#The Destruction of Troy #### Corpus of Electronic Texts Edition ### Background details and bibliographic information The Destruction of Troy ======================= Author: Unknown --------------- ### File Description Ernst WindischElectronic edition compiled and proof-read by Beatrix Färber Funded by University College, Cork: School of History and The HEA under the LDT Project 1. First draft.Extent of text: 23010 words#### Publication CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College, Cork College Road, Cork, Ireland—http://www.ucc.ie/celt (2015) Distributed by CELT online at University College, Cork, Ireland. Text ID Number: G103005Availability [RESTRICTED] Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic research and teaching only. #### Sources **Manuscript sources**2. Dublin, Trinity College, MS H 2.17 (cat. 1319), p. 127b to 172b. 3. Dublin, Trinity College, MS H 2.18 (cat. 1339) (Book of Leinster or Leabhar Laigneach, formerly Leabhar na Núachongbála), p. 397a to 408b. **Editions and translations**2. Windisch (see below), edition with German translation, Irische Texte ser2 1 (Leipzig 1884) 1–142. 3. Whitley Stokes, (ed. & tr.), Togail Troi: the destruction of Troy (Calcutta private print 1881) [LL 217a–244b, 406b–408b]. Idem, 'Addenda and corrigenda to Togail Troi', Revue Celtique 5 (1883) 401–04. **Literature**2. Gearóid Mac Eoin, 'Das Verbalsystem von Togail Troí', Zeitschrift für celtische Philologie 28 (1960) 73–223. 3. Gearóid Mac Eoin, 'Ein Text von Togail Troí', Zeitschrift für celtische Philologie 30 (1967) 42–70. 4. Robert T. Meyer, 'The Middle-Irish version of the story of Troy', Études Celtiques 17 (1980) 205–218. 5. Uáitéar Mac Gearailt, 'Togail Troí: ein Vorbild für spätmittelirische catha?' In: Erich Poppe, Hildegard L.C. Tristram (eds), Übersetzung, Adaptation und Akkulturation im insularen Mittelalter (Münster 1999) 123–129. 6. Uáitéar Mac Gearailt, Togail Troí: an example of translating and editing in medieval Ireland, Studia Hibernica 31 (2000–2001) 71–85. 7. Erich Poppe, 'Personal names and an insular tradition of Pseudo-Dares', Ériu 53 (2003) 53–59. 8. Brent Miles, 'Togail Troí: The Irish Destruction of Troy on the cusp of the Renaissance', In: Alan Shepard and Stephen D. Powell (eds), Fantasies of Troy: Classical tales and the social imaginary in medieval and early modern Europe (Toronto 2004) 81–96. 9. Brent Miles, 'Riss in Mundtuirc: the tale of Harmonia's necklace and the study of the Theban cycle in medieval Ireland', Ériu 57 (2007) 67–112. 10. Brent Miles, 'The Irish history of the "third Troy" and medieval writing of history', in: S. Sheehan, J. Findon and W. Follett (eds), Gablánach in scélaigecht, Celtic Studies in honour of Ann Dooley (Dublin 2013) 220–237. 11. Michael Clarke, 'The extended prologue of Togail Troí: from Adam to the wars of Troy', Ériu 64 (2014) 23–106. **The edition used in the digital edition**2. **Ernst Windisch**, **Whitley Stokes**, Irische Texte mit Übersetzungen und Wörterbuch in Irische Texte, Ed. Whitley Stokes and Ernst Windisch. , Leipzig, S. Hirzel (1884) volume 2:1page 3–62 ### Encoding #### Project Description CELT: Corpus of Electronic Texts #### Sampling Declaration Ernst Windisch's corrigenda and the most important notes are included in the electronic edition. Variants are not reproduced. The letter 'v' has been changed to 'u' in all but two instances. F, f, and S, s, with overdot are rendered as F, f and S, s + h. #### Editorial Declaration ##### Correction Text has been checked and proof-read twice. All corrections and supplied text are tagged. ##### Normalization The electronic texts represents the edited text. ##### Quotation Quotation marks are rendered q. ##### Hyphenation Soft hyphens are silently removed. When a hyphenated word (hard or soft) crosses a page-break or line-break, the page-break and line-break are marked after the completion of the hyphenated word. ##### Segmentation div0=the text; p=the editorial paragraph. Page-breaks of the printed text are marked. ##### Standard Values Dates are standardized in the ISO form yyyy-mm-dd. ##### Interpretation Names of persons and places are not tagged. ### Profile Description Created: Date range: Middle Irish period.#### Use of language ##### Language: [GA] The text is in Middle Irish. ##### Language: [LA] Some words are in Latin. ##### Language: [GR] One word is in Greek. ### Revision History * (2015-07-09) Beatrix Färber (ed.) * File proofed (2); file parsed and validated; SGML and HTML files created. * (2015-07-08) Beatrix Färber (ed.) * File parsed and validated; SGML and HTML files created. * (2015-07) Beatrix Färber (ed.) * TEI header created. * (2015-07) Beatrix Färber (ed.) * File proofed (1), structural and light content markup applied. * (2006) Data capture Company (file capture) * Text captured. --- #### Corpus of Electronic Texts Edition: G103005 ### The Destruction of Troy: Author: Unknown --- p.462 [Doroigni Iason innisin t*ri*a druidhe*cht* Mediae .i. cet[h]ardam Ulcain do thabairt a hiff*ri*nd, *ocus araili*[1](javascript:footNote('G103005/note001.html'))] ut ante dictum. IAr f*or*ba, tra, in gnima sine atrubairt Éga fri Iasón ‘nib slan dot-r'inchoisc Média m'inghensa fadéisin: is hi dorigne 5] insein uile’, ol sé. *[Dares c. 3.]* Doratad iar suidhe do Iason & do anradhaib na G*re*ce in crocunn órda. IArsindi, tra, rothinscan Iasón cona shlóghaib deirge na cathrach & ascnam a n-orba & a feraind fadein. Rofuabair 10] Media lenamain dia coraib firaib feib ronaisc fiadh righaib & choradhaib na Gréci & fiadh mathib innsi mara Toirrén, & a g*ra*dhugudh dogrés d'óinmnái. Atrubairt Iasón f*ri*ése nachas-b*er*ad leis da thír dia mb*er*ad a claind le. Doróni Media íarsin gním cuilech úathmar escon .i. marbad a macc ar sheirc & inmaini 15] ind ócláig rochóeim, & ar ná bad fochund a facbála & a nembrithi leis dochum a thíre. Ceilebrait iarsin in milidh don ríg, & tucsat in crocond, & lotar asin chath*raig*. Cengait iarum inna luing & imraiset iarsin tsét chétna, co hinb*er* srotha Cíi, sech airera Trói, co 20] riachtat*ar* phort na G*ré*ci. Rucsat íarsuide a long i tír, & tiagait do acallaim in ríg Péil ros-cuir f*ri*sin techtairecht, & at-fiadat a sc*él*a & a n-imtechta o thosuch co f*or*cend, & rotaiselbad dó in crocond. Doróne inti Péil atlug*ud* buide do Íasón & do Ercoil & don fhoirind archena. Dor*a*t séotu & máine 25] do chách doreir a ngráidh, *ocus araile*. Misi Mailech*lainn* in beg sin. --- p.4 *[Dares c. 3.]* {MS page 127b} Ba cuimnech, tra, in caur & in cathmilid & in cliathb*er*naidh cet as tresium thainic do shil Ádhaim .i. Ercoil m*a*c Ampit*ri*onis, don dimicin & don melai tucad fair o Lamhedheon, 30] o rig na Troi*annae* .i. cen óighedhecht phuirt do thabhairt dó, dia rofhaidhed málle f*ri* Iasón do chuinchid in croicind órdhai. Trom les a chridi iar suidhiu cen a dighail forsin lu*cht* roboi i comaithces na Gréci f*or* ur Erpoint allather, i n-airthiur Assia bici, rogab breit mbecc di ferund isind uillind íartaraich 35] na Frigiae fri tracht mara To[r]rén. Ar ní rabai do láechradhaib domhain nech rosia*cht* cutrumm*us* frisseom. Ni rabi láech is-síu nótheghed do dhigháil a uilc i críchaib cíana comaithche oldáss. IS hé Hercoil romarbh in coraidh comnairt cosna t*ri*b cendaib isind inis Erithria i n-inbiur mara Torrían, hi coicrich 40] Éorpa & Aff*ra*ice, i fíriarthar in betha. i. Gerion a ainmside: rocrin [side] na tuatha & na cenéla. IS hé Ercoil da*no* rochumdaigh na da cholomhain immon muincind nGadidanda, & cách dib oc déchain a cheile .i. col*oman* Eorpa oc dechsain Aff*ra*ici & col*oman* Aff*ra*ice oc dechsain Eórpa. 45] IS hé da*no* dorat a dóit frisin carraic, dús in rois*ed* marbad Cáic m*i*c Ulcáin, robói im-meodhon na carrge, {MS page 128a} co rochur in cairric isin sruth. IS he damarbh Bussirim robói i coraidecht hi taeb srotha Níl. IS he side noedbrad a óeghedhaidh do sruth Níl. 50] IS hé da*no* romarb in leomhan n-angbaid isind ailt móir i n-iarthardheisceirt in betha. IS hé romarb in nathraigh ndúabais n-écendais co secht cennaib robói il-Lenna palúde, rochrín & rodithaigh tuascert in betha do dóinib & indilib & cethraibh. 55] IS he da*no* rotrascair Antheum m*a*c Terrae ar nert gaile. IS hé da*no* dorat scaindir f*or* bantracht úallach na cíchloisc[th]i rorergatar in n-Assia móir, t*ri*an in betha, co slait & síniud & indriudh, co rofallnaiset in leth n-airterach don domon fri ré *trich*at bl*iadan* doib sic, co tuc Hercoil leis úadhibh 60] arm na ríghna día rofaided chuinchidh. --- p.5 IS hé doríghni gnímu díarmidhe arch*ena*. IS hé tuc in crocann órdai a tír na Colach. Fer, trá, doríghni na gníma sa ní rofodaim dó cen tairniudh díumais Lámhedhoin. Conidh íarsin dochóid do chuinchidh 65] sochraite & slúag co caindle & co ánradhu G*re*ci. Dochúaid do atach na ríg & na tóisech & t*ré*nfer in tíre co tístáis leis do díghail a chneite & a osnaidhe. IS ed ronuc a báire & tossach a thocos[t]ail co ríghaib Lacdemóni .i. Castoir & Pullúic, dá euchraid insin & dá chridiscél 70] thuascirt in betha. Roinnis doib íarsin aní ima tanic .i. do chuinchidh {MS page 128b} shlóig & sochraide día dhíghail f*or* Lámedón in domíadh & in dímicen dóratad dhó fadéin & do Iasón m*a*c Esóin & do m*a*c[aib] ríg & ruirech na Gréci ule, & a[t]bert nár mó a olc dhósom cid fair rolá oldaás dona Gréccaib uile & do 75] Chastor & do Phullúic fadheisin. Asb*er*tatar Castar & Pull*uic* cía nóthech[t]atáis ilacmi & iltuatha na G*ré*ce uile, & ciamtís coimsidhe atúaidh ó chiund t*ra*chta Cep*er*íon fades hi coicrích G*ré*ci & Etále, nóregtáis leiseom do chumtach dála & dúnaidh & do díghail a ancridhi ce*ch* leth fo crícha in betha. Roattlaigestar 80] Ercoil in scél sin. Luidh úadhib íarsin in Salamiam co Telamón cosin ríg, & atrubairt f*ri*s ‘IS do émh’, ar sé, ‘dodechadhsa chucutsa, do innisin duit na mórméla & na mórdímicen & na mórathisi dorat Lamhedhón f*or* fhairind na lunga Argai & f*or* slúag Íasóin & 85] f*ór*msa féin. Mana mater, trá sin,’ ol sé, ‘ticfat na Troíanae f*or* crechaib do slat & d'indriudh na Gréci. IS áil dam iarom condígiseo lem icummai cáich f*or* slúaghudh dochum Trói.’ ‘Ní ba meisi’, ar Tel*amon*, ‘cétfher feímthébas báigh & soch*ur* fheraind na Gréici do chosnam. Regatsa lat in lín bíat do chairdib & 90] do chocelibh. Regat lenn da*no* att*re*bthaidhe Sal[a]miæ doneoch gebes gái 'na laim & is tualaing éladu imb*er*tha airm. Bíar fúiridhe da*no* ic ernaidhe th'aithisce.’ Forácaib b*en*nachtain íar suidhe la Tel*amon*. --- p.6 IARsindí, tra, rodál Tel*amon* co feraib {MS page 129a} Salamiae 'na 95] degaidh, & roglé síth & cháincomrac fri sidhe. Rochumlúi co rurich & imp*er* Moesiæ co Péil, cend side gascidh & úaille & díumais & rigdachta fer túascirt in betha. IS*s ed* rorádi f*ri*s iarum. ‘Do íar*ra*i*d* shoc*ra*ide chucatsa dodechadhsa do dul i tír na Troíanda, ár día ndíchiseo in slógha[d]sa dofhuscéba G*ré*cu 100] othá airt*er* thíre Arábia co tracht mara Égetai, othá túaiscert Tracíae co críchae Etále fades. Atresat uile la hescomlúd duitsiu; ar is tú cend ániusa & erderc*us*a & grían na G*re*ce uile. Comérigh iarum f*ri* les tuatha & chenel na Gr*e*ci, ar is les do Grécaibh ule in sloghadhsa madh coscrach cathbuadach thérnáidhter 105] de.’ ‘Cía notechtaindse éimh,’ ar Péil, ‘firu in tal*man* andes, o thír na hEthiope fathuaidh cosin nIndía, & hua buaidlecaib hErcoil & o t*ur*cbail g*re*ne cosin rind n-airtherach & deiscirt Eorpa benas f*ri* hinber mara Torren & co fuinedh ng*r*ene, dus-b*er*ainnse uile letsu do milliud & d'indriudh na Troianda, 110] do thogail & do loscad cath*rach* Láme*doin*: a fil im*murro* do soc*ra*ide acumsa is letsa chongenas. INtan, trá, batir erlamha longa & lugbarca letsa, fáid techtaire chucumsa & nodbia mo soc*ra*ite sea *arrlam intansin*’ Celebrais hErcoil iar*um* do. Luid hErcoil iarum in Pilum co Nest*ur*: is he bá rí i 115] suidiu. Roíarfaigh ésidhe scéla do Ercoil cía fochund immatarla? Ro[fh]recair Erc*oi*l, ‘do cuinchidh socraide’, ar sé, ‘co {MS page 129b} ndechaise lem cot uile shocraite in slóghadhsa i tiagat maithi na G*ré*ci .i. Castor & Pullúic & Talemón & Peil, do díghail ind ancridhi dorónadh frímsa. Mad foraibse im*murro* noimbérthae 120] méla & athis no[fh]indfaitís fir betha o t*ur*cbáil gréine coa funedh mo chumangsa ocá dingbáil dib. *Ocus* cidh i n-India *no* Scithia *no* P*er*sidhia *no* i n-Arabía *no* i n-Égipt *no* i n-Ethióip *no* i n-Eispáin *no* i n-Galléib *no* i n-Germain *no* i n-Alania nobetis caingne & écraiti dúibhsi, ní bád lesc lemsa a digail fa na 125] críchaib imechtrachaib sin cenmóthá na tíre ata nesam duín.’ --- p.7 Ro[fh]recair iarum Nestor ‘Bennacht ar cách comhnertas sóire & soc*ra*iti na Gr*e*ci do chosn*am*. Mad meise *immurro*, regat lat intan bas furidhe ce*ch* rét.’ Buidech da*no* hErcoil do sein. INtan, trá, rofhitir hErcoil toil & accab*ur* na n-ánradh & na 130] laechraide, doróigu mileda rochalma a thíre fadesin. Rotinolad leis íarum an-robái i n-airiur Gréci do longaibh & lestraib & nóaibh, othá inbhiur mara Point atuaidh corici in muir n-Árábácda fadess. Rochóraigh a choblach ar muir, & rothogh míliudha & ánradha rochalma na G*re*ci uile chuci as ce*ch* aird 135] t*ri*a epistlib & te*cht*airibh, & tancat*ar* ind rig roghaellsatt commílib & airbrib & slúaghaib adóchum. Íar tiachtain, trá, dona slúagaib & dona sochaidhib co mbát*ar* a n-óenbaile, bái comairle lasna ríghaib in i n-oe[d]che *no* il-lóo noregtáis do phurt na Trói[andae]. {MS page 130a} IS fair deisid léo: dochotar i n-aidhchi hi 140] port Sygei. O rancatar íarum in port hísin dochoidh hErc*oil* & Talemón & Péil, co cath mór impu, do thogail Trói. Roan Castor & Pullúic & Nestor cósna longaib. Atchúas íarsin do Lámhedhon slógh mór do G*re*caib do gabáil phuirt Sygei. Atraig sidhe 145] cofergach & cohúathmar, cof*or*trén & coferamail, co laechraid uallaig borrfadaigh na Trói imbi, & rogab remi arammus mara, O dochúatar hi comfochraib dona longaib rothogaibset idna catha ósa cennaib cinnchomair f*ri*sin mbéist n-amnais huathmair imma rothecail ócbath amnas thuascirt in domain. 150] Rothindscansat in Troiáendae cathughudh darcend a tíre & a n-athardai & a cathrach. O robás, trá, im na fíbsa dochuaid Ercoil dochum na cathrach. IMásech da*no* doralatar .i. ní hinund slighi roghabhsat na Troi*annae* dochum na long, & rogab Ercoil c*on*a shlúagh dochum na T*ró*i. IMthúsa Erc*oil*, rosiacht 155] cósin Trói & fóuair in Trói n-oslaicthe cen nech ocá dítin nách 'cá gabáil. Conos-tarat fó cíaigh & fó corthair thened, co ro-mharbh an-rop inéchta innti, co rothinóil in m*urro* ór & argat, seóit & máine & indmassa na cat*ra*ch leiss. Nocha n-érlai asin cathraigh acht cía térnai do rind gái & do gin chloidhem. --- p.8 160] *[Dares c. 4.]