#The fifteen tokens of Doomsday #### Corpus of Electronic Texts Edition ### Background details and bibliographic information The fifteen tokens of Doomsday ============================== Author: [unknown] ----------------- ### File Description ed. by Whitley StokesElectronic edition compiled by John Carey and Beatrix Färber Funded by University College, Cork and Professor Marianne McDonald via the CELT Project 1. First draft, revised and corrected.Extent of text: 4018 words#### Publication CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College, Cork College Road, Cork, Ireland — http://www.ucc.ie/celt (2004) Distributed by CELT online at University College, Cork, Ireland. Text ID Number: G207002Availability [RESTRICTED] Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic research and teaching only. #### Sources **Manuscript Source**2. London, British Library Additional MS 30512, fo 95a1-98a2. Description (from the website of the British Library): "*Leabhar Ui Maolconaire*: a collection of legends, lives of saints compiled by the family of O'Mulconroy. Written in various hands. A list of contents by Eugene O'Curry is prefixed. Inserted, on ff. 73b, 74, are notes concerning the family of Mac Geogaghan, circ. 1631. Vellum; ff. 123. 15th cent. From the libraries of W. Monck Mason and Sir W. Tite. Octavo." For details see Robin Flower: Catalogue of Irish manuscripts in the British Museum. Vol. II, London 1926 (repr. Dublin 1992), pp. 470-505. 3. On p. 309 of his edition of the Fifteen Tokens of Doomsday, Whitley Stokes mentions "a tract dealing with this subject at fo. 26 of a ms in the library of Trinity College, Dublin, marked 1291, and transcribed by Hugh O'Daly in 1775. See Dr. Abbott's Catalogue, p. 307." **Secondary literature (For literature about the Apocrypha, click on https://celt.ucc.ie/Apocrypha.pdf)**2. St. John D. Seymour, 'The Eschatology of the Early Irish Church, Zeitschrift f�r Celtische Philologie 14 (1923) 179-211. 3. St. John D. Seymour, 'Notes on Apocrypha in Ireland', Proceedings of the Royal Irish Academy 26 (1926) Class C: 107-117. 4. St. John D. Seymour, Irish Visions of the Other-World: A Contribution to the Study of Medieval Visions (London 1930). 5. Louis Gougaud, Christianity in Celtic lands: a history of the churches of the Celts, their origin, their development, influence and mutual relations by Dom Louis Gougaud, translated from the author's MS. by Maud Joynt (London 1932; reprinted Dublin 1992). 6. William W. Heist, 'Welsh prose versions of the Fifteen Signs before Doomsday', Speculum, 19:4 (1944) 421-32. 7. William W. Heist, The Fifteen signs before Doomsday, East Lansing 1952. 8. Brian O'Dwyer Grogan, The Eschatological Doctrines of the Early Irish Church, [unpublished doctoral dissertation] (Fordham University 1972). 9. David N. Dumville, 'Biblical Apocrypha and the Early Irish', Proceedings of the Royal Irish Academy 73 (1973) C: 299-338. 10. Martin McNamara, The Apocrypha in the Irish Church (Dublin: DIAS 1975; corrected reprint 1984), esp. 128-139. 