron- íurussa 269] im chét muc muicci glasa; ran-íurussa im chét 270] n-gaiscead n-gormdatha n-gubae; ran-íurussa im [.x.](G301017/app194.html) delgi --- p.9 {folio 93a 26} 271] diortha; ran-íurussa im .x. n-dabcha [deólcha; *ran-íurussa*](G301017/app195.html) 272] [im deich donnae](G301017/app196.html) ; ran-íurussa im .x. mogu; 273] ran-íurussa im .x. meili; ran-íurussa im trí noí con 274] n-oengel ina [slabradaib](G301017/app197.html) [airgdigib](G301017/app198.html) ; ran-íurussa im 275] chét n-each m-búada h-i sedgregaib [oss n- écennsa](G301017/app199.html) . 276] [Ní áirmithe ám dó](G301017/app200.html) . Cía ríasad beós, do-bérad naill. 277] Is ingnad mad brónach frimsa [innocht oc ríachtain](G301017/app201.html) 278] a trebe chuici’. 279] ‘Am eólachsa ém día thig’, for **Mac Cécht**, ‘in 280] t-sligi forsa [taí, téit co téit isa teach,](G301017/app202.html) ar is tresin teach 281] atá in *t*-sligi. Atáit .uii. n-doirsi isa teach & .uii. 282] n-imdada iter cech dá dorus, & ní fil acht oenchomlaid 283] n-airi & im-suíthear in chomlai fri cech n-dorus día 284] m-bí in gaeth. Lín ataí sund ragai it bróin dírmai 285] co tarblais for lár in tigi. Masu ead [no téig](G301017/app203.html) , [tíagsa](G301017/app204.html) 286] co n-ardu tenid and ar da chind’. 287] In tan ro buí **Conaire** íar suidiu oc [ascnom](G301017/app205.html) 288] íar **Slige Chúaland**, [rathaiges](G301017/app206.html) in triar marcach riam 289] dochum in tigi & teora léne derga impu & trí bruit 290] [derga](G301017/app207.html) impu & trí scéith derga foraib & trí gaí derga 291] ina lámaib & trí h-eich derga foa suidib & tri fuilt 292] derga foraib. Derga uile cona fíaclaib & foltaib iter 293] each & duine. 294] ‘Cía rédes ruind’? for **Conaire**. ‘Ocus ba ges 295] damsa in triar ucut do dul rium’, for **Conaire**, ‘na 296] trí **Deirg** do thig **Deirg**. Cía ragas ina *n*-díaid co 297] [taesead](G301017/app208.html) i l-lorg chugamsa?’ ‘Ragadsa ina n-díaidh’, for 298] **Lé Fear Flaith**, mac **Conaire**. 299] Téit ina n-díaid &[iacute;arum for echlascad](G301017/app209.html) , & [nísn-árraid](G301017/app210.html) . 300] Buí fot [n-ahurchara](G301017/app211.html) etarru. Acht 301] [níructaisseom aireseom ní](G301017/app212.html) rucadsom [foraibsom](G301017/app213.html) . 302] As-bert friu ní remtíastais in rí. Nísn-árraid, 303] acht ro chachain in tres fear laíd dó tara ais: --- p.10 {folio 93b 3} > > > 304-307] Én, a meic, mór a scél. > > scél ó **Bruidin**. > > bélot long. > > lúaichet fer n-gablach fíangalach n-doguir cned misad mór bét. > > bé find fors n-destatar [deirgindlid](G301017/app214.html) áir.Én. > > > > 308] Tíagait úad íarum. Ata-roí a n-astod. 309] Anais in mac ar cind in t-slúaig. As-bert 310] fria a athair [a n-as-breth](G301017/app215.html) fris. Ní bo ait lais. Ina 311] n-diaid deit, & toirg doib trí dumu & trí tinne & airet 312] m-bete im theglachsa ní bía nech eturru ó thein co 313] fraig. 314] Téit íarum ina n-diaid in gilla & toirgden 315] doib a nísin, & nísn-árraid, acht ro chachain in tres 316] fear laíd dó tara ais: > > > 317-319] Én, a meic. > > mór a scél. > > gerthiut gorthiut robruth rígh oes labra tria doilbthiu fear farsaig fordaim dám nónbair.én. > > > > 320] Tintáid in mac a frithisi co rogaib in laíd do 321] **Chonaire**. 322] ‘Eirg ina n-diaid’, for Conaire, ‘& toirg doib sé 323] dumo & sé tindiu & mo fuidellsa & aiscidi ammárach 324] & airead beiti im theaglachsa ní bía neach etarru ó 325] then co fraig’. 326] Luid in gilla ina n-diaid íarum, & nísn-árraid, 327] acht fris-gart in tres fear co n-epert: > > > 328-332] Én, a meic, mór a scél. > > scítha eich imda-rríadam. > > im-ríadam eocho **Duind Desscoraig** a sídaib. > > cíammin bí amin mairb. > > móra aird airdbe as saegal. > > sásad fiach. > > fothath m-bran. > > bresal airlig. > > ar-liachtait faebair. > > ferna tullochtaib tráthaib íar fuin.én. > > > > 333] Tíagait úad íarum. 334] ‘At-chíu nírus-*f*astais na firu’, for **Conaire**. 335] ‘Ní mé rod-meirt ém’, or **Lé Fear Flaith**. 336] Ráidis a n-aitheasc n-déidinach as-bertadar fris. 337] Nirptar fáilti de & bádar íar sin na míthurassa imomna 338] foraib. --- p.11 {folio 93b 30} 339] ‘Rom-gobsa mo gesa ule anocht’, ol **Conaire**, 340] ‘h-ua ro-essa indarboe in tríar sin’. 341] Do-chótar riam dochum in tigi corro gabaiset 342] a suide is in tig & coro áirgiset a n-eochu dergae do 343] dorus in tigi. 344] Is ed ro gob **Conaire** cona slúagaib da **Áth 345] Clíath**. Is ann dosn-árraid in fear maeldub co 346] n-oensúil & oenláim & oenchois. Mael garb for suidiu. 347] Cía fo-certa míach di fíadublaib for a mullach ní 348] foíchred uball for lár, acht ro gíulad cach uball díb 349] for a findiu. Ó fo-certa a srúb ar géscoe ima-tairisfeadh 350] doib. Sithremir cuing n-imeachtair ceachtair 351] a dá lurgan. Mét mulaig for got cech meall do 352] mellaib a dromai. Gaballorg iairn ina láim. Muc 353] mael gearr dub dóiti for a muin & sí oc síréighim, & 354] ben bélmar már dub duabais dochraid ina diaid. 355] Cía fo-certa didiu a s-srúb ar gésce fo-lilsad. Tacmaicead 356] a bél íchtarach co a glún. 357] Tathchuireathar bedg ara ceand & ferais 358] fáilti fris. 359] ‘Fo chen dait, a popa, a **Chonaire**. Cían ro-feas 360] do thíachtu sund.’ 361] ‘Cía feras in fáilti?’ for **Conaire**. 362] ‘**Fer Cailliu** co muicc daitsiu dot ocumul, ar ná 363] rabais h-i toichnead innocht. Is tú rí as deach tánic 364] in domun’. 365] ‘Cía h-ainm dá mnaí’? ol **Conaire**. 366] ‘**Cichuil**’, ol sé. 367] ‘Nach n-aidchi n-aile dúib’, ol **Conaire**. 368] ‘ [*gap: lacuna*] ar roticfa co port i m- bía innocht, a phopáin 369] chain Conaire’. 370] Téit íarum dochum in taigi, & a bean bélmar 371] már ina diaid & a mucc moel dub dóite oc sírégim 372] fora muin. Gess dosom didiu in nísin & ba ges didiu 373] dó díberg do gabáil i nh-Érinn ina flaith. --- p.12 374] Gabtha trá díberg la maccu **Duind Désa** & 375] .u.c. fo churp a n-díbergi cenmo-thá foslúag leó. Ba 376] ges do **Chonaire** an nísin. Buí laech maith isin tír 377] thúaid. **Fén tar crínach** ba h-ead a ainm. Prímloech. 378] Is de ro buí **Fén tar crínach** dó, is cuma ro chinged 379] tar a cho*m*land & no chesed fén tar crínach. Gabtha 380] díberg didiu la suide & .u.c. fo churp a díbergi a oenur 381] cenmo-thá fosluag. 382] Bátar and íar sin fíallach batar úallach*a* & 383] .uii. meic **Aililla** & **Meadba** & **Maine** for cech fir díb 384] & forainm for cech **Maine** .i. **Maine Aithremail** & 385] ***Maine* Máthramail** & **Maine Mingor** & **Mane Mórgor** 386] & **Maine Annoe** & **Maine Milscothach** & **Maine cota-gaib** 387] uile & **Maine co sic os mó epirt**. Gabtha díberg 388] lui sidib. **Maine Máthramail** & **Maine Andoe** ceithri 389] fichit déc fo churp a nn-díbergi. **Maine Aithremail** .l. 390] ar .cccc. fo churp a n-díbergi. **Maine Mílscothach** 391] .u.c. fo churo a n-díbergi. **Maine cota-gaib uile** .ui.c. 392] fo churp a n-díbergi. **Maine as mó epirt** .uii.c. fo 393] churp a n-díbergi. u.c. fo churp díbergi cach fir díb 394] ol-cheana. 395] Baí triar treblang di **Uib Bríuin Chúaland** 396] di **Laignib** .i. trí **Rúadchoin** di feraib **Cúaland**. Gabtha 397] díberg didiu la suidi & dá fichit déc fo churp a n-díbergi 398] & dám dásachtach leó. Batir díbergaig trá trian 399] fer n-**Érenn** h-i flaith **Conaire**. [Ro-m- boísom](G301017/app216.html) do nirt 400] & cumachta a n-indarba a tír h-**Érenn** do athchor a 401] n-díbergi allanall & tuidheacht doib dochum a tíre 402] íar n-athchur a n-díbergi. 403] In tan ron-áncatar formna na fairrgi cotrecat 404] fri h-**Ingcél Caech** & **Éiccel**, fri dá mac h-**ui 405] Conmaicne** di **Breatnaib**, for druimne na fairrgi. 406] Fear ainmín h-úathmar. Oensúil asa étan, leithigthir 407] damsechi, [duibithir](G301017/app217.html) , & tri meic imlesan inti. --- p.13 {folio 94a 35} 408] .xiii.c. fo churp a n-díbergi. Batar lía díberg fer 409] n-**Érenn**. 410] Bátar do muirchomruc forsin fairrgi. 411] ‘Ná bad ead do-gneth’, ol **Ingcél**.‘Ná brisid fír 412] fear formsa. Itib lía andú’. 413] ‘[Ní](G301017/app218.html) raga acht comlond fortso’, fortat díbergaig 414] h-**Érenn**. 415] ‘Atá ní as fearr dúib’, ol **Ingcél**. ‘Dénam córai, 416] ol [atdob-rarbadse](G301017/app219.html) a tír h-**Érenn**, & atan-rarbadne a 417] tír **Alban** & **Breatan**. Dénam oentaig etronn. Taítsi 418] co n-atralaid far n-díberg im thírsea, & tíagsa libsi 419] conid-athralor mo díberg i far tír’. 420] Do-gníth in chomairle h-ísin, & do-bertatar 421] glindi ind di síu & anall. Ité aitire dono do-breatha 422] do **Ingcél** ó feraib h-**Érenn** .i. **Gér** & **Gabur** & **Fer 423] Rogain**, im orgain fa togaidhi do **Ingcél** i nh- **Érinn** & 424] orgain ba togaidi do [maccaib](G301017/app220.html) **Duind Désa** i n-**Alpain**. 425] Fo-creasa crandchor forru dús cía díb lasa 426] ragtha i tosach. Do-tuit dul la h-**Ingcél** dochum a 427] thíri. Lotar íarum dochum n-**Alban**, & ortadar a 428] n-orcain and, & ath-ralsat íar suidhi dochum n- **Érenn**. 429] Is ann sin trá, do-luid **Conaire** íar **Slighi 430] Chúalann** dochum na **Bruidhne**. 431] Is and tángadar na díbergaig co m- bátar i n-airear 432] **Breag** comardu **Étair** forsind fairrgi. 433] Is and as-bertadar na díberga: 434] ‘Telcid sís na seólo & dénaid oenbuidin díb forsind 435] airrgi arnachab-accastar as tír & eththar nach traig-éscaid 436] h-úaib isan tír dús in fagbaimis tesorcain ar 437] n-ainech fri h-**Ingcél**, orcain fon orgain do-rad dúnn’. 438] ‘Cest, cía raghas dond éitseacht isa tír?’ 439] Rachta neach lasa m-bet na trí búada .i. búaid clúaise 440] & búaid rodairc & búaid n-airdmesa. 441] ‘Atá limsa’, for **Maine Milscothach**, ‘búaid clúaisi’. --- p.14 {folio 94b 11} 442] ‘Atá limsa didiu’, for **Maine Annoe**, ‘búaid radeirc 443] & airdmeasa’. 444] ‘Is maith a dul dúib’, for na díbergaig, ‘fón indussin’. 445] Do-tíagat nónbur íarum co m- bátar *for 446] **Beind Étair**, dús cid ro-clótis & ad-*chetis. 447] ‘Tá chéin’, for **Maine Milscothach**. 448] ‘Cid sin?’ for **Maine Andoe**. 449] ‘Fúaim n-eachraide fo rígh ro-cluiniursa’. 450] ‘Ata-chíusa tria búaid rodeirc’, for a chéle. 451] ‘Cest, cid at-chísiu h-i suidiu?’ 452] ‘At-cíusa’, orsé, ‘echrada ána aurardai áilde ágmara 453] allmara foseanga scítha sceinmnecha féigi faebardhai 454] femendae fo réim fo-crotha mórcealtar talman. 455] Dor-riagat ilardae uisscib indberaib ingantaib.’ 456] ‘Cit n-é uisce & ardae & indbera do-riadhad?’ 457] ‘Ní anse: **Indein**, **Cult**, **Cuilten**, **Mafat**, **Amatt**, 458] **Iarmafat**, **Findi**, **Goisce**, **Guistine**.’ 459] ‘Gaí glas h-úas chairpthib; calca détt for sliastaib; 460] scéith airgdidi h-ús uillib; leth ruith & leth gabra. 461] Étaigi cach n-oendatha umpu.’ 462] ‘At-chíusa íar sin sainslabra sainigthi remib .i. 463] trí .lll. n-gabar n-dubglas it é cendbega corrderca 464] biruích baisleathain bolcsróin bruindideirg béolaide 465] saitside sogabáltaige crechfoibdidi féighi faebardae 466] femendae cona trí coectaib srían crúanmaithne friu’. 467] ‘Tongusa a toinges mo thúath’, for fer ind 468] rodeirc, ‘is slabra nach suithchernai in sin. Is h-í mo 469] airdmes de, is é **Conaire mac Etirscél** co formnaib 470] fear n-**Érenn** imme do-rét in t-sligi’. 