*{MS page 130b} INtan íarum atchúas do Lámhedhón inredh na cathrach rothintái f*or* cúla don cathraich, conos-tárla tel i tel do Ercoil im-medón shéta. IS annsin, thrá, rolá Erc*oi*l sním día me*n*main, & rolín a shainnt do thodhail fhola na Tróianda, & robris ráon catha tré nert fer f*or* f*ór*mna mathe na Trói*anda* immá 165] righ: co romarbhadh and Lámedón rí na Tróianda, cona trí macaib & cona rígraidh & míledhaib. Dochoid Erc*oil* íarsin, co mórchoscur dia longaib, co Castor & Pulluic & Nestor. Íar comrac íarum dona slúaghaib rorannsatt etarru in mbrait. Do Thelamón rosiacht Esióna inghen Lámedoin, fóbíth is hé cétna 170] láech do láthaib gaile na G*re*ce dochóidh isin cathraigh. Ó thairnic, trá, aní sin uile dochuuaidh cech toisech dib día thír co mbuáidh & coscor. Ba dubach dushaimh dom*en*mnach, t*ra*, Príaimh m*a*c Lámedhoin, ríghdomna na Troi*anda* & na hAsia bice, don mórglifit 175] donn-ánic .i. loscad na Trói & a arcain, a séoit & a máini & a indmasa & a bratt do breith do Grécaib, a shíur fein do breith i ndóire & a tabhairt i tuar*us*tal ngaiscidh do Thalemón. Ba troma ce*ch* ngalar leis toitim a athar & ár na Tróianda do chor isin chath & isin chathraigh. Ba hathis & bá méla mór 180] da*no* leis búadug*ud* do G*re*caib dona Troi*andaib*, & Frigía do bith fó chuitbiud & enechruce. Derbh leis mani tharrastá colúath ní tharrastá {MS page 131a} cobráth *an dioghail*[2](javascript:footNote('G103005/note002.html')). Arapaidhe is m*en*ma comarba bói leiseom cíabó gabháil do láthrach dó. IS *ed* rop áil [dó,] athnúguth na m*ur* & deimnighudh na cat*ra*ch & córoghudh 185] sluag & popul. Dodechaidh íarsin d'imrádud sin do chathraig a athardhai cona mnái .i. Écuba, cona m*a*caib .i. Echtor .i. Alaxander .ii. Diophoebus .iii. Helenus .iiii. Troilus .u. *Ocus* Andromacha b*en* Hechtoir m*i*c Priaim. *Ocus* dá ingin Príaim, édhón Casandra & Poliuxína. Robái mór macc la Priaim, cenmóthá in cóic 190] fhersa Écubu, do m*a*caib imtach & caratban. Céd m*a*c, iss *ed* adfiadhar do genemain úadh uile, & ní ármidht*er* nech díb isin tsíl ríghdai cenmóthá in cóicfersa Écubai & m*i*c aile rogenatar o mnáibh --- p.9 dlighthechaib & ó chommám[aib] córaib téchtaidhibh. Ní ármidhter im*murro* na m*i*c dorónta i n-etechtu & i n-adhaltras isin chenéul 195] rígda. IAR riachtain, tra, do Príaimh dochum Trói doróntá múir móra daingne leis immon Trói, comtar uilliu commór oldate na cét-múir. Dorónta fochlói & rátha móra impe doráith. Rotinólait slóigh & sochaidhe móra dona fíb robát*ar* f*or* esróidiud sechnón F*ri*gíae & Assíae bice, co mbeth ócbath látir lúthbasach aice 200] do ghabáil & do chathugud darcend a cathrach. IS airi doróni sin, ná tístáis námhait {MS page 131b} fair cen airius inna chat*ra*igh & cen imdeghail ó ócbaidh rochalma, am*al* tancatar f*or* a athair .i. La*medon*. Conrótacht leis rigimscing amra im-medhón na cat*ra*ch. Dorónadh da*no* treb cháin chumtachta & f*or*adh leis 205] f*or* temair & dingna na cathrach do dálluc & d'f*or*décsin & do dibricud námhat tairis sechtair: arc (i. dind) Príaimh ba hedh a hainm. Rocossecrad leis altóir do Íoib isin rígimscing hisin 'na erchomair fadeisin. Conrótachta leis dóirsi na cathrach co- léir. IT he anso a n-anmand na ndorus .i. Antenor .ii. Idia 210] .iii. Dardanida .iiii. Ebusee .v. Cithimbre .vi. Troiana. INtan íarum at*con*dairc Priaim in Trói fothaichthi & ro-thairisnighestar daingne & sonairti na cathrach, oc*us* o roairigh sloigh & sochaide erlama leis, dorat múin imbi do cathug*ud* f*ri* Grécu. Líach leis íarum ilar na laech rochalma & imbed na 215] miledh ngaiscedach, cena n-imb*ir*t f*ri* dighail a athar & a cathrach. Fobith doróscí ind ócbath sin do ócbadhaib domain uile, etir lúas & léimnigi, et*ir* snám & dibricudh & clesamnaigi, et*ir* imbrim eich & charpait, et*ir* imbeirt gái & chlaidibh & imbeirt fhidchille & brandub. Doróscichset da*no* eter cruth & deilb & 220] deichelt & ání & athlaimi. Espach leis íarum intan bái f*o*rás f*or*a slúagh {MS page 132a} inna chathraigh cena n-imb*ir*t fri torba. Roboi oc frithalemh cía aimser nóreghad do díghail a osnaidhe, conid airi sin rogairedh dhó Antinóir, toisech sin & erlabraidh deirscaigthech do Troíandaib, día chor f*ri* thechtairecht hi tíre 225] G*ré*c, do acallaim na tóisech dodechatar chucai la hErc*oil* do orcain na T*ró*i, día acáin fríu ind étúalaing móir roimretar f*or* --- p.10 Príaimh .i. [a]athair do marbhad, a chathair do loscain, a shíur do brith i ndóire, a ór & a arcad do shlait, a chathair do innriud, cen dire, cen mathigudh nách neich dib sin f*ri*s. Ba doilghe 230] ce*ch* ráet leis da*no* cen tidhnacul a shethar a dóire, ár día tidnaicthae dósum a síur asin doire dogéntáis síth & córus. *[Dares c. 5.]* Dochuaidh da*no* Antinóir f*ri* techtairecht am*al* rof*or*cang*ra*d fair: fairend óenlungu al-lín. ISs *ed* luide intí Anti*noir* art*ús*, in Moesiam, co Péil. Trí laa & téora aidhche 235] dhó f*or* oegedacht i suidi. ISsin cethramadh loo im*murro* roiarfaigh Péil scéla dó, dús can a chenél & cía rofhóidh f*ri* techtairecht. Rofrecair Antinóir: ‘fri techtairecht dodechadsa’, ol se, ‘ó P*rí*aimh m*a*c Lamedóin, ó rígh na Troi*andae*. Do Troianaib mo chenél. Do aisnéis im*murro* & do inn[i]sin na 240] dom*en*man áidhbli fil f*or* Príaim don domíadh & don mélai doratsat G*ré*ic fair .i. a athair do marbadh & a chathair do loscad, a shíur do dóeradh, cenam-{MS page 132b} maithighud f*ri*s. Nó-loghfadh da*no* cech ní díb sin día tuctha dó Isióna a síur a dóiri.’ Am*al* rochuala fochétóir intí Péil anísin, ros-gab fe*r*g & tóirrse 245] dond athesc sin, condébairt: ‘IS dánatus & [is] essamna mór do Troíanaibh toidecht cen fháosam, cen chomairche ina tíre [co] G*ré*cu, fobíth bá mór d'ulc dorinnset f*ri* G*re*cu.’ Rodlom, t*ra*, Péil do Antinóir [dul] asin tír & asin phurt. Táníc, tra, Antinóir íar f*or*cong*ra* ind ríg dochum a lunga. Rochuirset a luing f*or* muir, 250] *ocus* tancat*ar* rempu sech Bóethíam dochum Salamiae. O tháinic co Talemoin, co rígh Salamiae, roinnis a techtairecht dó .i. do chuinchid Isiónae chuic[i]seom se*ch* cách — ar is dó tucad il-lóg a gaisceidh & a míltnechta — & atrubairt nárbó coír ingen in cheníuil rígdai do bith i ndóiri & fhoghn*am* am*al* chumail. Ro-frecair 255] íarum Talemón & atrubairt na derna olc f*ri* Priaim & ní hé fórúair techt in tshlúaghaid, & asbert ná tibred do neoch in chomáin doratad dhó il-lúag a gaiscidh. Rodlomai dó astír íarsin. Dodechaidh Antinóir iarsin dlomadh sin ina luing, & táinic 260] co hAchiam co Castor & co Pullúic. Roinnis doibside aní --- p.11 imma tánic, & atb*ert* corbó f*e*rr sith & charat*ra*d na Troianda & P*ri*aim *oldás* a n-eisith. Día tuctha dó da*no* Isióna f*or*cúla ro-badh ádhbhar don [t]síth sin & don c[h]arat*ra*d. Rofhrec*ra*tar side ná dernsat fochunn daebtha *no* essoentad fri Troiándai {MS page 133a} ár 265] ní rabat*ar* oc argain ná*ch* ic loscud na cathrach, ná*ch* ic tabairt a braite. Asb*er*tatar da*no* ná*ch* acu robói Isíona, & diamad acu nobértáis arcúlu do Phríaimh. Atb*er*tatar da*no* f*ri*s na beith ní bádh sía isin tír, ár dorum*én*atar is do brath Gréc tháiníc ó Thróiandaib. Téit iar*um* Antinóir astír dochum a longu, 270] com-mbrón mór & co nduba. Atfét dia muintir in n-athis & in mebul mór tucadh fair o Chastor & o Pulluic. ISs ed dochuaidh íarsin in Pilum co Nestor, ár na badh meraighecht dó nech do thóisigib in tshlúaghaid cen ríachtain. Roíarfaig Nestor scéla dó, cisi thucait ara táiníc. Atfét Antinóir: 275] ‘do chuinchidh Isíonae inghine Lamedóin’', ol sé. Am*al* rochúala Nestor anísin rogab f*er*g & luinde f*ri* Antinóir, & at-b*er*t bá cró[d]acht & bá naemnáire mór do Tróianaib tiachtain co Grécu: fóbith is toisechu dorónsat Tr*oiannai* olc f*ri* G*ré*cu *oldás* G*ré*ic f*ri* Tro*iannu*. Ba toirsech intí Antinóir don chuitbiuth 280] rofuirmedh f*or* Priaim & fair fadeisin & f*or* Tro*iannu* uli. O dochuaidh iarum 'na lungai roimrái cech ndírech aram*us* Troi. Íar ríachtain don cathraigh adfét a scéla & a imthechta ó thúus co dered do P*ri*aim. ‘IS ar nemní, t*ra*, is tomáite duitsiu ce*ch* olc dorónsat G*ré*ic f*ri*t cost*ra*thsa i farradh na méla & na 285] athisi & na dímicen doratsat f*or*t féin & f*or* Tro*iannu* {MS page 133b} uile don chursa. Man[i] dingba, trá, dít in méla sin ní bía do máin co lá mbratha: mani thócba da*no* do ghaiscedh úas gaiscedhaib cáich, co fesatar fir domhain in díghail dob*ér*a f*or*sna G*ré*caib dorónsat olc f*r*it. Ní bá m*en*ma da*no* la cech n-óen 290] t*ur*cébas airbirt ngaiscidh úas áird hi tíribh G*ré*c corob f*or*bsi tóisech imbres gaiscedh & ánius & allud. Mani choméir ócbad rochomnart f*ri* cath & fri fogail na G*ré*ci, coraib gol ce*ch*a leithe isin G*ré*ic léo.’ IS sí sin techtaire*cht* Antinóir. --- p.12 295] *[Dares c. 6.]* Confócartha, tra, a huili maicc do Príaimh, & a uili thóisig & a uile ríg & a mílidh. Rocomgairmed dó da*no* Antinóir & Anachís & Aéneas & Aucoligonta & Panthus & Lampades. O thancat*ar*, tra, na tóisig uile dochum na dála & atrubairt P*rí*aimh rád n-athisc f*rí*u íar ríachtain, ‘Rofhóidiusa’, ol 300] Príaim, ‘Antinóir uaim fri techtairecht i tíre *Gré*c do chuinchid mo dígdhe [ó Grécaib] íarmo chrád dóaib. IS dó rofháidius int[sh]ainrudh, dús in tiberthá mo shíur dam asin dóire. Ní namá im*murro* ná tucadh sidhe asa dóire, acht dorónsat fochuitbiud immum fadesin & fo Troiánaib uile. ISs ed, trá, as áil dámsa: 305] slúaigh & sochaide do dul isin nGréic do chuinchid Isiónae ar écin húair na hétar ar oais *no* ar charat*ra*dh. No comad buide [leu] a telcud huadhib dar éisi na braite {MS page 134a} dobértha asin Gréic árna beitís arboir na Tro*iannae* fó chuitbiudh ní ba síre la G*ré*cu.’ Roguid iarum Príaim a m*a*cu colléir, & ronert comtís 310] airchindich oc tinól cech ráeta, oc tabairt chind f*or* airimmeirt slúaigh & sochaidhe. Cidh mór ronert cách insin mórmó ronert Hechtoir. Rofregair dáo Hechtoir — is hé cetfher roraid insci isin dáil & i comthinol na Troiána — co n-érbairt: ‘Mesi,’ ol sé, ‘óen do 315] Throia*naib*, lásmad ferr díghail mo shaenathar & dénam neich bad maith la Príaim, cid aca dofhaethsaindsae. Acht nammá atágur in gnímsin tinscantai mani berthai i cind & mani f*or*bantar & mani ructhar i calad, & is móite a mebol duib a thinnscetal & cen a f*or*ba. Fóbíth at lia G*re*ic oldáthe, it ilardai 320] a slúaigh & a popuil & a soc*ra*ite di ce*ch* leith fo Eóraip ule. Oc*us* cid óen túath *no* óen aicme nammá do Grécaib níptá do lín na gaisced a tairisium, cénmóthá mórshoc*ra*ite na G*ré*ice uile. Ar cid edh bad áil do G*ré*caib *con*érset fir Eórpa léo óthá trethon Silail i ndescert Etále co tuaiscert tíre na nÁgándae 325] isin chorthair immechtraigh na hEórpa benas f*ri*sin n-ocián mór fathuaidh. Atethfet, coméirgfit da*na* léo, mád áil dóib, fir na n-innsi mara Torrén, othá rind Pithir i Sicil {MS page 134b} co Pacén & --- p.13 co Posfoir, co inbe*r* mara Point. Ní háil damh íarum tóchuiredh ind fhíallaichsin, fóbíthin ní fil di ócaib domain lucht as commaith 330] gaiscedh fríu. Ar ní bíat acht hi cathaib & i congalaib & i cocthib: ce*ch* tuath oc orcain & ic inriud a chéli, *co* *n*d[at]athlaimite oc imb*ir*t gái & sceith & chlaidib. Ní hinunn & lucht na hAsíæ bice: ní romúinsetar sidé dóib bith i cathaib *no* i coicthibh, acht i síth & cáinchomrac & indess dog*ré*s. 335] Ní fil lib íar*um* sluagh fón innassin; *con*idh airisin nách sant lem tochuiredh na laech s[i]n dona fil cutr*um*mus do laoch*ra*dhaibh domain. Ní thairmescub im*murro* díb arná habairthe is día émudh dam. Ní bá mo chuitse im*murro* dorega farcend’. *[Dares c. 7.]* Robói im*murro* Alaxandér oc nertad chocaidh 340] f*ri* lucht na G*ré*ci & atrubairt: ‘Bíam tóisech don tslúaghudsa, ár farétar co ndingiun toil P*r*iaim, co tiber búaid & choscur asin G*ré*ic sech [cach]. Brisfet f*or* mo naimte: dobér seótu & máine: ticub féin slán dom thigh arcúla. IS dé atá lem, fóbíth robá óen na fecht oc tafhann i sléibh Ída: conaca chucum Mercúir 345] m*a*c Ióib & téora mná rochoema 'na dheghaidh .i. Iuno & Uenus & Minerua. Atfetet scéla dam fochétóir. ‘Dorónadh émh’, ol íat, ‘cobled mór dona huilib bandeib & fherdéibh lá Péil m*a*c Aiáic, co fócurthe trá dochum na bándsisin na huile dee, eter firu {MS page 135a}, & mhnáa im Ióib m*a*c Sát*ur*ind, im Apaill m*a*c Ióib, im 350] Dardán m*a*c Ióib, im Mercúír m*a*c Ióib, im Neptuin, im Uénir, im Meneirb, im Iúnaind. Ní tucad im*murro* Discordía and eter. INtan íarum ros-gab failte mór ina n-óltigh dochóid Discordía co lubgort na n-E[s]p*er*da co tuc uball óir ass & co ros*cr*ib inscribend ind .i. hoc est donum pulcerrimae deae, co rotheilg 355] úadi dar seinistir in tige 'na fiadnaisi uile. Roingantsigset na slúaigh anísin & roerleghad 'na fiadnaisi aní robói isind ubull. Ásaith, trá, cosn*um* mór don scéol-sin et*er* na trí bandea as cháimi robbát*ar* isin domhun .i. Íunaind & Minerba & Uénir. Bá cosmail di*no* ri Íunaind ná raibi cosnam f*ri*e, ar bá hingen 360] ríg .i. Shát*ur*ind, bá síur & bá ben ríg aile .i. do Íoib m*a*c --- p.14 Shát*ur*ind. Ba c*ru*thach, t*rá*, ind inghen sin, et*ir* fholt & rosc & fíacail, eter méit & chórai & chummai: folt fochóel fathmannach furri. Dá brái dubai dorchaidi lea co mbentáis foscud i cechtar a da grúade. Nírbó m*en*ma léa ben do mnáib 365] domain do derscugud dí ar chóemi. Cid Menirb da*no*, nirbó m*en*ma lea nech do chomardad fría[e], ar fhebas a crotha & a delba & a chenéuil & a heladhan, fóbíth ce*ch* eludu dognít*er* isin domhun is úadhi rohairced. Rothocaib da*no* Uénir a cruth & a daelb & a súarcus f*or* áird, fobíth ce*ch* súirge & ce*ch* lennánacht 370] fil isin domun {MS page 135b} is úadhi atá: ár ní raibi isin domun mhnái a maccasamla, *con*idh isin fechtain no[cha] fetaitís roisc dhoíne a décain ara háille & ara sochurcháine. Dochótar di*no* i mbrithemnacht co Íoib: ‘ni bérsa,’ ar eiside, ‘bhreith dúib; acht eirgid co Alaxand*ér* m*a*c Priaim fil i sléib Ída & regaid Mercúir reuib 375] corop hé béras breith dúib.’ ‘Tancat*ar* íarum a cethror .i. Uénir & Íu*naind* & Me*nirb* & Merc*úir* rempu chuc*um*sa,’ ol Al*axander*, ‘co rucasa breith dóib íar ngelladh lúacha rim ó ca*ch* mnái díb. Torgaid dam íarum Íunand ríge na hAsíae móire día nderscaigind hí dona mnáib aili. Torgaid Meneirb *immurro* eladain 380] ca*ch* réta dogníat dí laim duine. Torg*aid* dam Uénir in mnái bád chóime nobiad isin G*ré*ic, dia mbad hí noder*r*scaiged don mnái aili. Rop hí mo brethsa, trá, corbo Vénir ropo sochraidhiu and. Dob*ér*a da*no* damsa Uenir in mnái as áillem bís isin G*ré*ic am*al* rogaell.’’’ 385] And adb*er*t Diophoebus ‘is degcomairli dob*ei*r Alaxand*er*, arbair & slúaigh do techt isin Gréic do thabhairt braite & athgabala esti, co mbad buide lasna G*ré*cu comassec do dénum.’ ÍArsin, trá, rotairchanastar Helenus dóib fástini *con*-érbairt: ‘Ticfat námait co Troi*annu*: fochichret in Trói darcend: mairfit 390] firu na h-Asía, día tuca Alax*ander* mnái asin nG*ré*ic.’ Dorairmesc da*no* Troil {MS page 136a} m*a*c Priaim oc rádh ind athisc sin, ósar m*a*c Príaim in Troil sin arái n-áeisi: treisi im*murro* indás Hechtoir ar imguin & áni & f*or*neurt. IS bec, t*rá*, ná radechrad --- p.15 imbí ic nertad in cathaigthe. ‘Ná tairmesc*ad* ní imuib,’ 395] ar sé, ‘sáibfástíne Heleni.’ Ropo guth cét a beolu óen léo techt isin Greicc. *[Dares c. 8.]* O rofit*ir* da*no* Príaim toil & accobor cáich, & o roairigh corbó áil léo ule techt in tslúagaidh, rofhóid Alaxandér & Diofóeb in Foeniam do thogha & do theclaim miledh, 400] amus & óclách do dul in tsl*uagaid*. Roherfhúac*ra*dh da*no* o Príaim f*or* a phopul & f*or* lucht a thíre i coitchend tiachtain do dáil & chomairle. Rothecaisc a m*a*cu isin dáil sin co mbád tigerna do ce*ch* ósar dibh a shinnser. Roinnis da*no* don popul 'na degaid side ca*ch* tarcasal doratsat G*ré*ic f*or*rus*um* na Troia*n*a, 405] ‘*con*id airi sin’, ol Príaim, ‘as áil damsa Alaxandér co slúag imbi do chor isin G*ré*ic do díghail neich dona holcaib móraib dorónsat frind. Acht chena cidh nách hé Antinóir innises sc*él*a dúib, ár is hé dochóid isin G*re*ic fri techtairecht.’ ‘Am éolach, émh’, ol Antinóir, ‘isin Gréic. Atchonnarc a láechu 410] & a n-ánradu, & ní fil ní armad écen dúibsi a n-ecla: ar is áiniu & athlaimiu f*or* córaidh & f*or* trénfhir & f*or* mílid andáte mílidh na nG*ré*c.’ ‘Cesc di*no*’, ol Príaim, ‘in {MS page 136b} fail húaib nech lásmád olc techt in tslúaghaid?’ Rofregair íarum Panthus m*a*c Eúfronn, fer airechdai do Throiánaib & degcomairlid ámra, *con*-érbairt ó 415] guth airísil: ‘Atchuaid dámsa mo athair’, ar sé, ‘fer díarbó ainm Alax*ander*, aimser hi tib*ér*ad side mnái asín Gréic, comad hé sin f*or*bha & f*or*cend na Trói. Fóbíthin dorost*ar* co slúag ámhnas áichthidi 'na degaid: dob*ér*tar na Troiana fó gin gái & chlaidib; conid ferr deiside bith i síth & i cáinchomrac, am*al* 420] atáthar ann, *indás* tóchuired slóigh & sochaide no-ínrifed in Trói & nos-millfed.’ IN tan rochúala íarum in popul augtardás Panthíi roláset gáir & chuitbiud & fonitniud imbi. *Ocus* atrubartar ani bád maith lá Príaim dogéntáis airi. Asrubairt íarum P*ri*aim fríu. ‘Maith lemsa éimh’, ar sé, ‘fúr na long & tinól 425] slúaigh do techt isin Gréc. Ar día ndentáís[i] comairli far ríg ní thesaba maith na hordan foirb.’ Doróni P*ri*aim da*no* atlug*ud* --- p.16 buidhe doib uile, & roléic dóib imthecht isin dáil & techt dochum thighe. Rofoíded Hecht*ur* isin F*ri*gia túasc*er*taig do chuinchid sloig & sochraite. 430] INtan rochúala Casandra ingen Priaim in chomairle rofuabair a hathair, rotinnscsin tairchetul in-neich nobiad archiund and, co n-érbairt. ‘Bíaid, t*rá*’, ol sí, ‘mor d'ulcc din scéol sin. Dofoethset láeich & ánraid, rig & rurig, {MS page 137a} tóisig & ócthigeirn na hAssía dond imrádud sein.’ 435] *[Dares c. 9.]* Tánic íarum amser thechta f*or* muir, & roscaich cumdach na long. Tancat*ar* mílid & slóigh o Fhoenía hi comaitecht Alaxandér & Diophóebi. Tánic Echtair m*a*c Priaim co slogaib & sochaidib asind Frigia thuaiscertaig. Tánic iar*um* aims*er* f*or*décsana in mara. *Ocus* roguid P*ri*aim aní Alaxand*er* 440] co ndernad coglicc follomnogud in tslúaigh rofóided malle fris. Rofóidit da*no* tóisigh aile 'na[fh]arrad .i. Diophóeb*us* & Áeneas & Polidamas. Roerfhúacair da*no* Priaim do Alax*ander* co mbád f*r*i techtairecht nódechsad do denum síth & cháinchomraic eitir G*ré*cu & Tro*iannu*. 445] O roscachitar, thra, na hulisa, dodech*aid* Alax*ander co*na c[h]obluch ar fut mara Toirrén, & Antinóir rempu oc breith éolais dóib. Nírbó chían, trá, ríasin n-amsirsin i ndech*aid* Alax*ander* dochum thíre na nG*ré*c & ría tóscugud co comfochraib Cetheree, doluid Menelaus m*a*c Atir, árdtóisech side do G*ré*caib, dochum 450] insi Pil do acallaim Nestoir, co comránic f*ri* Alax*ander* m*a*c Priaim ciundchomair. Ba machtad mór íarum lá Menelaus in sluag rigda d'aicsin iconn imram. Ingnad leis immed na long & rolín in chobhlaig. Derb leis is im m*a*c ríg *no* rigdomna robát*ar*. Ni rolam da*no* táeib ríu, acht tánic cách dib se*ch* 455] a chéile. IS hí sin ré & aimser i tánic Castor & Pullúic co slúag {MS page 137b} impu co rabat*ar* hi comfochraib Frámiae, & rucsat don chursin Isionum ingin Lámedóin léo dochum a tíre. ISna laithib cétna da*no* robói sollomain mór i n-inis Chetheree 460] .i. sollomon Íunainde. O thainic, thrá, Alax*ander* i comfhochraib --- p.17 do phurt Cetheree — in Cetherea hisin, inis mór hí, & tempull do Uénir inti — is annsin ros-gab ecla átrebthaidi na hindsi ríasin coblach romór, & roíarfaigsetar cia robói isin chobluch & can dodechatar & cid día túitchetar. Rofrecair doib 465] íarum Alax*ander*: ‘Priaim rí na Troiánda rofoidh a m*a*c fri techtairecht .i. Alax*ander*, co ndísed i tíre G*ré*c, co rothadled ic Castor & ic Pulluic.’ *[Dares c. 10.]* INtan rochúala, t*rá*, Elenna [ingen] Leda, derbfhíur Chastóir & Phuilluic & ben Menelái m*i*c Atir, ríachtain 470] Alax*andir* isin phurt, tánic am-medon na hindsi co rabi f*or* ur in t*rá*ga hi comfochraib in puirt hi raibi Alax*ander*; fóbíth dochúaid a m*en*ma f*ri*s, & rotholtnaigestar di in gilla rochalma, caindel & ánle & dretel na huile hAsía, co mbúaidh crotha & delba & súarcusa dóine ndomain. Rind n-ága & áiniusa & imgona 475] tuascirt in betha asa haínius & asa hurdarcus ná rathalla isind Assía f*ri* muir Torréin anair, co ndechaidh síar isin G*re*ic co mb*er*ed buaidh & choscur ce*ch*a cluichthi i n-óenach na G*re*ci, & ní choemnacair oclách na octhigern ná rigdomna cutrummus f*ri*s do lu*cht* {MS page 138a} na G*ré*ci, co roscáil a theist & a erdarcus fón 480] Éuroip uile, co rocharsat bantrocht na n-Athanáensta arna cúisib sin, conid airi sin tánic ind rígan Helena dochum na trága co faced o súilib cinn in nech adchúala o chlúasaib. ISsind inis sin robái tempul & ídaltech Deáne & Apoill, & is í suidiu doróni Helena a idbarta dona hidlaib doréir, am*al* ba bés dona geintib 485] i sollomnaib a ndée & a n-arracht. Íarsin atcúas do Alax*ander* Helein do dul dochum in phuirt. Ó'tcuala són da*no*, tánic codían do décain a crotha. O'tchonnairc, t*rá*, rod-char comór, ar ní raibi do mnáib domain mhnai nochosmailiged f*r*ía im deilb & im dénum acht Políxina ingen Priaim *nammá*. Ni roacht-side 490] da*no* cutr*um*mi f*ri*esi im hordon & im erdarcus & im sercaigi, conid airisin rod-char Alax*ander* m*a*c ríg na Trói, corbó lán ce*ch* n-alt & ce*ch* n-ága and dia g*rá*d. Tánic da*no* Alax*ander* i fíadhnaisi na hingine do thaiselbadh a crotha & a écosca, a --- p.18 eirraid & étaig, fóbíth bá hétach intlaise bái ímbi, *con*a imdénum 495] do d*ér*gór drumnech, *con*a ecor do legaib logmaraib imbi anechtair, & tonach derscaigthe f*ri*a chnes dond étuch sirec[d]ai *co*na chimhsaib deiligthe di ór fhorloiscthe. Ba sochraid & ba úalla*ch* indas in toichmi thuc leis do déchain in banchuiri. O rodéc cechtarde araile díb tarrasatar ed cíana cách díb ic imsellad 500] a chéile. IS hí {MS page 138b} da*no* a mét rochar cách díb araile co nárbó dúthracht léo eterdeilig[ud] etarru co bás. Rof*or*congair da*no* Alax*ander* f*or*a muntir comtís fúiridi & comtís erlaim fri taithmech a long *acht* co tísad ind adaig. O thánic íar*um* ind adaig dochóid Alax*ander con*a muintir do indriud ind ídalthaige; 505] & doberat láim thairis. Rucsat Helen*am con*a banntrucht léo dochum a long. Bá maith, t*ra*, lá Helind aníséa. O roglé dó indred ind ídhailtaighe & sárugud Uéniri & Apaill & breith Helene f*or* aithedh, atchualat*ar* lu*cht* na cathrach anísin. Tecait as-cech aird. Doberat tend comraic do Alax*ander* arna ructhá 510] uadib a rigan co mbetís fir marba ocá cosnam. 'Arsin atcúas dond [fh]airind [do] Tróianaib bátar isna longaib anísin. Tangatar side lomthornacht asa longaib, & rogabsat a n-armu f*or*ru, *ocus* ro-inretar in magin-sin & rogabsat ina-rabe and do brait & do chrudh. Tancatar íartain 'na longaib & roimretar co port 515] Tenetos. O thancat*ar* cosin portsin rofúabair Alax*ander* cendsugud Helene, ar dorala i nduba & i ndobrón mór ar scarthain fría tír & fría talmain & f*ri*a muintir fadeisin. Fóidhis íarsin Alax*ander* techta co Priaim, do aisnéis scél dó inneich forcoemhnacair and. INtan iarum atcúas do Menelaus robói 520] i n-inis Pil breith a mná i mbrait do Alax*ander* & argain na hindse, {MS page 139a} dochuaidh fachetóir co rabi in Sparta & rotóchuired dó a brathair Agmemnón, & atchuaid dó Helind .i. do breith do Alax*ander*, do m*a*c rig na Troi*an*a ar athedh & ar elód. *[Dares c. 11.]* Teite Al*a*x*an*der colleicc cona mnái & cosin 525] mbrait móir rogab co Príaim cosin Trói, & atfét a sc*é*la íar n-úrd ond úair dochúaid f*or* conair cosin n-úair donáníc. Ro-gab --- p.19 tra subuchus & lúth mór Priaim don scéul doríghni Alax*an**der*, ar indar leis robad buidhe lasna G*ré*cu coemhchlód & imassec don brait & dona mnaib .i. Isióna darcend Heline. 530] Ecmaing ni hed robói and. INtan at*c*h*on*nairc, t*ra*, P*ri*aim brón & dubai & mertin f*or* gnuis Helene robói ocá comdidhnad & icá nertad & icá gellad dí nobethe dia reir, & ní bad mesa dí beith isin Trói indaas beith isin Lacdemoin i raba remi. 535] Am*al* at*con*[n]airc im*murro* Cassandra ingen P*ri*aim aní Heleind rothinnscain fástine & tairchetal aneich nóbiad archiund: marbad in tslóigh & thimdíbe na tóisech, tuitim na ríg, etarimdíbe na ruirech, dichennadh na cathmíled, f*or*dinge na curad, támthutim na senorach, dilgend & loscud na cathrach, indred 540] an tíre & in talman & ind feraind. ‘Beti, tra’, ar sí, ‘láeich & ánraid & cathmilid,’ ar sí, ‘fo chonaib & fíachaibh. Bíat lána na maige do chnámaib na láech, día cendaib, dia lessaib, día laragaib, conid isin fechtain {MS page 139b} farétfa nech imtecht f*or* maighibh na Trói ri himmad na cúala cnám in-cech maigh. Dofáethsat, 545] t*ra*, fir Éorpa & fir Asía t*rí*ad fhotha, a ingen!’ ar Casandra. ISí sin fástine Casand*ra* do Tro*ianaíb*. Tánic, tra, ferg P*ri*aim f*ri* Casand*ra* din scéol sin, & doratad bos f*rí*a bél. O thánic íarum Ágmemnón do Spairt robói ic comdídnadh 550] & ic nertad a bráthar. ‘Na bid merten na dobrón f*or*t,’ ar sé, ‘ar dogéntar th'ainech & ní bía fó mélai. Ar atresat fir thréna na hEorpa uile do díghail th'osnaide, ar is c*um*a do-génat a digail, & am*al* bid fri ce*ch* n-áen díb fein dognethé.’ ISe*d* deisid léo íarum techta do dul uadib sethnón na G*ré*ci 555] uile do thóchasul shlúagaidh na G*ré*ci, do fhúacra chatha f*or* Troiánaib. Roherfhuacrad úadib ar thúus f*or* Achil & Pátrocuil, dá ríg na Mirmedonda, & for Nemtolim rí inse Róid, & f*or* Diómid rí innse Arpis. O thancatar side d'insaigid Agmemnóin co mbatar in Sparta, ocus dorónsat a seissiur tóisech comluga 560] & cominsce & c*ró* cotaig & óentad, & atbert[at]ar na dingentáis --- p.20 caingen aile ría techt co slógaib & co sochaidib do díghail f*or* Troiándu in dímiada móir tucsat f*or* Grécu. Roórdniset íarum Agmemn*ón* do impeir & do aírdríg f*or*ru uile. Rofhóidset íartain techta co Grécu do thinól & do thocasal na G*re*ce uile, othá 565] in cend airther*ach* {MS page 140a} slebe Elpa andes co coic*rí*ch T*ra*ciae & Alaniae fathuaidh, othá iairther tíre na Macedonda aniar co t*ra*cht mara Égetai sair, co mbetís coinne m*en*ce & comhdhála & t*er*comraicthe ce*ch*a criche fóleith acu: co mbetís nóthe & longa & lestair erlama léo, & co mbétís 'na slúagaib & 'na cathaib 570] h[i] purt na nAthne[n]sta co n-escomlaitís íarum f*or* oinchói dochum na Trói do díghail a sáraichthi. Castar im*murro* & Phullúic, iar closin doib a sethar do brith ar athed & ar elod do Troiánaib, dochótar 'na luing for muir do áscnam in degaid a sethar. IS *ed* doch[u]atar iar*um* la 575] toeb in trachta Lesbetai, co rothimairg anbthine íat dochum thíre, co tardsat a luing hi tír. IS annsin testátar Castor & Pulluic, & ni fes cia dechatar íarsin: acht atb*er*at na geintlidhe rosothe i ndib retlandaib *con*dat Gemini a n-anmand an-nim. IS doigh im*murro* is badud robadit isin ainbthenach. Robatar 580] im*murro* ind Lesbetai f*or*a n-iarair in-noaib & il-longaib co roshirset commin óthá inber a tíre corice an Troi, & ní fhúaratar. Cenco beith, tra, d'esbaidh f*or* Grécaib din sluagud sin, acht na da ánrath & na da rind n-agha sin ba mór esbaidh doib. O roscáil, trá, in scélsa fón Gréic .i. Elend do brith ar 585] athed, dofúasnad {MS page 140b} mór fon Éuraip uile óthá tíre na Meótacda co hinb*er* srotha Réin. Rofích a nGrécaib uile in sc*él* sin, fó bíth bá mebul lá ce*ch* túaith & la ce*ch* cenél innti am*al* bad f*rí*u fadeisin dognethe. Robat*ar*, trá, dála me*n*ce in-cech tuaith, & dochótar aithesca cáich cochéle día fhis cuin bad mithig dóib 590] techta f*or* conair, & roherlaimigit dóib aidmi na *con*aire, et*ir* longu & siúla & refeda, et*ir* biad & étuch & indili. Roglésaiset na Tesáldai a n-eochu & [a] ng*ra*ighe dia mbreith co hor in mara. Roglantá luirecha & cathba[i]rr na Mirmedóndai dia meirg & salchur. Roarmthá a ngái comtís géra f*ri* fogail námat & --- p.21 595] echd*ra*nn. Roslipthá a claidib & imorchoraigit a scéith ría ndul f*or con*air. Roerlaimigit timthaige & erredai & étaige na nAthnénsta. R[o]bói, trá, óengáir arfut na G*ré*ce uile fóbíth roraindset íat fadéin. Drem díb a cailtib ic búain na fidbad *con*á cluined nech guth a cheile díb la himed na sáer & lochta 600] ind fogn*um*a ic tescad & ic timdibe & ic snaide na c*ra*nd. Drem aile dib i cerdchaib ic dénum arm & íarnaig .i. ic dénum chlaideb & lúirech & scíath, ic slibad & ic slaide a n-arm. Ní rabi, tra, isin Gréic ule nech ce*n* monar fon innassin. Robdar lána do dunadaib & do longphortaib óthá in corthar airtherach 605] Rétiae anairdes {MS page 141a} co íarthar tíre Tracíae f*or* Erphoint sair-thúaidh. Robát*ar* ann na hA [th]nensta i ndúnad. Robátar Pilipénsta & Mecenda & Lacdemónda i n-óinbale. Robat*ar* Argai & Danai [&] Pilasci. Robat*ar* and áes Tráciae & Arcadiae & Tesáliae & Achaiae & Boetiae. Robátar in Macedondai & in Mirmedondai 610] & ind Íondai. Robat*ar* ann na Galátacdai & na Telsciatai & ind Eoldai. Nírbó ní, thrá, in tinólsa na G*ré*ci corici in tóchastal robói i n-innsib marv Torrén. Ni mór f*or*ácaib commet intibsidé óthá tonna in mara Áratacdai cosna gáethlaighib Meotacdaib. IT íat so na hindse ir-rabe an tochas[t]alsin 615] .i. hi Creit & hi Ci[pi]r & hi Roith & hi Pil & in Salamia & isna hindsibh díanid ainm Acspartide & innsi Celiberniae & inis Ambrache. Robói da*no* tinól mór hi Corcira & Ithaic & Egelai & in Cutheria & in Calamia & in Carpado & i Treit & in Íuén & is-Sodaim & in Calamis & in Égina & in Patreida 620] & i n-innsib Celidónis & i n-innsib Babidi & in Maccorés & in Abarthia & in Sciro & in Peperetho & hi Lenno & in Tháeso & in Imbro & in Sciro & i n-arailib innsib olchenai dochél clú & erdar*cus*. *Ocus* is ed innister and co tancat*ar* sluaig & sochaide cid isna tírib comfochraibe filet a comaithces na nG*r*éc an[d]es 625] & atúaidh & iniar. Dodechat*ar* ann ámna huathmara na n-Éutruscecda failet a tuaiscert na hEtále, asa gaisged dorósce do clann*aib* domain. O dechad*ur* {MS page 141b} da*no* lucht Dalmatiae & Dardaniae --- p.22 & Istriae & Panuníae & Retiae, dochodar and in lucht rocalma failet isin chorthair tuascertaich in domain f*ri* sruth 630] n-Istir atuaid .i. anreth Dacia [&] Alania. Dodechatar and da*no* Dromantauri filet ic inb*er*aib na Meótacda. Dode*chatar* and marc ... saería na nAgarda. Dode*chatar* ann da*no* Melachli seichtori sáera na slúag sin. Dodechat*ar* and b*éos* Ypomelchi & Ypódés & Groni & Neurai & Agatharei, &c. 635] *[Dares c. 12.]