11. Bernard McGinn, Apocalypticism in the middle ages: an historiographical sketch, Medieval Studies 13 (1975), Pontifical Institute of Medieval Studies, Toronto, 252-286. Reprinted in: Bernard McGinn, Apocalypticism in the Western Tradition (Brookfield, Vermont 1994). 12. The Irish Adam and Eve story from Saltair na Rann. 2 vols. Vol. I: Text and translation by David Greene and Fergus Kelly; Vol. II: Commentary by Brian O. Murdoch. (Dublin: DIAS 1976). 13. Bernard McGinn, Visions of the End: Apocalyptic Traditions in the Middle Ages (New York 1979). 14. M�ire Herbert, Martin McNamara (eds.), Irish Biblical Apocrypha. Selected texts in translation, Edinburgh 1989. 15. Martin McNamara, 'Early medieval Irish eschatology'. In: Pr�ins�as N� Chath�in and Michael Richter (eds.) Irland und Europa im fr�heren Mittelalter: Bildung und Literatur (Stuttgart 1996) 42-75 (esp. 74-75). 16. Thomas O'Loughlin, 'The Celtic homily: creeds and eschatology'. Milltown Studies 41 (1998) 99-115. 17. Milton McCormick Gatch, Eschatology and Christian nurture: themes in Anglo-Saxon and medieval religious life (Aldershot 2000). 18. Benjamin Hudson, 'Time is Short: The Eschatology of the Early Gaelic Church', in: Caroline Walker Bynum and Paul Freedman (eds.), Last Things: Death and the Apocalypse in the Middle Ages (Philadelphia 2000) 101-23; esp. 102-105. 19. Martin McNamara, Apocalyptic and eschatological heritage: the Middle East and Celtic realms, Dublin 2003. **The edition used in the digital edition**2. **Whitley Stokes**, The fifteen tokens of Doomsday in Revue Celtique. Volume 28, Paris, F. Vieweg (1907) page 308-326: 310-322 ### Encoding #### Project Description CELT: Corpus of Electronic Texts #### Sampling Declaration The present text represents pages 310–322 of the published edition, including textual notes. #### Editorial Declaration ##### Correction Text has been proof-read twice. ##### Normalization The electronic text represents the edited text. Editorial expansions are marked ex. The editor's corrections are taken from his footnotes and marked corr sic="" resp="WS", with the erroneous form retained in the 'sic' attribute. Words have been segmented in line with CELT practice. Footnotes are marked note type="auth" and numbered. Text in Latin is indicated. ##### Quotation Direct speech is tagged q. ##### Hyphenation Hyphenation was introduced. When a hyphenated word (hard or soft) crosses a page-break, the page-break is marked after the completion of the hyphenated word. Soft hyphens are silently removed. ##### Segmentation div0=the whole text; div1=the section. Page-breaks are marked pb n="". Foliation is marked mls unit="column" n="". ##### Interpretation Names are not tagged, nor are terms for cultural and social roles. #### Canonical References This text uses the DIV1 element to represent the section. ### Profile Description #### Use of language ##### Language: GA Text is in Middle Irish. ##### Language: LA Passages in Latin. ### Revision History * (2004-10-05) Beatrix Färber (ed.) * Bibliography compiled; file parsed; HTML file created. * (2004-09-24) Beatrix Färber (ed.) * Header created; file converted to