#Tochmarc Ferbe #### Corpus of Electronic Texts Edition ### Background details and bibliographic information Tochmarc Ferbe ============== Author: Unknown --------------- ### File Description Ernst WindischElectronic edition compiled and proof-read by Fangzhe Terek Qiu, Beatrix Färber Funded by University College, Cork: School of History 1. First draft.Extent of text: 8717 words#### Publication CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College, Cork College Road, Cork, Ireland—http://www.ucc.ie/celt (2014) Distributed by CELT online at University College, Cork, Ireland. Text ID Number: G301009Availability [RESTRICTED] Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic research and teaching only. #### Sources **Manuscript sources**2. Dublin, Trinity College Library, MS 1339 (olim H 2 18), ff. 253a– 259b. See CELT edition of LL Facsimile, G800011E, pp 1137–1161. 3. London, British Library, MS Egerton 1782, fol. 69b-70b, p. 549ff (see Catalogue of Manuscripts in the British Museum by Robin Flower, vol. 2 (London 1926). **Editions and translations**2. Windisch (see below), edition with German translation. 3. A. H. Leahy, The Courtship of Ferb: An Old Irish Romance transcribed in the 12th century into the Book of Leinster. (English translation only.) (Irish Saga Library vol. 1) (New York 1902). 4. Lady Augusta Gregory, Cuchulain of Muirthemne, 'The Wedding of Maine Mongor' (a shortened English version based on Windisch's translation) (London 1902). **Sources, comment on the text, and secondary literature**2. Rudolf Thurneysen, Die irische Helden- und Königssage, Halle/Saale 1921, 58, 249f, 351–359. 3. Myles Dillon, 'The Taboos of the Kings of Ireland', Proceedings of the Royal Irish Academy (Section C), 54 (1951/1952), 1–6, 8–25, 27–36. 4. Philip O'Leary, 'The Honour of Women in Early Irish Literature', Ériu 38 (1987) 27–44. 5. Gregory Toner, 'Authority, Verse and the Transmission of Senchas', Ériu 55 (2005), 59–84. **The edition used in the digital edition**2. **Ernst Windisch**, **Whitley Stokes**, Irische Texte mit Übersetzungen und Wörterbuch in Irische Texte, Ed. Whitley Stokes and Ernst Windisch. , Leipzig, S. Hirzel (1897) volume 3:2page 445–556: 462–528 ### Encoding #### Project Description CELT: Corpus of Electronic Texts #### Sampling Declaration Ernst Windisch's corrigenda and German notes are included non-silently in the electronic edition. His editorial introduction and German translation will be available in a separate file (D301009) in summer 2014. #### Editorial Declaration ##### Correction Text has been checked and proof-read twice. All corrections and supplied text are tagged. ##### Normalization The electronic texts represents the edited text. ##### Quotation Quotation marks are rendered q. ##### Hyphenation Soft hyphens are silently removed. When a hyphenated word (hard or soft) crosses a page-break or line-break, the page-break and line-break are marked after the completion of the hyphenated word. ##### Segmentation div0=the saga; ; p=the editorial paragraph. Page-breaks of the printed text are marked. ##### Standard Values Dates are standardized in the ISO form yyyy-mm-dd. ##### Interpretation Names of persons and places are not tagged. Such tagging is planned in a future edition. #### Canonical References This text uses the DIV1 element to represent the section. ### Profile Description Created: Date range: 900–1000.#### Use of language ##### Language: [GA] The text is in Middle Irish. ##### Language: [LA] Some words are in Latin. ##### Language: [DE] The notes are in German. ##### Language: [EN] Reference to English translation of title has the "en" attribute. ### Revision History * (2014-07-22) Beatrix Färber (ed.) * Minor changes made to header and file; speech and speakers within poems encoded. * (2014-02-18) Beatrix Färber (ed.) * File parsed and validated; SGML and HTML files created. * (2014-02-08) Beatrix Färber (ed.) * TEI header created with bibliographic details. * (2014-02-07) Fangzhe Terek Qiu (ed.) * Poems and roscada structurally encoded. * (2014-01-28) Fangzhe Terek Qiu (ed.) * File proofed (2), paragraphs encoded and numbered; footnotes numbered and proofed. * (2013-12) Mary Lombard, Boole Library (ed.) * Photcopy of text provided. * (1996?) Students at CELT/CURIA (ed.) * First proofing. * (1996?) Students at CELT/CURIA (file capture) * Text captured. --- #### Corpus of Electronic Texts Edition: G301009 ### Tochmarc Ferbe: Author: Unknown --- p.462 ¶1] {MS folio 253a}[*...*] airgit oengil friu. Lénti bangela *co n*-esnadaib corc*ra*ib iar(na) toebaib[1](javascript:footNote('G301009/note001.html')) impu. Sceith orbuide co m-bilib argit oengil f*or* a munib, co feth(l)aib [&] *con*dualaib[2](javascript:footNote('G301009/note002.html')) & co *n*-imlib finddruini *roaltnidib*[3](javascript:footNote('G301009/note003.html')). Claidib debennacha mora *co n*-eltaib dét *co n*-imduirnib airgdidib f*or* a cressaib. Da maelgai illaim cech fir díb co semmannaib argait. Bái da*na* torachta di ór f*or*loiscthi im cech n-gai dib. Ni bátar assai imma cossaib na celbair imma cennaib. ¶2] {MS folio 253a line 9}In tres buiden da*na* .i. in buiden i m-bai Mani fodein. Coica ech dergdond seta sithméti inti, & coica ech find n-óiderg, it é scuaplebra iarna rusiud i corcair uile, .i. a scópa & a monga. Sréin delinecha friu, .i. bolga dergóir isindara liniu & bolga airgit oengil isin líne aile. Belgi óir & argit friu uile. Maelchircul óir co clucinib fo bragit cech eich díb. Ba binnithir téta m*en*dchrott oc a senmaim illáim súad fog*ur* na cluci*n* sin, ica fogluasacht dona echaib ina cémm*en*naib. Carpait foduirn findruini *co n*-asnadaib óir & argit et*er* cech da n-ech dib-s*id*e. Coica sadall corcra co snathib argit estib, i cenghul do chrettaib na carpat, & co siblaib oir estib immach, dar borddaib --- p.464 na carpat, co cendmílaib ingantachaib f*or*aib. Cóica gilla n-óc n-aigfind n-imlebur isin coicait charput sin. *Ocus* ni bái nech díb *acht* m*a*c ríg & rigna & curad & cathmiled do Chonachtaib. *Cóica* brat corc*ra* cortharach impu co cortharaib ecair óir & argit. Cethri ora[4](javascript:footNote('G301009/note004.html')) umaidi ar ce*ch* brut. Mílech do dergór f*or*loiscthi in