* Robói, trá, tinól morshluáigh do phurt na n-Athanénsta. Mór mbuiden & cuitechta tancat*ar* and. Mór do rígaib & do tóisechaib & do thigernaib & do trénfheraib & do láthaib gaile na G*ré*ce dodechad*ur* and. Mor di airbrib & cétaib & mílib tancat*ar* ann. Is cuit péne na herracht andsin inn Eor*aip* 640] uile *con*a slúagaib, *con*a rigaibh, *con*a tuathaib, *co*na chenélaib. Mad nech atchised muir Toirrén, cruth robrecad do longaib & lestraib & libarnaib, robad áebind a décsin. Ba lór d'erfidibh in talman don lucht robátar f*or* telchaib & trachtaib na nAthan*enst*e f*or*chomét na coblach & na slóg & na mbuidaen do muir 645] & do thír .i. aicsin ce*ch* ríghdomna & ce*ch* ríg & cach tóisig, inna toichim ríghda, aicsin cech miledh & cech trénfhir fó armaib, oc*us* ic déchain in leith ón {MS page 142a} muir na rámha icond imrum & séol n-ildathach ce*ch*a tire, fóbíth rotinolad an-robai di longaib & lestraib i n-airiur na hÉorpa uile & in n-innsib mara 650] Toirren. Co ndernta sretha dib la hor trága na n-Athanensta d'immarchur morslúaigh na hEórpa ule dochum na Trói. IS hé so im*murro* lín long dochúaidh ce*ch* toisech do G*ré*caib 'sin cobl*uch*sa. Cét long ba si fairend Agmemn*óin* m*i*c Átir, a tírib na 655] Mecenda. Menelaus m*a*c Átir, a Sparta .lx. long. Archilaus & Pertinonor, dá ríg Boetiæ .l. long. Ascalapius & Alimen*us*, ex Arcomero .xxx. l*ong*. Epistropus & Scedius, ex P*ro*scidía .xl. long. 660] Aiax m*a*c Tel*amoin* & Isionae ingine Lamedóin co seisiur tóisech .i. Teocrus a brathair & Bublatio & Amphimacus & Doríus & Teséus & Pulixenus, cóica long a lín. Nestoir a Píl .lxxx. long. --- p.23 Toas o Etholiam .xl. l*ong*. 665] Aiax m*a*c Olei, a Locris .xxx. l*ong*. Venerius ex Inania .xl. l*ong*. Antip*us* & Pilip*us* & Toas ex Celidóne .xxxvi. l*ong* Ulix ex Odisia *no* I*tha*ca .xii. l*ong*. Protesalaus & P*ro*tarc*us*, ex Pileo .xl. 670] Emileus, ex Pilis .x. l*ong*. Podamas & Machón, da m*a*c Escolapi, ex Eutrus . . . xxxix. Achil & Patrocuil, dá ríg na Mirmedonda, ex Pathia. cóica l*ong*. {MS page 142b} Telepolem*us* ex Róda .ix. l*onga*. 675] Polipites & Leontheus ex Larisa .xl. l*ong*. Diomides & Euryal*us* & Stenel*us* ex Arpi .xl. l*ong*. Piloctines ex Me[li]boia .vii. l*onga*. Goreus ex Cipro .xxi. l*ong*. Prothous ex Manesia .xl. l*ong*. 680] Agapénor ex Arcadia .xl. l*ong*. Mnesteus ex Athenis .cóica l*ong*. Lín, trá, do ardrígaib dorímther sund do G*re*caib nói ríg cethrachat uile. *[Dares c. 15.]* IARsindí, trá, tancat*ar* uile do phurt na n-Athanensta, 685] rotochuirit a uile tóisig co hAg*memnón* diá chomairle cinnas dogéntais. O thancat*ar* iarum na tóisig i n-ainbale atrubairt Agmemn*on* fríu co ndechsaitís drem uadib do insaig*id* Apaill, dia íarfaigid cinnas nóbíad in slúagad, in bad soraid *no* in bad indola eitir. Romol cách in comairle sin & dochúaidh 690] Achíl & Patrócuil f*ri*sanísin. O ráncat*ar* íarum coruici Delfus, tempul Apaill, roíarfaigset scela dond arracht. Rofregair Apaill doib co mbad chóir techt in tslúagaidh, ar doristís co cathbúadach dia taigh cind .x. mbl*iadan* íar ndula f*or* in Trói. Roedbair Achil edbarta móra do Apaill isin dún sin. INtan, 695] tra, robói Achil ic dénum na n-edbart isin tempul, is ann tánic Calchas m*a*c Gestoris co ndánaib & edbartaib ó Troiánaib do Apaill. Tánic side isin tempul & iarfaigis scéla na Tro*ianna* --- p.24 {MS page 143a} coléir, cindas nóbíad f*or* cind dóib don chathug*ud* & don chomthócbáil bái dóib f*ri* G*ré*caib. Rofrecair Apaill co cuirfide 700] darcend in Trói cind .x. mbl*iadan*. O'tchuala Calchas anísin tanic co hAchíl & doróni a oentaidh & a charatradh f*ri*s, & do-deochatar col-longphort na nG*re*c. Roinnesetar a sc*él*a & a n-imthechta. O roscachitar, trá, na huile sea atb*er*t Calcas f*rí*a muintir a longa do chor f*or* muir & f*or* fairge. Dorónsat na 705] slúaigh airisium anísin. Tuctha rempu Ascaláip & Menelaus comtís éolaig dóib ce*ch* ndírech aramus na Trói, ar robát*ar* i longai Íasoin prius. IS *ed* dochótar arthúus díaraile insi robói fó mámus P*ri*aim. Toglait in n-insi sin. IARsin, trá, tancatar co hinis Tenédos, 710] dú i mbítís seóit & máini, ór & argat P*rí*aim & na Troianda. Doberat na Gréic a fuaratar and do dáinib fó gin gai & claidib. Tinolait 'na fúaratar do sétaib & máinib. IArsin, trá, tancat*ar* rig na nG*ré*c i n-óenbaile co hAgmemnón do chomairle cid dogentaís. 715] *[Dares c. 16.]* IS hí comairle dorónsat: techtaire do dul uadib f*r*i haithesc co P*ri*aim do chuinchid Helene & na braite ronuc Alax*ander* a hinis Cetherea. Tancat*ar* na techta .i. Diomíd & Ulix, co P*ri*aim & atfiadat a n-aithesc dó doléir. Céin, tra, robás im na fíbsa, rofoided Achíl & Téleip 720] (.i. filius Ercolis) {MS page 143b} do indriud Moesiae. Teophras is he bá rí intiside. O'thancat*ar* co Moesiae argait an tír, teclaimmit brait & cethra an tíre co hóenbale. Tárthetar slúaig & sochaide in tíre f*or*ru im Theophras, 'má ríg. Rofuacair Teoph*ra*is comland áinfir f*or*ru. Tan atchuala Achil anísin rochuir etach 725] imtecht de & rogab a chatherriud catha & comlaind imbi. Rogab éim a lúirig d'iúrn athle[g]tha imbi & a cathbarr círach c*um*maide fora chiund. Tanic íarsin fó shlúag na Moesiánda am*al* leoman londcrechtaig íarna thocrád fo chuilenaib, *no* am*al* tarb ndasachtach día tabar drochbéim. Dorat erchor do 730] manáis móir lethanglais f*or* Theoph*ra*s, co ruc arrinni triit ón táib díaraile, co ros-anaic Telep*us* m*a*c Ercoil, co tabairt scéith --- p.25 ara scáth intan rofuabair in cathmilidh a dilgend doráith. Fobíth dorat oegedecht aidchi do Thélip & día athair .i. do Hercoil reime, *con*id airi rosn-anaic. INtan, tra, rogab Teupras céil 735] f*or* écaib rotimna a flaithemn*us* Telepo, fóbíth is hé Hercoil dorat ríghe dosum, & romarb Diomid (*sic*), & dorat a f*or*ba do Theufras; con[id] airisin dorat Teuf*ra*s a ríghe do Thelip. Ro- ord*n*i*g* íarum Achíl Telip hi ríge co tardad cís cruthnechta do G*ré*c*aib* {MS page 144a} dia fulang i céin nobetís f*or* in togail. Rocomailled 740] da*no* aml*ai*dsin, Roan di*no* Télip hi Moesia & dochóid co mbrait & co crud mór cosna G*ré*caib do insi Tenedos. Adfét a sc*el*a & imtechta o thus co f*or*cend do Agmemn*ón*. Buidech síde da*no*. *[Dares c. 17.]* IMthusa im*murro* na techtaire .i. Diomid & 745] Ulix, roinnisetar do P*rí*aim a n-athesca .i. a cor o Grégaib d'íarraid Helene & na braite archaena, do denum síth & charat*ra*id etarru *co n*decsaitís G*ré*ic f*or* cúlu dia taig. Ni mór, tra, *co* n-ánic Príaim a fhrecra na mbriatharsa, acht namá atb*er*t dar menmain ‘IN tabaerthi dobur n-óidh’, ar sé, ‘a ndorónad f*rí*msa 750] .i. m'athair do marb*ad*, mo chathair do loscud, mo síur do breith i ndóiri.’ ‘Ni dingénsa’, ar Príam, ‘síth fríu. Ní bérat mnái no brait.’ Rofhúacair dona techtaib dula as tír. ‘Ni [fh]etamar ámh’, ol na techta, ‘in cóir in comáirle dogníi. Bid doilig d'óentúaid bic isin domun imguin & imbúalad fri lucht na G*ré*ce 755] uile *con*a sochraide.’ ‘Bid móte,’ ar P*ri*aim, ‘a blad & a airdercus dund uathiud dogéna cocad sainemhail f*ri*sin morshochraide ísin.’ ‘Bid olc dit an cocadsa,’ ol na techta: ‘dofáithais féin and, & dofaethsat do m*i*c & do charait.’ ‘Ní mór f*ór*msa fein íar*um* anísin’, ar Hechtair. ‘Bid t*er*cbáil anma, & bid fotha 760] mo chlua darmése. Mairfet sluagu & sochaide. Betit {MS page 144b} cind & chosa & cholla & méde & medoin íarná tescad & íarná timdibe do deis mo chloideb. Bid lán an G*ré*c ule do dubu & do thoirsi, ar dofáethsat m*i*c ar-ríg & a tóisech & a n-ócthigern dim' gnímsea.’ ‘Cinnas dogénasa sin?’ ol na techt[a]: 765] ‘ar betit láich do samla & do chomdelba i cind airge f*rit*. Ár --- p.26 bid imda and láech lásmbá laind tíachtain ardochindsa. Ní bá íarraid and laóch bas tualaing th'ergaire & techt thorut.’ ‘Ní bá hamlaid bías,’ ol Hechtoir, ‘biam congancnes ic comrac f*ri* cech fer úadib. Ni chomhraicfet a n-airm f*ri*msa 770] ar faebas na hersclaide.’ Rothintáiset na techta íartain co hinis Tenedos do longp*or*t na nG*ré*c. Roíarfaig Agmemn*ón* sc*él*a dona techtaib, c'indas tíre cosa ndechat*ar* & cía calmacht na láech, cía trese na múr, cia daingne na cathrach. ‘Cía nobetís émh’, ar íat, ‘se*cht* 775] tengtha i cind ce*ch* áin acanne, ní fétfaimís aisnís ce*ch* neich at*c*h*on*dcammar. Ar rucsat na Tróianda do dáinib domhain uile ar cruth & deilb & deichelt. Mairg noda-maindéra, mairg do neuch mairfit, mairg do neoch nos-mairfe & bas coscrach diib, & dos-béra frí lár!’ 780] *[Dares c. 18.]* INtan, trá, atchuas in teclomadsa na hEorpa f*or* slúagud dochum na Trói día hindred, dochuas úadib do chuinchid shoc*ra*ite co a comaithibh & co hardrígu na hAsía móre, {MS page 145a} & tancat*ar* a ríghside & a tóisigh co slúagaib & sochaidib do chongnum fri Tr*oiannu*. 785] Dodechaid and íar*um* Fundatus & Amfichastus, dá ríg Zeliae. Dodechaid and da*no* Cár*us* & Amfimachus & Nestius co sluagaib Colofontae. Dodechaid and da*no* Sarpedón [&] Claus*us* co sluag Liciae. Tancatar ann da*no* Epithogus & Papess*us*, dá ríg Laríssae. 790] Tancat*ar* and Rémus á Chizonia. Tancat*ar* and Pirr*us* & Alcán*us* co n-ócaib T*ra*cíae. Dodechat*ar* and da*no* Astán*us* & Antip*us* & Porcus co sl*uagaib* móraib a Frigía. Tánic Epistrofeus & Bueti*us* a Ueti*no*. 795] Tánic and Filomenes co sl*uag* mór a Salaconía. Dodechaid and da*no* P*er*sis Memnón co slua*gaib* diarmidib asind Ethióib, cend áthchómhairc & tóisech na huile Asia. Tánic and Esseus & Amfimachus co sl*úag* Agrestiae. Dodecha*id* and Epistropus co mbuidnibh imdaib de Alizonia. --- p.27 800] O thancat*ar* na hulese, trá, doróegu Príaim oentóisech imgona f*or*sna huli slóghusu, et*ir* a medon & dian-echtoir .i. Echtoir. Rosmacht ce*ch* fer indegaidh alaile .i. Diofóeb indegaidh Hectoir, Alax*ander* 'nadegaidh sidhe. Troil*us* íarsin. Aeneas *íarsin*, Memnón fodeud. Roerfhúacrad im*murro íarsin* o Agmemn*ón* f*or* rígraid 805] na nG*ré*c tíachtain do chomairle imá n-aithesc tucsat na techta leo ó Príaim. INtan bát*ar* ocon chomhairle is and tánic Nauplius Palamides (.i. filius Naupli) de Zona ex Corna, fairend .xxx. long. {MS page 145b}. Ferthar failte mór f*ris*. Robói iar*um* oc erchoitmiud na tánic fochetóir do phurt na n-Athanensta 810] a[r]robói a tromgalar, & antan rooéthig fair thánic. *[Dares c. 19.]* Dochúaid íarsin isin comhairle & atb*er*tat*ar* G*ré*ic bá hí in chomhairle chóir, gabháil ind oidchi imman Trói. Ní roléic da*no* Palamides anísin, *acht* a soillsi an lái co robristis f*or* Troiándu, & saighe immon cathr*aig* *iarsin*, Romol cách an 815] comairle sin. Roordniset iar*um* hi f*or*ciund a comairle Agmemn*ón* do ardríg & do ardtóissiuch dóib ule. Rofhóidset da*no* techta & tóichléori úadib im-Moesiam & i n-araile tíre olchena. Rofhúacair Agmemn*ón* f*or*sna rigaib & f*or* na míledaib & f*or* in slog ule co cuirtís a longa & a mbarca f*or* fairge do imram 820] dochum Trói. *Ocus* rogab ic nertad na curad & na láth ngaile & na clíathbernaide cét, co rofhertáis gléo faobrach fuilech férgach fíramnus f*ri* láochu na hAsía áigthide. Atraracht íarsin in slúag, & rotaitmigset refeda a long & f*or*ácsadar in n-innsi. Tancat*ar* ce*ch* ndíriuch dochum na Trói. 825] IS beg, trá, ná rocrithnaig in talam o thurgbáil co funed, & ná dechaidh muir Toirrén dara bruigib dermáraib lásin trén-imram dorónsat fairenn in tríchat ar óen cétaib décc long & libharnn. Deitb*ir* són da*no* rind n-imgona fher mbetha & f*or*glu síl Ádhaim ule, ermór chathmíled fher ndomain in lucht robát*ar* 830] isin {MS page 146a} choblachsa: fóbíth is and robái in domon im-medon a áese & a borrfaid, a utmaille & a díumais, a chath & a chongal. IS ann robtar trese a fir & robtar calmai a milid isind amsir i --- p.28 ndechus in slogadsa. IS airisin na rabí cutrumus f*r*isin laechraid-sin úa thustin dúl arái ngaisc*id* & engnama, *acht* ná rabi 835] Ercoil and nammá, láech dorósci cách. Dala im*murro* Príaim, rochuir techtaire do f*or*décsin & do tháidhbriud na long & na slóg fadesin, ceped tan donístáis do muir Torrén do phurt na Trói, co mbetis catha erlama aracind do dítin na cathrach. 840] O rolá iar*um* in dercaid súil darsin fairgi atchondairc ní n-íngnad: robrecad in muir do longaib & libarnaib & lugbarcaib. Atchonnairc in fidbaid fhírádhbail, úasna longaib & úas cennaib na curad, do séolc*ra*ndaib ardaib ergnaib in betha. Atc*onnairc* brechtrad na seol n-illathach di dathaib écsamlaib étaigh cech 845] tíre úas na séolc*ra*ndaib. Dochóid íarsin co fis scél do P*rí*aim. Roíarfaig P*ri*áim scéla do. IS ann dixit: ‘Andar-lem ém am*al* rodercus’, ar sé, ‘domárfás tromchéo tiughaide & glasnél dub dorchaidhe f*or*sind fhairce, co roleth co níulu nime, cona acus nem huasa cind & coná hacus ler fona 850] longaib, ar rolín dorchatu in cocái ó nem co tal*main*.’ ‘Domárfás íarsin fog*ur* gáeithe gére {MS page 146b} gailbighe: indarlem noth[r]ascérad fidbada in betha, am*al* esnad mbrátha. ‘Rochuala breisim thornige móre: andar-lem ba hé in nem dorochair, *no* in muir rot*rá*igh, no in tal*am* roscáil i n-ilrannaib, 855] *no* am*al* nothut[it]ís frosa rétland f*or* dreich an talman.’ ‘Ali, ced eter sin?’ ar Priaim. ‘N*i a*n*s*e’, ar in techtaire. ‘In glasnél tiugaide atconnarc úasin ler, it hé anála na curad & na lath ngaile rolínsat dreich na fairge & a cobán fil etir nem & tal*main*, fobíthin f*ri*srócaib 860] in gal & fiuchiud na ferge faibraige i n-erbruinnib na láech lánchalma, conid fair roimretar a feirg f*or* imarbáig ind imrama co rolín in n-áer úasa. ‘Fog*ur* na gáithe gairge atchúala, is hí osnadach & bolcfadach na t*ré*nfer sin la scís ind imrama & la himthnúth cosnama 865] tosaig. ‘IS hí da*no* in toirrnech rochúala, détglés & imchomailt fiacla na míledh, & treschur na rama, & briscinmnech na sculmaire, --- p.29 & cutaim na ses, & breisim na fern síuil, fogur na ngae & na claideb, & trostgal na scíath, grinniguth na saiget, golgaire na 870] cathbarr & na lúirech, la mét ind imrama & na sesbemend nó-bentáis na mílid f*or*sna ráma icond imram. Atá do chomnairte na lámh imbrit na ráma, co fochroithet na bárca & na libarna *con*a-fairnib & a luchtlaigib, cona sesraib, *con*a cláraib, *con*a n-armaib. 