ascii; proofed (2); modifications and additions to markup; Latin text marked up. * (1998) John Carey (ed.) * File proofed (1); structural and contents markup added. * (Pre-1997) Staff of the CURIA project (text capture) * Text scanned in. --- #### Corpus of Electronic Texts Edition: G207002 ### The fifteen tokens of Doomsday: Author: [unknown] --- p.310 {column fo 95a1}Airdena inna c�ic l� n-d�c ria m-Br�th -------------------------------------- H*i*eronimus in Annalibus Ebreorum clarat de sign�s quindecim dierum Diem Iudicii *praecedentium*, et cetera. .i. Innisidh C*ir*ine f�idh am*al* fuair a leb*r*aibh *airisi* na n-Ebr*aide* *airdena* ana *c�ic* la n-d*�c* ria m-B*r*ath, & is iat *airdena* an *c�icedh* l� d*�c* ria m-Brath .i. na h-uili muir & uisci do thogbail do dreich an talm*an* suas co nell*aib* n*im*i .u. cubuit d*�c* osna sleibtibh s�as, inn*us* co m-bia annsin ia*cht*ach na r�n & nualf*ad*ach na m-bl*ed*mil, beic*ed*hach & seidf*ed*ach na piast m-b�ld*er*g m*uirid*h*e* f*or* na t*r*a*cht*aib t*ir*ma d�is an uisci da fagb*ail* isin l�-sin. Is e *airdena* an *ceathramad* la d*�c* ria m-Brath .i. t*r*eathangair adhbul & tairm tonn-mar na n-uili uis*c*i ac tuitim co tinnesn*e*c*h* andara la ina n-inad*aib*h disli f�in ar�s, inn*us* co tiaghuit a *fodomuin* an talman, co nach fes cait a tiaghuit. Is s� *airdena* in treas la d*�c* ria m-Brath .i. na h-uili uis*c*i do dhul ina c*er*tinadh c�ir f�in tara n-ais ar�s, & a *te*cht*adh*[1](javascript:footNote('G207002/note001.html')) & a c*r*uadhug*ud* innus co *roichfedh* sluaigh imdha orro. Is iat airdena an *dara* l� d*�c* ria m-B*r*ath .i. na h-uili ainmidhi muiridhi do eirgi co d�s*acht*ach �n tal*am* suas co *f*r*aighthib* na f*ir*mamindti & co nell*aibh* n*im*i, & {column fo 95a2} a m-b*eit*h ac *s*�r*blaedh*a*dh* & ac gairm comharc co tinnisn*e*c*h* ar omhun lae an B*r*atha, & ni fhid*ir* nech ar doman *acht* an F�rdh�a m�r cum*acht*ach cr�d canuid siad isin-l� sin. Is siat airdena an *�enm*a*d* la d*�c* ria m-brath .i. enlaithi & ethaidi an talm*an* uili do b*eit*h ac siub*al* & ac udmaille do s*�r* gan anadh gan fhos*a*d orra, & b*eit*h gan biadh gan digh do chaithemh d�ibh ann. Is e *airdena* an *dechmad* l� ria m-B*r*ath .i. s*r*otha m�ra tonngarbha tiugha *teinntidhi* do b*ei*th a f*ir*mamint � turgabail g*r�*ine co fuine*dh*. Is � *airdena* a*n* naom*a*d l� ria m-B*r*ath .i. fog*ur* m�r g*r*ana garbh adh*uath*m*ur* do clos a cleithib n*im*e, & soighnein imdha & toirrn*e*c*h* d*er*mair ac tec*h*t astu, & nell d*er*g *teinntidhi* do eirgi a rann deisc*er*tach n*im*i & a l*et*hadh tar cI�r an talm*an* uil*i*, & g*r*ess fola f*or*d*er*gi co lasair tonngairb *tinntidhi* do f*er*thain asin nell-sin, & co l�nf*a*d s� an domun uil*e* *etir* muir & t�r, & lasr*a*c*h*a tein*e*d ruithenta tar *cethr*i rannuibh an b*et*ha, & talamchumscug*ud* --- p.312 m�r f*or* in m-bith uili, & c*r*it*hir* d*er*mair do eirgi an g*a*c*h* aird don talm*ain*, & an muir *con*a h-ilmilib do dhul dar a m*�r*uibh amach isin l�-sin. Is e *airdhi* an *ochtmadh* l� ria m-*B*r*�th* .i. c*r*ith im*ur*cach do b*eit*h arna