471] Tíagait for cúlu íarum co n- décdatar dona díbergachaib: 472] 473] ‘Ised ann so ro-chúalamar & adus-connarcmar’. 474] Batar sochaidi trá iter da síu & anall in 475] t-sluagse .i. trí .lll. curach & cúic míli indib & .x. cét --- p.15 {folio 94b 40} 476] in cach míli. Ar*r*o-tógaibseat íarum na seóla for na 477] crundu & dos-cuirethar dochum thíre coro gaibseat 478] h-i **Trácht Fuirbthi**. 479] In tan ro n-gabsat na curaig tír, is and robuí 480] **Mac Cécht** oc béim tened i m-**Bruidin Dá Derga**. La 481] fúaim na sbréde fo-cesa na trí choectu curach co 482] m-bátar for formnu na fairrge. 483] ‘Tá chéin, for **Ingcél**. Samailte latsu, a **Fir Rogain**’. 484] ‘Ní fetursa’, ol **Fer Rogain**, manid **Luchton Cáinti[lt ]** 485] fail indi i nn-**Emain Machae** do-gní in bosorcuine seo 486] oc gait a bíd aire ar éigin, nó gréch ind **Luchduind** 487] h-i **Temair Lúachrae** nó béim spréde **Meic Cécht** oc 488] atúd tened ría ríg h-**Érenn** airm [h-i foí](G301017/app221.html) . 489] [Cach fras trá, do-léicead in spréd for lár fo-nuinfidi](G301017/app222.html) 490] cét laeg & delethorc friae. 491] ‘Ní tuca Día [and in fer sin innocht](G301017/app223.html) ’, [fordat meic](G301017/app224.html) 492] **Duind Désa**, ‘is líach’. 493-5] [‘Ní bud líacha suidiu limsa’, for **Ingcél**, ‘indás inn orcuin do-ratsa dúibse. Ba h-é mo líthsa bid é do-chorad and’.](G301017/app225.html) 496-8] [Tos-cuirithir dochum thíri. A n-gloim ro lásat na trí .lll. curach oc tuidecht i tír for-rochrad **Bruidean Dá Dergae** coná roibe gaí for ailching inte](G301017/app226.html) 499] acht ro láiseat grith co m-bátar for lár [in tigi uili](G301017/app227.html) . 500] [‘Samailte lat, a **Chonaire**, cía fúaim so?’](G301017/app228.html) 501-502] ‘[Ním-thása a samuil, manid talam imid-rae nó manid in **Leuidan** timchela in domuin [sic]](G301017/app229.html) ad-comaicc 503] a erball do thochur in beatha tar a cheann nó bárc 504] mac **Duind Désa** ro gab tír.’ ‘[Dirson nábdar](G301017/app230.html) h-é 505] bátar and. Batar comalta [carthacha dún. Ba](G301017/app231.html) 506] h-inmain [in fíanlag. Nísn-áigfimis anocht](G301017/app232.html) ’. 507] Is and ránic **Conaire** [co m-buí h-i faichchi](G301017/app233.html) na 508] **Bruidne**. 509] In tan ron-chúala **Mac Cécht** in [fothronn](G301017/app234.html) 510] ata lais roptar óic táncatar co a muntir. La sodain --- p.16 {folio 95a 17} 511] [for-ling a gaiscead dia chobair. Aidblithir leó bid](G301017/app235.html) 512] torandchleas trí cét [a chuicligi oc forlaimm a gaiscid](G301017/app236.html) . 513] Bárc a m-bátar meic **Duind Désa** ba h- indae 514] buí in cur márthrelmach andiaraid i m- braine na 515] báirci[, in leó h-úathmar ansae,](G301017/app237.html) **Ingcél Caech mac 516] h-ui Conmaicni**. [Leithir](G301017/app238.html) damseithi ind oensúil buí 517] asa étun. Seacht meic imblesan inti. Batar [dubithir](G301017/app239.html) 518] [dethaig](G301017/app240.html) . Méit chairi colbthaigi cechtar a dá glúine. 519] Méit clíab búana cechtar a dá dornn. Méit mulaig 520] for gut mella a droma. Sithir cuing n- úarmedóin 521] cechtar a dá lurcain. 522] Gabsat trá na cúic míle .c. & .x. .c. in cach míli 523] h-i **Trácht Fuirbten**. 524] Luid **Conaire** íarum isin m-**Bruidin** & gabais 525] [cách a suidi is tig iter ges & nemgeis, & gabsat na](G301017/app241.html) 526] trí **Deirg** a suidiu & gabais [**Fer Cailli** cona muicc a](G301017/app242.html) **Fer Cailli** cona muicc a 527] suidiu. 528-9] [Tos-tánic **Dá Dergae** íar sin trí caectaib óclach & a fotalbearrad co clais a dá chúladh for cach](G301017/app243.html) 530] fear díb, & gerrchochaill co mell a dá lárcc. Berrbrócca 531] breccglasa impu. Trí caecait maglorg n- draighin co 532] [feithnib iairn](G301017/app244.html) ina lámaib. 533] [‘Pho chen, a phopa **Conaire**’, ol sé.](G301017/app245.html) ‘Cid formna 534] fear n-**Érind** [do-thaístis lat ros-m- biadfaindsea](G301017/app246.html) ’. 535] In tan trá bátar and [con-accatar a n-oen- bandscáil do dorus](G301017/app247.html) 536] na **Bruidhne** iar fuinead n-gréne, 537] oc *cuindchid* a l- léicthi isa thech. [Sithir cloideb](G301017/app248.html) 538] n-garmnai ceachtar a dá lurcan. Batir dubithir 539] [dethaich](G301017/app249.html) . Brat ríabach [rolómar impi. Tacmaicead](G301017/app250.html) 540] a fés in t-íchtarach co r-rici a glúin. A beóil for 541] leith a cind. 542] [To-téit](G301017/app251.html) co tard a leathgúalainn fria h- ursaind 543-544] in tigi [oc admilliud ind ríg & na maccoem ro bátar immi sin tig. h-Éseom feisin ata-raglastar as tig:](G301017/app252.html) 545] ‘Maith sin, [a banscál](G301017/app253.html) , cid at-chi [dúnd, inda](G301017/app254.html) fisid?’ --- p.17 {folio 95a 47} 546-8] [‘At-chíusa duidseo immurgu’, ol sise, ‘nocon érnaba cerr ná chárnai dít asin taig h-i taudchud acht a m-bértae eóin ina crobaib’.](G301017/app255.html) . 549] ‘Ní bo dochél [célsamar](G301017/app256.html) , a bean’, ol seisem. ‘[Ní tú](G301017/app257.html) 550] chélas dúind do grés. [Cá do chomainmseo](G301017/app258.html) , a 551] [banscál](G301017/app259.html) ?’ ol **Conaire**. 552] ‘**Cailb**’, ol sí. 553] ‘Ní forcrad n-anma són ém’, ol **Conaire**. 554] ‘Éce it ile imda mo anmandasa cheana’, ol sí. 555] [‘Citn-éisidi?’ ol **Conaire**.](G301017/app260.html) 556] ‘Ní anse’, ol sisi: > > > 557-561] **Samain**, **Sinand**, **Seiscleand**, **Sodb**, [**Saiglend**](G301017/app261.html) , **Samlocht**, > > **Caill**, **Coll**, > > **Díchoem**, **Díchuil**, [**Díchim**, **Díchuimne**, **Díchuinne**,](G301017/app262.html) > > **Dairne**,**Dáirine**, **Der úaine**, > > **Égem**, **Agam**, **Ethamne**, > > **Gním**, **Cluichi**, **Cethardam**, > > **Nith**, **Nemain**, **Noenden**, > > **Badb**, [**Blosc**, **Bloar**,](G301017/app263.html) > > h-**Uaet**, > > **Mede**, **Mod**. > > 562] [For énchois & oenanáil ro chachain doib in sin uile](G301017/app264.html) 563] ó dorus in tigi. 564] ‘Cid as áil dait?’ ol **Conaire**. 565] ‘A n-as áil daitsiu didiu’, ol sisi. 566] ‘Is ges damsa’, ol **Conaire**, ‘dám oenmná da airitin 567] íar [fuin n-gréne](G301017/app265.html) ’. 568] ‘Cid geis’, ol sisi, ‘ní ragsa [co n-decha](G301017/app266.html) m' [aídidecht](G301017/app267.html) 569] di ráith isind aidchise inocht’. 570] ‘Abraid fria’, ol **Conaire**, ‘bérthair dam & tindi dí 571] ammach & mo fuidelsa, & anad i maigin aile inocht’. 572-575] [‘Má dod-ánic ém dond ríg’, oll sisi, ‘co praind & lepaid n-oenmná ina thig, ad-étar na aill ó nach ailiu oca m-biad ainech, mad ro scáich coiblide na flatha fil isin **Bruidin**’.](G301017/app268.html) 576] ‘Is [fechuir a frecra](G301017/app269.html) ’, ol **Conaire**. ‘[Dos-léic ind,](G301017/app270.html) 577] cid geis damsa’. 578-579] [Buí gráin már foraib íar sin dia accallaim na mná & míthaurassa acht nád feadatar can boí doib.](G301017/app271.html) --- p.18 580] Gabsait íar sin na díbergaig tír & [dol-lotar](G301017/app272.html) 581] co m-bátar oc **Lecaib Cind Slébe**. 582] Bithóbéla trá in **Bruidin**. Is aire at-berar bruidin 583] [dí](G301017/app273.html) , ar is cosmail fri beólu fir oc cor [bruidne](G301017/app274.html) . 584] Ba mór in tene [ad-suíthi oc **Conaire**](G301017/app275.html) cach 585] n-aidhchi .i. torc cailli. Seacht n-dorais as. In tan 586] don-iscide crand assa thaíb ba méit daig n-dairt(h)aigi 587] cach tob no théiged [for cach n-dorus](G301017/app276.html) . Ro bátar .uii. 588] carbait dég de chairpthib **Conaire** fri cach n-dorus 589] don [tig](G301017/app277.html) & ba h-airecna don aes na deiccsin [in t-suillse](G301017/app278.html) 590] mór sin [tria asna drochu](G301017/app279.html) na carbut. 591] ‘[Samailti](G301017/app280.html) lat’, a **Fir Rogain**, for **Ingcél**. ‘Císí 592] suillse mór sucut?’ 593] ‘[Nochom-thása a samail, mani](G301017/app281.html) daig do rígh’. 594] [‘Ní thuctha Día and inocht in fer h- ísin. Is líach.’](G301017/app282.html) 595] ‘Cid ahé libse a [flaithius](G301017/app283.html) ind fir sin i tír n-**Érenn**?’ 596] or **Ingcél**. 597] ‘Is maith a [flaith](G301017/app284.html) ’, ol **Fer Rogain**. ‘[Ní taudcha*i*d](G301017/app285.html) 598] nél tar gréin ó [gabais flaith](G301017/app286.html) ó medón erraich co 599] medón fogmair, & [ní taudchaid banna](G301017/app287.html) drúchtae di 600] feór co medón laí, & ní fascnan gaemgaeth cairchech 601] cethrae co nónae, & ní foruích mac [tibhri ina flaith](G301017/app288.html) 602] tar ag fireand cacha indise ón chind m- blíadnae co 603] araill. & ataat .uii. meic [thíri i n-giallnai fri raigid](G301017/app289.html) 604] ina thigseom fri coimét in rechtai sin & atá cúlaitiri 605] íarna cúl .i. **Macc Locc** & is é [taccair tar a cend h-i](G301017/app290.html) 606] tig **Conaire**. Is ina flaith is combind la cach fer 607] guth araili & betis téta mendchrot ar febus na cána 608] & in tsída & in chaínchomraic fil sethnu na h-**Érind**. 609] Is ina flaith [ataat na trí bairr for **Érind** .i. barr dés](G301017/app291.html) 610] & [barr scoth](G301017/app292.html) & barr measa. Ní thuca Día and anocht 611] in fearsin. Is líach. Is muc reme-tuit mes. Is 612] [noídhiu](G301017/app293.html) ar aís. Is líach garsécle dó.’ 613] ‘Ba h-é mo líthsa’, for **Ingcél**, ‘[bid h-é do-chorad](G301017/app294.html) 614] and. [Ba h-é orgain fón aile. Ní bu ansu limsa indás](G301017/app295.html) --- p.19 {folio 95b 51} 615] mo máthir & ma athir & mo secht n- derbráithir & rí 616] mo thúaithi do-ratusa dúibsi ría tuidecht ina athchor 617] n-díbeirgi’. 618] ‘Is fír, is fír’, or in [t-aes uilc](G301017/app296.html) robátar immailli 619] frisna [díbergachu](G301017/app297.html) . 620] [Toschuirther beadc](G301017/app298.html) na díbergaig a **Trácht 621] Fuirbthin** & do-beraid cloich cach fir leó [do chur](G301017/app299.html) 622] chairn, ar ba sí deochuir [lasna fíanna i tosuch](G301017/app300.html) iter 623] orcuin & maidm n-imairic, coirthi no [clandaitis](G301017/app301.html) in tan 624] ba maidm n-imairic. Carn im*murgu* [fo-cerdaitis](G301017/app302.html) in 625] tan ba n-orgun. Carn ro lásat íarum in tan sin 626] h-úaire ba n-orgun. h-I cían*f*occus ón tig ón, ar ná 627] [forclo*s*tais](G301017/app303.html) & ná aiccitis ón tigh. 628] [Do-génsat](G301017/app304.html) íarum a comairli [bali i r-rolsat](G301017/app305.html) a carnd. 629] ‘Maith trá’, or **Ingcél** frisna h-eólchu, ‘cid as 630] neasom dún sund?’ 631] ‘Ní anse. **Bruiden h-**Ui Dá Dergae****, rígbrugaid 632] h-**Érenn**’. 633] ‘Batar dóichi ém fir maithi [do saigid](G301017/app306.html) a chéle don 634] bruidin sin innocht’. 635] ‘Ba sí comairli na n-díbergach íarum nech úaidib 636] [do déicsin dús cindus ro-m-both and](G301017/app307.html) ’. 637] ‘Cía ragas do déicsin in tigi?’ 638] ‘Cía [no ragad](G301017/app308.html) ’, or **Ingcél**, ‘acht mad meisi? h-Úairi 639] is mé dliges fíachu’. 640] [To-théit](G301017/app309.html) **Ingcél** do thoiscélad forsin m-**Bruidin** 641] cosin tres mac imlesan na h-oensúla robuí asa étan 642] do chommus a ruissc isa teach do aidmillead ind ríg 643] & na [maccaem ro bátar immi isin tig conda-dercacha](G301017/app310.html) 644] tria [drochu](G301017/app311.html) na carbat. Ro ráthaiged íarum asin tig 645] anall **Ingcél**. [Ta-cuirethar beadg ón tig íarna](G301017/app312.html) 646] ráthugud. 647] Téit co ránic na díberga baili i rabatar. 