ce*ch* brut. Lenti srebnaidi sítai co tuagnadmannaib di ór bruthi buide icustul fri a n-gelchnessaib. *Cóica* cathscíath n-airgdide c*on*a timtimchiull[5](javascript:footNote('G301009/note005.html')) d'ór & co m-breccad gemm carrmoc*ol* & lec lógmar cech datha f*or* muinib leo. Da chaindill gaiscid di slegaib coicrinnechaib illáim ce*ch* fir díb. *Cóica* semmand d'indruini & d'ór in cech gai díb. ¶3] Cia no dlestá miach óir do ce*ch* fir díb no ícfad seim gai ce*ch* fir dib é. Torochta d'ór f*or*loiscthi im cech gai dib, irthocbáil da*na* do charmoclaib fóthib uile, c*on*na n-ilbreccad di gemmaib lógmaraib. No lastais trá i*n* aidchi am*al* ruthni g*re*ni. *Coica* claideb n-órduirn n-intlaisse *co n*-eltaib dét ecoir óir & argit i truallib fichthib finnargit f*or* a cressaib dóib. *Coica* echlasc findruini co m-baccánaib óir ina lamaib. Ba cæmalaind iarum & ba cruthach in m*a*ccoem bái et*ur*ru. Is é leccanfota lansolus drechlethan. Folt fochas orbuide fírlebor fair co sniged co brainni a imda. Rosc n-airárd n-adanta, is e gorm glainidi ina chind. Ba cosmail fri cleithe caille cetamain *no* fri sian slébi cechtar a da gruad. Andar latt ba fross do nemannaib ro laad ina chend. Andar latt bátar da dúal partaingi a beoil. Ba gilithir snechta oenaidchi a brági & a chnes --- p.466 chena. Secht milcoin imma charpat i slabradaib {ms page 253b} argit & úbull óir f*or* cech slab*rad*, co m-ba leor ceol fog*ur* na n-ubull frisna slabradaib. Noco rabi dath na rabi isna *con*aib batar aice. Morfeisiur cornaire co cornaib óir & argit leo, *co n*-etaigib illdathaib impu, co mongaib fi*nn*buide foraib. Bátar tri drúi(d) rempu co mindaib airgdidib uasa cennaib, co m-brattaib breccaib impu, *ocus* co sciathaib umaidib & *co n*-asnaidib credumai foraib. Trí cruitt*ir*i *co n*-écosc rigda f*or* ce*ch* æ ina comair i m-brattaib corcraib. ¶4] Rancatar iar*u*m fon tachim sin co Cruachain & ro fersat a trí graiphni oenaig f*or* faichthi na Cruachna. Celebrait iarsin do Meidb & do Ail*ill*, *ocus* tiagait fon c*u*mma sin i cend séta & imthechta f*or* amm*us* Ratha Ini. Is cáin tiachtain[6](javascript:footNote('G301009/note006.html')) chetus, ol Bric*riu*. Ni fetar in ba cáin ticfaithi. Biaid dul dia fiastar, ar Mani. Ro fit*er* me, ar Bric*riu*, is ruath*ar* lái dogentái, ni anfaidi fri feiss aidchi i cuiciud Chonch*obair*. Dob*er*im-se mo bre*thir*, ar Mani, coro feram feis trí laa ocus tri n-aidchi i n-dunud Geirg na tairchem arís co Cruachain. Ni bói ní ba siriu ic fiamuchraid ríu *acht* teít i cend séta & imthechta. ¶5] Iar rochtain tra do bé thastil co dunud[7](javascript:footNote('G301009/note007.html')) Geirg ro gabad oc frithalim in t-sluaig and. Ro ésraít a tigi do bethi barralaind barrglas & essair urárd[8](javascript:footNote('G301009/note008.html')) úrluachra. Fóidis Erb a comalta .i. Findchoem ingen Ergi aróen ri bé tastil do fegad in tslúaig am*al* ticfaitís. Nir bo chían em disi ón. O ro scaich di mess f*or*ru, luid fri deminscél cosin n-grianán i m-bói Ferb. *ocus* ro ráid fria: Atchiu-sa, ar si, dírim don dún-sa, & o ro gab --- p.468 Conch*obar* Emain noco tanic rempi & noco ticfa co bruinne m-br*áth*a dirim is áilliu *no* is choemiu *no* is ilchlessachu andás in dirim docechaing in mag innossa. Is samail lim & bad in aballgort chumrai no beind lasin m-balad tánic dia n-étaigib ar n-dochum iarna fogluasacht don maethgáith doic tairsiu. Ce*ch* cless & ce*ch* abairt dogní in t-óclách fil et*ur*ru, no *con* facca-sa riam a leithéit. Focheirt a bunsaig rót n-urchair uad, fochengat a choin inna diaid, co tecat a choin et*ur*ru & lár & in t-óclach et*ur*ru & f*ir*mim*in*t *con*na ric lár *con*as gabat et*ur*ru fon c*u*mma sin. Lasodain tra tecait sluáig Dunaid Geirg co ro múchait sé fir déc dib ica fégad. Tairlingit i n-dorus in dúne iarsin, & tairnit*ir* a carpait & scoirt*ir* a n-g*re*ga, *ocus* tecait innund isin dúnud, & ferthair firchain fáilti friu, ocus dognither gríth g*re*tha do glanfothrucud dóib. Doratad iarsin isin laechtech mór bói ar comair drechi in dunaid. Dos-rochtatar fochetóir airigthi airerda [*gap: extent: two letters*] [9](javascript:footNote('G301009/note009.html')) do ce*ch* biud sainemail bói f*or* druimleirg in talman. ¶6] In tan tra ba hane dóib bith ic tochathium a (flede)[10](javascript:footNote('G301009/note010.html')) do-dechaid sidi gaithi géri galbigi co ro chroth dindgna in dúnaid uli & co ro chrithnaig in tech {ms page 254a} claraid i m-bái in slúag, co torchratar a scéith dia n-delgnaib & a slega dia n-adlennaib, & co ro sétea ammíasa uadib am*al* dulli darbri. Machtnaigit ind óic de-sei*n*, *ocus* ro iarfaig Gerg do drui Mani cid ro imfulaing in gaéth sin. Is andsin ro recair Ollgæth drúi Mani: Indar lind ém, ar sé, ní fó sén i tancas din tochmarc sa nnocht. --- p.470 Da-bar-ró Conchob*ar*, da-foichlid, co m-brisfea cath *for* Meidb isin matain-sea imbárach iar far n-díth uili in lín itaid istig, *ocus* doringni in glónáthi airchetail-seo iarsin: > **Ollgaeth**1. Deilm in gæth g*ra*nni in grith bith robedb, > > derb in rád, rainfid in fer, sleg tri Gerg. > 2. Urchur arad tri reing ríg, gním co neim, > > snigfid fuil f*or*mna fer[11](javascript:footNote('G301009/note011.html')), sleg fri sleig. > 3. Gesfid scíath ria m-beim bailc[12](javascript:footNote('G301009/note012.html')) a glaic gil, > > beti cuirp i cossair chairn, bat mairb fir. > 4. Bás meic ríg do lágin ríg, bid gním gér, > > ulach ard (im)ma chorp cruaid, trúag in scél. > 5. Brisfid Badb, bid bríg borb, tolg f*or* Meidb, > > ilar écht, ár f*or* slúag, trúag in deilm.Deilm. > > > > > ¶7] Dia m-bad fóm-sa trá cách, ol in drúi, no faicfithea in dunad sa innocht. Ro cairiged-som ó Mani co garb aire-sin. Is*ed* ro ráid Gerg: Ní bái ní ara fubthaitis occu, ar ni rabatar curaid *no* cathmilid Ulad aróen ri Conch*obar*. Cen co beth sib-si et*er* sund, ar se, do*bér*aind-sea & mo da m*a*c cath do --- p.472 Chonch*obur*. Ra tócbait a n-airm leo iarsin, & ni thartsat dia n-airi a n-ebairt in drúi. ¶8] Dia m-bái da*na* Conch*obar* i tosuch ind lái sin ina cotlud i n-Emain & a rígan na farrad.i. Mugain Etanchaithrech ingen Ech*ach* Feidl*ig*, *co n*-acca in mnái coem ina dochum ina imdái. Ecosc rignaide lé. Mong casdrumnech barrbuide i cuacris