duil*ib* la {column fo 95b1} crothadh na f*ir*maminnti, & d*re*st*er*n*a*c*h* m�r ag an tal*am* uile ar omhun in m�rgluinn b�ss cucu, & gach huili dh�il do b*e�t*h 'na luighi la h-omhun, & tonna na fairrgi do eirgi comhard f*r*isna h-aer*aib*h roarda, & gaetha m�ra tr�na *teinntidhi* ag croth*ad* an aig�in o �chtar co h-ua*cht*ar. Cichanach & torannf*a*dach na muirin*n* & na n-uis*ced*ha f*r*isna s*r*othaibh tein*e*dh isna h-aer*aib*h gan ceol gan �i*n*es fo *ceth*ri h-airdib in domuin isin lo-sin. B*e*tha b*r*onach bithimsnimach gan t-sh�dh gan t-shl*�inti* ac*u* �ar l�n*a*d lerg & ghlenn an t-saeg*ail* ar na p*e*ctach*aib* ann. Is � *airrdi* in *t*-se*cht*m*a*d la *ria* m-b*r*ath .i. na h-uili cloch, idir b*e*c & m�r, do dluigidh a ceit*hr*i rann*aib*, & gach r*a*nn dib do b*ei*th ag *imagall*aim** f*r*ia aroili, & ni fid*ir* nech *acht* D�a f�in cr�d chanuid, & coillti an talm*an* do thuitim asa p*r*em*aib*h iarna m-b*r*is*e*dh uili isin lo-sin, & c*r*ith-nug*ud* gaibht*h*ech na cloch iarna n-delug*ud* d�ibh re n-delb*aib*h disli ann, & s*r*otha s*er*bha siab*ur*tha do theine s*r*aibhi do t*ur*ghab*�il* a taeb*aib* an talm*an* coma h-aonb*r*e� an bith uile � t*ur*gab*ail* co fuin*ed*h. C�o & m�rtarran*nach* nimi isin lo-sin. Is e *airrdi* an *t*-*sese*d l� ria{column fo 95b2} m-br�th .i. na h-uili c*r*ann & cloch do b*eit*h ac snighi fola ann, & **tri*gi* gaoithi gairbhi g*�r*e do eirgi ann n*e*c*h* le c*r*oit*er* an bith uili a n-aoinfhe*cht*. Gul & scr�cach & �imhe & osnumach t*r*uagh thoirrs*e*c*h* ac s�l Adhaim ag athcuingi an talm*an* d'oslug*ud* reompu, *con*ach b*et*ais ag feghain na n-olc n-d*er*mair-sin, uair do bo fherr fo she*cht* leo b�s d'fagb*�il* in� b*eit*h b�o an uair-sin. Is annsin t*ui*tfit t*r*i .xx. ar .u. c*�t* r*e*ann o oirrt*her* na f*ir*maminnti anuas f*or* talm*ain* isin l�-sin, & tuittfit na sleibhti ann inn*us* co m-b*et* aird ar aird f*r*isna glennt*aib*, & d*r*uidfit*er* an f*ir*mamint & nem & tal*am* ann. Is � *airrdina* an *c�icedh* l� roime an b*r*ath .i. toirrn*e*c*h*a mora & fuaim na c*ethr*i n-gaoth *teinntidhi* a c*eth*ri h-airdibh n*im*i. Na duili do c*r*apadh & do dhelug*ud* rena cuma*chtaib* n*�em*a & a n-aign*ed* do chl� inn*us* co t*ui*tid s*r*uibne do-airme do reltann*ai* a f*i*rmamint .i. *c�ic* reltanna ar t*r*i*t* .xx. ar t*r*i .c. ar u. mili do tuitim sis co tal*am*, mar tuit*es* mes ab*aidh* a l� gaoithi. An t-esca do *shodh* a fuil, & an grian do dhorcug*ud*, & na sleibhti & na h-uil*i* chumdaighthi do c*ur* a luait*hr*eadh. Iachta*d*h aigmeil & gair t*r*uagh na h-enlaithi aga *n-dodh* & acca losc*ud* isin l�-sin, & s*r*eab*a* --- p.314 s*er*bha sraibhemhla na teinedh t*r*omanfaid sin id*ir* nem & tal*am* ann. Cai t-s*er*b t*r*uagh & golghaire d�r dian, & toirrsi trom, & aithf*er* imaithf*er* {column fo 96a1} dermair acc s�l Adhaimh isin l�-sin. B*et* an cin*ed*h daonna uil*e* annsin acc sle*cht*uin co dic*hr*a do D�a & ag a atach d�a saor*a*d ar teine b*r*atha. Is � *airrdi* an *cethramadh* l� ria m-br�th .i. uili anmanna in*n*dl*ig*t*e*c*h*a in talm*an* do the*cht* asa n-inad*aib*h disle & a m-b*eit*h