648] [Fo-creas cach cúaird](G301017/app313.html) im alaile din díbeirg [fri h-éistecht](G301017/app314.html) --- p.20 {folio 96a 26} 649] in scéoil. Airig na díbearga[2](javascript:footNote('G301017/note002.html'))[*gap: erasure/extent: two (?) letters*] i fírmeadón na cúarta. 650] Batar h-éiside **Fear Gel** & **Fear Gair** & **Fer Rogel** & 651] **Fer Rogain** & **Lomnae Drúth** & **Ingcél Caech**. Seisiur 652] doib i meadhón na cúarta, & luid **Fear Rogain** dia 653] rithchomarc. 654] ‘Cindus sin, a **Ingcél**?’ for **Fer Rogain** 655] ‘Cip indus’, for **Ingcél**, ‘is ríghda in costud, i*s* 656] slúagda a seiseilbe, is flaitheamda a fúaim. Bé fo 657] ná bé rí and, gébassa a tech isinní [no dligim](G301017/app315.html) . Do-thét 658] cor mo díbergi de.’ 659] ‘[Fa-rácbaisemne](G301017/app316.html) fri láim deitsiu, a Ingcél, fordat 660] comaltai **Conaire**, [nád n-íurmais](G301017/app317.html) orguin co feasmais 661] cía no beth indti’. 662] ‘Cest, in dercachasu a tech co maith, a **Ingcél**?’ 663] for **Fer Rogain**. 664] ‘Ro lá mo súilse lúathchúaird and & gébait im 665] fíachu amal itá.’ 666] ‘Is deithber dait, a **Ingcél**, cía no gabtha’, 667] ol **Fer Rogain**. ‘Ar n-aitine fil ann .i. ardrí h- **Érenn**, 668] **Conaire mac Etirsceóil**’. ‘Cest, cid [at-chonnarcaissiu](G301017/app318.html) 669] isin [fochlu féindida in tigi](G301017/app319.html) fri enech ríg isind leith anall?’ 670] ‘At-chonnarc and’, ol sé,‘ fear gormaineach 671] már. Rosc n-glan n-gleorda lais. [Déitgen coir](G301017/app320.html) . Aiged 672] fochael forleathan. Línfolt find forórdae fair. 673] Fortí choir immi. Míleach argit ina brut & [cloideb](G301017/app321.html) 674] órduirn ina láim. Scíath co cóicroth óir fair. Sleag 675] chúicrind ina láim. Caínsi chaín corcarda lais, os h-é 676] amulchach. [Ailmenmnach in fear sin](G301017/app322.html) ’. 677] ‘At-chonnarc and triar fris [aníar & anoir](G301017/app323.html) & 678] triar ara bélaib ind fir chétnae. Ata lat is aenmáthair 679] & oenathair doib, it é comaesa comchóire comáilli 680] cosmaili h-uili. Cúlmongae foraib. Bruitt úainide 681] immpu uile. Tanaslaidi óir ina m-brataib. Cúarscéith --- p.21 {folio 96b 3} 682] *crédumae* foraib. [Slega druimnecha h- úastu. Calc](G301017/app324.html) 683] dét i l-láim cach fir díb. Oenreb leó uile .i. [gebid](G301017/app325.html) 684] cach fear díb rind a cloidib iter a dá mér & imda-cuiread 685] ima mér & [nado-sínead](G301017/app326.html) na cloidib a n-oenur 686] íar suidiu. Samailte lat i*n* sin, a **Fir Rogain**’, or 687] **Ingcél**. 688] ‘Ní anse damsa a samail’, for **Fear Rogain**. 689] ‘**Cormac Cond Loinges mac Concobair** in sin, laech 690] [as deach](G301017/app327.html) fil íar cúl scéith i tír h-**Érend**. Is ailmenmnach 691] in fer sin. Is fail ní ad-ágethar[fail ní ad-ágethar](G301017/app328.html) innocht. Is 692] láth gaile ar gaiscead. Is brigu ar trebthochus. 693] Is é in nónbur fil immiseom na trí **Dúngusa** & na 694] trí **Daelgusa** & na trí **Dángusa**, .ix. céli **Cormaic 695] Con*d* Loinges meic Concobair**. Ní rubatar riam 696] firu ara n-dochur & ní ros-anachtatar riam ara sochur. 697] Is maith in laech fil eturru .i. **Cormac Con*d* Loinges**. 698] Tongu a toingend ma thúatha, do-thaethsat .ix. n-deichenbair 699] la **Cormac** ina chétchuimscliu & do-thaethsad 700] .ix. n-deichenbair la muintir cenmo-thá fer cach airm 701] doib & fer cach fir díb & raindfid **Cormac** comgním 702] fri cach n-oenfer ar dorus na **Bruidne** & maídfid 703] búaid ríg nó rígdamnae nó airig díberge & [im-airigfa](G301017/app329.html) 704] élúd dó cid [créchta*ig*](G301017/app330.html) a muindter uile’. 705] ‘Mairg íuras in n-orguin’, for **Lomnae Drúth**, 706] ‘cid dáig ind oenfir sin **Cormaic Con*d* Loinges meic 707] Concobair**. Tongusa a toingthe mo thúatha’, for 708] **Lomna mac Duind Désa**, mad meise con-ísed mo 709] chomairle ní aidlébthai innd orguin, cid dáig ind 710] oenfir sin namá & [ara léichet & a febas](G301017/app331.html) ind laích. 711] ‘Ní cumci’, for **Ingcél**. ‘Néla feimmid [dot-h-ecat](G301017/app332.html) . 712] Fír [n-gér n-gúaisfeas](G301017/app333.html) dá n-grúad n-gabair 713] gébthair fris la luighi **Fir Rogain** ruidhfeas. Rogob 714] do [guth](G301017/app334.html) maidm fortsu, a **Lomnae**’, ol **Ingcél**. ‘At 715] drochlaechsu rot-etatar. Néla feimmid rl.’ --- p.22 {folio 96b 33} 716] ‘At-m-bia basa lecht bas [brisceam lurcu m*an*aís](G301017/app335.html) 717] for tráig maitne do thig **Duind** matin moch [a m- bárach](G301017/app336.html) ’. 718] ‘Assu éc ernbáis ar [tromslúagthig cottet co teinnet](G301017/app337.html) 719] co dered m-betha.’ 720] ‘Ní aisnébet sin ná seanchaid dul damsa ónd 721] orguin, corrom mé nosn-orr’. 722] ‘Ná aidbir ar n-ainech, a **Ingcél**’, for **Gér** & 723] **Gabar** & **Fer Rogoin**. ‘Íurthar ind orcun maní má 724] in [talam fue conon-rommarbtharni occi](G301017/app338.html) ’. 725] ‘Angó didiu, is deithbir deitsiu, a **Ingcél**’, for 726] **Lomnae Drúth mac Duind Désa**. ‘Ní duidsiu a 727] domaíne na h-oircne. Béra [cend ríg alathúaithi lat](G301017/app339.html) ; 728] [airtbi alaili & ta-érna as](G301017/app340.html) do thriur derbráthar as ind 729] orguin .i. **Ingcél** & **Écell** & **Dartaid** na [díbeirgi](G301017/app341.html) ’. 730] ‘Is annsu damsa immurgu’, for **Lomna Drúth**. 731] ‘Mairc damsa ría cách, mairg íar cách. Is mo chendsa 732] ceta-imchoichertthar and íarsind úair iter feirtsib 733] carpat, áit i comraicfead díabolnámaid .i. fo-cicherthar 734] isin m-**Bruidin** [co ba](G301017/app342.html) trí [& do-foícherthar](G301017/app343.html) 735] [esti co ba](G301017/app344.html) trí. Mairg no théit, mairg [lasa tíagthar](G301017/app345.html) , 736] mairg [cusa tíagar. *It troich téit*, it troig cusa tíagar](G301017/app346.html) .’ 737] ‘Ní fil nád ró damsa’, ol **Ingcél**, ‘[inid mo athair](G301017/app347.html) 738] [& mo máthair & mo secht n-derbráithir *& rí mo thúaithi*](G301017/app348.html) 739] ortabairsi limsa, ní fil ní nád faelasa ó sin innonn’. 740] ‘Cid [fín bárc do-téised treu*t*](G301017/app349.html) ’, ol **Gér** & **Gabar** & 741] **Fer Rogain**, ‘íurthar lat ind orgun innocht’. 742] ‘Mairc dos-béra fo lámaib námat’, for **Lomnae 743] Drúth mac Duind Désa**. ‘Ocus íar sin, cia [occa [sic]](G301017/app350.html) 744] and?’ 745] ‘At-chonnarc and imdae & triar indi, trí 746] dondfir móra, trí cruindb*err*tha foraib it é comlebra 747] for cúl & étan. Trí gerrchochaill dubae [impu](G301017/app351.html) co 748] [ulnib & cendidi](G301017/app352.html) fota forna cochlaib. Trí cloidib dubae 749] dímóra leó & teora dubboccóti úasaib & teora dubslega --- p.23 {folio 97a 11} 750] lethanglasa úasaib. [Remithir](G301017/app353.html) indber cairi crand 751] cach ae díb. Samailte lat sin, a **Fir Rogain**.’ 752] ‘Is andsa damsa a samail. [Ní fetursa](G301017/app354.html) i 753] nh-**Érinn** in triarsin [manid h-é in triar ucut](G301017/app355.html) di 754] **Chruithentúaith** de-deochatar for loinges asa tír conda-fil 755] h-i teglach **Conaire**. It é a n-anmand: **Dub Loinges 756] mac Trebuait** & **Trebuait mac h-ui Lonsce** & **Curnach 757] mac h-ui Fíaich**. Trí laích ata dech gaibthi gaisced 758] la **Chruithentúaith** in triar sin. [Do-foethsad .ix.](G301017/app356.html) 759] [n-deithenbor](G301017/app357.html) leó ina cét-cumscle & [da-thaed](G301017/app358.html) fer cach 760] airm doib cenmo-thá a fer feisin & con-roindfeat 761] comgním [fri cach](G301017/app359.html) triar isin **Bruidin** & maídhfit búaid 762] [ríg &rl.](G301017/app360.html) & ima-ricfa élúd doib íar sin [cidat créchtnaig](G301017/app361.html) . 763] Mairg íuras in n-orguin cid dáig in trír sin namá.’ 764] ‘Toingu do dea toinges mo thúath mad mo 765] chomairle do-gnethi and ni h-íurtha inn orgun’, for 766] **Lomna Drúth**. 767] ‘Ní [cumgai](G301017/app362.html) ’, ol **Ingcél**. ‘Néla femid [dot-h-ecat](G301017/app363.html) . 768] Fír n-gér [n-gúaisfeas &rl](G301017/app364.html) . Ocus íar sin cia acca and?’ 769] ‘At-chonnarc and imdae & nónbor inti. 770] Mongae findbuide foraib até comáilli uile. Bruit 771] [breiclíga](G301017/app365.html) impu & nae tinne [cetharchoire](G301017/app366.html) cumtachtai 772] h-úasaib. Ba lór suilse isind rígthaigh a cumtach 773] fil forna tinnib cetharchorib h-ísin. Samail lat 774] sin, a **Fir Rogain**.’ 775] ‘Ní anse [damsa](G301017/app367.html) ’, for **Fer Rogain**. ‘Nónbor cuisleannach 776] inn sin do-róchtatar co **Conaire** ara airsceláib 777] a **Síd Breg**. It é a n-anmand: **Bind**. **Robind**. 778] [**Rianbind**. **Nibe**. **Dibe**. **Deichrind**.](G301017/app368.html) h-**Umal**. **Cumal**. 779] [**Cíalgrinn**](G301017/app369.html) . It é [cuisleandaich](G301017/app370.html) ata dech fil isin domun. 780] [Do-thaedsad .ix. n-deichenbor & rl. & maídfid cach](G301017/app371.html) 781] fear díb búaid [ríg &rl.](G301017/app372.html) . & ima-ricfa élúd doib íarum, 782] ar bid imguin fri scáth imguin friu. Génait & ní 783] génaither, úair is a síd doib. Mairg íurass in n-orguin 784] [cid dáig in nónbuir sin](G301017/app373.html) .’ --- p.24 {folio 97a 43} 785] ‘Ní cumgid’, for **Ingcél**. ‘[Néla &rl](G301017/app374.html) .’ 786] ‘Ocus ar sin, cía acca ann?’ 787] ‘At-chonnarc imdae ann & oenfer inti. Mael 788] [garb for suidiu. Ó fo-certa](G301017/app375.html) míach fíaduball fora muíl 789] ni foíchread uball díb for lár acht ro giúlad cach 790] [uball fora finda](G301017/app376.html) . A brat rolómar tharis isin tig. 791] Cach n-imresain bís isin tig im sudi nó ligi is inna 792] réir tíagait uili. Día faetsath snáthat isin tig 793] ro-cechlastai a toitim in tan labras beóus. Dubchrand 794] már h-úasae. Cosmail fri mol muilind cona scíathaib 795] & [a chendraig & a irmtiud](G301017/app377.html) . Samailte lat sin, a **Fir 796] Rogain**.’ 797] ‘Ní anse’ &rl. ‘**Taidhle Ulad** in sin, rechtaire 798] teghlaig **Conaire**. Is éigen aurthúasacht a brethi 799] ind fir sin. Fear *c*on-icc suidi & ligi & biad do chách. 800] Isí a lorc teglaig fail úasa. f*a*e*th* libsi in fear sin. 801] Tongu a toinges mo thúath, bid lia a mairb lais na 802] h-oirgne andáta a m-bí. Do-thoetsad a trí chomlond 803] lais & do-thaeth and fo-deisin. Mairc íuras in orcuin 804] &rl. Oircid &rl.’ 805] ‘Ocus ar sin cí aca and?’ 806] ‘At-chonnarc and imdae & triar indi. Trí 807] [muíl mirdeacht](G301017/app378.html) . Moam díb in mael medónach. 808] Múadblosc braenach bairindchorp. Bairnech 809] béimnech balcbuilleach benas ar noe cétaib h-i 810] cathchomlond. Crandscíath [odor iarnae](G301017/app379.html) fair co m-bil 811] chotut chondúala forsna talla ceartchosair ceithri 812] n-drong n-deichenbair n-dedbol for a tharsciu tharlethair. 813] Taul fair fortrén fodomain choiri choir chutrumae 814] ceithri n-dam tollchruís tolberbudh im cetheora 815] mucca midaísi ina midchroes mórthaltu. Ataat 816] fri a dí n-airchind n-airidi dí noe cúcsescurach. 