imma cend. Sretha sítai fria gelchnes. Bréit bláthmin máeth do sítu uanidi imma bragit. Da maelassa findruine et*er* a bonnu bláthmini & tal*main*. Tó ce*ch* maith duit, a Chonch*obair*. Cid fil dúinn de-side, ar Conch*obar*. ¶9] Secht m-bl*iadn*a ónocht, ar si, dogentar Táin bó Cualngi, & airgfit*ir* Ulaid, & b*er*thair in Dond Cualngi, *ocus* m*a*c ind fir dogena sin .i. Mani Mórgor m*a*c Ail*el*la & Medba, dodechaid do feis la hEirb ingin n-Geirg do Glind Gerg[13](javascript:footNote('G301009/note013.html')), tri choicait a lín. Erig-siu, ar si, tri coicait Fomorach cucu & bid latt coscur. Bidgais Conch*obar* iarsin & dúscis a rigain & adfét di a aislingi. Is lór ém, ar Mugain, fil chena etrund & Connachta. Is demin ém, ar se, cid nar tost bem-ni dogentar in táin út. Déni a chomairli ri Cathbad, ar Mug*ain*, & in chomairli dob*er*a duit, co rop hí dogneis[14](javascript:footNote('G301009/note014.html')). Rádid Conch*obar* iarsin fri Cath*bad*, ara n-dernad fastini dó. *Ocus* doringni rand tosaig láide iarsin & ro frecair Cathbad hé: > **Conch.**1. Finna latt, a Chathbaid chain, > > ca buadred fil im m*en*main, > > > --- > > p.474 > > > ca hurbaid mór ar-nom-thá, > > a Chathbuid, a drúi Emna. > > **Cathb.**1. A Chonchobair na curad, > > a rí urdnide Ulad, > > dofáetsat mór curad de, > > bid hé airdi d'asslinge. > > **Conch.**1. Innis ce*ch* olc ticfa de, > > déni fir na fastine. > > na habbair tria baegul bréic > > ar ni fil drúi do lethéit. > > **Cathb.**1. Dofáeth Mani, (mó)[15](javascript:footNote('G301009/note015.html')) cech ail > > mac Medba don Chruachan-maig, > > is dofáetsat ri gním n-guil > > tri choicait dia chomaltaib. > 1. Na sluaíg út ón Chruachain chaiss > > ni thecat uait dara n-ais, > > ar is móti da blad trá > > foichle fethim is finna. F. > > > > > > > > > > > ¶10] Doroichi-siu imslán a rí, ar se, co m-buaid & coscur {ms page 254b} & commaidim. Is andsin doroacht Cathach Catutchend ingen Dímóir co Emain. Bangaiscedach amra i-side, a iathaib Espáni tánic ar seirc Concul*aind* co Emain. Dochuaid issin sochraite sin aroen ri Conch*obar*. Doriachtatar da*na* triar amra a finib Fomórach and, foblad barbardachta . . ad[16](javascript:footNote('G301009/note016.html')), .i. Siabarchend m*a*c Sulremair *ocus* B*er*ngal Brec & Buri Borbbriathrach. Dorocht da*na* and Fácen m*ac* Dublongsig do sentuathaib Ulad *ocus* Fabric Fiacail Nemi asind Asia Móir *ocus* Forais Fingalach a Manaind. Luid iar*om* Conchob*ar*, tri choicait laech impu sin, & ni ruc nech do Ultaib leis, *acht* sé féin --- p.476 & a ara .i. Brod & Imrind in drúi .i. m*a*c Cathbath. Ni bái da*na* gilla oc neoch díb *acht* gilla Conchob*air*, *acht* a scéith f*or* a munib leo & allaigne lethanglassa inallámaib & a claidib tromma tortbullecha f*or* a cressaib. Ni ba lín tra ba mesta f*or*ru, bá mór a toilc m*en*man. O ro siachtatar iarom *co m*-batar ic fegad in dúnaid úathu innund, at*chon*ncatar tromnél dímór uas chind in dúnaid. Cirdub indara cend dó & dergg a medon & glass in cend aile. Iarfaigis Conch*obar* iarsin: Cid *co* tir*chai*n[17](javascript:footNote('G301009/note017.html')) a Imrind, ar se, in nél út atchiam uasin dunud. Tirchanaid ém, ar Imrind, ág & urbaid na haidchi innocht. *Ocus* doringni in rethoric-seo iarsin: R. > > Dubnél nemi > > > glass erchad > > > imfæbor derg > > > crua credbaigthi > > > fobíth tescfait*er* táib > > > leonfait*ir* lama > > > cirrfit*ir* colla > > > maelfait*ir* muneóil > > > i n-dunad Geirg > > > o thrath nóna nithaige > > > co medón lái > > > lechtlige di lar > > > óc dalfid écdubi. > > > D > > ¶11] Cechaing Conch*obar* iarsin ar ammus in dunaid. Is andsin da*na* ro sudiged dabach umai thall istaig diarba chomainm Ol gualai iarsin. *Ocus* ro bas oc a línad dond fín. Dorochair da*na* a esc*ra* féig finnargait alláim in daleman isin dabaig, co --- p.478 ro dóirt a trí tonna dar borddaib di. Is and ro ráid Ollgï{æ}th in drúi. > > All amae, ol in drúi, brod in airigid[18](javascript:footNote('G301009/note018.html')) > > > ni ba cían la hallmuri bías > > > ar focrechtnaigfit*er* sluaig > > > airdibdibther laechrad. > > > dobrisfit*er* tige > > > fogeba Emain ditui > > > arfocerthar gala oenfer > > > et*er* lái & aidche. > > > et*er* slóg Geirg & Conch*obair* > > > isin tegdaise innocht. > > > ní fó m*a*c ruc mathair > > > isin taig-sea innocht.[19](javascript:footNote('G301009/note019.html')) > > > > ¶12] Doroich Conch*obar* in dor*us*, & gárit na hallmaraig gáir airgni iarsin am*al* ba bés dóib immon dunad. Ergid Gerg iarsin, & érgit a da m*a*c .i. Cond Coscarach & Cobthach Cnesgel & gabait a n-armu. *Ocus* rádis Gerg fri Mani: Leic-siu etruind féin innar n-Ultaib, co fessara cia úain bas chalmiu. Bidbaid duit-siu sind uile. Is fó duit ar comthuttim aróen. Mad sinni dothæth and, geib-siu it chind dia féta. Téit Gerg immach iarsin & a da m*a*c cona muntir léo, *ocus* foroprait ar gabáil in dúnaid, & ar chathugud fri Conch*obar* immach, & ní lecat nech f*or*ro indund fri ré cían. Fecht n-oen trá teít Gerg dar in dor*us* immach fri cnes urgaile, & forfobair f*or* a thaffond ind lóich on dúnud immach, *ocus* ros geib sroigled & essorcon do cech ái & do cech airchind immon dúnud[20](javascript:footNote('G301009/note020.html')) & dofuittet cuiciur Fomorach laiss {ms page 255a} don ruath*ur* sin, & dofuit leiss --- p.480 in drúi .i. Imrind m*ac* Cathbad, & b*en*aid a chend de, & berid leis in cend innund ar amm*us* in doruis. ¶13] Is a*n*dsin dodechaid Cathach Catutchend et*ur*ru & in dor*us*, & dorat comrac feíg fichda dó-som. Araí sin *co* topacht Gerg in cend di-si, & b*er*id leiss innund issin tech bói[21](javascript:footNote('G301009/note021.html')) Mani, iarna chrechtnugud commór. *Ocus* foceird na cinnu úad i fiadnaisi Mani, & suidis na imdái iarsin & ataig a osnaid ass, & *con*attacht dig. Ro saig Conch*obar* and*sid*e cona munt*ir co m*-bátar fri cnes in t-sonnaig. *Ocus* tócfait[22](javascript:footNote('G301009/note022.html')) a sciathu úasa cennaib ina lámaib cléi & sraccait in sonnach cucu immach dia lámaib desaib & cengait *co m*-batar f*or* lár in dúni, & ba oendor*us* dóib and*sid*e iar m-brisiud in dangin. ¶14] Is andsin dolleici Brod (.i. gilla Conch*obair*)[23](javascript:footNote('G301009/note023.html')) uad