875] olc sin, a dhuibh.’ {MS page 147a} ‘Cid aill atchonnarc?’ ol Príaim. ‘Atchonnarc iarsin brechtrad ind étaig illathaig co n-áille ce*ch* datha roleth darsin fairgi ule: indar-let bá do phuplib ildathachaib robrecad ind fhairge uile. Ni aca ernail dhatha 880] isin domun ná rabi and, etir glas & gorm & d*ér*g & huaine & chorcair, etir dub & fhind & odhor & buide, etir brec & dond & alad & rúad.’ ‘Atchondarc íarsin coméirge in marv i n-aírde fo chosmai- li*us* slíab n-árd.’ 885] ‘Atchonnarc ca*ch* slíab andiaid araile. ISs ed airdmius lem nolethfadh ce*ch* sliab & ce*ch* tonn dib darsna Troianda ule.’ ‘Roarthraigestair dam iarum braine na mbárc & na libarn & corra na long & cind na míled.’ ‘Roarth*raigestair* dam étaige & timthaige & brethnasa na 890] ríg & na tóisech. Atchonnarc idna & fidbaid & slegdaire na ngae & na croisech a brainib & a corraib na long.’ ‘Atchon*narc* drong & damdabach na caladsciath, *con*a timthugu do lannaib óir & argait inna timchell, íar n-oraib na long immacuáirt. Nobenad lainrech na n-arm mo rosc uaim, & taithnemh 895] ind óir & ind argait & imchumtaigi na claideb & na calg ndét & na nglass gai *con*a muincib & na sciath *con*a lannaib & c*on*a n-imdénmaib di ór & do argat. A mbrechtrad, t*ra*, ind étaig illathaig, it hé na síuil esredacha robat*ar* huasna longaib & uasna bárcaib.’’’’ 900] ‘IN t-anfod mór {MS page 147b} tháinic isin fairge co mbát*ar* na tonna am*al* benda sléibe, it hé tondguir na seisbeimaend nóthinta --- p.30 a corraib & a brainib na mbárc & a bóssaib na ráma & a taóebaib & a srónaib na long. Bid tnútha[ch] in tecmongsa. Biat imdái mairb. Biat imdai cuirp élnide fó chonaib & énaib 905] & fíachaib do chechtar in dá leithe. Bid garb an comhracsa condricfad fir Asía & Éorpa. Comraicfid anál ind Ethiopácdai frisin Tragecdai, co mbiat cend ar díb cendaib. Bid tnúthach ind imthúarcain dogénat na hailithir, in Persicda a haerthiur in betha & in Macedónda asa íarthar. Bá dirsan nád bói 910] miltengaid dognéth córai fri Grécu, co tintáis asin mhaigin hi táat.’ Tánic in sluag colléicc hi purt na Trói, céin robat*ar*som f*or* na briathraibsea. Rolínsat in n-airer do longaib & libarnaib. Rogab chenai [Hechtoir] ind airer f*rí*u co tánic Achíl, dia n-érbrad 915] is totum exercitum euertit. Fóitir in fer cetna do f*or*décsain & do chor shula taírsiu, & dochuáidside & atchondairc rémend na mbuiden & na cath, ce*ch* cath & ce*ch* slúag immá ríg & immá tóisech, oc escomlód asa longaib. Atchúaid íarum do P*r*iaim cruth & delb & écosc cach ríg 920] & ce*ch* tóisig, ce*ch* óclaig & ce*ch* míled do G*ré*caib. Esb*aid* so ar in laeb*ar*. {MS page 149a} . . . ic tafond Alax*ander*, co tárat Áenías scíath dara ési & corod*íarsin*sáer di lámaib Menelai. Dochuaid Alax*ander* dochum na cathrach post. Nóx praelium dirimit. 925] *[Dares c. 21.]* Dollotar trenfhir Eórpa & na nG*ré*c arnabárach arcind chatha na Troi*annae*. Huathmar, thra, indas na luinde & na barainde & ind nítha tucsat léo isin chath, Achil & Díomid in-airiniuch catha na n-G*ré*c; Hechtoir im*morro* & Áeneas in n-airinuch catha na Troi*anna*e. IS ed im*morro* tucsat tóisig 930] na nG*ré*c léo f*or*dinge Hechtoir diafét[at]áis. Acher, trá, in gres roláset. Robúirset cotnúthach isin cathsin damrad rochalma Asía & Éorpa. Dochót*ar* ann na mílid rot*ré*na darcend c*um*aing inn-agaid a námat. Grandi na hárdi robát*ar* ann .i. laindrech na claideb & a n-áeblig oc túarcain na scíath, findnéll na cailce, --- p.31 935] comtuarcain na claideb & na ngai & na saiget f*ri*sna lúirechaib & frisna cathbarraib, briscbruar da*no* & beimnech na mbocóti iarná trúast[r]ad dona claid*bib* & do[na] brathlecaib bodba & dona laighnib l*et*hanglasaibh a lámaib na láech lanchalma. Robrecad in t-áer úasa cind do dibraicthib na n-arm n-écsamail. Ro-bat*ar*, 940] t*rá*, táesca fola codíarmidi ic snigi a ballaib & a haltaib & a hágibh na láoch, co rolín etrigeda & cobána ind ármaige. Gand combach rofersat in ceth[r]ar rigmíled .i. Achíl & Díomid, Hechtoir & Áeneas. {MS page 149b} Roslaidsetar na slúagu et*ar*ru. Robái Achíl & Díomid oc f*or*tbiu na Troianda a airiniuch catha 945] na nG*ré*c. Robói im*murro* Hechtoir & Áeneas oc f*or*tbiu na nG*ré*c a haireniuch chatha na Tróianda. Roimbretar íat f*or*[s]na sluagaib co torchratar ilchéta do cechtar in dá ergal. Bá méte nobeth i scélaib & airisnibh co lá mbrátha a ndoróni Hechtoir *nammá* isin lathisea do mórgnímaib. 950] IS ádbal, trá, fri turim cid an-rotrascair do rigaib & do thigernaib & do thrénferaib, cenmóthá a ndorochair día láim do drabarshlúag & do dáiscardáinib is diármide side. Batir c*ró*da, trá, a gluind, ic dul cohadhuathmar tría th*ur*u a námat co farcaib martlaige dona collaib arbélaib na nG*ré*c. Doróni 955] chró mbodba do chollaib a námat imbi immácuáirt, cor'bó múr rodaingen dó fri hucht na nG*ré*c. Robái Achíl da*no* don leith aili oc slaide na slúag, ic marbad na mbuiden, co torchratar sochaide móra do sháeraib na Troi*anna*e lais. Romarbsat da*no* Áeneas & Diomid ili rochalma do cechtar in dá leith. 960] IS andsin dorala Arcomenus, rígmilid side do G*ré*caib, al-loss claidib fri Hechtoir, co torracht a luinde léomain co Hec*toir*, co tarat bulle {MS page 150a} do chlaidib dó, co ndernai dá gabait de. Ó'tchonnairc im*murro* Palamón aní sin .i. Arcomen*us* do thuitim do gnìmaib Hec*toir*, doroich cobruthmar bághach indegaid 965] Hec*toir*. Sóidh Hec*toir* fris & beirid rúathar n-adúathmar adócum, co torchair Palamon leis isin magin sin. Dorúacht íartain Pistrópus do chomruc f*ri* Hec*toir*, co torat erchor do manáis lethanglais f*or* Hec*toir*, co rochuir Hec*toir* secha anísin. Rocertaig íarum in gai chucaiseom, co tarla, na scíath, co ndechaid --- p.32 970] trít fein íar tregtad in scéith ó icht*ur* co úach[t]ur, co n-erbailt Pist*ro*p*us* desin fochetóir. Dochuaid da*no* Scedíus arcind Hec*toir* do chuinchid a erdarcusa. Derb leis ropad lán in domun día anmum día tochrad dó Hec*toir* do thuitim leis. Tánic im*morro* Hec*toir* cohuathmar 975] áigthidi araamus conos-fargaib cen anmain. Tánic Cliofinor do chomrac fris *co n*gáirside gairm nemnech [nduabais] fair. ‘Fer’, ar sé, ‘théte ardochind innosse not-mairbfe & etarscarfaid t'anmain frit chorp. Bíat fáilid in dithrubhaig & ethate ind aéuir dit.’ ‘Frit fein impaifes sin ule’, ar Hec*toir*, la tócbáil in gai bái 980] ina laim, co tabairt f*or*gaba f*or* Cliophinor, co rabi 'na crois triit, co torchair dochum thal*man*. Reithid Hec*toir* chucai co ruc a fodb & a chend leis. Don-ánic fáisin Dorcus. ‘Ní béra cen {MS page 150b} debaid’, ar sé, ‘ind fadbsin. Ní ba hinund duit & na láich rofhersat gléo frit cos'tráthsa.’ ‘Bád íarum nomáide’, 985] ar Echtoir. ‘Día fis tiagmait’, ol se. Cotrecat íarum. Dorochair Dorcus annsin la Hechtoir íarná chrechtnug*ud* coádbhal. Rofúabair Polixenus íarum comruc f*ri* Hec*toir* darési in lochta sin, co tor*chair* la Hec*toir*. Tánic Idumeus fón c*um*a cétna: ni roscar Hec*toir* fri side co rós-marb. 990] Ochtur, trá, do rígaib rothrénaib do ghlangassraid na G*réc*i romarb Hec*toir* in láa sin ar galaib óinfher, cenmóthá an-romarb do míledaib calmaib asa hainm docheil clú & erdarc*us*. Días rigmíled roth[r]ascair Áeneas m*a*c Anachís ar galaib óenfher isin lathi cétna .i. Amphimáchus & Nereus a n-anmann, cenmóthá 995] an-romarb do doescarslúag. Tri tóisigh im*murro* do Troi*annaib* romarb Achíl in-n[e]urt gaile .i. Seufrem*us* & Ypotem*us* & Astríus. Ropo adúathmar, trá, a delb Achíl in laasin. Cathbarr círach immá chend, día sceindís gái & chlaidib & chlochai. Lúirech threbraid trédúalach treinglommach, nos-dítned ó hó co 1000] hescait. Claideb mór míleta 'na laim, f*ri*sna gabtís lúirecha & cathbairr, ara géri & ara áthi & ara ailtnidecht. Cromscíath caladgér f*or* a chlíu, i tallfad torc treblia*dan* *no* lanamain i cosair. Bá lán [immorro] o or co hor de delbaib dracon ndodeilb {MS page 151a} & do delbaib bíast & bledmíl n-ingantach in betha, do ildelbaib --- p.33 1005] torothor[th]aib in talman. Robói da*no* bé*os* i n-indsc*ri*biund in scéith delb nime & tal*man* & iffirn, mara & aeóir & etheoír, gréne & ésca & na rend archena rethit i n-ethéor. Ní raba isin domon catherriud catha *no* comhraic *no* comlaind am*al* in n-erriudsa Achíl. Fóbíth is hé Ulcáin goba Iffirn doróni in 1010] n-armgaisc*ed* sin Aichíl, íar mbrith a airm féin do Phathrocail reime do chomhrac fri Echtoir, co ros-marb Hec*toir* ir-riucht Achíl, & co ros-fodbaig im étach Aichíl, *con*id íarsin doróni Ulcáin in n-arm nemnechsa do Achíl artí gona Hechtoir. Bá cróda, thrá, in mesc[ad] dorat Achíl f*or* na slúagaib. Mór 1015] ríg, m*ór* rurech, m*ór* rúanaid, m*ór* tríath, m*ór* tigerna, m*ór* trénfher robát*ar* íarná f*or*tbiu isin berna miled ruc Achíl i cath na Troia*nnae*. Romarb da*no* Díomid sochaide dona slúagaib la díis do rígmíledaib na Troi*annae* domarbad dó [.i. Nestius & Nestrisca.] 1020] INtan im*morro* atchonnairc Agmemn*ón* ríg na nG*ré*c & tóisigh imda día muintir do marbad & ár a shlúaig do chor, roherfhuácradh día muintir tiach[t]ain f*o*r cúla & scor na hergaile. Doníth*er* ón da*no*. Lot*ar* na Troi*annai* día cathraig co mbúaid & choscor. IMthusa im*morro* Agmemnóin, rotóchuiret 1025] chuci sidé rig & airigh na nG*ré*c, & rogab ocá {MS page 151b} nertad co nábtís t*er*cmenmnaig cía dorochratar sochaide úadib; ar donicfaitís slóig & sochaide móra aran-amm*us* a Moysia isinlau íarnábárach. *[Dares c. 22.]* ÍARnabára*ch* im*morro* tic Agmemn*ón* co nGrécaib 1030] co mbát*ar* f*or* láthir na debtha, & rogab ic nerta*d* na láech & na ríg co tístáis cona n-uilib míledaib & óclách[aib] dochum in chatha in laa sin. Lotar na Troia*nnai* don leith aile. Ferthar cath f*er*gach and di cech aird. Mór, trá, buáine in cathaigthi fri ré. lxxx. laa, 1035] cen tairisimh, cen úarad, cen óithigud, *acht* cách oc túarcain a chéli díb. Dorochratar, thra, ilmíli do laéchraid Assiae & Éorpa isin chath*ugud* sin. Cencobeth d'esbaid f*o*r in tshlúag cechtarda acht an-romarbadh f*ri*sin ré sin, ba mór esb*aid*. Mad --- p.34 a ndoróni Hechtair frisin ré sin do deggaisciud bá lóor d'airscélaib 1040] do feraib in betha día festa colléir. a ndoróni Hechtair frisin ré sin do deggaisciud bá lóor d'airscélaib 1040] do feraib in betha día festa colléir. Am*al* atchonnairc im*morro* Agmemn*ón* ilmíli do thuitim día muintir ce*ch* lái, & o'tchon*nairc* in f*or*dingi móir dorat Hec*toir* f*or*ru, & am*al* atchon*nairc* na maige lána dona collaib & dona hapaigib & dona cnámhaib, co nábo inimthechta in magh 1045] mór ótha múru na Trói corici scuru na nG*ré*c, la himbed na coland & lá slaimred na fola. Mád ind Assia bec im*morro* nir'bó inatrebtha ule óthá tairr mara Point atuáid corici Eifis fades, la drochthuth na fola & na coland ic lobad & la dethaig {MS page 152a} na n-apaige 'cá loscud isna híltentib, co rogaib ág & 1050] accais & aingces in tir *uil*e de, co rocuired an ár do doinibh & cethraib & biastaib [& énaib]. Am*al* atch*onnairc* íarum Agmemnón na huile sea, rofóidi dá tóisech dia muinntir fri techtairecht co Troi*annu* .i. Ulíx & Díomid, do chuinchid ossaid teóra mblia*dan*. Tan, trá, dochúatar na techta isin chathr*aig* rochomraicset 1055] fri hócu do Thro*iannaib*. Roiarfaigsetside scéla dóib. Atbe*r*tatar na techta ‘fri aithesc ossaid’, ar íat, ‘dodechamar co Priaim.’ Ó rancat*ar* iarum co rígpheláit Príaim, atfíadat a sc*él*a .i. a tíachtain do chuinchid osaid ó G*ré*caib, fri cóiniud a coem & a carat & fri hádnacul a marb, fri híc a n-othrach, fri daingnigud 1060] a long, f*ri* t*er*comrac a slúag, f*ri* lessugud na longphort. O ro- chúala P*rí*aim íarum in athesc hísin rotóchuiret dia insaighid a slóigh & a sochaide, & roinnis dóib aní frisi-tancat*ar* techta na nG*ré*c .i. do chuinchid osaid téora mblia*dan*. Nírbó maith im*morro* la Hec*toir* in t-ossad do thabairt. T*am*en dorat a 1065] himpide ríg na Tróianda, ar robo maith leosíde daingnigud na múr, ádhnacul a carat. Roleth, tra, clu & erdercus Hec*toir* m*i*c Priaim sechnón na huile Assia & na huile Éorpa. Ba cocur ce*ch*a deisse {MS page 152b} et*ir* primcathracha in domain. Óenchathmílidh *co n*-úath, *con*-erud, 1070] co luinde leoman, co crúas choradh, co mbuille míled, co n-ainbthinche onchon, oc cathugud & oc comérge & oc comersclaig[i], --- p.35 co n-uathiud a c[h]athrach f*ri* láechu athlama ána íarthair in betha. IS amlaid so im*morro* nóinnistea in scél sin. 1075] Atá fer mór úathmar ic cathugud icon Trói: romarb trían na slóg a áenur, & roth[r]ascair na trénmíledu, & roling darna laechu, & rochroith na hergala: rochursach na c*ur*ada' roding na rígu, roloisc na longa. Dorochratar al-laith ghaile & a clíath- bernaide chét & a n-arsídhe urgaile & a n-onchoin échtacha oc 1080] cathugud f*r*is. Rolín na maige do chollaib arbélaib na Trói. Robói da*no* óengáir guil & éighme f*or* fut na G*ré*ce tría ágh ind fir chétna, ar dorochratar a m*i*c & a n-ue & a ndaltae tré ag láma Hechtoir. Mád insi mara Toirrén is mór in gair gubai robái inntib. Robái gol ce*ch*a cléithe léo óthá trethan rinde 1088] Pilóir co Pucén & Bosfoir. Batir áildi na hingena m*a*cdacht[a] nobítís ic ámrán & ic dúchund, nógebed do leith dóib da*no* imrádud anma Hec*toir* mále f*r*ía cáomaib & chairtib dorochrat*ar* día láim seom. IS sí a mét, trá, roraith clú & erdarc*us* Hectoir etir p*rí*mranna in domain co ros-carsatar banchuiri & bandála 1090] & ócmná rebecha in domain {MS page 153a} ara herscélaib, co tocraitís asa tíribh do décsain & do tháidbriud crotha Hec*toir* mani gabtáis na mórchoicthi díib. Mad im*morro* m*i*c rig & ócthigern na G*ré*ci dochótar corici Thrói óentoisc do décain Hec*toir* condringitís f*or* foradhaib & f*or* lesaib do décain Hec*toir* 1095] dar f*or*mnu na fer. INtan nóbíth fo lántrela[m] gaisc*id* & chong*ra*mi ní [fh]etatar na Gréic cidh dogéntáis ar uaman Hec*toir*. Ni fetatar cindas noregadáis ara marbad. Ni raibe do dóinib domain ceped febas a n-engnama & a n[d]ibricthe lucht conístáis ermaisi Hec*toir* ar febas na hersclaige & na 1100] himdíten. Nocor-[fh]etsatar éim Gréic triasna .uii. mblia*dna* techt airi *.i. ó asgaid iar*, ce dóróscaigset side do dáinib domhain, ar ecna & ar éolas, ar gáis & gaisc*ed*. *[Dares c. 23.]* Táníc iar*um* cend in mithisi. Dolluid Hec*toir* & Troil ría sluag*ud* na Troia*nna* arcind na nG*ré*c. Roferad 1105] gléo fercach feochair fáebrach leo isind ármaigh. Rofuabair --- p.36 Hec*toir* cath na nG*ré*c co torchair leis Pilippus isin cétna ergail. Dorat c*um*masc f*or*ru [uili] & marb*ais* ilmíli diib. Dorochair leis da*no* Antip*us*, toisech síde ámra do G*re*caib. Tánic da*no* Achíl a le[i]th na nG*ré*c, & dorat athcuma f*or*sna Troia*nnu*, co torchratar 1110] ilchéta díib lais. Romarb da*no* dá ánrad & dá ardfhen[n]idh na Tro*iannae* .i. Licónius & Eofronius. Ni rabi, trá, c*um*sanad f*or* in cathug*ud* {MS page 153b} ce*ch* n-óen lái co cend .xxx. laithe. Robói, trá, lechtlaige & carnail mór do chollaib dóine eter in cathraig & na scuru f*ri*sin résin. 