817] Cutrumae dingbála trí n-drong n-deichenbair cechtar 818] a dá trénchoblach. Gaei lais gormrúadh glacthoimsidi 819] fora chrund chomacmaicc ro-saig íar fraig [forcleithi](G301017/app380.html) --- p.25 {folio 97b 23} 820] conid fri talmain tarisidhar. Fai*l* iarn fair dubderg 821] drúchtach. Ceithri traighidh tretoimsidi iter [a dá n*a* og](G301017/app381.html) 822] imfaebuir. Trícha traiged tromtoimside ina 823] [claideb](G301017/app382.html) glondbémnech ó duibdéss co íarndorn. Tadbat 824] tuídle [teintithi for-osnae tech](G301017/app383.html) midchúarta ó cléithib 825] [co talmandae](G301017/app384.html) . Trén écosc at-chíu. *Becc* náchim-rala 826] h-úathbás oc imchaisin in trír sin. Ní fil ní bas 827] [decmacciu](G301017/app385.html) . Dias mael and sin im fer co fult, dá 828] loch im slíab do drumchla tuindi tulguirmi, 829] [dé seichi](G301017/app386.html) im rolaig, dá noeíne lána de delgib scíach for 830] rothchomlai occaib, & is cosmail limsa [fri caelglais](G301017/app387.html) 831] [n-uiscidi](G301017/app388.html) forsa taitne grían, & a [trebán úadi](G301017/app389.html) sís, & sechi i 832] n-echrus íarna chúl & tauri rígthaigi condeilb lagin móir 833] h-úasae. Dagere cuinge sesrighi a crand fil indi.’ 834] [‘Samailte lat’ rl.](G301017/app390.html) . 835] ‘[Ní anse lim a samail](G301017/app391.html) , **Mac Cécht mac Snaidi 836] Theiched** in sin, caithmílid **Conaire meic Eterscél**. 837] Is maith in laech **Mac Cécht**. Ina [thotham chotaltai](G301017/app392.html) 838] robuí faen ina imdae in tan at-chonnarcasiu. In 839] dias mael im *an* fer co folt at-chondarcasiu, it é a dá 840] glún ima chend. In dá loch im slíab ad-chondarcaisi, 841] it é a dí súil ima sróin. In dí seichi im rolaig at-chondarcais, 842] it é a dá n-áo ima cheand. In dá 843] chúicses*curach* for rothchomlae at-chonnarcais and 844] a dí bróig fora scíath. In [chaelglais uiscidi fora](G301017/app393.html) 845] taitne grían at-chondarcais ann, & a trebán úadi sís, 846] is é brechtrad a cloidib in sin. In t-seichi i n-echruis 847] fil íarna chúl, isí trúaill a [3](javascript:footNote('G301017/note003.html'))[cloidhibseom sin](G301017/app394.html) . Ind 848] tuiri rígthaigi at-chondarcais and, isí a [lainginseom](G301017/app395.html) ón 849] didiu & [cresaigthiseom](G301017/app396.html) in gaí sin co comraiged a dá 850] [n-ind i n-do-léici aurchor](G301017/app397.html) a riara dí in tan as n-áil 851] dó. Is maith in laech **Mac Cécht**. In dá drumcla 852] thuindi tulguirmi at-chondairc*siu* and it íat a dá --- p.26 {folio 98a 4} 853] malaig chóiri chutrumae tarrsnu a gnúisi deirgi 854] datháilli.’ 855] To-thoetsat sé chét la **Mac Cécht** ina 856] cétcumscliu & fer cach airm dó cenmo- thá a fer 857] fo-desin & con-raindfi comgním fri cach n- oenfer isin 858] **Bruidhin** & maídfid búaid r[ríg &rl.](G301017/app398.html) ar dorus na **Brudne** 859] & imma-ricfa élúd dó [cidat cr*éch*tnaigthe](G301017/app399.html) & in 860] tan ima-ricfa dó tuidecht foraib isin tig bit lir bomand 861] ega & fér for [faithchi](G301017/app400.html) & renda nime far leithchind & far 862] lethchloigind & caíp far n-inchindi & far cnáimrethach 863] & [daise](G301017/app401.html) do far n-apaigib [combrúthaib](G301017/app402.html) lais íarna 864] scaíliud dó fona [fuithribi](G301017/app403.html) . 865] Teigsit íarum tar teóra foithribi la crith & 866] omun **Meic Cécht**. [Gabsait na aittiri eturru a fritisi](G301017/app404.html) 867] .i. **Gér** & **Gabar** & **Fear Rogain**. 868] ‘Mairg íurus ind orguin [cid dáig ind](G301017/app405.html) oenfir sin’, 869] for [**Lomna Drúth**](G301017/app406.html) [4](javascript:footNote('G301017/note004.html')). [‘Fris-cithsead far cenna díb’](G301017/app407.html) . 870] ‘Ní cumcid’, for **Ingcél**. [‘Néla’ &rl.](G301017/app408.html) [5](javascript:footNote('G301017/note005.html')) 871] ‘Angó didiu, a **Ingcél**’, for **Lomna mac Duind Désa**, 872] ‘ní deit a [domaín na h-oirgne](G301017/app409.html) , mairg &rl. Is annsu 873] damsa is mo’ [&rl.](G301017/app410.html) [6](javascript:footNote('G301017/note006.html')) 874] [‘Angó didiu’, for **Ingcél**, ‘bas briscem lurcu m*an*aís’ &rl.](G301017/app411.html) 875] ‘Ocus ar sin cía acca ann?’ 876] ‘At-chonnarc and imdae & trí maethóclaích 877] inti & trí bruit sirecdai impu. Teóra bretnasa órdai 878] ina m-brataib. Teóra monga órbuidi foraib. In tan 879] fo-longat abairbthiu [tacmainc](G301017/app412.html) in mong órbuidi doib 880] co braine a n-imdae. Inbuid con-ócbat a rosc con- ócaib 881] [in rofolt](G301017/app413.html) co nach ísliu rind a n-úae. Casithir 882] rethe copad. Cúicroth óir & caindel rígthaighi úas 883] cach ae. Nach duine isin tig [arta-ceisi](G301017/app414.html) guth & gním 884] & bréithir. Samailte lat sin, a **Fir Rogain**.’ 885] [Ro chí [*gap: erasure/extent: two letters*]](G301017/app415.html) **Fer Rogain** co m-ba fliuch a brat --- p.27 {folio 98a 32} 886] far a bélaib & ní fétas guth asa chind co trian na 887] h-aidchi. 888] ‘A becco’, ol **Fer Rogain**, ‘is deithbeir dam a n-do- gníu. 889] **Oball** & **Obléni** & **Corpre Músc**, trí meic ríg 890] h-**Érenn**.’ 891] ‘Ro mairg más ar scél’, [ordat](G301017/app416.html) meic **Duind Désa**, 892] ‘is maith in triar fil isinn imdae. Gnása ingen 893] macdacht leó & cridi bráthar & gala [mathgamna](G301017/app417.html) & 894] brotha leómain. Cach oen bís ina n- gnáis & ina 895] lebaid ní chotlai & ní [loingi](G301017/app418.html) h-i sámhae co cenn nómaidi 896] íar scarad friu ara n-ingnais. It maithi inn óicc ina 897] n-aes. [Do-thaetsad](G301017/app419.html) trí deichenbair la cach n-oe 898] díb ina cét-cumscli &rl., & do-thoet dias díb and. 899] Mairg íuras in n-orcuin cid fo bith na deisi sin.’ 900] ‘Ní cumcid’, or **Ingcél**. [‘Néla &rl.’](G301017/app420.html) 901] ‘Ocus íar sin cía acca and?’ 902] ‘At-chonnarc and imdae & triar indi .i. triar 903] úathmar anetargnaid trecheann.’ > 1. 904] ‘Tri fothucht fomórach’ > > 905] ‘nád n-delb duine n-duinigen’ > > 906] ‘fora [n-dreich duaithni](G301017/app421.html) diulathar’ > > 907] ‘rodo-ler lond-láthrustar’ > > 908] ‘lánchenn trí lorg lín- > > fíaclach’ > > 909] ‘o ur bél [co uoe](G301017/app422.html) .’ > > 910] ‘rechtairi múaid’ > > 911] ‘muinter cech cétglondaig.’ > > 912] ‘claidib tri slúag selgatar’ > > 913] [‘ar borg m-búireadach’](G301017/app423.html) > > 914] ‘**Bruidne Dá Dergae** taurchomruc.’ > 915] ‘Samailte lat sin’ [&rl](G301017/app424.html) . 916] ‘Is andsae damsa &rl. Ní featarsa dí feraib h-**Érenn** 917] nach di feraib betha, [minid h-é](G301017/app425.html) in triar tuc **Mac 918] Cécht** a tírib na **Fomóire** ar galaib énfir. Ní fríth 919] la [**Fomóiri**](G301017/app426.html) fear do chomruc fris co tuc in triar sin 920] h-úadib conda-fil i tig **Conaire** [i n- gíallnae](G301017/app427.html) nár choillet --- p.28 {folio 98b 6} 921] ith ná blicht i nh-**Érind** tara [cháin téchtae céin beas](G301017/app428.html) 922] **Conaire** [hi flaith](G301017/app429.html) . Is deithbeir cid gráin a [n- imchaiseo](G301017/app430.html) , 923] trí luirg fíaclai [ón h-uí diaraile ina cind](G301017/app431.html) . Dam co 924] [tindiu is ed](G301017/app432.html) mír cach fir díb & is ecnae in mír sin co 925] téit [seach a n-imlind](G301017/app433.html) sís. Cuim chnáma uili in triar 926] sin. Toingu a toingthe mo thúath, bit lía a mairb 927] [leó ón orguin atát](G301017/app434.html) [*gap: erasure*] a m-bí. [Do-thoetsad sé cét laech](G301017/app435.html) 928] leó [ina cétcumscliu &rl](G301017/app436.html) , & ní ba mó mír na dorn nó 929] lau mairfes cach fear leó, dáig ní léicther airm leó isin 930] [tig h-úaire is i n-gíallu](G301017/app437.html) fri fraighidh ataat, arnádernat mídénam 931] isin tig. Toingu do dia a toingthe mo thúatha, 932] día [m-beith gaisced](G301017/app438.html) foraib arnon-sligfidis co trian. Mairg 933] íuras in n-orguin fo bith ní comruc fri [séganna](G301017/app439.html) .’ 934] ‘[Ní cumcid &rl. Ocus íar sin cía acca](G301017/app440.html) and?’ 935] ‘At-chonnarc and imdae & triar indi, trí 936] donnfir móra. Trí [dondbertae](G301017/app441.html) foraib. Buind cholbtha 937] remra leó. [Remithir](G301017/app442.html) medón fir cach ball doib. 938] Trí dondfuilt chasa foraib co [r-remur cind](G301017/app443.html) . 939-940] [*teóra lenna brecderga impu. Trí dubscéith co stúagmílaib óir*. Teóra slega cúicrindi úasaib & cloidib](G301017/app444.html) [7](javascript:footNote('G301017/note007.html')) 941] dét i l-láim [cach fir díb. Is](G301017/app445.html) í reb do-gníat día claidbib, 942] fos-certat [i n-ardae & fo-certat](G301017/app446.html) na trúailli ina n-diaid 943] & [nada-samaiget isna trúaillib](G301017/app447.html) riasíu táirset talam. 944] Fo-cerdad didiu na trúailli & na claidbiu ina n- díaid & 945] at-ethat na trúailli conida-samaiget impu a n-aenur 946] riasíu táirset talam. Samailte lat & rl.’ 947] ‘Ní anse &rl. **Mál mac Telbaind** & **Munremar 948] mac [Geirrgind](G301017/app448.html)** & **Birrderg mac Rúaid**, trí rígdamnae, 949] trí láith gaile, trí [laeich ada](G301017/app449.html) dech íar cúl gaiscid i 950] nh-**Érinn**. To-thoeth cét laech leó ina [cétcumscliu](G301017/app450.html) & 951] [cona-raindfet](G301017/app451.html) comgním fria cach n-oenfer isin **Brudin**. 952] [& maídfid búaid & rl.](G301017/app452.html) & ima-ricfa élúd doib íarum. 953] [Níb íurtha inn orgun cid dáigh](G301017/app453.html) in trír sin. Mairg 954] íuras in n-orguin’, for **Lomna**. ‘Ba ferr búaid a --- p.29 {folio 98b 39} 955] n-anocail oldás búaid a n-gona. Cén-mair nod*a*-ainsed. 956] Mairg noda-géna. [Ní cumci sic &rl.](G301017/app454.html) ’ 957] ‘Ocus íar sin cid [8](javascript:footNote('G301017/note008.html')) acca and?’ 958] ‘At-chonnarc fer n-and i n-imdae [cumdachdae](G301017/app455.html) 959] [as caíme](G301017/app456.html) di laechaib h-**Érenn**. Brat cas corcra immi. 960] Gilithir snechta indala grúadh dó, breicdeirgithir 961] [sían](G301017/app457.html) a n-grúad n-aile. Is glaisidir [buga](G301017/app458.html) indala súil 962] *dó*[9](javascript:footNote('G301017/note009.html')), duibithir [druimne duíl](G301017/app459.html) in t-súil aile. Méit clíab 963] búana a n-dosbili find [forórda fil](G301017/app460.html) fair. Benaid braine 964] [a dá imdae. Is caisithir reithi copad. Cía do-fortae](G301017/app461.html) 965] míach do chnoib dergfuíscib for a mullach ní foíchred 966] cnoí díb for lár. Claideb órduirn ina láim. Scíath 967] cróderg ro brecad do semandaib findruine [iter eclanda](G301017/app462.html) 968] óir. Sleg fota thredruimneach, [reimithir cuing](G301017/app463.html) 969] n-imechtair a crand fil [10](javascript:footNote('G301017/note010.html'))[i*n*dti](G301017/app464.html) . Samailte & rl.’ 970] ‘[Ní anse, a*r*-ro-featatar fir h-**Érenn**](G301017/app465.html) a n-gein sin. 971] **Conall Cernach mac Amairgin** in sin. Da-recmaing 972] [immalle fri](G301017/app466.html) **Conaire** ind inbuidse. Is é charas **Conaire** 973] sech cách fo bith a chosmailisa [fris a chrotha & a delbae](G301017/app467.html) . 974] Is maith in laech fil and, **Conall Cernach**. 975] In scíath cróderg sin fil [ar a druim](G301017/app468.html) ro brecad do 976] [semannaib findruine conid brec, ro noíseghedh ainm dó](G301017/app469.html) 977] la h-**Ultu**, in **Briccriu Conaill Chernaig**. 978] [Toingu a toingthe mo thúatha & rl., bid imda broen derg tarse](G301017/app470.html) 979] innocht ar dorus na **Bruidne**. Ind t-sleg druimnech 980] sin fil h-úasa, bid sochaidi forsa [n-dáilfea deoga tondaig](G301017/app471.html) 981] innocht [ar dorus na **Bruidne**. Ataat .uii. n-dorus](G301017/app472.html) 982] isin tig & ar-ricfa **Conall Cernach** bith for cach n-dorus 983] díb, & [ní bad tesbaid as cach n-dorus. Do- thoetsad](G301017/app473.html) 984-9] .ccc. la **Conall** ina cétchunnscleo cenmo-thá & rl. & con-raindfe & rl. & in tan im-airiccfa tuidecht dó foraib asin tig bit lir bomanna & rl. & imma-riccfa élúd dó cid *créchtnaigthe*. Mairc íuras & rl.’ --- p.30 {folio 99a 19} ‘Ní cumcid’, ol **Ingcél**. ‘Néla & rl.’ ‘Ocus íar sin cía aca and?’ c*ét*chumschliu cenmotha fer ca*ch* airm & a fear fadesin & comrainnfe comgnim fri cech noenfer isin bruigi*n* & maid*fid* buaid rig *no* rigdamna *no* airig dib*er*ge & immaricfa él*ud* dó cid crechtach & in tan immaricfa do élud foraib asin tig bit lir bommann ega & fér for faichthi & renna nime far l*eth*chinn & far l*eth*cloicind & caíp far ninchindi & far cnaimrethach taisi do far napaigib combruithib lais iarna scailiud do fona fuithribi mairg iuras ind org*uin* cidég ind oenfir sin for lomna druth friscichfet far ceda dib ni cumcid for ing*cel* nela feimmid dotecta &rl ango d*idiu* a ing*cel* for lomna druth m*a*c duind desa ni deit a domai*n* na oirg*ne* &rl is annsa damsa is mo chennsa &rl & iarsin cia acca and[§](app474.html) 990] ‘At-chonnarc and imdae & ba [caíniu](G301017/app475.html) a 991] cumtach oldáta imdadae in tigi ol chena. Seól 992] n-airgdidi impe & cumtaigi isinn imdae. At-chondarc 993] triar n-inni. In dias [imechtrach finna](G301017/app476.html) dib línaib cona 994] foltaib & a m-brataib & it gilithir snechta. Ruidhiudh 995] roalaind fo grúad cechtar n-oí. Maethóclach eturru 996] i medón. Bruth & gním ruireach lais & comairle 997] senchad. Brat at-chondarc immi, is coibés & ceó 998] cétamain. Is sain dath & écosc cacha h- úaire tadbat 999] fair. Áilliu cah dath alailiu. At-connarc roth n- óir 1000] isin brut ara bélaib ad-comaicc h-úa smech co a 1001] imlind. Is cosmail fri tuídlig n-óir forloiscti dath a 1002] fuilt. Do neoch at-connarc di delbaib betha isí [delb](G301017/app477.html) 1003] is áilldem díb. At-chondarc a cloideb n- órduirn 1004] occo thís. Ro buí airth*er* láime din claideb fria 1005] trúaill anechtair. In t-arth*er* láimi sin, fer no 1006] biad in n-airther in tigi tisgébad [in frighit fria](G301017/app478.html) foscad 1007] in claideb[11](javascript:footNote('G301017/note011.html')). Is bindiu [12](javascript:footNote('G301017/note012.html'))[bind*f*odhrugud in claidib](G301017/app479.html) 1008] sin oldás bindfogur na cuisleann n-órdae [fo-chanait](G301017/app480.html) 1009] ceól isin rígthaig.’ 1010] ‘Is and as-biurtsa’, for **Ingcél**, oca déicsi: 1011] ‘At-chíu flaith n-ard n-aireagdai. as bith builech 1012] búiredach. brúchtas roimse robartai. rechtbruth cain 1013] cruth ciallathar. [Ad-chíu clothrí](G301017/app481.html) costadach. cotn-gaib 1014] [ina certraind](G301017/app482.html) choir chomchétbuid. ó crunn co 1015] fraig fo suidhiu. At-chíu a mind findflatha. conid 1016] fri recht ruireach rathordan. ruithen a gnúisi coimdetae. 1017] At-chíu a dá n-grúad n- gormgela. conid fri 1018] [fuamun find fuinecthae. fordath soerdath snechtaidi](G301017/app483.html) . 1019] di díb súilib sellglasaib. gloiniu a rosc robuidi. 1020] tenniu a chuindsciu chaint~~a~~*o*cud. iter clethchor n-dub --- p.31 {folio 99a 50} 1021] n-daelabrat. At-chíu ardroth n-imnaisi ima chend 1022] cocoirse, conid fultu frithechrus. fordath n-órda 1023] n-ollmaise. fail h-úasa berrad buidechas. At- chíu 1024] a [brat n-derg](G301017/app484.html) n-ildathach nóthech siric srethchise. 1025] sluind ar delbthar [n-d*enn*maisi](G301017/app485.html) . [di annor](G301017/app486.html) [aurrdreic](G301017/app487.html) 1026] ailbeand alathúaith n-dronaicdi. At-chíu delg n-and 1027] olladbul. de ór uili indtlaisi. lasaid ar lúth lánésci. 1028] lainne a [chúairt chorcairgemach](G301017/app488.html) . caera creithir 1029] comraicthi. con-gaib ar dreich n-dennmaisi. iter a dá 1030] gelgúalaind choir. At-chíu a léne lígdae línidi. conid 1031] fri sreband sirechtach. scáthderc sceo deilb illdathaig. 1032] ingelt súili sochaidi. cot-gaib ar méit muinenchor. 1033] saerthus ar neim imdénum óir fri siric srethchisi. 1034] ó adbrond [co urgúalaind nó](G301017/app489.html) co aurglúne. At-chíu 1035] a chlaideb n-órduirn n-indtlaise. ina intiuch findargid. 1036] aisndeith ar [cheirrn cúicroith. conid fri crúaid](G301017/app490.html) 1037] [n-aurrdric](G301017/app491.html) n-aister. At-chíu a scíath n- étrocht 1038] n-aílenda fail h-úasa drongaib dímes. trethur[13](javascript:footNote('G301017/note013.html')) di ór 1039] [aíblech ara ur sceo](G301017/app492.html) bil banbruth. for-osnai líth 1040] lúaichet. tuiri di ór indtlaise. lám rígh fris des 1041] dingabar. [fri triath tailc taurgaib. conid fri cronu](G301017/app493.html) 1042] crúadchassa. trí cét coirae comlána. h-úasin rurig 1043] rathrúnigh. fri boidb h-i m-broí bertas. isin bruidin 1044] bróntig. at-chíu flaith n-ard &rl.’ 1045] Ro buí íarum [ina chodlud](G301017/app494.html) in maethóclach, 1046] a chosa i n-ucht indala fir & a chend in n-ucht aroile. 1047] [Do-ríussaig](G301017/app495.html) íarum asa chotlud & [at-raracht](G301017/app496.html) & ro 1048] chachain in laíd seo: > > > 1049-1051] Gáir Osair. > > [Osar cumall](G301017/app497.html) . > > goin gáir ooc [immu*a*llach tuili Goissi](G301017/app498.html) . > > gaeth úar tar faebur eslind. > > adaig do thogail ríg ind adaig se. > > 1051] Co clos ní a rithise: > > > 1052-1053] Gáir Osair. > > [Osar cumoll](G301017/app499.html) . > > cath ro n-dlom. > > deórad túathi. > > tail bruidne. > > bróncha fíanna. > > fir guíti. > > > --- > > p.32 > > > {folio 99b 30} > > 1054-8] goíth immomuin. > > imorchor sleg. > > saeth écomlonn. > > ascur tigi. > > **Temair** [fás](G301017/app500.html) . > > forba n-aníuil. > > comgne cuíniud **Conaire**. > > [coll atha n-galand.](G301017/app501.html) > > gáir. > > égem. > > orgain ríg h-**Érenn**. > > [carbuid](G301017/app502.html) h-i cuicligi. > > dochraidi ríg **Temrach**. > > 1059] As-bert in tres fecht: > > > 1060-1063] [14](javascript:footNote('G301017/note014.html'))Gáir Osair. > > Osair cumoll. > > Combáig ánrad. > > Óic in n-orcain. > > Orcuin íurthar. > > Orta curaid. > > Claentar fir. > > Fadbaidther láith gaili. > > Búiread tromthresa. > > Tóigébthar gáiri. > > > 1064-6] > > > [Dom-ársad](G301017/app503.html) imned. > > imed síabra. > > slúag faen. > > fálghud námad. > > comroc fer for **Dothra**. > > dochraidi ríg **Temrach**. > > i n-oítid ortae. > > 1067] ‘Samailte lat, a **Fir Rogain**; cía ro chachain in 1068] laídse?’ 1069] ‘Ní anse damsa [a samail. Ní ésce cen ríga immurgu.](G301017/app504.html) 1070] Is é rí as ánem & as ordnidhem & as 1071] chaínem & as cumachtachom tánic in domun uile. 1072] Is é rígh as bláthem & as mínem & as becdae dod-ánic. 1073] **Conaire Mór mac Eterscél**, is é fil ann. [Ardríg](G301017/app505.html) h-**Érenn** 1074] uili. Nícon fil locht and isind fir sin eter cruth & 1075] deilb & decelt. Iter méit & chóre & chutrumae. Iter 1076] rosc & folt & gili. Iter gaís & álaig & errlabrae. Iter 1077] arm & erriud & écosc. Iter áni & imud & 1078] [ordan. Iter gnáis & gaisciud & ceníul.](G301017/app506.html) [15](javascript:footNote('G301017/note015.html'))’ 1079] ‘Már a oítiu ind fir cáldae forbaeth conid-rala ar 1080] n-gním n-gaiscid. Mad día n-*d*ersaigter a bruth & a gal 1081] ó beit fíanna fer n-**Érenn** & **Alban** dó ar tig ní íurthar 1082] ind orgun céin m-bes inti. Do-thoetsat sé chét la 1083] **Conaire** riasíu ro-soa a arm & do-thoetsad sé chét 1084] lais íar saigid a [airm ina chétchumscliu. Tungu](G301017/app507.html) do 1085] dia a toingthe mo thúatha mani gabthar deog de 1086] ceni beth nach aili isin tig cenae acht h-é a oenur 1087] [tan-áirsed](G301017/app508.html) in fer ó **Thuind Clidnai** & ó **Thuind Essa 1088] Rúaid**. [Atá .ix. n-dorus asin tig & do- thoeth cét](G301017/app509.html) --- p.33 {folio 100a 6} 1089] [loech lais cach doruis & in tan ro scáig](G301017/app510.html) do cách 1090] airbert a gaiscid is and fod-chicherseom ar gním 1091] n-aithergaib & [dia 'mari dó tuidecht](G301017/app511.html) foraib asin tig 1092] bid lir bomand ega & fér for [faithchi for](G301017/app512.html) leithchind 1093] &rl. Is dócho ón ní 'maricfa tuidecht dó [isin](G301017/app513.html) tig. 1094] Is inmain laiseom in dias fil immi isin n-imdae .i. a 1095] dá aiti, **Dris** & **Sníthi**. [Do-thoetsad](G301017/app514.html) trí [.lll.](G301017/app515.html) laech 1096] la cechtar de i n-dorus na **Brudne** & *ní* ba síri 1097] traigid*h*[16](javascript:footNote('G301017/note016.html')) h-úad ille & h-innonn *airm* h-i toethsad[17](javascript:footNote('G301017/note017.html')). 1098] Mairg íuras [in orguin cid dáig na deisi](G301017/app516.html) sin & na flatha 1099] fil eturru, [ardrí](G301017/app517.html) h-**Érenn**, **Conaire Mór mac Eterscél**. 1100] Ba líach díbdud na flatha sin’, for **Lomnae Drúth 1101] mac Duind Désa**. 1102] ‘Ní cumcid &rl.’ 1103] ‘Is deithbir daitsiu, a **Ingcél**’, for **Lomnae Drúth**. 1104-1106] [‘Ní deit a domaín na h-oircne’. ‘Muíthfi &rl. Is ansu & rl. Angó didiu’, for **Ingcél**, ‘ad-fia basa lecht bas briscium lurga m*an*aís & rl. Ocus íar sin cía acca ann?’](G301017/app518.html) 1107] ‘At-chonnarc and dá fer déc for clíathaib 1108] airgdidib imon imdai sin ima cúaird. Monga 1109] findbuidi foraib. [Léna glas](G301017/app519.html) sic impu, ité comáildi 1110] chomcrotha chomdelbae. Claideb co n-dét i l- láim cach 1111] fir díb & nís-teilcet sís itir acht [is ed echlasca](G301017/app520.html) fil ina 1112] lámaib immon imdae sin ima cúairt. Samailte & rl.’ 1113] ‘Ní anse’ & rl. ‘Cométaide ríg **Temrach** in sin. 1114] It é a n-anmann, trí **Luind Life** & trí h-**Airt Átha 1115] Clíath** & trí **Buidir Búaidneidhi** & trí **Trénfir Chuilne**.’ 1116] ‘Tongu’ & rl. ‘bit lía a mairb’ & rl. & ‘imma-ricfa élúd’ & rl. 1117] ‘Mairg íuras in orguin’ &rl. ‘Ocus íar sin [cía acca](G301017/app521.html) ann?’ 1118] ‘At-chonnarc and mac breccderg i m-brut 1119] chorcra. Atá oc sírchíu isin tig. Baili i fil in trícha 1120] cét gaibthi cach fear [a ucht i n-ucht](G301017/app522.html) . Atá íarum & 1121] cathaír glas [argidi](G301017/app523.html) fo a suidhiu for lár in tigi oc --- p.34 {folio 100a 34} 1122] [sírchíu](G301017/app524.html) . Ingó dano, it brónaich a teglach oca 1123] chlúais. Trí fuilt forsin mac sin. It é trí fuilt ón 1124] .i. folt úainidi & folt [buidicorcrai](G301017/app525.html) & folt forórda. 1125] Nocon fetarsa indat ilgnae do-chuirither in folt fair 1126] fo indat trí [fuilt failet fair. Forros-fetar is fil ni](G301017/app526.html) 1127] [18](javascript:footNote('G301017/note018.html'))[adagen [*gap: erasure/extent: four or five letters*]](G301017/app527.html) innocht. At-chondarc .lll. mac fo chathaírib 1128] airgdidib immi & ro bátar .xu. bonsibne i l- láim in 1129] meic brecderg sin & delg scíach a cind cach simni 1130] díb & ro bámarni .xu. feraib & ar cúic súili déc desa 1131] do chaechad dó & in seachtmad mac imblesin ro buí 1132] im chindsa do choechad dó’, ol **Ingcél**. Samailte lat 1133] &rl. 1134] [‘Ní anse lim’](G301017/app528.html) & rl. Ro chích **Fer Rogain** co 1135] tarlaic a déra fola. ‘Dirsan dó’, ol sé. ‘Is ed gen 1136] n-imarbága fil la firu h-**Érind** fri firu **Alban** ar gart & 1137] cruth & deilb & marcachas. Is líach. Is mucc 1138] reme-tuit mes. Damnae flatha is dech tánic tír n-**Érind** 1139] sin. Nuídiu ***Conairi* meic Eterscél**, **Lé Fer Flaith** 1140] a ainm. Secht m-bliadnai fil inna aes. Ní indóig 1141] lim cid trú di ág na n-ilgnae [do- ch*uirethar*](G301017/app529.html) in folt 1142] fair. Is é a sainteglachsom sin na trí .lll. maccaem 1143] fil immi.’ 1144] ‘Mairg íuras in orguin’, for **Lomnae**, ‘cid fo bithin 1145] in meic sin. Ní [cumcid](G301017/app530.html) ’ &rl. 1146] ‘Ocus íar sin cía acca and?’ 1147] ‘At-chonnarc and seissiur ar bélaib na 1148] h-imdad cétna. Monga findbuidi foraib. Bruit 1149] [h-úainidi impu. Delgi créda ina n-urslocud](G301017/app531.html) a m-brat. 1150] It é lethgabra amal **Conall Cernach**. Fo-cheirt cech 1151] fer a brat im aroili & is lúathidir rothán m-buaileth. 