indara sleig bói ina láim innond istech, *con*os tarla triasin scíath bói f*or* inchaib ind ríg Geirg & *con*os tarla tria eslind a chuirp, cor bo chross tall tarsna triana chlíab iar tregdad a chride, & *co n*-dechaid tria Airidech .i. gilla Geirg, co tor*chra*tar a n-dís cen anmain. Imma-sái Conch*obar* iarsin fo slúag Geirg sechnón in dúnaid, *co* torchair tricha láech leis do munt*ir* Geirg do gním a lámi féin a oenur, cenmothá ina torchair ria munt*ir*. Dorochratar da*na* sochaide dia munt*ir*-seom leo-som. ¶15] Is and trá at*ra*acht Nuagel ingen Ergi .i. ben Geirg, & dorat a trí fóidi ferggacha guil esti, *ocus* ro gab cend a fir ina hucht. Dar[24](javascript:footNote('G301009/note024.html')) brethir ém, ar si, is mór în gním gillai doringni Brod .i. Gerg do marbad ina thig féin. Is sochaide trá, ar si, bias icot chainiud, & cia ro thuttis im changin t'ingini, mór n-ingen --- p.482 irraba féin[25](javascript:footNote('G301009/note025.html'))chardes. *Ocus* dorat a thesta f*or* aird, & doringni rand tosaig laide: > **Nuagel**1. Is sé Gerg so ina ligi, > > is tria chin a ingini, > > is triana cin atá sund > > in tarbech sínte comlund. > 2. Mór in comlund ro gab Gerg, > > óclaéch[26](javascript:footNote('G301009/note026.html')) find fæborderg, > > fer fíal fomórda ferda > > aircech álaind ardergna. > 3. Ca læch rop ferr inna Gerg, > > ca fróech na figed fri feirg, > > ca slúag na cáinfed do bás, > > cen tlás na scáilfea[27](javascript:footNote('G301009/note027.html')) dot eís. > 4. Sáeth lim th'fegad it lige, > > a Geirg álaind foltbuide, > > a chara na cuan in cech than[28](javascript:footNote('G301009/note028.html')), > > is trúag lim-sa do marbad. > 5. Romaind duit i n-Glind Gerg[29](javascript:footNote('G301009/note029.html')), > > ic Loch Áne is ic Irard, > > is ic na huaranaib se thess, > > mór m-ban foúarais cardes. > 6. Ro bat cara do ce*ch* cléir, > > no bíd cách icot ógréir, > > ba maith ri cách do g*rá*ibri, > > is derb ropat degairle (*no* derganle)[30](javascript:footNote('G301009/note030.html')). > > > --- > > p.484 > > 9. Ropat móra do b*er*ta, > > ropat ségaind airechta, > > ropat rí rurech co rrath, > > ropat fuilech i fírchath. > 10. Ropo mór do thech ro fess, > > cia doringned and t'amles, > > is and rot gáet inn inud ríg, > > cia doringned rop anfír. > 11. Rot gáet Brod is ní ro dlig, > > cor gab triut in Airidig, > > tú féin is do gilla thair > > inn oenfecht darochrabair. > 12. Mór gním gillai[31](javascript:footNote('G301009/note031.html')) cangess > > doringni Brod, rop amles, > > marbad ríg rinne ré ré, > > ro marb sé sinni & sé.Is é. > > > > > ¶16] Foropairset da*na* dá m*a*c Geirg bé*us* .i. Cobthach Cnesgel & Cond Coscarach ar gabail in dúnaid & ní roscandir {ms page 255b}cen échta dóib. Ni ro dámair in mórbríg do Mani bith ina thost cen techt féin do digail a chlemna f*or* Ultaib. *Ocus* at*ra*acht iarsin & ro gab a scíath mór míleta fair & a da sleig slemungéra uillendcha móra ina láim, *ocus* a chlaideb trom tortbuillech crúadgér comramach f*or* a chriss. *Ocus* at*ra*actatar a thrí coicait in oenfecht fris. Nir bo ir*us*a a frithalim, ba mór in toilg m*en*man & aicnid & in ti*n*saiti*n* úalli ro bói i cridi cechóen dib-si*n*. Ro bói da*na* sant mór & duth*ra*cht calmai do denam occu. Bá ségda súairc sobesach in rígmacc bói rempu, & ciar bo m*a*ccoem iar n-áis ropo mílid iar mórgasciud. --- p.486 Ba halgen curmthigi, is ba dúr debtha & ba nathir nemi, bá c*u*mnech éc*ra*iti, ba óibel ága, bá comnart comergi, ba logthanach sét, ba hanaccarthach imgona, ba tene aradna, bá nertlia fergi, ba tond bratha ar buirbe, bá íaru ar athlaimi, ba dair ar daingni, ba hé rind ága & imgona na teora Connacht, & ba hé a cendmíl airechta & a lám thairberta sét & a sodomna ríg. ¶17] Nir bo miad leis nech isin domun do thiachtain fo chomlín do gab*áil* tige fair. Ro thaffniset iarum iarsin na Fomórchu on tig immach. Nir bo lám lega la Mani inn uair sin. *Ocus* dorochratar nonbur Fomorach dia chétscundscli a oenur. Is andsin doriacht dib*er*gach na hAsia Móri .i. Fabric Fiacail Nemi fri cnes na debtha, *ocus* ro gab sroigled & essorcoin & brúd & básugud in t-slúaig remi, & ni ragbad riss corrocht cosin magin i m-bái Mani, co tard cechtar n-ái díb scíath fri scíath dia cheli, & bátar isin chomlund *co n*-dechaid dar medon aidchi, & dorat Fabric tri gona aidbli f*or* Mani, & ro dichend Mani esium iar scís chomluind. Cid Conchob*ar* da*na* bá gal churad leis, ar doroch*air* tricha læch lánchalma leis do munt*ir* Geirg imma m*a*c .i. im Chond Coscarach. Ro immir t*rá* in slúag cechtarda immf*or*rán for a cele, is bec na ro chomraicset mera a coss icond imthuarcain. Ro siacht fuil glúni fer sechnón in dúnaid. Atchlos fon trichu chét ba nesom dóib blobemnech[32](javascript:footNote('G301009/note032.html')) na scíath & na bocote & scemgal[33](javascript:footNote('G301009/note033.html')) inna laigne lethanglas & na claideb crúadgér icomrac & briscbrúar na clocend ica n-erlech & búridach na míled ic immirt écomlaind f*or*ru. --- p.488 ¶18] Ro socht t*rá* Mani iar n-díth na Fomorach co Fácen m*a*c n-Dublongsig co m-bátar fri ré cían icathugud. Dorochair Facen de-s*id*e. Dorochair da*na* Siaburchend m*ac* Slisremuir ra Cobthach Cnessgel m*a*c Geirg. *Ocus* ro tafned Mani & Cobthach iarsin issin rigthech iar cor aír a munt*ir*e, & ro gabsat co setrech & co ferda in tech co mmatain & ní deochas f*or*ru ind. ¶19] Is i n-deriud na haidchi sin dochuaid in ben chétna adfét na scéla do Chonch*obur*, co rocht co Meidb áit i m-bái ina cotlud ina himdái i Cruachain Aí, *co n*-erbairt fria: Dia m-beth{ms page 256a} fasti*n*i ocut, ar si, a Medb, ní bad chotlud dogenta. Cid andsin, ar Medb. Ata Conch*obar*, ar si, oc gab*áil* ar Mani & dofáeth leis Mani, & eirg-siu innossa & non-dígela. *Ocus* dor*at* rand tosaig laide, & ro recair Medb triana cotlud: > 1. A Medb ca cotlud dogní, > > in fetar cinnas atái? > > diamsat fissid fáth imne[34](javascript:footNote('G301009/note034.html')), > > ropad mithig duit eirge. > 2. A bé bán bulid collí, > > ca scél uathmar innisi, > > cata námait dothæt and, > > cia halt doine cia n-anmand? > 3. Conch*obar* cend na curad, > > ardrí ilbuadach Ulad, > > ní damair a bruth no ferg[35](javascript:footNote('G301009/note035.html')), > > co ro thogla innocht f*or* glend .g.