arna muighibh ag *blaodh*ad*h* & ac don*n*alad gan biadh gan *�t*ach isin l�-sin, & an cin*e*dh d*�onna* do the*cht* asna h-inad*aib*h a m-b*et*, & c�ch d�bh sech a cheile for das*acht*, & n� t*u*cid f�in n� da n-ab*r*aid, & g*a*c*h* aon do blais b*et*ha do �c a n-aonuair isin l�-sin, & an bith uil*e* do b*eit*h fo chasai*r* & fo theine ann. *Ocus* doirrsi an righthighi do oslugud ann. Uch, comthuargain teinnisn*e*ch & m�rgeimn*e*c*h* d*er*mair na se*cht* neimhe ac te*cht* an Duilimh *con*a aingl*ib* astu do b*r*eithemhn*us* b*r*atha! Is annsin adb*er*at aingil n*im*e f*r*isan Duil*em*: ‘Uch, uch, a Tig*er*na’, ar siat, ‘tarra co luath a comhfochr*aib* duin, *con*ach loisge teine beo b*r*atha sinn!’ Uair ge n*em*n*e*c*h* an teine-so fuil isin t-saeg*ul* budh t�o fo she*cht* teine b*r*atha inass. Oir c*eithr*i teinnti fil ann & *secht* tes g*a*c*h* teinedh dibh n-aroili, am*al* isb*er*t aroile *ec*n*aid*hi .i. teine talm*an* & teine geal*ain* & teine b*r*atha & teine ifrind. {column fo 96a2} > 1. Se*cht* tes tein*e*dh talman tais > > a*n* teine ghealain gealb*r*ais, > > se*ch*t tes teinedh b*r*atha b*r*ais > > a*n* teine if*r*inn amhnais. > Saerfait*ir* annsin na h-aingil & anmanna na naom & na f*�r*en m*ur* do b*et*h iasc a n-uisci, *co*nach loiscinn teine b*r*atha iat. Is i *airrdi* an t*r*es l� roimhe in m-b*r*ath .i. na h-uil*i* adhluc*ud* do osluc*ud*, & a n-abaidhi do the*cht* go anor*ac*h, & an bith fo bhron isin lo-sin, oi*r* n� b*et* ait*r*eab*a* do biu na do marbh f*or* bith c� ann. Is e *airrdhi* an *dara* l� ria m-brath .i. na h-uil*i* beo do �c ann. Is � *airrdina* an l�e ria m-b*r*ath .i. r� idhan na h-inogb*�l*a .i. �nm*a*c r�*g* nimi & talm*an* & ithf*r*inn, co n-imut di-airme aingil & arcaingil nime .i. *n�i* n-g*r*aidh n*im*i, ina choimid*echt* co mullach sleibhi Sioin do mes a n-gnim. id*ir* maith & olc. ar cloinn eisidhain Adhaimh isin lo-sin. Is e sam*ail* muindt*er*i nimi a coimide*cht* an Duilim isin l�-sin .i. r*e*anna nimi & gainem mara & f�r f*or* tal*am*. Is � m�t *cu*m*acht*a & n*eir*t na --- p.316 n-aingel .i. co sc*r*isfuidis *secht* n-aingil dibh an bith uili o t*ur*gab*�il* g*r�*ine co fuine*d* f*r*i re �onl�e amain. Ad*uath*muire & m� a n-gotha ina torann, *con*adh annsin c*ur*t*er* f*ur*fuag*r*a on *D�ilemh* f*or* in cin*ed*h {column fo 96b1} n-daona .i. M�c�l arcaingel. & dochluinfid na h-uili duini in tan-sin f*or*fhuagra M�chil on Duil*emh* aca togairm 'cum na m�rdala-sin. *Con*adh annsin ad*r*eisit na h-uili marbh a tal*am* an uair-sin .i. ad*r*esit ar t*�s* na h-*a*psta*il* & na faidhi & na faism*ed*h*aig*h, na mairt*ir*igh & na naoim & na f�ren*aig*, & lu*cht* �ighi & aithrigi iar sin, & *n�idhin* baist*ed*ha *fadhe�idh*. Ni ba sou & ni ba sine nech inas a cheile isin l�-sin, uair is a n-�is t*r*ichat bl*�adan* ad*r*esit an cinedh d*�enn*a uili .i. i n-�is ina n-d*er*n*a*d Adam & i n-�is ina roibhi *�su* in tan ro baist*ed*h �. Uch, budh salach t*r*a eiseirgi na p*e*ct*ha*ch isin l�-sin. B*eit* annsin m�rsluagh adhbul sil Adhaim uili ac imde*cht* co h-imsnimach t*r*esna m*urib* t*r*omanf*ai*d teinntidi *ag*uir** & t*r*esna tonn*ai*bh dim�ra dofulaing d*er*glasr*a*c*h* b�s a ceithribh h-airdibh an b*et*ha a chomhdail an Aird*r�*gh c*er*tb*r*eathaigh cum*achtaig*h co sl*�ab* Sioin. Uch tinoilfid annsin muinnt*er* ni*m*i & talm*an* & if*r*inn isin comdhail-sin, *con*idh annsin eirgis Ri n*a* h-inogb*�l*a *con*a *c*hr*oich* *d*er*idh* re ais a fiadn*ais*e caich uili {column fo 96b2}, & is aml*aid* ad*r*e, *con*a c*or*p d*er*g uili uime, co slechtaibh gon & aladh a c*�st*a fair, & com*a*d foll*us* dona *h-Idhalaib* uili na cr*echt*a doimne doleighis & na piana m�ra tugsad f�in fair. Suidhfe Cr�*st* iar sin *con*a dha apst*alaib* d*�*c uime. Uch b*et*h annsin an c*r*ich mor oirrd*er*c ar te*cht* .i. l�an laithi b*r*atha, la dighb*�l*a & inneach*aid* dona p*e*cach*aib* an l�-sin & la c�dhusa & an�ra m�ire dona f*�r*�nach*aib* �. B*eit*h gair t*r*uagh tai*dh*bhs*e*c*h* ac daosc*ur*sl*uag* an domuin an la-sin ac a c*ur* cengailti c*r*uadhchuibhrigthi a fodomuin ad*uath*m*ur* *i*f*r*inn a lam*aibh* nemmunnt*er*dha a namat .i. Diab*ul*, ac a s*�r*pian*a*d & ag iadh*ad*h ithff*r*inn t*r*e bithu s*�r* orro. B*eit* annsin na naoim & na f*�r*eoin ac s*�r*mol*ad* a n-Duil*im* co deithid*e*ch, & iatt co subhach fail*id* iar m-b*r*eith buaidh & cosgair o Dhiab*ul*. Uch coirighter an cinedh d*�enn*a uili a ceit*hr*i h-oirechtaibh annsin a fiadn*ais*e Cr*�s*t .i. maithi & romaithi, uilc & ro-uilcc. --- p.318 Uch is mairg t*r*a n*a*ch bidh feidhil foraib f*ir*enda cunnail ailgin ainmnidhach d*er*cach t*r*oisct*e*ch aint*e*c*h* umal ait*hr*igach an oirchill na m-b*r*eath sol*am* s*�r*cinnti {column fo 97a1} b*er*ur annsin. Uch cuirfit*er* d'�inl*eit*h an uair-sin na f*or*imthigh & na gob*r*eath*aig*, na cosnumh*aig*h & na col*aig*h, na d*r*uithi & na cainti & na c*r*osan*aig*h, na h-eritegai & na dib*er*g*aig*h, na m*err*ligh & na *h-�turidai*, na *g�ich*, na glor*aig*, na cainti, na banchainti, na dims*aig*h, na c*r*aes*aig*h, na f*er*g*aig*h, na dunmar*bh*th*aig*, lu*cht* fingaile & mebla, & lu*cht* g*a*c*h* uilc ele. Is iat-sin c*ur*t*er* le demnaib do s*�r*ait*r*eabh ithf*r*inn tre bithu s*�r*, & sc*r*ist*er* in lu*cht*-sin asin saog*ul*, ar art*r*eigsit fein foc*hr*aic ni*m*i & faicsin a Naomathar cum*achtaig*, & b�*it* m*�le* bl*�adan* a teine bithbeo b*r*atha, oir is �-sin f*a*d & reimis laithi an bratha. Uch n� suaimn*e*c*h* sor*�idh* an s*�t*-sin, oir n� fuigid biadh na deoch na cumsan*a*d ann, *acht* s*�r*gorta gnaith & �ta gana fh*ur*t*acht* & fua*cht* & tes dofhuluing. Uch budh t*r*uagh t*r*a an gair g*�r* golgaire, & a*n* nual cuma m�r, & an golf*a*dach d*�r* di�n, & an b*r*�n m*en*man, & an ces*a*d c*r*oidhi, & an basgaire buant*r*uag beo b*r*atha don�d {column fo 97a2} na p*e*c*aig* ac a t*r*ent*ar*raing co tinnesn*e*c*h* iar n-diult*a*d na t*r*oc*uir*e do*cu*m peine sir*aid*i ithf*r*inn, & b*eit* ag dib*ur*goid moir & ag aithf*er* imaithf*er* t*r*uagh f*or* in Coimdhe gan a log*a*d doibh annsa saog*ul* sona sar*aigth*i tucsat fair. Uch t*r*a is annsin �a*d*f*ai*t*er* t*r*i glaiss ar na p*e*ct*a*chaibh in la-sin .i. iadhadh orro da c*ur* a n-ilpianaib ad*uath*m*ur*a