1115] INtan íarum atchon*nairc* Príaim slógu díármide do thuitim día muintir lásin f*or*tallín tánic asin Gréic & asin Moysía, dochúas úad do íarraidh osaid [co cend] shé mís. Dorat da*no* Ag*memnon* anísin a comairle maithe na nGréc. Tánic aimser in chatha. Ferthar cuimleng cróda and dishiu 1120] & anall. Dorochratar iltóisigh rothréna di cechtar na dá shlóg: rocrechtnaigthe sóchaide. Rob imda ilach im chend curad and. Ní roanadh and, tra, icon cathug*ud* frí ré dá lá ndéc. IARsin, trá, dochúas ó Agmemn*ón* do chuinchid mithisi .xxx. laa. Dorat P*ri*aim anísin a comairle na Troia*nnae* & a 1125] comairle Hechtoir m*i*c P*rí*aim. *[Dares c. 24.]* INtan da*no* thánic aimser in chatha and, dorala do Andromacha, do mnái Hec*toir*, aslinge dúaigh dúabais do ascain imdála a fir. Robo hé in t-aslinge. Delb mór robói do Hec*toir* isin stuagdorus robo leis don chath*raig*, a delb 1130] som fadesin and da*no*, & delb a eich fói. Atchon*nairc* íarum Andromach a cend do thuitim don deilbsin. Rochuir a socht aní Andromach íar n-éirge asa súan, adfét do Hec*toir* in n-aslinge, & rogab ocá thairmesc imbi thecht isin cath [in la-sin]. Ó'tchuala Hec*toir* anísin asb*er*t nar'bó degcomairle, & rogab ic 1135] cursachad {MS page 154a} a mná cogér [& isbert]: ‘ní thib*er*sa et*ir* mo gaisc*ed no* m'engnum’, ar sé, ‘ar comairle mná’. Tan íarum rogab Hec*toir* a catheirriud catha imbi & ro- fhúabair techt dochum na hergaile, is and [sin] dorat Andromacha a tríi fáidi úas áird, co ragaib g*rá*in & ecla lucht na Trói [uile] di --- p.37 1140] shein; & tánic rempi co Príaim, & roinnis dó s*id*e a haslinge, & atbert fris ara n-astád Hec*toir* in laa sin cen dul isin chath. IS annsin, trá, tucad a m*a*c bec arbélaib in cathmíled *con*id ed rodn-ast. O rofastad iarum Hec*toir* rofhúabair P*ri*aim f*or* slúaghaib na cathrach co tistáis cogúr dochum in catha. Donither 1145] ón. IMthúsa im*morro* Agme*mnoin* & Achíl & Diómid & Áiaic Locreta: o'tchonncat*ar* cen Hechtair do thíachtain isin chath dorónsat nephní dona slúagaib. Rodechrad impu ic slaide na slúagh, & ní thallsat a lámha diib coros-timairgsetar isin chathraig 1150] f*or* a cúla & coros-iadsat f*or*ru. INtan trá atchuala in béist lánámhnas & in tendál thaibsenach día rolas airthiur in betha .i. Hechtoir, séiselbe romóir na nG*ré*c & in gabud mór ir-rabat*ar* na Tróia*nnai*, berid báre mbruthmar mbéoda dochum na debtha, co torchratar sochaide 1155] do láechaib na nGréc leis. Dorochair ém leis Idumius isin cétna erga[i]l. Romarb da*no* Piclum láechmílid do G*ré*caib. Marbais Leuntium bé*us* don ruáthar cétnai. {MS page 154b} Rogon da*no* Stenelaum 'na shlíasait. Rogab, thra, fón slúagh fón innas[s]in cor' imbir a búrach f*or*ru am*al* dam ndamgaire. Ní roan, trá, Hec*toir* 1160] diib fón inna[s]sin corbó lán do chollaib & do chennaib on beind díaraile don c[h]ath. IMthá samlaid conna*ch* lía punnand chorcai i fogomor déis mórmethle, *no* bomand ega fó chosaib g*re*ga rig*ra*ide i n áth et*ir* díb cocríchaib, andáit cind & chossa & cholla & medóin íarná timdíbe d'fáibur a chlaidib 1165] do rinn gái & íarna tescad dona claidbínib & dona gáib robat*ar* f*or* innell asa lúrigh feisin & a lúirechaib a echraide. INtan, trá, atch*onnairc* Achíl rind n-imgona na G*ré*ci uile do thuitim la Hec*toir* & in chummasc dorát Hec*toir* f*or*sna slúag*aib*, imroráid 'ná m*én*main cindas nofhúaberad marbhad Hec*toir*, 1170] ár ní raibe ic G*ré*caib láech a dingbala *acht* Achíles a óenúr. Derb leis mani thóithsad Hec*toir* coluath ni thernábad nech úad dona nói rígaib *cethrach*at dodechatar G*ré*ic in sluagadsa, & dobérad scandir f*or* in slúagh archena conná t*er*náifed --- p.38 béo díb úad. Céin da*no* robái Achíl icond imrádudsa is andsin 175] dorat cathmílid calma do *Gré*caib (.i. Polibetes) sciath f*ri* scíath do Hec*toir*. Nírbo fhota rofulaing do Hec*toir* co torchair lais. Rochuir i socht na G*ré*cu, a thrice romarb*ad* in laech 'na fiad- *nais*e. IS and sin rofuabretar na G*ré*ic comairle mbrécaig n-intledaig íarna chúl, intan ná rofétsat ní dó araagaid {MS page 155a} ar 1180] thairisem ngaisc*id*. Rob í in chomairle: roláset a n-étaige diib & dorónsat dumai dib arambélaib, & rosuidiged Achíl co ngai 'na láim im-medon in dumai. Rointamlaigset teched iar*um*. Roraith in cathmílid .i. Hec*toir*, innandaeghaid, & rogab ic airliuch & ic athchumai na míled & ic slaide ind áir, & rogab f*or* fodbugud Idumíí 1185] íarná marbad. Tic Achíl chuci fóisin. INtan atch*onncatar* in tslóigh anísin roláset óengáir estib, et*ir* G*ré*cu & Tro*iannu* & lucht na cathrach armedón, *acht* ba co n-innithim écsamail. Rob í innithim na Troia*nna* iar*um*, do fhúacra na ceilge do Hec*toir*. Innithim im*morro* na nG*ré*c gáir fói na clósed, IS andsin robidg Hec*toir* 1190] & rothintái f*ri* hAchíl, & dorat f*or*gab do gai fair co tarla 'na shlíasait, & rothindscan te*cht* i n-ucht a muint*er*e feisin. Rolen de in caur húathmar as tresam robói i n-íarthur in betha .i. Achíl, o roling gal & bruth & ferg indálta ind, co tar*at* buille do gái mór robái 'na láim 'na druim co robris chnáim 1195] a dromma, ríasíu thísad i n-ucht a muint*er*e. Donarthetar slúaigh na nG*ré*c, co roíadsat imbi. Rofóid, thra, Hec*toir* a sp*irut* fon innassin. Rochuirset G*ré*ic gáir choscair & commaidme fo chend Hec*toir* p*rí*mhgaiscedaig in tal*man*. O roforb, thrá, Achíl in ngnímsa, roding na Troiandu remi 1200] dochum a chathr*ach* {MS page 155b} & focheird a n-ár corici na doirse. Áráide dorat Memnón dub déchomrac dhó, & tarrasair fri[s], cíarbó chomlond dolig, *con*id hi ind adhaigh roetarscar a comlond. Tintáid Achíl, íar f*or*ba in lái, fuilech, créchtach, c*ró*linnech, día scoraib iar mbuaid & choscor. 1205] TRóg, trá, in golmairc & in núalguba robái isin Trói ind n-aidchisin. Robái mór mbróin & dubai & toirse & lamchomart --- p.39 inti, fóbíth t*est*a úadib a ndegthóisech engnama & a cnú c*ri*dhi & dos a ndíten & a cliathchomlai chatha & a scíath imdhegla & a saph cocrichi f*ri*a naimte. Ba cathir cen immi a cathair 1210] día éis. Ba costud im ríg costud imbi. Ba coméirghe im chóraid coméirge imbi. Doróscaigi do láechradaib domain uile ar ánius & ar athlaimi, ar gáis & ar gaisc*ed*, ar ordan & ar imbad. Ba éolach in-ce*ch* eladain. Doróscaigi do láthaib gaile in betha oc imb*er*t gai & chlaidib. Rodersc*aig* da*no* d'feraib in tal*man* 1215] ic brissiud catha & chomlaind. Doróisci da*no* ar áni & ar athlaimi, ar lúas & leimnige, di ócaib in talman. Roaccainset cid sochaide móra dona G*ré*caib ara airscélaib. Roaccainset im*morro* comór na m*a*ccoemi & in t-aes ócc óetedhach thancat*ar* a c*ri*chaib comaithchib día déc[h]ain. 1220] Mor im*morro* ind[fh]áelte robái i ndúnadh na nG*ré*c in n-aithchisin, *con*a tuilset in G*ré*ic {MS page 156a} in n-áidchisin a slanchotlud. Rochuirset a n-imecla dhíb. Rodhíghailsetar a n-osnada. Roláset a scís díib iar t[r]ascrad in mórmíled rothairbir a n-ánradu, ro[fh]ording a láechu. 1225] *[Dares c. 25.]* Céin, trá, robói Memnón arnabárach oc tinól in chatha do G*ré*caib, rofhóid Aigmem*nón* techt[a] co P*rí*aim do chuinchid ossaid co caenn dá mís f*r*i hadhnacul a marb, fri othur a créchtnaigthe. IAR comarlécud do Priaimh in mithisi rohadnacht leis Hec*toir* fíad doírsib na cathrach, & dorónta cluiche 1230] chointe dó am*al* robái i smachtaib & besaib na Troia*ndae*. Céin robátar na hossoda robái Palamides oc accáini comór do ríge oc Agm*emnón*. INtan di*no* rochúala Agm*emn*ó*n* anísin atrubairt nóscérad f*rí*a ríge díamad maith ri cách. Arabárach lai íarum congairth*er* in pop*ul* do imacallaim. IS and asbe*r*t 1235] Agm*emnón* nírbó santach immon ríge: fói leis cía nobeth inti: fói leis cenco beith. Léor leis namá co nderntá enech na Tróianda. INtan, trá, robái Palámid oc máidem asa ecna & asa éolus, asa gaisced & asa fhlaithemnas, roordnigset na G*ré*ic íarsin do ardríg f*or*ru uile. Rogab iartain Palámid in rige, & roatlaigestar --- p.40 1240] buidi do Gr*éc*aib. Rop olc i*mmorro* la Achíl clóechlódh ríge do dénamh dóibh. *[Dares c. 26.]* Rogab im*morro* Palámid f*or* {MS page 156b} daingnigud na scor, f*or* métg*ud* na murchlodh. Rogreis da*no* na míledu co tístáis cogúr do chathug*ud* f*r*i Tro*iandu* & fri Diophoeb m*a*c 1245] Príaim. Condrecat, trá, na Tro*ianda*i & na G*ré*ic for láthir debtha arnabárach. IS andsin, trá, robris Sarpedon Licius (Tr*oiandae*) for Grécu, & rolá ár mór f*or*ru. Feraid Telepolem*us* Rodius (Gr*éc*) comrac feochair f*ri* Sarpedón (T*roiandae*). O't- chonnairc di*no* Feres m*a*c Admeist, rígthóisech do Gr*é*caib, Telepolém*us* 1250] do thuitim la Sarp*ed*on, tic cofercach & co feramail adochum co mbátar sist fota ic imthúarcain. Dofuit [da*no*] Feres (G*réc*) íar créchtaib imdaib la Sarpedón. Rothaithchuir di*no* Sarpedón fuilech créchtach día thig. Céin, trá, robátar oc cathugud dorochratar iltóisigh do 1255] chechtar in dá lethe, *acht* is lía dorochair do Tróiandaib, do trénfheraib & churadaib. Tan iar*um* robo trom f*or* Tro*iannaib* dochúas uadib do chuinchid mithisi. Céin, trá, robatar na osada roadnaicset a marbu, rohothratar a n-athgóite. Ba hinill da*no* do Tro*iandaib* imthecht i scoraib na nG*ré*c 1260] céin nóbítis na hossada ar cóir, [&] ba hinill do G*ré*caib techt isin Trói. IS andsin rotóchuired Agme*mnon* & Demepo*n*s i tech n-imacallma co Palamid, co rig na nG*ré*c, co ndechsaitís in Moysiam do thabhairt chís chruthnecht[a] ó Thelip m*a*c Ercoil, ó rechtaire 1265] Moysiae. {MS page 157a} ‘IS dóigh chena’, ol Palámid, ‘bid emeilt la hAgmemn*ón* iar mbeith ir-rígi a fhóidhiud fri techtairecht.’ ‘Ní ba hemi[l]t im*morro*’, ol Agm*emnón*, ‘lem techt lat fhorchongrasa.’ IMthusa im*morro* Pala*mid*, rodaingnigh na scuru & doróni 1270] th*ur*u roarda immacúaird, 'na timchaell. Machtad im*morro* lásna Tróianda, cidh fót*er*a do G*ré*caib, frecor céill na scor & athnug*ud* na múr & tórmach na rath & na fál & f*úr* ce*ch* réta. --- p.41 *[Dares c. 27.]* INtan, trá, robo lán a bl*iadan* Hec*toir* i n-adnacul, dollot*ar* asa cath*raig* sechtair .i. Andro*macha* a ben 1275] Hec*toir* & Pría[i]m m*ac* La*medoin* & Écuba ben P*ri*aim & Poliuxína ingen P*ri*aim & Alax*ander* m*a*c P*ri*aim & Troil m*a*c Príaim & Diophoeb m*a*c P*ri*aim & slóigh & sochaide málle f*rí*u, do dénum chluiche chainte do Hec*toir*. IS andsin dorala Achil i ndorus na cathrac[h] aracind. Am*al* atchonnaircside fochétóir in mnái rochóem .i. inní Poliuxína, dorat grádh & seirc & inmaini 1280] di. Rothinscan bith indes cen cathug*ud* oc fritháilim ernadma na mná dó. Ba trom da*no* leis Agm*emnón* do chor asa ríge & Palámid do rígad, fobíth ní rabe ní na dénad Agm*emnón* airiseom. Fóidis íarum Achíl techtaire .i. seruus troianus, do acallaim 1285] Ecuba .i. co tuctha dó Poliuxína, & nóregad dochum a thíre cona Mirmedondaib málle fris, & atbe*r*t día ndechsadsom noregad ce*ch* rígh & ce*ch* tóisech di G*ré*caib ule día thig. Atrubairt {MS page 157b} Ecuba robo maith lea anísin dia mbad máith la P*rí*aim. Rofhíarfaig se do P*ri*aim in bá maith leis. ‘Ní chumangar 1290] anísin’, ol P*ri*aim, ‘acht chæna ni comad olc d'íarmairt, ár cía nódíghedsom cona Mirmedónaib día thigh ní regtáis tóisigh na nG*ré*c olchæna.’ Bá holc leis da*no* a inghen do thabhairt do óegid anachnidh nóregad dochum a chríche & a fherainn fóchétóir. IS annsin rofóidh Achíl in mog cétna día 1295] íarfaighid do Écuba cidh chomhairle doróne & P*rí*aim. Adfét Écub[a] dó comairle P*r*íaim. IN tan íarum roinnis in techtaire do Achíl a scéla & a imthecht[a], robái oc gerán & ic accaini móir sechnón in dún*aid* co n-érbairt: ‘Mór in burba’, ol sé ‘donither sund .i. cathmílid 1300] chalma & curaid chróda na hAisía & na hEórpa do chomthinól co mbátar oc slaide & oc míairlech a chéile t*ri*a fhochund óenmná.’ Trom leis da*no* clanda na rígh & na tóisech & na n-octhigern do díbudh & do erchru triasi[n] fothasin,& athigh & doeraicme --- p.42 do móradh díanéis. Ba ferr síth & cara*ra*d & cháinchomrac 1305] [do beith] ann, & cách do dola día thír feisin. *[Dares c. 28.]* IArsindí, tra, roscachetar na ossadha. Tánic Palámid cona shluagaib & *con*a shochaide sechtair na scoraib co mbátir f*or* láth*ur* dæbtha. Tancat*ar* im*morro* na Tro*iandai* don leith aile im Diofoeb m*a*c Príaim. Ni thánic im*morro* 1310] Achíl in lasin isin cath ar fheírg & luinde. {MS page 158a} Móite da*no* bruth & anbthine Palámid di sein. Roben berna cét isin c[h]ath co riacht dú i mbái Diofóeb m*a*c P*ri*aim, co roben a chend dar sciath de. Atreacht íarsin comrac rothrén roamnas and. Ba fe ille 1315] & innund in comracsin. Doroch*ra*tar ilmíle do chechtar in dá lethe, co mbó f*or*d*er*g in talam fo cossaib la slaimred na fola. IS annsin, t*ra*, tháinic Sarpedón Licius com-mórbruth & com-mórfheirg do chathug*ud* fri Palámid. Ros-fritháil Palámid co torchair leis Sarpedon Licius. O doróni, tra, Palámid na gnima 1320] sa, robái cofáilid arbélaib na hurgaile. Intan, trá, robái 'cá maidhem dá rígchathmilid na Tro*iandai* do thuitim da laim, rothrochlastair Alax*ander* a fhidboc & rolá [for] Palamíd erchor do saegit co ndech*aid* ind. O'tchonncatar na Tr*oiandai* aní- sin focherdat ule a ngai fair co nderna criathar focha de. 1325] Doroch*ai*r Palá*mid* [i]sin maigin sin. IAr tuitim di*no* rig na nG*re*c doratad tafond f*or*ru corici na scuru co ndechatar 'na medon f*or* techedh. IAdait na Tró*iandai* imon ndún do t[h]ogh*ail* na scor, & loiscit na longa. INdistir do Achil innísin. ‘Ni fír sin’, ar Achil, ‘b*ri*ssid f*or*sin righ nua & a thuitim lá naimtib!’ 1330] fochuitbiud leossu*n* in nísin. Rogab, t*ra*, Aiac m*ac* Telamoin dareisi in t[sh]luaigh & dorat cathugh*ud* cruaid do Tro*iandaib*, *con*id hi in adaig roetarscar a cathugh*ud*. Co ndech*aid* cach dib dia daingin la {MS page 158b} dead lai. Rochóinset, trá, na G*ré*ic inní Palámid in n-aidchisin .i. ar fhæbas a chrotha & a dénma & a 1335] dælba, ar mét a ecna & a éolais & a fhessa, ar met a gharta & a gníma & a gaisc*id*. Roaccáinset da*no* na Tro*iandai* Sarpedón & Diofóeb a rígthoisig & a p*ri*mchathmíl*id*. --- p.43 *[Dares c. 29.]* Rothinólastar, trá, Nestoir na rígu & na tóisechu i n-oendáil in n-naidchi sin do chomairli co rogaibtís óen 1340] rig f*orr*u, & iss*ed* ronert íar*um* co mbadh Ag*memnón* intshainrudh nogabhtáis, fóbíth robái mórshónmighe & sochonáich don tslúagh ann céin robo rí doib Agm*emnón*. ISin matain árnábárach iarum dollotar na Tr*oiandai* don chath. Is bec na rodásedh & ná rodechrad impu, & rochrothset 1345] in talmain lá mét in lúthbása & la fichiudh na f*ér*gi ruc*sat* na láe[i]ch leo isin cath. Dolluidh da*no* Agm*emnón* don leith aile co cath na nG*ré*c imbi. Bá cróda, thrá, in cath rofherset na mílidh. Robái ancridhe ic cách díb díaraile. Rosantaigset todáil na fola cen imneghad. Ba róen ille & innund in comracsin. 