1152] Is ing indo-árthet do súil. Samailte lat’ &rl. 1153] ‘Ní anse’ &rl. ‘Sé dáilemain ríg **Temrach** 1154] in sin .i. h-**Úan** & **Broen** & **Banna**, **Delt** & **Drúcht** & 1155] **Dathen**. Nís derban día n-dáil ind reb sin & ní cluí --- p.35 {folio 100b 11} 1156] a n-indtlicht oca n-dáil. It maithi ind óig fil and. 1157] To-toethsat an trí cumlund leó & con-rainfet comgním 1158] fri cach sesiur isin **Bruidin** & as-luífet [airib](G301017/app532.html) h-úaire 1159] is a sídaib doib. It é dáilemain adad dech fil i 1160] nh-**Érinn** in sin. Mairg íuras’ &rl. ‘Ní cumcid’ & rl. 1161] ‘Ocus íar sin cía acca and?’ 1162] At-chonnarc and borróclach ar bélaib na 1163] h-imdad cétna for lár in tige. [Athais](G301017/app533.html) maíli fair. 1164] Findithir canach slébe cach finda [ásas](G301017/app534.html) triana chend. 1165] Únasca óir imma h-uae. Brat breclígda immi. .ix. 1166] claidib ina lámaib & .ix. scéith airgdidi & .ix. n-ubla 1167] óir. Fo-cherd cach h-ae díb in n-ardae & ní thuit ní díb 1168] for lár & ní bí acht oen díb for a bais & is cumma & 1169] timthirecht bech i l-lau ánli cach h-ae sech alaile súas. 1170] In tan ba n-ánem dó at-chonnarcsa ocon chlius & amal 1171] do-rrécochasa, fo-cartatar grith immi co m- bátar for 1172] lár in tigi h-uili. Is and as-bert in flaith fil isin tig 1173] frisin clesamnach: ‘Cot-ráncamar [ó bim mac & ní rala](G301017/app535.html) 1174] do chles n-airit cosin-nocht’. 1175] ‘Uch, uch, a phopa chaín **Conaire**, is deithbeir 1176] dam, dom-récache súil féig andíaraid. Fer co triun 1177] meic imblesan for-aicce dul noí n-drong ní méiti 1178] dósom a n-déicsin. Andíaraid sin. Fichither catha 1179] de’, orsé, ‘[ro-feasar co dé brátha](G301017/app536.html) , bas n-olc ar dorus 1180] na **Bruidne**’. 1181] Gabais iarum na claidbiu ina láim & na 1182] [scéith](G301017/app537.html) airgdidi & na h-ublai óir & fo- cartatar grith immi 1183] a rithise co m-bádar for lár tigi uili. Do- rad i m-mothar 1184] an ní sin & ro léic a chles n-uad & as- bert: ‘A **Fir 1185] Chailli**, comérig, ná laig asleig sligairdbi do muicc. 1186] Fintai cía fuil ar dorus tigi do amlius fer m- **Bruidne**’. 1187] ‘Atá and’, or sé, ‘**Fer Cúailge**, **Fer Lé**, **Fer Gar**, 1188] **Fer Rogel**, **Fer Rogain**. [Dlomsaid](G301017/app538.html) gním nád lobor, --- p.36 {folio 100b 40} 1189] logud **Conaire** ó chúic maccuib **Duind Désa**, ó chúic 1190] comaltaib carthachaib.’ 1191] ‘Samailte lat, a **Fhir Rogain**. Cía ro chachain in 1192] láidhseo?’ 1193] ‘Ní anse [limsa](G301017/app539.html) ’, or **Fer Rogain**, ‘**Taulchaine** 1194] rígdrúith ríg **Temra**, clesamnach **Conaire** in sin. Fer 1195] comuicc móir in fer sin. To-toethsat tri nónbor lais 1196] ina chétchumscliu & [conraindi](G301017/app540.html) sic comgním fri cech 1197] n-oen isin **Bruidin**, & imma-raic*fa*’ &rl. ‘Ní bo ortae 1198] inn orgun cid fo bithin ind fir sin. Cén mair nod 1199] n-ansed’, for **Lomnae**. 1200] ‘Ní cumcid’, or ***In*g*cél***. ‘Néla’ &rl. 1201] ‘*Ocus* íar *sin* [cía acca and](G301017/app541.html) ?’ [*gap: extent: paragraph 112-125 in Y*] *7583] {folio 93.5}*Imda na muccidi* 7584] ‘At-connarc triar i n-airthiur in tige tri dubb*err*thae foraib. Tri f*or*ti 7585] úanidi impu. tri dublenna tairsiu. Tri gabulgici úasaib h-i toíb 7586] fraiged. Se dubassi dóib ar c*ru*nd. Cia sút a **Fir Rogain**’. ‘Ni *h-andsa*’ 7587] ol **Fer Rog*ain*** ‘tri muccaidi ind ríg sin **Dub** & **Dond** & **Dorcha**. Tri 7588] brathir tri m*ei*c **Maphir Them*rach***. Céin mair nud n-ains*ed* mairg nod 7589] n-géna ar bá mó búaid a n-anacail oldas a n-gona. Ni c*um*cid’ for *Ingcel*. 7590] *Imda na n-arad n-airegda* 7591] ‘At-connarc triar n-aili ara m-belaib. Téora lanna óir for airthiur a 7592] cind. Teora berrbroacute;ca impu de lín glas imdentai di ór. Tri cochlini 7593] corcrai impu. Tri broit chrédumi ina láim. 7594] Samail let sin a **Fir R*ogain***’. ‘Ros-fetar’ ol se. ‘**Cul** & **Frecul** & 7595] **Forcul** *,* tri prímaraid ind ríg sin*,* tri comais. Tri m*ei*c **Sídbi** & **Cuinge**. 7596] At-béla fer cech airm leo & conraiacute;nfet búid n-echta’. 7597] *Imda **Chuscraid m*ei*c Concobair*** 7598] ‘At-con*narc* imduiacute; n-ail*i*. Ocht*ur* claidbech inti & máethócláech 7599] et*ur*ro. Máel dub fair & belra f*or*mend leiss*.* Con-túaset áes na **Brudni** 7600] uli a condelg. Aidem di daínib h-é. Caímsi imbi & brat gelderg. Eo 7601] áirgit ina brot’. ‘Ro-fet*ur*sa sin’ ol **Fer Rog*ain*** ‘.i. **Cuscraid Mend 7602] Macha m*a*c Conchobair** fil h-i n-gialnai lasin rig. A chometaidi im*murgu* in 7603] t-ocht*ur* fil immi .i. da **Fland** da **Ch*um*main** da **Áed** da **Chrimthan**. 7604] Con-roínf*et* comgním fri cech n-ón isin brudin & imma-ricfa élod dóib 7605] ass fría n-daltai’. 7606] *Imda na foarad* 7607] ‘At-chonnarc nonbur for craund siuacute;il dóib. Noí cochleni impu co 7608] lubun chorcrai & land óir for cind cach ae. Noí m-bruit inna lámaib.’ 7609] ‘Ro-fet*ur*sa sin’ ol **Fer *Rogain*** ‘**Riado**. **Ríamcobur**. **Ríade**. **Buadon**. 7610] **Búadchar**. **Búadgnad**. **Eirr**. **Iner**. **Argatlam**. Noí n-araid foglomma 7611] la tri primaradu ind rig. At-bela fer cech ai dib’ & rl. 7612] *Imda na **Saxanach*** 7613] ‘At-con*narc* isind leith atúaid din tig. Nonbur. Noí monga f*or*baidi 7614] foraib. Noí camsi fogarti impu. Noí lennae corcrai tairsiu cen 7615] delgae indib. Noí manaise .ix. cromsceith déirg úasaib’. ‘Rusfetamar’ 7616] ol se. ‘.i. **Ósalt** & a da chomalta. **Osbrit Lamfota** a da chomalta. 7617] **Lindas** & a da chomalta. Tri rigdomna do **Saxanaib** sin fil*et* ocond 7618] ríg. Conrainfet in lucht sin búaid n-g*n*íma’ & rl. 7619] *Imda na ritired* 7620] ‘At-con*narc* triar n-aili. Téora máela foraib. Tri lenti impu & tri 7621] broit h-i forcepul. Sraigell i l-laim cach ae’. ‘Rusfet*ur*sa sin’ ol se ‘.i. 7622] **Echdruim**{folio 94} **Echriud** **Echrúathar** trí marcaig ind rig sin .i. a thrí 7623] ritiri. Tri brathir iat. Tri m*ei*c **Argatroin**. Mairg iuras in n-orcain 7624] cid fo dáig in trir sin.’ 7625] *Imda na m-breteman* 7626] ‘At-con*narc* triar n-aili isind imdai ocaib. Fer caín ro gab *a* máelad 7627] h-i cetud. Di oclaíg leis co mongaib foraib. Teóra lenda cummascdai 7628] impu. Eoacute; argit i m-brot caech n-ai díb. Tri gascid úasaib h-i fraig. 7629] Samail let sin a **Fir Rogain**’. ‘Rus-fetar son’ ol se. ‘**Fergus Ferde** 7630] **Fer F*or*dae**. & **Domaíne Mossud** tri brithemain ind rig sin. Mairg 7631] iuras in n-orcain cid fo deig in trír sin. At-béla fer cach ae díb’. 7632] *Imdaí na c*ru*tiri* 7633] ‘At-con*narc* nónbur n-aile friu anair*.* Noí monga cráebacha cassa 7634] foraib. ix. m-broit glassa luascaig impu .ix. n-delce óir ina m-brataib 7635] .ix. failge glano immá láma ordnasc óir im ordain cach ae. 7636] Auchuimriuch n-óir mo chach fir. Muince aircit im brágit cach ae 7637] .ix. m-builc co n-inchaib órdaib uasib h-i fraig .ix. flesca findarcit 7638] inna lamaib.’ ‘Rofet*ur*sa sin’ ol se. ‘Noí crutiri ind rig insin. **Side**. 7639] & **Dide**. **Dulothe** & **Deichrinni**. **Caumul** & Cellgen. **Ól** & **Ólene** & 7640] **Olchoí**. At-bela fer cach ae leo’. 7641] *Imdai na clessamnach* 7642] ‘At-con*narc* triar n-aile sind airidi. Teora caimsi h-i foditib impu. 7643] Scíatha cethrocairi i*n* ina lámaib co telaib óir foraib & ubla airgit & 7644] gai bic intlassi leu.’ ‘Rosfet*ur*sa’ ol se. ‘**Cless** & **Clissíne** & **Clessamun** 7645] Tri clessamnaig ind ríg sin. Tri comais. Tri derbráthir. Tri m*ei*c 7646] **Naffir Rochlis**. At-béba fer cach ae léo.’ 7647] *Imdai tri n-anmed ind rig* 7648] ‘At-con*narc* triar n-aili h-i comfocraíb imdai ind ríg fessin. Tri 7649] broit gorma impu & teóra caimsi co n-dergintlaid tairsiu. Arrocabtha 7650] a n-gascid úasaib h-i fraigid.’ ‘Rus-fet*ur*sa sin’ ol se ‘.i. **Dris** & **Draigen** & 7651] **Aititt**. Trí anmned ind ríg tri m*ei*c **Scéith Foilt**. At-bela fer cach 7652] airm leó’. 7653] *Imdai na m-**Badb*** 7654] ‘At-con*narc* triar n-ocht h-i cléthi in tigi a tóesca fola trethu. & 7655] súa*nemain* a n-airlig ara m-braigti.’ ‘Rus-fet*ur*sa sin’ ol se ‘ tri ernbaid 7656] úagboid triar orgar la cach n-áim insin’. 7657] *Imda na fulachtori* 7658] ‘At-con*narc* triar oc dénam fuloctha i m-berrbrócaib intlassib. Fer 7659] findlíath & di oclaig na farrad.’ ‘Rus-fet*ur*sa sin’ ol **Fer Rog*ain*** ‘tri 7660] primfulachtore ind ríg sin .i. in **Dagdae** & a da daltae .i. **Séig** & 7661] **Segdae** da mac **Rofir Oenbero**. At-béla fer la cach n-ae díb’ & rl. 7662] *Imda na filed* 7663] ‘At-con*narc* triar n-aili and.Teóra landa óir tara cend. Tri broit 7664] bric impu. Teora camsi co n-dergintlaid. Teora bretnassa óir ina 7665] m-brattaib. Teora bunsach*a* uasaib h-i fraig.’ ‘Ro-fet*ur*sa sin’ or **Fer 7666] Rogin** ‘tri filid in rig sin .i. **Sui** & **Rodui** & **F*or*dui**. Tri comais*, tri 7667] brathir*,* tri m*ei*c **Maphir Rochétail** At-bela fer cech fir dib. & Con-geba 7668] cach dias búid n-oenfir etorro. Mairg*a* iur*as* ind orcain*’ & rl.{folio 95} 7669] *Imda na foschometaidi* 7670] ‘At-con*narc* and dá oclaech ina sessom os cind ind ríg. Dá 7671] cromsciath & da bendchlaidiub mara occo. Lena d*er*ca impu. Delci 7672] findairgit isna brataib. **Bun** & **Meccun** sin’ ol se‘ da *chométaid* ind ríg 7673] insin da mac **Maffir Thuill**.’* 1202] ‘At-chonnarc nónbor in n-imdae and ar 1203] bélaib na h-imdae cétna. Mongai findbuidi foraib. 1204] Bernbróga impu & cochléne breccai & scéith bémnecha 1205] foraib. Claidbi dét i l-láim cach fir díb & cach fear 1206] do-thoet isa tech fo-loimetar a béim cosna claidb. 1207] Ní lomethar nech dul don imdae cen airíasacht doib. 1208] Samailte’ &rl. ‘Ní anse’ &rl. ‘Trí **Mochmaitnig Midi**, 1209] trí **Búaideltaig Breg**, trí **[Sostaig](G301017/app542.html) Slébe Fúait**’. 1210] ‘[To-toethsad .ix. n-deichenbor](G301017/app543.html) leó’ &rl. ‘& imma- ricfa 1211] élúd’ *&rl.*. ‘Mairg íuras’ &rl. ‘Ní cumcid’ &rl. 1212] ‘Ocus íar sin cía acca and?’ 1213] ‘At-chonnarc imdae n-aili n-and & dias inni 1214] it é damdabcha balcremrai. Berrbróga impu, ité 1215] gormdonda ind fir. Cúlmonga cumri foraib ité 1216] aurardae for étun. It lúaithidir roth m- búaile cechtar 1217] de sech aroili, indalaili [19](javascript:footNote('G301017/note019.html')) don imdae, alaili don 1218] tenid. Samailte’ &rl. 1219] ‘Ní anse’ &rl. ‘**Nía** & **Bruithne**, dá foss méssi **Conaire** 1220] in sin. Is í dias as dech fil i n-**Érinn** im les a tigerna. --- p.37 {folio 100b 26} 1221] Is ed fo-dera duindi doib & aurarda dia fult, athigid 1222] na tened co menic. Nís-fil isin bith dís [bas](G301017/app544.html) ferr ina 1223] [n-dán](G301017/app545.html) andáte. To-toethsat trí nónbor leó ina 1224] [cétcumscliu &rl., & maídfet &rl. & imma-ri*cfa*](G301017/app546.html) élúd’ 1225] &rl. ‘Íar sin [cía](G301017/app547.html) acca and?’ 1226] ‘At-connarc and imdae as neasam [do **Chonaire**](G301017/app548.html) . 