[36](javascript:footNote('G301009/note036.html')) > > > --- > > p.490 > > 6. Cia bail itá Gerg is Mani[37](javascript:footNote('G301009/note037.html')), > > na fuilet i n-oenbali? > > ma tát ní hassa a togail > > do lucht tigi Conchobair. > 7. Mani cid mór a m*en*ma > > im febas a degdelba, > > ni ba leiss comm*us* a chind > > da thur*us* innocht don glind. > 8. Mad dia marbthar Mani mór, > > bid díth cethern, bid ár slóg, > > atresat curaid fri gail > > it*er* Chruachain is Emain. > 9. Érig is digail do m*a*c, > > tinóil cóiced Olnécmacht, > > snaidfea na sluagu co serb, > > mad dia n-erge innossa a Medb. A. > ¶20] Dúscid Medb iarsin & d*ús*cis Ailill, & adfét dó in fís at*chon*nairc & adfét fon slúag iarsin. Ni bó fír ón ém, ar Bricriu. Otchuala Fiannamail m*a*c Ferg*us*[38](javascript:footNote('G301009/note038.html')) F*or*deirg sin, .i. m*a*c rechtaire na Cruachna, ní ro ernaid fri cách, *acht* luid remi i n-iarmoracht Mani, ar bá comalta dós*o*m Mani, arrop é in t-ochtmad m*a*ccóem na Cruachna Fiannamail. Togais Medb lé secht cét fer n-armach anas dech dorala i Cruachain in tan sin. Is andsin doriacht Domnall Derg Drechlethan mac Dubain maic Ingamna, læch he-*sid*e is dech ro bói ar cúl scéith & claidib & gai i coiciud Chonnacht, *ocus* bá comalta dil da*na* do Mani he-*sid*e. *Ocus* dochuaid issin sligi cétnai ria cach, tricha láech da*na* ba hed a lín, & Domnall ainm ce*ch* fir díb. Imthigis --- p.492 da*na* Medb iarsin ina réim ina n-díaid. Aslingi Medba *con*nice sin & t*ur*thed a himthechta. ¶21] Imth*ús* im*morro* Mani thair. Ro gab ina chind co maethtráth éirgi arnabarach, & nir bo sám-subach sadail ro cathed ind adaig sin et*ur*ru maróen. óman-acca dóib ri suilsi ind lái ro chumnig cách a anfolaid dia cheli, *ocus* f*or*ópair Conch*obar* ar g*re*ssacht a munt*ir*e. Diamtís Ulaid, ar se, no betis immalle frim-sa, ní fuléngtha in cath am*al* fuilngithir d'fomórchaib. Ro drebaing[39](javascript:footNote('G301009/note039.html')) gal i m-brunnib na Fomorach don g*re*ssacht mór sin & dos-ratsat co dúr & co díchra frisin cathugud, & ni ro ansat de *co n*-dechatar dar dorsib ind rígthigi innund. Ba cóem ém & ba hirgna in phelait rígda i n-dechas and. Ba líach drocharadu furri. Ro bói cét mías findargit & tri chét do chredumu & tri chet do finddruini and. Bátar da*na* tricha esc*ra* do airgiut oengil Espáne ar borddaib dabach. Batar da*na* da cét corn buabaill *co n*-imdenam óir & argit & tricha coppán argit & tricha coppán créduma, {ms page 256b} *ocus* cethracha gagar. Imscing li*n*anairt gil *co n*-delbaib ingantachaib fri f*ra*igid and. Is andsin immarocht don t-slúag cechtarda f*or* lár in tigi. Ro po díth don t-slúag co mór andsin. Ro siacht Cobthach Cnesgel m*a*c Geirg iar slaidi na Fomórach cosin magin i m-bói B*er*ngal Brec ic dicendugud na Connachtach. Dofuit B*er*ngal t*ra* la Cob*thach* iar scís chomlaind. Dorochair da*na* Buri Borbbriath*rach* do laim Mani, & ro dased immi iarsin & ron-immir f*or* slúag na Fomorach sechnon in tigi, & dorochair tricha laech dib leis. Ótchonnairc in cur cróda cathbuadach Conch*obar* in laini[40](javascript:footNote('G301009/note040.html')) f*or*sa rabi Mani, ron dírig a dochum & ro frithail-seom --- p.494 Mani co fichtha furachair & bátar fri ré cían icathugud[41](javascript:footNote('G301009/note041.html')), & ro brissiset nonbor m*a*ccoem fo cossaib[42](javascript:footNote('G301009/note042.html')). Teilgis Mani rout n-úrchair co feirg & lonn*us* co m-bói ina chrois trí Chonch*obar*. & cein bói Conch*obar* oc béim na sleigi ass, ro gon Mani don mánáis lethanglais bói ina láim. & dodechaid Brod i forithin Conch*obair*, & ferais Mani tri crechta aidbli fair, & nír bo sétrech comlaind Brod iarsin. Impáis Conch*obar* iarsin fri Mani & ron ec*ra*nd do bráthbemme*n*naib do cech aird co tor*chair* leis marb cen anmain. & f*or*fopair iarsain ar erlech in t-slúaig imme do ce*ch* leith isin tig, co torchratar bond fri bond & médi fri medi sechnon in tigi. Cid fil and t*rá acht* ní thérna nech i m-bethaid do na tri coicdaib laech dodechaid la Conchob*ar acht* sé féin & Brod, & cided ón ni slán t*ér*natar. Tafnis Conch*obar* Cobthach m*ac* Geirg ón dúnud immach. *Ocus* i céin ro bói ina lenmain sechnón in maigi, dochuaid ind ingen .i. Ferb ingen Geirg & bé thastil immalle fria cosin magin i m-bói Mani ina chróligi fola & ina chropartaig, & ro bói oc derfadaig & oc mifri. Dar brethir[43](javascript:footNote('G301009/note043.html')) ém, ar si, ciatái th'oenur innossa, mór n-aidchi ro bá sochaide. *Ocus* dor*at* in laid-sea oc tabairt a thesta. > 1. A gillai is derg do lepaid, > > ní dam na déine deccair(?) > > olc sén i tanac ótig[44](javascript:footNote('G301009/note044.html')), > > bid mana dér rit muntir. > 2. Sochaide dia tartais olc > > naidchi[45](javascript:footNote('G301009/note045.html')) ro ba i llongphort, > > a m*ai*c Medba in murir, > > a chulian ard ardenig. > > > --- > > p.496 > > 5. A m*ai*c Ail*el*la nach dis, > > ní latt in gním ro máidis, > > is trúag rim chride is rom[46](javascript:footNote('G301009/note046.html')) chlí, > > do bith tall it bithligí. > 6. A gillai is gastu at*c*h*on*nac[47](javascript:footNote('G301009/note047.html')), > > ro pat slatt óir fri hadart, > > cia ro bói do dál ri nech, > > rob-í do dál dedenach. > 7. Ropo garb do lám sin chath, > > ropot iarsla(?) Fomórach, > > mór fúaim do builli fri cend, > > sochaide i tanac thimchell. > 8. Ropo segda suáirc do dath, > > ropot c*u*mnech comaltach, > > ro pat gasta dar cach glend, > > sochaide i tanac thimchell. > 9. Ropo chóir dam-sa sáeth dít, > > ar ái chomraic cen co richt, > > ni lugaite in gr*á*d cen chess, > > cíd de thic m'amless.[48](javascript:footNote('G301009/note048.html'))) > 10. Is sáeth lim in ligi itái, > > a gillai-sea a m*ai*c Meidbi, > > & is sáeth ram chride, > > inti fuil 'cot urnaide. > 11. Rop annam lat bith cen t'arm, > > nó *con*otarla[49](javascript:footNote('G301009/note049.html')) is tu secmarb, > > co rot gæt in gai glan-gle, > > is co rot tregd araile. > > > --- > > p.498 > > 14. 