1350] INtan, tra, donn-ánic medhónlái doroacht Troilus arammus na herghaile, & ruc báre nachar 'nágthidhe se*ch* ánradu na Tro*iandae*, cor-raibi etarru & a naimte, co ragaib oc f*or*tbe na curad, oc brecad na mbudhen, oc slaidhe na slógh, a ucht a chatha 1355] fadheisin. *Ocus* dorat torannglés f*or*ru, & ros-timmairg remi dochum na scor, am*al* timairces séigh mintu. *Ocus* ní roan diib {MS page 159a} co torchratar ilmíli díib leis ríasíu nóíadaitís dóirsi na scor díanéis. IS do díármidib, t*rá*, in sceoilsi ana torchratar do láechaib na G*ré*ci sund do garbchluchi Throil. 1360] ARnabárach im*morro*, im-mocha lái, tancatar Tro*iandai* asa cath*raig* sechtair don chath. Tic da*no* Agm*emnón* don leith aili, co láechraid na nG*ré*c imbi. Ferthar gléo fuilech, fergach, níthach, neimhnech, nualghuba*ch* ann di ce*ch* in dá irgal. Ro-laadh, t*ra*, ár dermar di ce*ch*tar in dá leithe. Robriste and 1365] láith gaile Éorpa & Assiae. Conácbad and cath c*ró*dha c*um*nart créchtnaighthech and. Roptar imdha srotha fola dar cnesaib m[o]ethóclách ic techt i ngábudh darcend c*um*aing. Robo imda laech 'na ligu iarna lúathletrad & íarna lúathtimdíbé do bágaid bidbad. Robo imda scíath íarna dlugha ó or co hur. Robo 1370] imda claideb íarna chathim corici a dornch*ur* 'conn-imbualad. --- p.44 Robo imda gái & foga íarna [m]brisiud sechnón na láthrech. Robtar imda fadba cen oógud. Robtar lána, thrá, glenda & állta & inbera ind ármaighe in laasin dona srothaib fola robátar ann oc snighe a corpaib láech lánchalma. Cen co t*ur*mide, t*rá*, do gnimaib 1375] ind lathise a*cht* ce*ch* a torch*a*i*r* do láim Troil ósair chlainne Príaim — sinsir im*morro* fer ndomhain o t*ur*cbáil co funed arai n-enigh & engnama & gaiscid — cen co t*ur*midhe di*no* *acht* sin, ba léor do scélaibh gaisc*id* & d'esbaidh día naimtib. Ar cen co fagbaitís G*ré*ic doimniudh in tslúaghaidhsin acht ce*ch* a 1380] torchair dia tóisechaib trenaib in laa-sin la Troil, ba mór dh'ulc, cenmóthá, a f*or*laig din tslúagh olchena: is lía t*ur*im són. IArsin, trá, robát*ar* oc cathug*ud* ce*ch* áen lái co cenn sechtmaine. {MS page 159b} Docuas ó Agm*emnón* do chuinchid mithisi co cend dá mís. Roadhnacht, t*ra*, cách a charait & a choem & a 1385] chocéle. Dorónsát [da*no*] G*ré*ic im Agm*emnón* cluiche chainte cohergna & cohonórach do Palámid día ríg. *[Dares c. 30.]* Céin, thrá, robát*ar* na mithisi, rofóidi Agm*emnón* techta do thóchuir*iud* Achíl isin chath. Batir hé na techta hísin .i. Ulix & Nestoir & Diomíd. Ní roétad ét*ir* o Achíl aní-sin, 1390] fobíth aneich dorairngert Écuba dó, ar rop hé mét seirce Poliúxina leis conárb, áil dó etir cathug*ud* fri Tro*iandu*. Ro-fhergaig im*morro* comór frisna te*cht*a ar thiachtain et*ir* adóchum. Et dixit fríu Rop fherr síth & caratradh & cáinchomrac do dénum et*ir* na dá thír *indás* eisidh & escaratradh & láich na dá tíre 1395] do thuitim. INtan atcúas do Agm*emnón* tennopad in chathaigthe do Achíl rotóchuirit dó ind uile thóisigh archena do comairle cidh dogéntáis, in badh hé an ní atrubair[t] Achíl .i. síth & caratr*ad*, *no* inbad chocad & debech am*al* rothinscansatar. Roíarfaig 1400] dóib isin dáil ced rothogh m*en*ma ce*ch* áin uadib. IS and sin, thrá, roattaig M*en*elaus a bráthair co mbad comnertad na miledh don chath*ugud* doneth & na bad déirge na T*ró*i. Atrubairt da*no* náchar fhécen úath na herud don chath*raig*, ar ní raibe láech mar Hec*toir* 'cá dítin annsin am*al* robái reime. --- p.45 1405] IS andsin asb*er*t Ulix & Diómid narbad treisse Hec*toir indás* Troil i ngnimaib gaisc*id* & engnama. ‘Ní d'opa[d] chena in cathaigthe atberam sin’, ar íat. IS ann asb*er*t Calchas fríu, a fástine Apaill, arna deirgitís ferand na Trói, ar rop fhocsi {MS page 160a} acách dóib tuitim na Trói. 1410] *[Dares c. 31.]* O thánic, trá, cend in mithisi dolluidh Agm*emnón* & Menel[a]us & Diómid, Ulix & Áiaic dochum in chatha. Dollotar da*no* na Tro*iandai* don leith aile im Throil im Áeneas, im Helin, &c. Rofhúachtnaighsetar na dá ergail cotrén & cotnúthach. IMthusa im*morro* Throil, tánic reme co cath na nG*ré*c. Rofúabair gleo 1415] n-amhnas n-agthidhe d'ferthain f*or*sna sl*úagu*. Roathchummai Menelaum isin chétna ergail. Dorat íartain tafhonn ndermáir f*or*sna slúaghu co rangat*ar* na sc*ur*u. ÍSind lathi árnabárach dolluidh Troilus & Alax*ander* ría slúag na Troia*ndae*. Tic im*morro* Agm*emnón* & Diómid & Ulix & Nestoir & Áiáx m*a*c 1420] Tel*amoin* & Menelaus ria cath*aib* na nG*ré*c. ISin fhechtain íar*um* má rofhácaibhset nech isnaib scoraib a*cht* Achíl cona muint*ir* & *con*a sl*úag*. Achar, thrá, indas na hesorgne rofersat díblínaib. Ní rodomair nech ann cert díaraile. Rodechradh ann im Throil & nob*er*edh báre cósna G*ré*cu, co mbiid im-medhón 1425] in tslúaigh. Noléicthe láthir láich dó f*or* lár in chatha co mbid rót n-urchura úad cen nech día naimtib fair. Nirbo lenbháidhi in t-am*us* dó ferann claidib & búali bodba & cathmúr do chollaib do dénum imbi 'mácúairt im-medon a námhat, co mbá híat a namait nobítís et*ur*ru & a muint*ir* fadheisin. IS annsin 1430] rofúabair drong na míledh co rubái Diómid etarru & dorat tafhonn f*or*ro. Rofuabair íartain drong na rigraidhe co n-Agm*emnón*: dorat breisim f*or*ru co romarb ríg etarru. Dásthir imbi íarum, & rodn-imbeir f*or*ru am*al* fóelaid {MS page 160b} etir cháircha, coros-timairc remi corici na sc*ur*a. Robátar, thrá, fon innus sin 1435] i cathug*ud* f*ri* ré .xxx. laa. Mor *trich*at, mór *cethrach*at, mór *cóic*at, mór c*ét*, mor míle doroc*ra*tar díb frisin ré sin. INtan di*no* atchon*nairc* Agm*emnón* in slúag romór do thuit[im] día muintir, & ní raibi do shlúagh ádhbur cathaighthe --- p.46 fri Troia*ndu* íar ndíth a muintire, dochúas úad do chuinchid 1440] ossaid f*or* Príaim co cend shé mís. Rothóchuirthe, thrá, co P*ri*aim a huile thóisigh, & roinnis dóib tíachtain ó G*ré*caib do chuinchidh ossaid lethbl*i*a*dne*. Ní roétadh im*morro* o Throi*andaib* & o Throil anísin co hésc*aid*, *acht* aráidhe doratsat a himpidhe P*rí*aim. Tancat*ar* íarsin a techta na nG*ré*c dochum 1445] na scor. Íar tabairt ind ossaid roadn*acht* cách a charait & a chocéle, & ro othroit da*no* in lu*cht* athgóite la hAgm*emnón* .i. Diómid & Menelaus. Dorónsat da*no* in Troia*ndai* a cétna .i. roadnaicset a marbhu, rolegesaighset a c*ré*chtna*igthiu*. Bái comhairli íarum lasna rígaib G*ré*cdaib dús cind*us* do-b*ér*dís 1450] f*or* Achíl techt isin chath, fóbíth ní fríth léo láech tairismhe Troil acht eiseom; co roaslaighset f*or* Agme*mónn* feisin techt do thóchuiriudh Achíl. IS annsin, trá, roattaigh Achíl inní Agme*mnón* connábád cocad doneth, *acht* commad síth: ‘ar is ferr síth sochocad. Mad cathug*ud* im*morro* dognéthí cuirfitsa 1455] mo muintir do chongnum frib, arná digese fo uile éra.’ Téit Agm*emnón* día thig budhech f*or*fáilid. *[Dares c. 32.]* O thánic, thrá, aimser an catha rochoraigset Troi*andai* a slógh. Roecratar da*no* G*ré*ic a cath don leith aile. IS annsin roghab Achíl f*or* g*r*esacht na Mirmedonda colléir, & 1460] ros-faide 'na snadmaimm {MS page 161a} chatha do chathug*ud* fri Troi*andu* & f*ri* Troil, & atrubairt f*rí*u da*no* ara tuctáis cend Troil dósum léo. Ásaidh comrac úathmar anachnidh et*ir* dá n-indna na cath. Rodásed imna Mirmedóndaib; is bec na romid an tal*am* fo cosssib la fichud na feirge bái 'na mbruinnib. Ba 1465] méte léo ná fagebtáis a ndoithin debtha & urgaile co f*or*cenn mbetha. Ba méite léo ce*ch* beim dob*er*táis nothascertáis na firu co talmain. Ba méte da*no* léo nothaféntais na Troi*ándu* corice a cath*raig*. Ba méite da*no* b*éu*s leo nóráinfidís & nobrufitís m*úr*u na Trói. Manbad nert na fer doralatar fr[i]ú aráidhe 1470] ní fáilsaitís mani chobhrad Troil. INTan di*no* atchon*nairc* Troil in dechradh romór & in luthbás & in búrach rofersat na Mirm[id]ónda, & antan rotheilcset a ngái fair feisin, ros-lín bruth & ferg, & atraracht an lon láich asa éton combó comfhota frisin sróin, & dodechatar a dí --- p.47 1475] shúil asa chind combat sith[ith]ir artemh f*ri*a chenn ane*cht*air. Ropo c*um*ma a fholt & cróebred sciád. Rofhóbair an cruthsin na slógu, am*al* léoman léir lán lui*nd* letarthaigh reithes do thruchu torc*ra*ide. Romharb, thrá, trí cóicthu láth ngaile do G*ré*caib & Mirme*dóndaib* lásin cétrúathar míled ron-úc aranammus. 1480] Ataig c*um*masc íarsin f*or*na slúagu uile & romill na G*ré*cu & romarbh na Mirm[ed]ónda corici beolu na scor. *Ocus* rolá ár na slógh, & is do díármidhib na Togla an-romarb Tróil in lássin *nammá* dona G*ré*caib. *Ocus* is cuit péne má roéla nech don tslúagh uile úad nád bád baccach *no* dall *no* bodhar 1485] *no* cérr íarna {MS page 161b} thescad & íarna timdibe d'fh*or*gab a gái, do ghin a chlaidhibh, do bil a scéith, do ind a duirn, do bacc a uille, do remor a glúini, conad immále noimbredh f*or*ru báirne na cloch, creta na carpat, cunga na ndam, cécht na n-arathar. Nógebed da*no* na scíathu & na claidbe & na sunnu & na homnada, 1490] *co*na bitís 'na láim *acht* a t*er*úarsena íarna mbrisiud oc slaide a námat. IS sí a mét, trá, dochótar f*or* techedh *con*idh isin fechtain tárrasair Áiaic m*a*c Telamóin daran-éise. Rothintái Troil cona Throi*andaib* com-mórbúaidh & com-morchoscur fó t*rá*th fescoir día cath*raig*. Bái brón mór in n-aidchi sin i 1495] ndúnadh na nG*réc* tría ágh láma Troil. Tarthut léo a óete in mic & a laghad nofulngaitís f*or*gla trenfher & fheinedh íarthair in betha imbúaladh fris. Asb*er*t cách uadhib f*ri*a chéle, díambád lán a *fich*e bli*ad*an nomairbhfed in slógh ule & ní rise*d* fer innisi scéoil diib úad co tír na G*ré*ci f*or*cúlu. Diamad fher i 1500] f*or*mna a áise, nobíad ós churada & trénfheraib in tal*man* ó t*ur*cbáil ngréne coa funedh, & nolínfadh in domhun dia ailgib & día gaiscedhaib & dia mórglonnaib, & doróscaighfedh ced do Ercoil ar neurt & chalmat*us*. Día sirtha fair com*bad* tríchtach a ríghe na Tro*iandae* nofhollomnaigfedh f*or* fhiru tal*man*, othá 1505] crícha Iuenes co hinnsi na mBretan fri domun aníarthúaid. Robad óenrí, thrá, fó chetheora árda an domhuin. si. r. Issin matain arnabárach dolluid Agm*emnón* cona shlogh. {MS page 162a} Dollotar da*no* uli thóisigh na Mirmedonda cobághach bruthmar cech ndíriuch arcind Throil. Ó rochomraicset im*morro* --- p.48 1510] na dá chath, rofiged gléo garb ann. Dorochratar sochaide do cechtar in dá lethe. Robátar sist in cruth sin oc cathug*ud* ce*ch* lái. Nos-fúabred T*ro*il ca*ch* día, & focéirdedh an ár corici na scuru. *Ocus* rogab eill dona Mírmedon*daib* se*ch* cá*ch*, conascirredh láma díb co teigtís 'na les co Achíl. 1515] INtan íarum atchon*nairc* Agm*emnón* na hilmíle do thotim día muintir & in f*or*dinge dorat Troil f*or*ru, doch[ú]as uad co P*rí*aim do chuinchidh ossaid, *trich*at laa fri adhnacul a marb, fri híc á crechtnaigthe. Dorat P*rí*aim in n-ossad sin fóbíth a cétna do dénum. 1520] *[Dares c. 33.]* O thánic, trá, aimser in chatha tecait na Tro*iandai* am-mach asa cathr*aig*. Tinólait na G*ré*ic don leith aile. Tic da*no* Troil fóisin dochum na herghaili. Roimmáig na G*ré*cu. Rothaf*onn* na Mirmedónda remi dochum na scor f*or* techedh. Iarsin, trá, rogab ferg & luinde a[n]ní Achil oc décain an madma 1525] ce*ch* lái ara ammus. Garb leis in glés nógebedh Troil ce*ch* lái f*or* a muintir. Ingir da*no* leis a déghmuinter & a degóes imgona, a chóemh & a charait, do thuitim isinn ármáigh arabélaib. Mebol leis da*no* in moethgilla amulach doná roás finna nó ulcha do beith i[c] c*um*mai & oc letrad trénfher íarthair in betha doná 1530] raibi cudrumus do shíl n-Ádhaim coséin. IS and sin dochúaid fadheisin isin chath, & is*ed* dochuaid ce*ch* ndíriuch {MS page 162b} arcind Troil. Ó'tcho*nnairc* Troil anísin ros-fritháil. Condrecat íarum comrac déssi diblínaib. Fócherd Troil fair erchor do gai mór co rodn-gon. IS f*or* fheraib, thrá, rucad úad día scoraib intí 1535] Achíl. Robátar, trá, fón innas sin in tslúaigh oc thúarcain co cend sechtmaine. Sochaide im*morro* dorochrat*ar* etarru frisin ré sin. ISin tsesed lau im*morro* íar crechtnughudh Achíl dodechaid isin chath arídhisi, & rogab a[c] g*re*sacht na Mírm[ed]onda 1540] co robristís f*or* Troiándaib. INtan robói in grían oc fresgabáil hi clethe nime & doratni f*ri* glennaib & fhánaib, tánic Troil dochum in catha. Fóchérdat G*ré*ic gáir mór estib ic aiscin Troil. Tecait na Mirmedonda arachind & fillit fair, fóbíth is f*or* eoch robái, Do ségdaibh an domain ana nderna do clesaib 1545] gaiscidh arambelaibh .i. febas in dibraicthe, glice na hersclaige, --- p.49 trici na trénbéimend. Roimir a búrach & a baraind f*or* martad na mbuden, f*or* marbad na míledh, f*or* slaide na slógh. IS do dírimib na Togla an-romarb Troil & a ech do G*ré*caib isind lathisin nammá. Ó'tcho*nncatar* íarum na G*ré*ic sochaide 1550] móra do marb*ad* do Throil, doratsat uile a me*n*main f*ri* tetarracht a marbtha. Tan di*no* robái Tróil ocond imguin fócherdar erchor f*or*sin n-ech bái fói, coruc arrinde thriit, & co rolá an t-ech trí bidgu i n-árde, & co torchair dochum thal*man*, *ocus* rola Troi f*or*sin leth aile 'na lighu. Ríasíu atrésedh súas tic 1555] Achíl cotric & co-{MS page 163a}tinnendsach ar a ammus, & dobeir f*or*gab do gái mór fair, co ríacht co tal*main* triit, *co n*-erbailt Tróil de. Tan íarum dorat ammus f*or* breith leis an chuirp dia scoraib, is ann tanic Memnón dub adochum, & rob*en* uad in corp arécin & rogon Achil feisin. Téit Achil iarna guin dia 1560] scoruib. Tainic Memnon 'na degaid docum na scor cona sluagaib imbe. INtan íarum atch*onnairc* in caur úathmar as tresi robói do síl Ádhaim .i. Achíl, ni rodam dó ce*n* tinntud f*ri* Memnon. Condráncat*ar* iar*um* comrac déisi iar cathugud dóib f*ri* hed ciana. Dorochair Memn*on* iar fuirmed ilchrecht fair, 1565] & rocr*echt*naiged ced Achil, & dochoid dia scoruib co mórbuaid & morcoscar, & robáss ica othrus intib cofata. Ond uair iar*um* doroch*air* Troil & Memn*on* romebaid f*or*sna Troi*ándu* docum a cath*rach*, co farcsat ár mór do degdóinib, & roiatta na doirrsi colleir. O tainic iar*um* ind adaig, dochotar G*re*ic dia scoruibh 1570] co mbúaid & coscar. Docúas arnabarach o P*ri*am do cuinchid osuid c*o* cenn *trich*at lathi. Rofhoemsat G*re*ic indnisin. Rohadnacit iarum la Priam Troil & Memnon & sochaidi aile archena. Mad in coiniud im*morro* rof*er*ad f*or* Troil & Memn*on* is diaisneti am*al* 1575] doronad. Ár robat*ar* sluáig Asiae et*ir* fer & mnái, et*ir* m*a*cu & ingina, *et* reliqua sen & occ, oc lámchomart & occ nualguba i n-oenfecht & i n-oenuair. Rothelcs*e*t f*ro*sa dér ndichra. Robensat a fulta dia cenduib, & roruamnai[g]set a n-aigthi la tiachra ín --- p.50 gnima. Fobíth is é insin lathi i torchair airther in betha .i. 1580] ardtoisech na huili Asiae móre .i. rí na P*er*s & ind Egept do tuitim ann .i. Memn*on*. Mad im*morro* caur & {MS page 163b} cathmil*id* & cliathcomla cathu fher mbetha & in m*a*coem án aurdairc imma n-ergidis macrada na Tr*oiandae* f*ri* cluchib & chetib do thutim and, ba moresb*aid* don Assía ule. Ba sí so, t*ra*, cétorgain 1585] na Trói. Ba húath lasna míleduib techt i cath daréis Tróil, ar ba comnart leo a m*en*ma o nabiid Tróil rempau, ár nochanos-gebed uath na oman imi in ce*ch* cath & in ce*ch* cathroi i tegedh. Deithb*ir* ón da*no*, ar cia ro[b] m*a*ccaom som arái n-aisi, robo cathmilid arai n-engnama, robo gart arái n-enig. 1590] IS iat sin, t*ra*, scela & imthechta & aided in coiced tréncathmile*d* sil Adaim ule .i. Troil. *[Dares c. 34.]