1227] Trí prímlaích indi, ité cétlíatha. Teóra lenna dubglasa 1228] impu. [Remithir meodón fir](G301017/app549.html) cach ball díb. Trí claidib 1229] duba dímóra leó, [sithigtir](G301017/app550.html) claideb garmnai cach ae. 1230] [No dedhlaistis](G301017/app551.html) finda for usciu. Lagen mór i l- láim 1231] ind fir [medónaig; .l. semand trea. Daigere cuingi](G301017/app552.html) 1232] seisrigi a crann fil indti. Cresaigthi in fer medónach 1233] in lagin móir sin, inge ná tíagad a h-uirc eicgi essi, & 1234] benaid a h-urlond fria a bais co ba trí. Lónchore 1235] mór ar a m-bélaib. Méit core cholbthaigi. Dublind 1236] úathmar and. Mescthus beous isin duiblind sin. 1237] Mad cían co tari a fobdhub, lasaid for a crunn. 1238] Inda lat is [drecc tened](G301017/app553.html) bís a n-óchtar in tigi. 1239] Samailte’ &rl. 1240] ‘Ní anse’ &rl. ‘Trí laích ada dech [gabthae](G301017/app554.html) 1241] gaisced i nh-**Érinn** .i. **Sencha mac Ailella** & **Dubthach 1242] Dael Ulad** & **Goibnenn mac Luirgnig**, & ind Lúin *úd* 1243] ba **Celtchair meic [Uitheochair](G301017/app555.html)** , for-richt i cath **Maigi 1244] Tuired**, isí fil i l-láim **Dubthaich Duíl Ulad**. Is 1245] bés dí inn [reb](G301017/app556.html) sin in tan as n-apaid fuil námad do 1246] testin dí. Is écen cori co neim [día fábdud](G301017/app557.html) in tan 1247] fris-áilter gním gona duine di. Manis-tare sin, lasaid 1248] ara durn & ragaid tria fer a [h-imochair nó tria choimtig](G301017/app558.html) 1249] inn rígthaigi. Mad fúasma do-berthar dí, mairfid 1250] fer cach fúasma ó bethir ocon reb sin di ón tráth co 1251] 'roili & nís n-aidliba, & mad [urchur legther](G301017/app559.html) , mairfid 1252] nónbor cach urchara & bid rí nó rígdamnae nó airig 1253] díbergi ind nómad fear. [Tongu a tongthe mo thúatha](G301017/app560.html) , 1254] bid sochaidi forsa [n-dáilfe deoga tonnaig](G301017/app561.html) innocht ar --- p.38 {folio 101a 46} 1255] dorus na **Bruidne** ind Lúin **Celtchair meic [Uithechair](G301017/app562.html)** . 1256] Do-toet*hsat* trí chét lasin triarsin ina cétchumscliu 1257] & con-rainfed comgním fri cach triar isin **Bruidin** & 1258] maídhith [20](javascript:footNote('G301017/note020.html')) búaid’ &rl. ‘& imma-ricfa élúd’ & rl. 1259] ‘Mairg íuras in n-orguin’, for **Lomnae Drúth**, ‘cid 1260] fo bithin in trír sin. Ní cumcid’ &rl. 1261] ‘Íar sin cía acca?’ 1262] ‘At-connarc and imdae & triar indi. Triar 1263] fer fortrén fortamail, nacha-sella duine- tairesseathar 1264] fri an t*h*eora drecha éitchi anrachta ara n-imomon 1265] imchissin h-úath. [Imda-gní getharsic gelt clithar-garb](G301017/app563.html) gelt clithar-garb 1266] finna connach a chuirp im chanag rind a ruisc 1267] roamnais tria froech finnu ferb. Cen [étaigi imthaigi](G301017/app564.html) 1268] co certsála sís. La teora monga echdai h- úathmara 1269] segtha co slissiu. Laích luind lúath ar claidbiu, 1270] bailcbémnechu fri [bibdatu. Béim búirid](G301017/app565.html) fri teora 1271] sústa iarnae cona secht slabradaib tredúalchaib 1272] trechisi cona secht cendphartaib iarnaib i cind cecha 1273] [slabraidi [*gap: extent: half line*] m-bruit damnae](G301017/app566.html) 1274-6] cach n-ae. Trí donnfir móra. [Cúlmonga tiuga ba h-echda foraib ro-segat a n-druib damda damseithi i meadón cach ae & it remir sliastai cach n- dubdrolam](G301017/app567.html) 1277] cethorchuir foa-dúna. Is ed étach fil impu celt 1278] ásas treo. Ro chessa trilse [dia chúlmongaib isead ro goet](G301017/app568.html) 1279] iarn sithremir cuing n-imechtair i l- láim 1280] cach h-ae .ix. slabrad iairn a cind cacha luirgi & pistul 1281] [iaraind sithremithir](G301017/app569.html) cuing n-úarmedóin a cind cacha 1282] slabraid & ataat inna m-brucc isin tig & is lór gráin a 1283] n-imchesin. Ní fil [isan tig nád beth](G301017/app570.html) inna foimtin. 1284] Samailte’ &rl. 1285] Sochtais **Fer Rogain**. ‘As annsa damsa a 1286] samail. [Ní fetarsa do](G301017/app571.html) feraib h-**Érenn** nach di feraib --- p.39 {folio 101b 21} 1287] betha [minad](G301017/app572.html) h-é in triar aithech ucut ro anacht **Cú 1288] C*h*ulainn** h-i **Forbais Fear Fálgai** & ro marbsad 1289] .l. laech oca [n-anocol & ní ro lic](G301017/app573.html) **Cú Chulainn** a marbad 1290] ara n-ingnathaigi. It é a n-anmann in trír sin .i. 1291] **Srúb Dairi mac Duirn Buidi** & **Conchend Cind Maigi** 1292] & **Fíad Sceme mac Scippe**. [Do-toethsad](G301017/app574.html) trí chét léo 1293] ina [cétchuindscleo](G301017/app575.html) & con-raindfet comgním fri cach 1294] triar & día tuidchisead foraib imach bid indtechta 1295] tria críathar n-átha bar m- brúar la indas do-fíurad 1296] cosnaib sústaib iairn. Mairg íuras [in n- orguin fo](G301017/app576.html) 1297] bithin in trír sin, ar ní h-ilach im soegond & is cendarraic 1298] comruc friu’. 1299] ‘Ní cumcid’, for **Ingcél**, &rl. ‘Íar sin cía occa and?’ 1300] ‘At-chonnarc imdae n-aili n-ann & oenfer 1301] indti & dá gilla ara beólaib & dí moing foraib, indala 1302] h-aí is dub [alaile](G301017/app577.html) is find. Folt derg forsin loech & 1303] a bra [*gap: erasure*] t derg lais. Dá n-grúad corcorda lais. Rossc 1304] roglas rochaín occa & brat h-úainidi immi. Léne gel-chulpatach 1305] co n-dergindled immi & claideb co n-imdurn 1306] dét ina láim & ar-icc arechtain cacha h- imdae isin tich 1307] di lind & bíud ossé [cosalach oc timthirecht](G301017/app578.html) in t-slóig 1308] uili. Samailte lat.’ 1309] ‘Ní anse’ &rl. ‘Ro-fetarsa in fer. **Dá Dergae** 1310] in sin. Is lais do-rónad in **Bruiden** & ó gabais trebud 1311] [ní ro dúnit a doirse riam ó da- rignead in **Bruiden**](G301017/app579.html) , 1312] acht leth dia m-bí in gaeth is fris bís in chomla & ó 1313] gabais trebad [ní tudchaid a chairi di theni](G301017/app580.html) ach no 1314] bíd oc bruith bíd di feraib h-**Érenn**, & in dias fil ara 1315] bélaib dá dalta dosom in dá mac sin .i. dá mac ríg 1316] **Laigin**, **Muiredach** & **Cairpre** & do-thoethsat trí 1317] [deichenbor](G301017/app581.html) lasin triar sin ar dorus an tigi & maídfid 1318] búaid ríg nó rígdamna nó airig díbergi & ima-ricfa 1319] élúd doib ass íar suidiu’. 1320] ‘Cén mair noda-ainsed’, for **Lomnae**. ‘Bo ferr --- p.40 {folio 101b 49} 1321] búaid a n-anocuil oldás búaid a n- gona. Batar 1322] anachtae cid fo [bithin](G301017/app582.html) ind fir sin. Ba túalaing 1323] [ar cumairce](G301017/app583.html) in fer sin’, for **Lomnai Drúth**. 1324] ‘Ní cumcid’, ol **Ingcél**. ‘Néla femid’ &rl. 1325] ‘Íar sin cía acca ann?’ 1326] ‘At-chonnarc and imdae & triar innti. Trí 1327] bruit derga impu & teora léne derga impu & trí fuilt 1328] derga foraib. Derga uili cona fiaclaib. Trí scéith 1329] derga úasaib. Trí gae derga leó. Trí h-eich derga 1330] ina sríanaib leó ar dorus in tigi. Samailte lat’ &rl. 1331] ‘Ní anse’ &rl. ‘Tri nid do-rónsad goí i s-sídib. 1332] Is í dígal do-radad foraib la rígh sídhi a n-orgain 1333] [co ba](G301017/app584.html) trí la rí **Temrach**. Is é rí [dégenach](G301017/app585.html) lasa 1334] n-orgiter, la **Conaire mac Eterscéle**. As- luífet airib 1335] ind fir sin. Do chomallad a n-orgne do-dechatar. 1336] Sech ní [génaiter](G301017/app586.html) ní génat nech’. 1337] ‘Ocus íar sin cía acca and?’ 1338] ‘At-chonnarc and triar for lár in tigi occon 1339] dorus. Teora lorga [bréfnecha](G301017/app587.html) ina l-lámaib. Is 1340] [lúaithigthir](G301017/app588.html) fíamuin cach ae díb timchell aroili dochum 1341] in doruis. Berrbróga impu ité breca, & bruit lachtnae 1342] impa’. 1343] ‘Samailte’ & rl. 1344] ‘Ní anse. Trí [dorrsaigi](G301017/app589.html) ríg **Temrach** in sin. **Echuir** 1345] & **Tochur** & **Teagmong**, trí meic **Ersand** & **Chomlod**. 1346] Do-thoethsat a trí chomlonn leó & con- raindfet búaid 1347] fir etur*r*u & ima-ricfa élúd doib [cidat créchtnaig](G301017/app590.html) ’. 1348] ‘Mairg íuras’, &rl. ‘Ní cumcid’ &rl. 1349] ‘Íar sin cía acca and?’ 1350] ‘At-chonnarc ann [icon tenei airtheraig](G301017/app591.html) fer 1351] maeldub co n-oensúil lais & oenchos & oenlám & mucc 1352] maeldub dóthe lais for teni osí oc síréigem, & ben 1353] bélmar már ina farrad. Samailte’ &rl. --- p.41 {folio 102a 21} 1354] ‘Ní anse’ &rl. ‘**Fer Cailli** cona muicc & a ben 1355] **Cichiul**. Ataat a [aidmi téchte](G301017/app592.html) lasin n-aidchi 1356] fair raidse inocht **Conaire**. Dirsan dond aigid ruidfes 1357] etarru. Is di gesaib ém do **Chonaire** **Fer Caille** 1358] cona muicc’. 1359] ‘Mairg íuras’ &rl. 1360] ‘Íar sin cía occa and?’ 1361] ‘At-chonnarc and imdae & trí nónbor inti. 1362] Monga findbuidi foraib, ité comáilli. Cochléne dub 1363] im cach n-oenfer díb & ceinniud find for cach cocholl 1364] & cuirce derg for cech cenniud díb & delg 1365] [n-iarind i n-auroslucud cacha cochaill & claidib duba dímóra](G301017/app593.html) [21](javascript:footNote('G301017/note021.html')) 1366] fo brut cech fir díb, no dedlaistis finna for uisciu, 1367] & scéith co faebar condúala foraib. Samailte’ & rl. 1368] ‘Ní anse’ &rl. Díberg trí mac m- **Baithse** di **Bretnaib**. 1369] [Do-thoethsat](G301017/app594.html) trí nónbor leó ina cétchumscliu & con-raindfet 1370] búaid fir etarru. ‘Íar sin cía *f*acca and?’ 1371] ‘At-chonnarc and triar fer cuitbidi i cind 1372] in tened. Trí bruit odra impu. [Ó](G301017/app595.html) no beitis fir 1373] h-**Érenn** i n-oenmaigin & cé no beth colaind a máthar 1374] nó a n-athar ar bélaib cach fir díb, ní faelsad nech 1375] díb cen gáiri impu. Coí h-i fil in tríchoit cét isin tig, 1376] ní [ermadair](G301017/app596.html) nech díb a suidi nach a ligi lasin [triar](G301017/app597.html) . 1377] Nach tan tosn-aidle súil ind ríg tibid la [cach n-aiscin](G301017/app598.html) . 1378] Samailte’ & rl. 1379] ‘Ní anse’ &rl. ‘[& **Mlithi** & **Mael** & **Admlithi**](G301017/app599.html) , trí 1380] cuidbigi ríg h-**Érenn** in sin. Ad-béla fer la cach n-ae 1381] & con-raindfet búaid fir etarru’ &rl. ‘Íar sin cía acca 1382] ann?’ 1383] ‘At-chonnarc imdae & triar indi. Trí bruit 1384] glaslúascacha impu. Cúach usci ar bélaib cach fir 1385] díb & popp di [birur](G301017/app600.html) for cach cúach. Samailte’ &rl. 1386] ‘Ní anse’ &rl. ‘**Dub** & **Dond** & **Dobar**, trí deogbaire --- p.42 {folio 102a 48} 1387] ríg **Temrach** in sin. Trí meic **Laí** & **Aidchi**.’ ‘Íar sin 1388] cía acca and?’ 1389] ‘At-chonnarc fer and, túathchoech co súil 1390] [milledaig](G301017/app601.html) . Cend muicci lais for tenid ossí oc sír-éigem. 1391] Samailte’ &rl. 1392] ‘Ní anse’ &rl. ‘**Nár Thúathchaech** sain. [Muccaid](G301017/app602.html) 1393] **Boidb** a Síd ar [Femin. Nach fled oca roibi](G301017/app603.html) dod-rortad 1394] fuil oce’. 1395-1402] [‘Comérget súas trá, a fíannu’, for **Ingcél**, ‘dochum in tigi’. Cota-érgat íarum la sodain na díbergaig dochum na **Bruidne** & fo-carthar a n-dord n-impiu. ‘Tá chéin’, for **Conairi**, ‘cid so?’ ‘Fíanna ar thig’, or **Conall Cernach**. ‘Óig doib sund’, ol **Conaire**.‘Ricfaiter a les innocht’, for **Conall Cernach**.](G301017/app604.html) 1403-1406] [Is íar sin do-luid **Lomna Drúth** riasin slóg isin m-**Bruidin**. Bensait na doirrsidi a chend de. Fo-cres íarum isin m-**Bruidin** co ba trí & do-ralad eisti co fo trí, feb co n-drarngertsom feissin.](G301017/app605.html) 1407-1410] [22](javascript:footNote('G301017/note022.html'))[Do-fuitet sé cét la **Conaire** ríasíu ro-sósed a arm. Ad-andaiter íarum in **Bruiden** co ba trí & dor-robdad anall co fa trí & ro dét ní íurastha inn orgun mani gabtha n-aitherg- .](G301017/app606.html) [23](javascript:footNote('G301017/note023.html')) 1411-1413] [Gabais **Conaire** íar suidiu gléss n-imberthae airm forru. Do-thuit sé chét lais íar saighidh a airm ina chétchumscliu](G301017/app607.html) . 1414-1418] [Ro gob ruíniud forsna díbergachu íar suidiu. ‘As-rubartsa fribse’, for **Fer Rogain mac Duind Désa**, ‘ó beit fíanna fer n-**Érenn** & **Alban** do **Chonaire** ar thig ní íurthar inn orgun mani millter a bruth & a gal **Conaire**’](G301017/app608.html) . 1419-1421] [‘Bid gair uair dossum’, or na druid ro bátar immalli frisna díbergachaib. Ba h-é milliud són do-bertadar conid-rogaib roluigi dighi](G301017/app609.html) . --- p.43 1422] [Do-luid **Conaire** isa tech & con-aitecht dig](G301017/app610.html) . 1423] [‘Deog, a phopa **Meic Cécht**’, for **Conaire**](G301017/app611.html) . 1424-1429] [‘Ní h-é ord ron-gabus h-úait co se ém’, or **Mac Cécht**, ‘tabairt digi deit. Atát dáleamain & deogbairi lat, tuiccet dig deit. In t-ord ro gabusa h-úait co se do imdídiu ó beit fíana fer n- **Érenn** & **Alban** deit immon m-**Bruidin**. Raga slán úadib & ní ra*ga* gaí it chorp. Cuindig dig cod dáilemnaib & cod deogbairib’.](G301017/app612.html) 1430-1431] [Is ann sin con-aitchecht **Conaire** dig co a dáilemnaib & co deogbairib ro bátar isin tig.](G301017/app613.html) 1432-1433] [‘Nís-fil and chétamus’, olseat, ‘dor- rórtad forsna teintiu na lendann ro bátar isin tig’.](G301017/app614.html) 1434-1435] [Ní fúaradur a deogbuiri dig do asin **Dhothra**, ar robaí triasa tech.](G301017/app615.html) 1436] [Is and con-aitechd **Conaire** dig a rithise.](G301017/app616.html) 1437-1438] [‘Deog dam, a dalta, a **Meic Cécht**. Is cumma damsa cía bad é écc tíasa ol at-béla chenaeo’.](G301017/app617.html) 1439] Is and sin con-aitechd **Conaire** dig a rithise. 1440-1443] [Is and sin **Mac Cécht** con-aitechd dig a rithiisi co maithib fer n-**Érenn** & con-aitechdd rogai di láthaib gaili fer n-**Érenn** ro bátar isin tig dús an bad coméd ind ríg doib nó ba cuindchid digi dond t- í **Conaire**](G301017/app618.html) . 1444] [Is h-é fris-rogart asin tig, **Conall Cernach**](G301017/app619.html) : 1445-1446] [‘Coméddd ind ríg dúindi’, ol suidiu, ‘& aircsi do chuindchid na dige, h-úairi is chuccad chuindegair’](G301017/app620.html) . 1447-1451] [Luide íarum **Mac Cécht** do chuindchid na digi & gabaid **Lee fria Flaith mac Conaire** foo ochsail & in cúach n-órdai **Conaire** fo ochsail, & no-m-berbthide dam co tinde and, & birt a scíath & a dá gaí & a cloidem & birt inber n-iaraind ro baí fónd rígcori.](G301017/app621.html) 1452-1455] [For-ruma chuca amach & do-bert .ix. m-builli dond inbiur iaraind ar *doruss* m-**Bruidhe** & do-thuit nónbur cacha builli. Do-gní íarum foebarchles don chloidem immo chend curro slechd conar ríam ón tig.](G301017/app622.html) *{folio 97b 22} 7898] Imth*ús*sa lochta na **Brud*ne*** iss *ed* chestnigther colléic. 7899] At-raig **Conall C*ernach*** & gebid a gaiscd & im-soí dar dorus na 7900] **Brud*ne*** & timchellaid a tech & dofuitet .ccc. lais & díchuirid na 7901] dib*er*g*a* dar teóra fuithairbi ó **Bru*din*** sechtair. & Maídid búaid 7902] ríg & tintaíd i m-**Brud*in*** & sé créchtach. 7903] Tic **Cormac Cond Longas** & a noí céli malle fris. & do-berat 7904] a c*um*scliu forsna dib*erga* & dothuitet .ix. n-deichenb*or* la **Cormac** 7905] & noí n-deich*enbor* la muint*ir* & fer ce*ch* airm 7ampersir; fer ce*ch* fir 7906] & maídid **Cormac** lecht airig díb*erga*. & imma[acute ]ric el*ud* dóib 7907] cérbot crech*taig*. 7908] Tecait in tríar **Cruithnech** a **Bru*din*** sechtair & gabait gles 7909] immerta a n-arm forsna díberga & dofuitet .ix. n-deichenb*or* leo 7910] & immaríc el*ud* dóib. 7911] Tecait in nonbor cuslennach immach & imrubat a *n*-gnim 7912] forsna dib*erga* & immáric el*ud* dóib. 7913] Cid fil and trá acht is fota fri h-aisnis is tophlíúin menman 7914] is búadred do chétfaidib is emiltius fri h-estidib is imarcraid 7915] n-innisen tíachtain darna nechib inundaib fo dí. Acht tancatár 7916] iar n-urd lucht na **Brud*ne*** immach & ro-fersatár a comlonna 7917] forsna dib*erga* & do-tuitset leó am*al* ro radi **Fer Rog*ain*** & 7918] **Lomna Druth** fri **Ing*cel*** {folio 98a 1} .i. no theiged lucht cech imdae 7919] béus co fertaís a comlond & imrulaítís ass iar sin. Connach 7920] farcaib i m-**Brud*in*** i farrad **Conaire** acht **Conall** & **Sencha** & 7921] **Dubtach**. 7922] Frisin mórbruth iarom & fri mét in ch*om*laind ro fer **Conaire** 7923] dofic a mórthart ítad & aplis do thám arnach fúair a dig. 7924] Ó 'tbath iarom in rí dotháegat in triar út a **Brud*in*** immach 7925] & nos gabat sáebglés n-díberge forsna díbergaib & imthíagat 7926] o **Brud*in*** co créchtach *aithbriste* & athgoite.* --- p.44 1456-1462] [Luid íarum cu r-ránicc **Tiprait Chuirp** baí i comfocus dó i **Crích Chúaland** ina farrad & in cúach (.i. **Conairi**) órdai (**Conari**) foa choimb & ní fúair lán a chúaich inde. Do-rimchell rígusci **Érenn** ria matain .i. **Búas**, **Boand**, **Bandai**, **Berbai**, **Nem**, **Laí**, **Laígdai**, **Sinand**, **Síuir**, **Slicech**, **Samaír**, **Find**, **Ruirthech**, & ní fúair lán a chúaich de usciu indeb.](G301017/app623.html) [24](javascript:footNote('G301017/note024.html')) 1463-1469] [Luaide co r-ránicc h-**Úarán n-Garaid** h-i **Moig Aí** íar tarmchell usced **Érenn** ria matain & a prímloch .i. **Dergderc**, **Luimnech**, **Loch Ríb**, **Loch Febail**, **Loch Mesca**, **Loch n-Orbsen**, **Loch Laíg**, **Loch Cúan**, **Loch n-Echach**, **Márloch**, & ní fúair lán a chúaich de usci indeb. At-roaside díchleith n-aire & do-beir lán a chúaich de usci as & do-cher an mac foa choimb](G301017/app624.html) . 1470-1471] [Do-deochaid íar suide cu r-ránicc **Bruidin .h. Derge** ria matain](G301017/app625.html) . 1472-1476] [In tan didiu do-deachaid **Mac Cécht** darsan tres fuithirbi dochum in tige is and ro baí dias oc bém a chind do **Chonaire**. Benaid íarum **Mac Cécht** a chend dondala fir ad-comaicc a chend do **Chonaire**. Ro baí an fer aili ac élúd as cusan cend lais](G301017/app626.html) [25](javascript:footNote('G301017/note025.html')). 1477] Ad-chomnaccair a chend do **Chonaire**. 1478-1488] [Ad-comnaiccc corthi cloiche foa chosaib **Meic Céchd** ar dorus nó lár na **Bruidne**. Dol-léci dond fir aili oco m-baí in cenn dara choeldruimb cu r- roímid a druimb n-ann. Benaid **Mac Cécht** a chend de íar suidiu. Dortais **Mac Cécht** in chúach n-usce ina arsci & ina méde **Conaire**. As-bert a chend **Conaire** íarum íar tabairt ind usci isin méde: > 1. Maith fer **Mac Cécht**, > > fó fer **Mac Cécht**, > > do-beir digh do rígh. > > & do-ní échd. >](G301017/app627.html) --- p.45 {folio 103.15} 1489] [Luid **Mac Cécht** a n-degaid in madmai](G301017/app628.html) . 1490-1492] [Ní torchar trá acht h-úathad m-beg im **Chonari** .i. nónbur, & ní mór má 'd-róinne sceóla indisen scél dona díberg*a*chaib ro bátar ar tig doib](G301017/app629.html) . 1493-1495] [Baili i r-rabatar cúicc míli .c. & .x. .c. in cach míli, ní thérna díb acht oenchóicer namá .i. **Ingcél** & a dá bráthir .i. **Éccell** ón & **Dartaid** na díberga](G301017/app630.html) . *{folio 98a 39} 7958] Luid iarom **Ingcél** i n-**Albain** iar tain {folio 98b 1} & gabais rigi 7959] dar esi a athar ó ruc buaid ríg alathúathi leis dia thig. 7960] Is*s* *ed* im*murgu* is slicht i l-lebraib ailib and & is dochu combad 7961] fíriu. Cethracha *uel* *coíca* do thutim *do* lucht na **Brud*ne***. & teóra 7962] cetraimthe do thutim dona díbergaib. & A n-áentrían nammá 7963] do élúd ónd orgain.* 1496-1498] [In tand íarum robaí **Mac Cécht** fora áltaib isind ármaig i cind in tres laithe co n-faca in mnaí sechai](G301017/app631.html) . 1499] [‘Tadall lat, a banscál’, for **Mac Cécht**](G301017/app632.html) . 1500] [‘Ní lamaim a dola’, ol in banscál, ‘lad gráin & t' oman’](G301017/app633.html) . 1501-1502] [‘Ro baí úar damsai disuidiu, a banscál’, for **Mac Cécht**. ‘Nodn-gabaim for fír mo oinich & mo foesma’](G301017/app634.html) . 1503] [Ad-ella in ben íarum a dochomb](G301017/app635.html) . 1504-1505] [‘Nochon fetarsa in ba cuil nó corrmíl nó ba sengán nom-gaib asin créchd’](G301017/app636.html) . 1506] [‘Is sengán sentalman ém’, ol in ben, ‘ind ní sea’](G301017/app637.html) . 1507-1508] [‘Tonga do dia a toingti mo thúath’, for **Mac Cécht**, ‘ní ba mó lemsa oldás cuil nó corrmil’](G301017/app638.html) . 1509] [At-bail íarum **Mac Cécht** isind ármaig acht becc](G301017/app639.html) . *{folio 98b 17} 7975] At-bath da*no* **Lé f*r*i Flaith mac Conaire** fó oxail 7976] **M*ei*c Cecht**. & ro leg bruth & allus in miled h-7eacute;. 7977] Dolluid **M*a*c Cecht** iar sin iar n-glanad ind áir cind in tres laí & 7978] dosrenga **Conaire** lais fora muin co ro adnacht h-i **Temraig** h-é ut 7979] alii dicunt. Doslui **M*a*c C*echt*** iar sin h-i **Conachta** co n-dernad 7980] a leges i m-**Maig Bréngair**. Conid de ro len in t-ainm a m-mag do ingor **M*ei*c Cecht** .i. **Mag m-Brénguir**. 7981] 1510-1514] [& as-laí **Conall Cernach** & do-chótar .lll. n-gaí triasand láim a m-baí an scíath & luidi íarum co r-ránaicc tech a athar & brúirech a dá gaí & a scíath ina letaib fair & a chloidem. For-ránaicc íarum an t-athir a n-dorus a lis a **Taltin**](G301017/app640.html) .* 1515-1516] [‘Lúatha coin dod-repnadar, a maccáin’, for a athir](G301017/app641.html) . 1517-1518] [‘Is h-ed ro boí do chomracc fria h-ócca ón, a senlaích’, for **Conall Cernach**](G301017/app642.html) . 1519-1520] [‘Scéla lat na **Bruigne Dá Derge**? An beó do thigerna?’](G301017/app643.html) --- p.46 {folio 104.10} 1521] [‘Nochon beó imorro’, for **Conall**](G301017/app644.html) . 1522-1524] [‘Tonga do dia tongthi mo thúath, is midlachdo dond fir do-deachaid a m-beathaid as íar fácbáil a thigernai lia a námtiu i m-bás’](G301017/app645.html) . 1525-1526] [‘Nídat bána mo chréchda ém, a senlaích’, for **Conall**](G301017/app646.html) . 1527-1534] [Tadbaid a láim scéith. Trí .l. créchta imorro is ed ad-comaicc furri. In scíath im*orro* imarro-dídnestair ind lám sin is ed rus- anacht. Ind lám des im*orro* imo-robrad for suidiu co r-rice a dí chutramai. Ro cirrad im*orro* & ro h- athchumad & ro créchdnaiged & ro chríathrad acht congaibset na féthe frisin corp cen a etarscarad innát raba in scíath oca h-imdedail](G301017/app647.html) . 1535-1536] [‘Ro fích ind lám sin indnocht for cách, a maccáin, & ro fiched furri’, ol **Amairgin**](G301017/app648.html) . 1537-1539] [‘Fír són, a senlaích’, ol **Conall Cernach**. Is sochuide día tarad deoga tondaig anocht ar dorus m-**Bruidni**](G301017/app649.html) . 1540] [Finit](G301017/app650.html) .