'S corot letar claideb crúaid, > > 's coro sil bróen fola dar grúaid, > > {ms page 257a} 's coro gabsat immut uli, > > roptar athig oenchuri. > 15. Uch cid ro batar dam-sa, > > na ro fegsat ardinsa, > > mo lennán mo thoga tréoit > > is m'fer dingbala degséoit. > 16. Is m'er[50](javascript:footNote('G301009/note050.html')) dingbala frim lá, > > Mani mor m*a*c Ail*el*la, > > ba marb-sa da ingnais de, > > cen co ti-sium dam aire. > 17. A bratt corc*ra* inn inud ríg, > > is mór dom-ber i n-imsním, > > dar eis[51](javascript:footNote('G301009/note051.html')) nir gab nech úad, > > o ro gab armu d'imluad. > 18. Sé féin ar lar in taigi, > > 's a lám arna himdibi, > > 's a gai 's i læch[52](javascript:footNote('G301009/note052.html')) ras cuir, > > 's a chend illáim Conch*obuir*. > 19. 'S a chlaideb tortbuillech, trén, > > ro gab úad i n-etarcén, > > 's a scíath bail darochair de, > > icosnam[53](javascript:footNote('G301009/note053.html')) a muntere. > 20. Cóica láech immi fo thrí, > > trúag a n-dul uili ar nefní, > > mór a n-osnad tan roscab, > > 'ca chosnam darochratar. > > > --- > > p.500 > > 23. hÉ-sium féni noco bréc, > > ro fodail mór sét[54](javascript:footNote('G301009/note054.html')), > > ni lugu dorochair de, > > oc cosnam a muntire. > 24. Atá na ligi co crúaid > > m*a*ccoem Connacht glaini a sluaig. > > Mairg dia munt*ir* miad glan gle, > > & mairg dia glancheile. > 25. Noco chumcim-sea ní duit, > > áir dom-rat in drochbeirt[55](javascript:footNote('G301009/note055.html')), > > is briste mo chride de, > > icot fégad a gillai.A. > ¶22] Is and sin doroacht Fiannamail m*ac* Ferg*us*a F*or*derg trí chóicait læch cucu. Ro tuarascaib ind echlach disi *ocus* ro innis scéla garba dó-s*o*m. Ro dassed immi-sium iarsin, ocus ro iarair eolas airm i faigbed Chonch*obar*, & doringset laid et*ur*ru: > 1. Fiannamail-seo chucunni, > > ro iarraided acunni, > > cid maith a bés oc a thig, > > ro scar dog*ré*s ria muntir. > 2. A ingen is garb in scél, > > innissi dam tria grés n-gér, > > scarad fri muntir[56](javascript:footNote('G301009/note056.html')) mét n-gal, > > mas iat-so daroch*ra*tar. > 3. Is iat-sain do munt*er*-su, > > arai cen co fintat-sum, > > ro marbsat ro marbtha i fat, > > ro bo chomrac dergnámat. > > > --- > > p.502 > > 6. Oc*us* Mani in marend hé, > > mo chomthach mo choceile, > > mo rí mo ruiri 'com thaig, > > mo duni alaind inmain. > 7. Is goirt lim aní atb*er*i, > > a Fiannamail fiannaidi, > > ro merad immut cen acht, > > fogéba sund a thiglecht. > 8. Eolas dam ram forraig ferg, > > ma ra fetar a glan-Ferb, > > apair rim, cia bail itá > > Mani mór m*a*c Ail*el*la. > 9. Uchan achan air[57](javascript:footNote('G301009/note057.html')), > > na fetar a Fiannamail, > > dorochair Mani malle > > is og*us* a muntire. > 10. Cia dorat in cath crúaid,[58](javascript:footNote('G301009/note058.html')) > > cia doraitni fó dimbúaid, > > & cia ro marb Mane, > > & siat i n-oenbaile. > 11. Ulaid tancatar a túaid > > a nirt chatha chlaidebrúaid, > > co ro gabsat foraind tech > > co trí cóicdaib læch laimthech. > 12. Ticfa fri Ultaib in scél, > > at bidbaid cen imarlén, > > mairfit*ir* and tiar is tair, > > dia marat na Connachtaig. > 13. Doberim mo chobais duit, > > a Fiannamail, uair at roglic, > > na dechaid d'Ultaib cen chlith, > > *acht* oén días ina m-bethaid. > > > --- > > p.504 > > 16. Cade in días térnatar and, > > cia halt dáine cia n-anmand, > > & cía dochuatar ass, > > doringset mór diar n-amles. > 17. Conch*obar* is Brod cen brath, > > is iat[59](javascript:footNote('G301009/note059.html')) t*ér*natar assin chath, > > da gai trí Chonch*obar* féin, > > 's a trí tri Brod ni imcén[60](javascript:footNote('G301009/note060.html')). > 18. Cia ro guin Conch*obar* crom, > > cia dorat i n-ecomlond, > > ni beoda a dula cen geiss, > > ma tá air-sium dluig legis. > 19. {ms page 257b} Mani ro guin Conch*obar*, > > di sleig nirborddugud[61](javascript:footNote('G301009/note061.html')), > > ro marb-s*o*m Mani iarsin, > > is é a fír a Fiannamail. F. > ¶23] Imthigid Fiannamail iarsin i n-iarmoracht Conch*obuir*, co tarla Niall Cendfind m*ac* Conch*obuir* ina agid & cét fer n-armach do thegluch Conch*obuir* immalle fris ic iarraid Chonch*obuir*. Ro ferad gleo fíchda feochair et*ur*ru. Maroen ro imred forlond fer f*or* Fiannamail de-*sid*e, & nir damad cert comlaind dó, ná co torchair marb cen anmain. Doroch*air* da*na* trícha laech laisium a oenur. Forfopair andsin ind ingen ic fegad gilla Connacht. Dar brethir[62](javascript:footNote('G301009/note062.html')) ém, ar si, ni ar meth gascid ná hengnama dorochrabair-si *acht* f*or*lond do imb*ir*t f*or*aib, & ummoro t*ra*, ar si, darochair far comlund lib-si cia dorochrabair. & ro chan in laid-seo sis: --- p.506 > 1. Truag sin a gillu Connacht, > > ní fuil clúim ria bar n-adart, > > bar lem-si[63](javascript:footNote('G301009/note063.html')) is leím cen follacht, > > fúarabair béim dar amarc. > 2. Ca sluag rop ailliu innathe, > > is bad ferr i cend clethe. > > Bar n-delb ropo delb dígle, > > is frithe serb far snathe. > 3. Snáthe far ruisc ro mebaid, > > fuarabair dig cuisc tonnaid. > > Ropo chrúaid leo far n-debaid, > > ro dedail gleo i n-uarcollaib. > 4. Ro marbsaid cét fer n-armach, > > ro for-rép in cú codnach. > > Bar scél is crúaid 's is caingnech, > > is mana dér co homnach. > 5. Is trúag mo chumang-sa rib, > > ic scailiud dér is ic mifrig[64](javascript:footNote('G301009/note064.html')). > > Ropad ferr lim-sa dula lib, > > is mo loscud do chrithrib. > 6. Sib sluág rop ailliu i n-hÉr*inn*, > > gillai Chonnacht nos cáinim. > > Ca*ch* oen ros marb ní seguind, > > fégaim ce*ch* m-baidb foa fuidim. > 7. Ropo mór far muirn sin chath > > i n-agid na Fomorach. > > Mór m-ban dagena uch ach > > i n-degaid na ro-uallach. > > > --- > > p.508 > > 10. Uallach thancatar is tech, > > nocorb athair dóib aithech. > > O ro gabsat cóir na cleth, > > nocorb allic dóib teched. > 11. Ro biathsaid Baidb *co m*-báni, > > allus airm, lór a chruadi. > > Gillai Chonnacht co cáimi, > > dáini ra tromalt t*ru*agi. T. > ¶24] Doroacht iarsin Domnall Derg Drechlethan m*ac* Dubain faichthi in dúnaid. Maith ém all*us* gai & claidib, ar bé thastil, Domnall Derg m*ac* Dub*ain*. Lond fri úair n-gascid cách tanic and, & ro pad mór a chobair dia chomaltu, dianatairsed ina bethaid. Otchuala ind ingen sin, dodechaid immach