i*th*f*r*inn, & iadhadh a sul f*r*isin saog*ul*, & iadhad ar feithim na fl*ath*a n*em*dha gan a fhaicsin doibh o sin amach. Uch suidhfid co h-imsnima*ch* iar sin a fiad*nais*e r�*g* na cl�ine .i. an Diab*hul*, a n-glenn na p�an ithf*er*n*aid*i, mar a fu�l teine dhorcha do-sol*us* & b*et*ha b*r*on*a*c*h* bithimsnimach salach *suidhem*ail** n*em*nech n*em*glan, & m*ur* a m-b*et*h c*r*ith for dh*�t* & c*r*apall c*r*uaidh f*or* c*or*p, & b*r*on f*or* m*en*m*ain*, & teimil f*or* g*r*uad*aib*h, & faidhi t*r*uagha toirrs*e*cha, & gola gnatha, & basgaire buan, & d*�r*a t*r*oma fol*a* tar g*r*uad*aib*h aga ces*a*d, & nuala aga n-eist*echt* acu. Uch *dogh�na* Diab*ul* iar sin cimidhi cennt*r*oma c*r*uadhcuibhr*igth*i cengailti dona p*e*ct*a*c*h*aibh pianta ag a m-buances*a*d a carcair cliabhchumhuing cenngairb iarn*aidh*i ad*uath*m*uir* itf*r*inn t*r*e bithu {column fo 97b1} s*�r*. Gn�isi bana buanc�sta *co n*-ecusc dhuine mairbh a*cu*, & p*est*i ad*uath*m*ur**a* ilchennacha go s*r*um*aib*h remra *rod*er*ga* orro, & enp*�ist* m�r ann & .u. *c�t* c*e*n*d* uirre & .u. *c�t* fiac*al* in g*a*c*h* c*e*n*d*, & *c�t* coss uirr*e*h & *c�t* m*�r* f*or* gach cois & *c�t* inga f*or* gach m*�r* dhi. --- p.320 Cid t*r*a*cht* an cin*ed*h d*�enn*a uili nocha n-inneosadais imat ilpian*a*d itf*r*inn, teine bithb�o do b*eit*h ar las*a*d do s*�r* ann, & ni shoill*sig*inn �, & da n-doirti an fhairrgi ina chenn n� muchf*a*d h�. Is i is pian tan*us*ti ann .i. fua*cht* dofhulaing, am*ail* ad*eir* in p*r*o*mhadh*-so De *quo* dicitur: si *mitteret*ur** mons ign�t*us* in glaciem *u*er*teretur* .i. da c*ur*th*aid*i sliabh tein*ed*h ar las*a*d ann *dogh�n*a*d oig*r*e* & sne*cht*a de. An *tres* pian do ait*r*each*aib* n*im*i, & loisginn & ilp*est*i ithf*r*inn do b*eit*h ac cnam & ac c*er*rbad na n-anmann do s*�r*. An *cethramad* *p�an*, b*r*ent*us* b�an anim*cu*b*aid* ithf*r*inn. An *c�iced* pian, comtuarcaint tinnisn*e*c*h* na n-demhan am*al* url*aid*i g*o*bann a c*er*dcha ac s*ir*tuairgaint & ag dunmarb*ad* na n-anman. An *sesed* p*�an*, dorcad*us* bithbuan, am*al* adb*er*t*har* isin caintic-so: Terra teneb*r*arum ubi umbra mortis, et null*us* ordo, *sed sempiternus horror* inh*abi*tat.[2](javascript:footNote('G207002/note002.html')) An *sechtmhad* p*�an* .i. faisidin na p*e*c*ad*h nach {column fo 97b2} d*er*nadh n*e*c*h* f�in d'faisidi isin t-saeg*ul*-so, inn*us* comad fholl*us* do lu*cht* ithf*r*inn uili *in tan-sin* �at. An *ochtmadh* p*�an*, s*�r*fheithemh gnuisi in Diab*uil*, oir co deimin gin go b*et*h a n-ithf*r*inn pian, budh l�r do p�in sin, �ir c*r*ithre teinedh silid co tinnisnach a rosg daor an Diab*uil* am*al* silid doch�ir d*er*g a teallach. An *naomhadh* p*�an*, glais & cuibr*ig*hi *teinntidhi* do b*ei*th ar las*ad*, ar g*a*c*h* ball & ar g*a*c*h* *�ighi* fo leith dona p*e*ct*a*c*h*aibh, *con*nach cuimgid dul asna pian*aib*h a m-b�d t*r*e bithu s*�r*, o nar'cenglad*ur* f�in na boill-sin isin t-saog*ul* a penn*ait* & a c*r*oich na h-aithr*ighi* a cin a n-uilc & a p*e*c*a*d. Imth*us* na naom & na f*�*r�n *immorro*, f*er*f*aid* an Coimde *cu*m*acht*ach failti co