ina agid & ro g*re*ss co mór & doringni rand & ros frecair Domnall Derg Drech*lethan*: > 1. A Domnaill m*aic* Dubain dil, > > a gríb in gascid gabthig, > > cidat lond im gním garta, > > ro marb*ad* do chomalta. > 2. Cia ro thuit Mani in milid, > > ra chind ar a chomdinib > > im gáis im gasced im gart, > > im enech is im ánlecht. > 3. Ni hopair læch na n-déni, > > uchfad uch is ecáini, > > or na targa Mani de, > > ba ferr calma fri namte. > > > --- > > p.510 > > 6. Bam tarb tnúith isna tressaib, > > focicher crú tria chnessaib, > > *co*selub mór bemm*en*d búan > > ar Conch*obar* claidebruad. > 7. Nir bo ró Conch*obar* cain > > i n-dígail Mani m*e*nmnaig, > > or ni tharga is nir gein > > a m*a*csamla asin Chruachain. > 8. Conch*obar*, cid mór a blad, > > & Niall is Feradach, > > i n-dígail Mani rocerb, > > nos linfea[65](javascript:footNote('G301009/note065.html')) mo lám a Ferb. > 9. {ms page 258a} Da m-bad t*us*su, a Domnaill Deirg, > > no marbtais Ulaid tri Feirb, > > ropad bladach a digail > > f*or*scéol Mani mórgnimaig. > 10. Daig is esium féin ro beb, > > Mani Mórgor met miled, > > noco rag-sa síar dom thig, > > na raib fer bethaid d'Ultaib. > 11. Ropad sám ram chride cain, > > ropad dídnad dom anmain, > > dithnacht Ulad uili ind, > > dot láim dremuin a Domnaill. A. > ¶25] Nir bo chían inn irnaide do Domnall *co n*-acca chuci in m-buidin móir i m-bátar cethri chet fer n-armach im Feradach Lámfota m*a*c Conch*obair*. Imsái cách díb dochum a chéli. Ro imred f*or*lín fer ands*id*e f*or* Domnall & ro dás*ed*[66](javascript:footNote('G301009/note066.html')) immisium & dorochair cóica láech lais & dorochair fer cech fir dia munt*ir*, & ro gon-s*o*m féin Feradach badí. Doringned guin galand de-sium andsin & ro díchend Feradach hé & ro lá a --- p.512 ulaig commaidmi, & ro díchennait a munt*er* & ro laad a n-ulach commaidmi. ¶26] Dochuaid ind ingen iarsin co m-bái ic fégad Mani. Is étig, ar si, atathar andsin innossa a gillai, & bam marb dot chumaid, cid treót ro marb*ad* m'athair & a m*a*c, & is dóig ni ba hed amáin dia tora Medb. & dor*ingni* in laid-sea sis tria th*ur*si: > 1. Trúag ám sin, a m*ai*c Medba, > > a gillai alaind ergna, > > is fuilech f*or*derg do chnes, > > dodechaid dít ar n-amles. > 2. Is tríut ro marb*ad* m'athair, > > ropo deglaech degathaig, > > is triut ro marb*ad* a m*a*c, > > ni hassa dam a dermat. > 3. Is triut dogentar mór d'ulc, > > atgén ar in gné fil orut[67](javascript:footNote('G301009/note067.html')), > > is mór d'ulc bias de[68](javascript:footNote('G301009/note068.html')) > > d'óes Mani & Feirbe. > 4. Is briste mo chride de > > ic fégad do chrólige, > > mallacht ar láim ro letair[69](javascript:footNote('G301009/note069.html')) > > is dot-rat i n-drochlepaid. > 5. Mór n-ingen dia tibre sáeth, > > mór m-ban do marbad a glangáeth[70](javascript:footNote('G301009/note070.html')), > > mor n-airecht bias ocot gul[71](javascript:footNote('G301009/note071.html')), > > is dot tesbaid-siu th'oenur. > > > --- > > p.514 > > 8. Ropot álaind a[72](javascript:footNote('G301009/note072.html')) chíanaib > > cut chulenaib '*con* fiadaig, > > ropo mór let do m*en*ma > > im febas do degdelba. > 9. Isat étig innossa, > > isat bána do bassa, > > is mairg na cifea, dar lind, > > ro scar do chend rit colaind. > 10. Olc in scél b*er*thair síar[73](javascript:footNote('G301009/note073.html')) > > co Finnabair na n-glangiall, > > tasc a brathar di co feirg, > > is a esbaid ar glan-Feirb. > 11. Ailill & Medb don maig, > > ni biat siat i m-bethaid, > > imsod a gné do gruaide, > > ni mé na ba lór t*ru*age. T. > ¶27] Is andsin ra sochtatar a da m*a*c co Conch*obar*, .i. Niall & F*er*adach. Darocht da*na* Medb co secht cétaib láech lé co m-bói asci*n*d[74](javascript:footNote('G301009/note074.html')) ind armaige. Doringni cruadchippi grinni bec di, & torcaib idna catha rempi & ros dírig ar amm*us* Conch*obair* do digail ammeicc & a munt*ir*e fair. *Ocus* ciarbo chnedach crechtach Conch*obar*, noco n-ic imgabail Medba ro bói *acht* is 'ca iarraid, *con*os tarla tul fri tul. Gebid cách díb sroigled & essorcoin, leod & letrad, brúd & básugud a chele. Ro fuc Medb ands*id*e tolc míled i cath na n-Ultach co tor*chair* cóiciur lee, im dá m*a*c Conch*obair* .i. im Níall Cendfind & im Ferad*ach* Lamfota. Ro gab da*na* Conch*obar* scaindred & répad & mudugud in t-sluáig aile am*al* leomain londchrechtaig et*er* {ms page 258b} banbraid, cor bo díanleges dó, am*al* --- p.516 ro thuitset agái[75](javascript:footNote('G301009/note075.html')) chró ass la meít na ferggi ro gab iar marb*ad* a da m*a*c. ¶28] Maidid f*or* Meidb iarsin & dofuittet tri coícait láech lánchalma dia muntir, & nos b*er*at na ferchutredaig ass hí iarsin am*al* bá bés dóib, & ro len Conch*obar* in maidm *co n*-dechaid dar Mag n-Ini immach. Impaís Conch*obar* iarsin fri dúnud[76](javascript:footNote('G301009/note076.html')) n-Geirg dia indriud. Atagat munt*er* Geirg ands*id*e im Chobthach Cnesgel cath cróda comnart do Chonch*obur* ic cosnam a n-dúnaid. Imsái Conch*obar* chucu am*al* fáel fó chairib, & feraid comlund fri Cob*thach* & doroch*air* Cob*thach* de-s*id*e, & ro marb*ad* ce*ch* óen ba inechta dia munt*ir*. *Ocus* ataig Conch*obar* lais ina fúair d'ór & d'argut & d'indruini & do chornaib & do choppanaib & d'esc*ra*ib & d'arm & d'étuch. Ro fuc da*na* leis in dabaig umai ro bói istig, & no fiurad f*or*ba Ulad uili a llán do lind, *ocus* is ria atb*er*thea ól n-guala la Ultu, fo bíth is teni guail no bíd i n-Emain istig i n-ibthea hí, & is uad ro ainmniged Loch Guala umai i n-Daminis criche Ulad, ar is fói atá indiu i n-diamraib. Dorat da*na* leis in rígain .i. Nuagil ingin Ergi & a hingin .i. Feirb, & na tri coicait ingen immalle fria. Atbath fochétoir Ferb & a trí coícait ingen immalle fria do chumaid na m*a*craide. Atbath da*na* Nuagel do chumaid a fir & a da m*a*c. Ro claided uág do Feirb iarsin, & ro tócbad a lia & ro scríbad ainm[77](javascript:footNote('G301009/note077.html')) oguim, & doringned duma immon licc *con*id Duma Ferbi a ainm ri Ráith Ini, aniartuáid atá. --- p.518 ¶29] Imthigid Conch*obar* *co m*-búaid & choscur co rocht co Emain, & adfét a scéla o th*ús* co dered do Mugain & ro ráid fria fili .i. Ferch*er*tne m*ac* Dergerdne m*ai*c Gairb m*ai*c Fir Rosa Ruaid m*ai*c Rudraige, *co n*-dernad glónathe airchetail co c*u*mmair do chumnigud in sceóil sin. *Con*id iarsin ro chan-s*o*m in láid-seo sís, & ro falsig ind éicsiu dó-s*o*m co m-bad fúasait don táin in scel so. > 1. Aslinge Conch*obair* chóir, > > m*ai*c Cathbad cróda findmoír, > > ardrí Ulad, erim n-úag, > > ris dresend cách claidebruad. > 2. Bói Conch*obar* aidchi and > > ina chotlud, nir bo gand, > > *co n*-aca ní chuci in mnái > > ina dochum ina imdái. > 3. Etiud corc*ra* co cruth óir > > a hecosc, nir bo deróil, > > srethai sítai uas a cind, > > mind ard óir ina imthimchiull. > 4. Asb*er*t fris in ben *co m*-blaid, > > "Maith in sen a Chonch*obair*, > > ordan & taced dait > > do ce*ch* leith úair it irdairc." > 5. "Cid as nesu dúin de-sin," > > ar m*a*c Nesa miad mairir, > > "asníd a bé dún collí, > > ca fot cossin n-immirgi." > > > --- > > p.520 > > 8. "Secht m-bli*adn*a lána onocht > > not gluasfit*er*[78](javascript:footNote('G301009/note078.html')) dond oenphort > > m*a*ccaib mnaib, miad ros bí,[79](javascript:footNote('G301009/note079.html')) > > immon Dond cathach Cualngi." > 9. "Cia nos ber, nual cen gói,[80](javascript:footNote('G301009/note080.html')) > > cia doróet in cath cocróe." > > "Slúag ard hEr*enn* immasaig > > im Ailill don Chruachan-maig." > 10. "Noco toil sin slicht nad bá," > > ol Conch*obar* cond catha. > > "In fail anaill násad n-án, > > a bé barrbude balbán[81](javascript:footNote('G301009/note081.html'))." > 11. "Fil gním n-amra, dét f*or* sét,[82](javascript:footNote('G301009/note082.html')) > > is ní irnaidi fri bréic, > > {ms page 259a} m*a*c ind fir dot-ic cen meth, > > Mani Mór mortha miled." > 12. Dodechaid do feis la Feirb, > > la ingin Geirg do Glind G*eir*g, > > tri cóicdaib læch, lathar fír, > > ed a llín ni immarrím. > 13. Im thráth nóna, nuall glan gle, > > is and fastud na flede, > > is and airisit malle, > > a rí Emna ollglaine." > > > --- > > p.522 > > 16. "Cia lín ragmait réim cen áir," > > ar Conch*obar* cóir cruthcháin. > > "Eirg-siu chucu, rád cen brath, > > tri cóicait fer Fomórach." > 17. "Bid lat-su coscar co n-gail, > > a Chonch*obair* chomramaig, > > gebat-sa f*or*m in scél gle, > > a rí Emna ollglaine." > 18. Duscis Conch*obar* iarsin > > *ocus* d*us*cis a rígain, > > adfét a tarfas dó[83](javascript:footNote('G301009/note083.html')) > > tria relad cen imargó. > 19. Asb*er*t fris in ben co m-bail, > > Mugain miadmas co morchéil:[84](javascript:footNote('G301009/note084.html')) > > "Is lór na fil chena t*rá* > > etruind *ocus* Connachta." > 20. Atbert Conch*obar* glan gle > > comsid án na hergaile: > > "Is derb cia anam nar tig > > da-ficfat na Connachtaig." > 21. "Uair dorala duit a thecht, > > ní gebam dít trí f*or*nert, > > a flaith Ulad glaine sluáig, > > co ro therná iar n-glanbúaid." > 22. Luid Conch*obar* iarum[85](javascript:footNote('G301009/note085.html')) > > a lín cétna, nir bo gó, > > do Ráith Ini, násad gúr, > > i m-bói Gerg diar bo rígdún. > > > --- > > p.524 > > 25. O rancatar in ráith réil > > in fían[86](javascript:footNote('G301009/note086.html')) fodbach *co n*-glanchéill, > > dochuatar ind aidbli uird > > dar a dor*us* in mórbuirg. > 26. Cechaing Conch*obar* sin les, > > trí choicait láech, lúth ro fes, > > facbaid a munt*ir* immuig[87](javascript:footNote('G301009/note087.html')) > > na cró chatha co cunnail. > 27. Dabach umai i tig ind ríg > > ica línad tall dond .fín, > > in tan ránic nuall . . .[88](javascript:footNote('G301009/note088.html')) > > m*a*c Nesa noithech nitha. > 28. "Aill amae tall,"ar in drúi > > di láim ind ríg nad imchlói, > > "atgen f*or*m láid luth frisgair > > brod ane in airidig." > 29. Nir bo irnaide iar sain, > > co ro es(?) Brod úad in sleig, > > co m-bói tria Gerg isin tig > > *ocus* triasin n-airidig. > 30. Tanic Conch*obar* istech > > co trí cóicdaib læch laimthech, > > co tuc cend Mani . . . > > cona secht fichtib airlech. > 31. Facbaid Conch*obar* istig > > a munt*ir* tria imargail, > > acht hé nammá *ocus* Brod > > ní thérna díb fri slonnod. > > > --- > > p.526 > > 34. In ben chetna thiar fri Meidb > > rádis athesc, nar bo meirb: > > "Marbais Conch*obar* do m*a*c, > > olc uair dochúaid dia chomrac." > 35. Doluid Medb aníar don chath > > co secht cetaib fer n-armach, > > co comraic[89](javascript:footNote('G301009/note089.html'))tul fri tul > > immaig Ulad fri Conchobur. > 36. Marbais Medb and isin maig > > mórfesser tria immargail > > dia laim féne[90](javascript:footNote('G301009/note090.html')) , ferr ce*ch* cur, > > im da m*a*c do Chonchobur. > 37. Maidid iarum siar f*or* Meidb, > > cor bo esbaid asa seilb, > > co fargaib and ed imne > > secht fichit londláth gaile. > 38. Soit iarum frisin dún > > Ulaid uallaig erctais múr, > > airgit aní ro bói and > > *co n*-ilur tuarad tetband. > 39. Doringsetar cath co crú > > munt*er* Geirg thall fri Ultu, > > comma-commarb dóib uile > > et*er* ríg is rígruire. > 40. Ro marbsat and, amra fir, > > secht Find, secht n-Duib, secht Temin, > > im na ócu erctais dind, > > im tríchait Fergus[91](javascript:footNote('G301009/note091.html')) f*or*ind. > 41. Tricha Murethach miad mend > > *con*gabtaís catha co cend, > > tricha Failbe, tricha Fland, > > im trichait nóisig n-Domnall. > > > --- > > p.528 > > 44. Tricha Cobthach, tricha Cond, > > im tríchait Corp*re* comdond > > tricha Dubthach, tricha Ros > > im tríchait n-alaind n-Oéngos. > 45. {ms page 259b} O sain immach imalle > > do lonnaib láth is gaile[92](javascript:footNote('G301009/note092.html')) > > ní fil ro fiter a n-díl, > > ro bátar uile i n-dimbríg. > 46. Insin uile, adbal gáir > > la toirm teglaig co tromgráin, > > imma ruirig róinis cath > > ind úair sin dorochratar. > 47. Remscél do Tháin bó Cualnge cain[93](javascript:footNote('G301009/note093.html')) > > bid f*or*bach dond imgail,[94](javascript:footNote('G301009/note094.html')) > > is dond aslingi atá > > bás Mani móir m*ai*c Medba. > 48. Mora gluind ro batar de, > > cid uathmar in t-aslinge, > > dorochair Gerg *con*a sluág, > > in ruri garta comruád. > 49. Dochuaid Conch*obar* co m-buáid > > m*a*c Nessa noítis morsluáig, > > do Emain Mache, monar n-gle, > > co tarfad[95](javascript:footNote('G301009/note095.html')) a aslinge.A. > Finit.