f*r*ithnumach f*r*iu isin l�-sin, & at-ber*aid* ann f*r*iu: Uenite b*en*idicti *et* *ceter*a. Is annsin do-b*er*ar *secht* n-gloire do c*ur*p na f*�r*�n & *secht* n-gloire .i. da n-anmann*aib*h. Is iat-so *secht* n-gloire na c*or*p-sin: *Claritatem .i. soillsi*, oir budh soillsi fo *secht* na g*r*ian c*uir*p lu*cht* na h-eiseirgi isin lo-sin. *Velocitatem* .i. luth, oir bud luaithi co m�r c*uir*p lu*cht* na h-eis*er*gi na gaoth. Fortitudinem .i. *sonairti*. Libertatem .i. saoire. Voluntatem .i. toil, oir budh inann toil d�ibh {column fo 98a1} & don Choimdhi. Sanitatem .i. slainti, oir ni bidh saoth na gal*ur* orro t*r*e bithu s*�r*. *Immortalitatem* .i., nemmarbt*a*c*h**t* oir ni bh*et*h delug*ud* cuirp & anma o cheile acu do g*r�*s. Is iat-so *secht* n-gloire in anma .i. egna & carad*r*adh & comaonta, *u*ma*cht*a & anoir, rethince & failti. Uch is iat-sin onoire & aisgidh� do-b*eir* --- p.322 an Coimdhi *cu*m*acht*ach da f*�r*enach*aib* f�in .i. do lu*cht* na cennsa & na h-ailgine & na d*er*ce & na t*r*oc*uir*e, na sognim & na h-oighi ar Dia. Is annsin t*r*a ata in b*et*ha suthain gan b�s, & in fhailti ilceolta & an oirfide *coimdita* gan c*r*ich gan f*oir*cenn, & an t-slainte gan gal*ur*, & an t-aibhnis gan imresain, & an oigi gan airs*id*e*cht*, & an sidh gan *easaonta*, & an fl*aithius* gan cumscug*ud*, & an t-saeire gan t-saot*h*ur & in ainmne gan ocr*us* & an samh gan chollud. Noime gan urc*hr*a, aonta aingil, fl*ed*ug*ud* gan c*r*ich, do chaithim na morchasc id*ir* n�oi n-g*ra*dh*aib*h aingil n*im*i, & Fl*ait*h ard uasal, chaom ch�ir chumd*acht*a, mor mala m�nglan mailli friu, a cathaireach*aib* �rda & a *lepthachaib* gloin*id*i, & *suidfith*er** g*a*c*h* aon duine annsin ar miadh & ar dlig*edh* & ar a sognim*r*adh, ag f*et*him an Righ *oireghdha* �ig, *urnaigthi* f*�r*enda f*�r*b*r*eath*aig* uasail airmin*nig* umail a fiadn*us*e na dia*cht*a moire .i. Righ na {column fo 98a2} t*r*i muinnt*er* a coimcetal f*r*i hyrupin & f*r*i harufin & fria naoi n-g*r*ad*aib*h n*im*i, & f*r*isint� do b� & t� & bias ann do sh�r, gan aois, gan urc*hr*a, gan *anfainne*, gan aimn*er*t, gan dubha, gan domenmain, a c*or*p*ai*b seime ed*r*oc*ht*a, a sos*a*d aingil & a m-brugh parrt*huis*. Uch is dofhaisnesi t*r*a m*�t* & fairsingi & l*et*he na cathrach nemdha. Uair an t-�n is luaithi foluamain & eitill f*or* bith c� n� tairsidh do t�chel an righthoighe thoi (?) o thosach domuin co d*ered*h. Uch is m�r & is adhbul m�t & suthaine & soillsi na *cath*r*a*c*h*-sin, & a saime & a soillsi, a caoime & a roghloine, a cobhs*aidecht* & a fosta*cht*, a loghm*uir*e & a h-aille & a h-ailgine, a h-airde & a h-*�t*d*r*o*cht*aighi, a h-ordan & a h-airmidniu, a l�nsidh & a lanaontu. Uch is moghenur t*r*a bes co n-deghb�saibh & co n-*n-deghgn�maibh* do ait*r*ebh na *cath*r*a*c*h*-sin a lo b*r*atha, uair b*et*h a n-aonta na ce*cht*ardha .i. a n-aonta is r�uaisli na g*a*c*h* aonta .i. aenta na right*r*inoidi an Ath*ar* & an M*ai*c & an Sp*ir*uta Naim. Ailim t*r*ocuire m�r-D�a, co roisi*m* uile an aont*aid* an Righ uasail ilcum*acht*aigh sin, & co n-ait*r*eabhamh co s*�r* maille fris, & rl.