* IS annsin, t*ra*, doroni Ecuba be*n* P*ri*aim comarli cealcaig n-indtledaig. Olc lea a dá m*a*c lancalma do marb*ad* da Achil ce*n* a digail fair. Rotocured iar*um* Alax*ander* dia 1595] hindsaigid co roindled etarnada f*or* Achil. Fobíth nofaidfeth si techta c*o* hAchil dia tiachtain co tempull n-Apuill do naidm Poliuxina ingeni P*ri*aim dó, & do dénam sitha f*ri* P*ri*aim. Rogell Alax*ander* co f*or*bthechfed andisin dia tísad Achil isin coindi. ISind aidchisin iarum fadeisin dor[o]ega Alax*ander* 1600] mileda rochalma rotestamla na Tr*oiándae*, & ros-tinoil co hídhaltech Apaill Timbrecda. O thárnecatar, t*ra*, na hisea rofoidi Ecuba techtairi do togairm Achíl. Ro-indis in techtairi do Achíl indi 'ma rofoided. Robo failid ri hAchil annisin & ba fota les cid c*o* matain, ar serc na hingine. Doluid di*no* arnabarach Achil & Antiloicius m*ac* Nestoir a comalta malle f*ri*ss 1605] docum an ídaltighe am*al* asb*er*t ín techtairi f*ri*u. At*ra*igh iar*um* Alax*ander* cona-muinntir asa n-etarnaidi & rogab oc gresacht na mileadh. {MS page 164a} INtan íarum atchondcatar Achíl & Antiloic anísin roláset a n-étaige diib f*or* a láim clí & doroslaigset a claidbiu. Rodásed íarsin im Achíl, & roimb*ir* f*or*sna 1610] slúagu a bruth & a baraind, & ros-fúabair cofergach & coferamhail & dorochrat*ar* ilmíle díb leis, conid do dírimib na Togla ana torchair leis an lásin don gérrchlaideb bái 'na láim. Conostoracht Alax*ander* íar márbhad Antiloic, co tarat ilcrechta f*or* --- p.51 Achíl. Rodn-gonsat da*no* na Troi*ándai* adíu & análl, co torchair 1615] fodéoidh la hAlax*ander* íar mbeith fota oc debhaidh & ic imthúarcain. Ro[fh]orchongair íarsin Alax*ander* corp Achíl do chor fó chonaib & énaib & alltaib. Dogéntá da*no* anísin mani thairmescad Elena. Tuc*ad* íarum corp Achíl do G*ré*caib. Mór, thrá, in brón & in cóiniud robói ind n-aidchi sin i ndúnadh 1620] na nG*ré*c. Nír'bó brón ce*n* fhátha doibsium ón anísin, fobíth dorochair a cathmílid calma & a cléth bága f*rí*a naimtiu, & intí rodhingaib Hec*toir* & Troil diib & na tóisiuchu Troia*ndu* olchenai dorascrat*ar* ilmíl[i] día slóg*aib*. Rodn-gab athrechus do thecht an tslúag*aid* e*tir*, ar dorochrat*ar* a tóisigh & a trénfhir 1625] & ar-rig. Annso ce*ch* ní léo da*no* Achíl do marbhadh, ar día mbeth Achíl rempu nofhailsaitís ce*ch* docair chatha & comraic & achomlaind donicfad. *[Dares c. 35.]* Bai comairle in aidchisin la rígaibh na nG*ré*c dús cía dia tibértáis comarb*us* n-Acíl. Ba sí a comairle, a 1630] thabairt do {MS page 164b} Aiaix m*a*c Telémoin, ar is hé ba foicsi carot*ra*d dóa. IS and asb*er*t Aiáx m*a*c Tele*moin* ba córai dóib techt úadib arcenn Pirr (piroc [pyrrós] interpretatur rufus) a m*e*c fadheisin robói i n-inis Scir la Licoméid, lia senathair .i. lá athair a mháthar. Ba tol do G*ré*caib uile anísin. *Ocus* 1635] rofhóidhset Menelaum f*or*sin techtairecht sin arcend Phirr. Roléic íarum Licomeid leos*um* Pirr do gabáil gaisc*id* a athar. O thánic, tra, cend na mithisi, rochóraig Ag*memnon* a chath, & rogreisi na míledu. Tecait da*no* Troi*ándai* don leith aile: ferthar cath cróda and, & dofuitet ilmíli don tslúagh ce*ch*tarda. 1640] Roláadh gáir móir and disíu & análl. IS annsin robói Aiáx lomthornacht isind hirgail. Robái da*no* Alax*ander* ic saigted na slógh a hucht chatha, & doroscair sochaidhe móra do G*ré*caib. Rolá íarum erchor do saighit f*or* Aiaic, o robói lomthorn*ocht* isin chath, co ndech*aid* 'na thóeb. O dodech*aid* íarum 1645] bruth & f*er*g na gona innsidhe rofhúabair t*rí*asin cath co hAlax*ander*, & ní thall láim de corus-marb & corus-mudhaig. Dochuaid im*morro* Aiáx m*a*c Tele*moin* dia scoraib & tall a saigit ass & atbath iarum foc*ét*óir. Berair da*no* corp Alax*andir* don chath*raig*. IS and, trá, robris Diómid f*or*sn[a] Troi*ándu* iar tuitim --- p.52 1650] Alax*andir*, & rolá a n-ár corice doirse na cath*rach*. Cénco beith, tra, doimniudh na Troia*ndae* acht an búrach rofher Diómid f*or*ru isin lathisin, ba léor do ár & do mortlaid: ár ní rabe ní bad gránche oldás in luathletrad & in luaththinme dorat f*or*ru f*ri* doirse na cath*rach*. Dochúaidh Agme*mnon* {MS page 165a} íarsin co 1655] nGrécaib imbi, co ndeisidh im-medón-cathraig & co ndernai f*ri*thairi impi corice in findmatin arnámhára*ch*, ar ní rabe isin Trói nech dob*ér*ad dorair doib daréisi a ndeghthóisigh .i. Alax*and*e*r*. Mór, thrá, in brón & in dubha robái in n-aidhchisin hi cath*rai*g na Troia*ndae* do díth a ndegrígh. Tróg an golgaire 1660] rofhersat and fir & mná, et*ir* áis & óitid. IS annsin dororchair in cing & in cathmilid dédhenach rochongaib ócu airthir in betha. Robadh ingir éim la f*er*aib in tal*man*, o t*ur*cbáil co funedh, timdíbe a chuirp seom dis n-aichintigtís a ecosc som: fobíth ní raibi deilb am*al* deilb Alax*andir* et*ir* méit & maissi 1665] & mórordun, etir chruth & chéil & chomlabra, et*ir* détgen & dénum & deichelt, etir fholt & ulchai & aghaidh, et*ir* gnáis & gáis & gaiscedh. Ba tairmesc do airbrib na nGréc din chathu- g*ud* taidbriudh a chrotha. Ba techta dar tíre cíana día décsain. Bantrochta im*morro* na G*ré*ci nod*er*cdís fair ic breith na mbuaid 1670] i n-oenuch Elédem ní bá fíu léo asscin a fer feisin íarná aiscin seomh 'na thimthuch óenaigh. Roleth, thra, allud & ánius & urdarcus Alax*andir* fon Assía & fon Éoraip ule sícc. Doratsat émh na Tróianda dímhicin f*or* a cathr*aig*, fóbíth atbath a fréscisiu & a ndúal tesaircne & a lennán uile etir fhiru & mnaa. Ar 1675] intan nothéged i cathug*ud* noíadaitís fir & mnaa láma fair ná díchsed i n-eslind et*ir*. Dég aurachille lá techt ananat (sic) uadhibh. {MS page 165b} Ní raibe día bráthribh domna rígh bád ferr oldáas, et*ir* chruth & chéil & chóir ngaiscidh. ISsin matin arnábárach im*morro* dollotar do adhnacul chuirp 1680] Alax*andir* .i. P*ri*aimh & Ecubu & Elenae, ar ná miscnighed na Troi*ándu* & na carad na G*ré*cu, do díth a fir. *[Dares c. 36.]* ISind lathi sin im*morro* rothinóil Agmem*nón* na G*ré*cu do doirsib na cathr*ach*, & robói ic grennug*ud* na Tr*oiánda* co tístáis asa cathraigh do cath frisom. Rofhorchongair 1685] im*morro* Priaim f*or* a munntir f*ri*thairisem cocalma & gabáil --- p.53 na cathrach co tísadh Pentisilia ríghan na cíchloiscthe cona slóg*aib* do chongnum & do chobair dóibh. O thánic im*morro* Pentisilia rosher*n* arnábárach in cath inaghaidh Aghme*mnoin*. Húathmar, tra, an choimleng, c*ró*dho in claidbed & in coscrad 1690] tuc cách arachéile isin maighinsin. Ba tnúthach rofherset na mná armachai an choimleng. Nobristís na hergala f*or* fhíana rochalma fher n-Éorpa. Noléced ferscál annsin a bernai chatha do banscáil. IS and sin *con*driced Pentisilia f*ri*sna trénfiru commarbad ce*ch* fer aruáir díb. Beg nár-bud rescidir f*ri* banna 1695] d'f*or*dorus i n-aimsir foilc cathmílidh chróda iarna tuitim doc*um* thal*man* tré ágh a comlaind ar galaib deisi. Ni fóelangatar iar*um* cathmilide na nG*ré*c an luthfás romór & an dechradh rofhersat na banfhénidi f*or*ru. Rotheichset íar*um* corice na scuru. {MS page 166a} Rochuir Pentisilia cona bantrocht ár mór 1700] díb co ndechat*ar* ísna scoraib. Roshreth íarum an banmílid a slóg imna sc*ur*u 'mácúairt. Roloiscthe léa drécht mór dona longaib. Dob*er*ed cath cach lái dóib fón-innas[s]in, & nóbris*ed* f*or*ru co teigtís im-medón na scor f*or* techedh & isin fechtain nothairis*ed* Diómíd a oénur f*rí*esi, fóbíth batir athlamiu na mná 1705] andáti na fir. Ar intan dourgabtáis na Gréic a láma f*ri* tabairt béime no f*or*caib, nothócobtáis na mná a scíathu immátimchæll dond ersclaige: intan im*morro* immarchúiritís na G*ré*ic a scíathu & a mboccóti f*ri* ersclaige & fri himditin, in leth día nochtatáis íar*um* nocriathraitís ona mnáibh. INtan iar*um* na 1710] fhoelangtar na G*r*éic ted[fh]úaparta na mban lánchalma dona fríth sét na samail do mnaib domhain, dochótar 'na scoraib & roíad*sat* na doirse coléir. *Ocus* ní rol ic Ag*memnon* dóib dul ammach asin dún co tísad M*en*eluas asin G*ré*ic. Tanic da*no* fóisin M*en*eluas & Pirr co dúnad na nG*r*éc, & tuc*ad* arm a athar 1715] do Phirr, & doróni cói & lamchomart f*or*a lighe, *ocus* nír-bó gan fhotha dhó. IMthusa im*morro* Pentisilia, tánic isin cath am*al* dogníth ca*ch* lái, & dothét do dóirsib na scor. Córaigid Pirr da*no*, rí na Mirmedón[d]a, a chath don leith aile. Srethais da*no* Ag*memnon* --- p.54 1720] slogu na nG*ré*c archena. Doroichet diblínaib arcind Pentisiliae. IS and sin roslaidh Pirr ár dérmár {MS page 166b} dona cíchlois[c]tib, & robris f*or*ru co táníc Pentisilia. O thánic-sidhe íarum condric comhrac ndéssi f*ri* Pirr. Robat*ar*, thrá, co dead lái cach díb oc tuarcain a scéith f*or* araile, & ní ruc nechtar f*or*gab 1725] for toind arachéile. Robo chródha, thrá, in comlonn banscáile rofhóbair Pentisiliae andsin .i. comrac f*r*isin láech is treisiu robái i n-airther in betha, & romarbh sochaide móra dona sluag*aib*. Laa n-and dorat Pentisiliae f*or*gab f*or* Phirr coros-loit 1730] cogarbh. Dochuaidh íarum ferg & bruth na gona hi Pirr, *co n*á fitir úath ná herod ic indsaigid Pentisilíae. Fegait comlann ndéise. Ropo ferda, thrá, an comracsa, aráide ba f*or*threise gaisce*d* Pirr. Dorochair Pent*isiliae* a comrac déisse. ÍAr tuitim im*morro* na rígna romemaidh f*or* na cíchlois[c]tib 1735] & f*or* na Trói*a*n*daib*, & rolá Pirr & Díomid ár mór díb, co riachtat*ar* dóirsi na cathrach. Iadait íarsuide na G*ré*ic immon cathr*aig*, & ferthar in cath impe 'mácúairt. *[Dares c. 37.]* INtan íar*um* atchon*nairc* ríg & tóisigh na Tro*iandae* ná slúaghu se*ch*tair & a mbeith immon cathr*aig*, 1740] dochótar do acallaim Príaim. Bátir hé na tóisigh tháncat*ar* and .i. Antinóir & Polidamas & Áenéas. Do chomhairli da*no* thancat*ar* dús cid dogentáis f*ri*sna mórshlúaghaib rogabsat f*or*ru. Rotóchuirit a uile thóisigh do Príaim, & roíarfaigh dóib ced rop a[d]láic léo *[do]* dénamh. IS andsin asb*er*t f*rí*u Antenor. 1745] ‘IS cuitbiudh dúib’, ol sé, ‘cathug*ud* f*ri* G*ré*cu, ar atbathatar {MS page 167a} f*or* mílidh, rotascrait f*or* láich, dorochrat*ar* f*or* tóisigh, romarbthá maicc Príaim & ce*ch* óen dodechadar asna hailithírib do f*or*tacht dúib. Marait im*morro* tóisigh na nGréc .i. Menelaus & Pirr m*a*c Achíl, nád étrese oldáas a athair, & Diómid 1750] & Aiáx Locrus & Nestor & Ulíx. Dobar-timairced íarum isin chathraig & rodúnta dóirse na cathrach f*or*ib. ‘ISs e*d* as maith duíb íarum’, ol sé, ‘b*er*ar úaib Helena do G*ré*caib & in brat olchena tuc Alax*ander* ó inis Citherea. Raghdait íarum --- p.55 G*ré*ic día tigh co sith & cháinchomrac.’ Ó robátar síst oc 1755] trial dénma in tsíd, at*ra*acht Amfimacrus m*a*c P*ri*aim isind aire*cht*. Moethóclach rotrén insin, & rorádi briathra and fri Antinóir & f*ri*sna hí robátar 'na óentaid .i. ‘Bá córu duib’, ol se, ‘commad g*re*ssacht in tslúaig dognéth sib & techt rempa do chauthug*ud* f*ri*ár náimtib tarcend far tíre & f*or* n-athardai 1760] & f*or* cathrach.’ ÍArsindí, trá, rof*or*b Antinóir na bria*thra*sa atraracht Aéneas m*a*c Anacís co n-érbairt aithesc n-álghen f*ri* hAmfimacrus. ‘A m*ai*c’, ar sé, ‘bá férr síth & cháinchomhracc *oldáas* eisíth & debach.’’ *[Dares c. 38.]* Asraract da*no* Príaim fadeisin co ndérbairt 1765] ‘Cía beithisi émh’, ar sé, ‘a[c] cuinchidh shítha & chóru? Is triuib tháníc ce*ch* n-olc dorónad sund. Bátir sibh tóisig rofhóidius[s]a co G*ré*cu. Rofhóid*us*a émh indarade do chuinchid mo shethar dam o rígaib na nG*ré*c. {MS page 167b} Intan íarum dodech*aid* fo mélacht & fo éra, ó ulib rígaib na nG*ré*c robái ic aslach & 1770] ic tabairt immón airtabarta catha do G*ré*caib. A chéli, da*no*, is hé roairg inis Citherea, maille f*ri* hAlax*ander*, & tuc esti Helenam & in mbrait olchénai. IS airi sin íarum ní híarata cid dúibsi in síth. Bid far m*en*mai f*ri*s im*morro* corbat erlamha intan seinnfider in stocc oc techt dochum na ndorus do thabairt 1775] chatha c*rú*aid codait do G*ré*caib, do brisiud dúib f*or* far naimtib nó for mbás fadeissin.’ O roscáich íar*um* rád na mbria*thar*sa dochóid cách día thig. Dochoaid íar*um* Príaim isin rígthech & rogaired a m*a*c chuici .i. Amf[im]acrus, *ocus* roráidh fris ‘Atág*ur*’, ar sé, ‘in 1780] lucht atáat ic eráil an tshídha do brath na cathrach conid-ed is cóir deisidhe a marbad ria síu chinnit in chomhairle sin.’ Derb leis mani mairntae in chathir robad cathbúadach f*or*a naimtib & nobrisfedh f*or*ru. IS e*d* comairle doróni P*ri*aim. Rotinolait leis a mílid rochalmai do dénum ind échta ríasíu nof*or*baitáis 1785] lucht na comairle brath na cathrach. Rogell dó iar*um* Amfimacrus dogénad aní roforchongair P*rí*aim fair. ‘Déntar cobled mor lend’, ol sé, ‘& gairter na toisigh do chathim na fleidhe. Tinólfatsa míledu do chumsanad f*or*ru.’ *[Dares c. 39.]* IMthuasa im*morro* na tóisech .i. Antinoir 1790] & Polidamas {MS page 168a} & Aucligón & Amfidamas, o roscáilset asin dáil lotar co mbátar i n-óenimacallaim & roairchis cách úadib a imnedh f*ri*a chéile. Ba t*ro*m léo aní roráidhi P*ri*aim, ar bá ferr leis a dílgend féin & dílgend na cathrach & a athardai oldáas síth fri G*ré*cu. IS and asb*er*t Antinóir ‘Bái comairle 1795] lemsa duib’, ol sé, ‘& ticfad far less di, man bamm imeclach dia rád.’ ‘Apair-seo éimh’, ar na tóisigh aile, ‘& ní ricfa cænn scéoil úainne tar tech, & ceped comairle dob*ér*a dogénamne airiut.’ ‘Tiagar úain’, ar Antinóir, ‘artúus co hÁenéas, co raib acaind isin-comairle.’ Tánic da*no* Áeneas andóchum, & 1800] rofhíarfaig díib ‘cidh comairle is áil dúib do dénum?’ ol Áeneas. ‘IS hí da*no* ar comairle’, ar Antinóir, ‘mádat óentadachsu frinn. Nech úainn do the*cht* co G*ré*caib do acallaim Agm*emnoin* & mathe na nG*ré*c archenai, co tartar glinne & enighe frinn im anacul ógh ar muint*er*i darcend bratha na cathrach 1805] & dílsighthe ar n-atharda & tréoraigthe éolais doib co rígphelait P*rí*aimh.’ Romol cách an comairle sin. Rocuiredh da*no* Polidamas úadhib do acallaim Agm*emnóin*, dég bá hé bá lughu cin f*ri* G*ré*cu, *ocus* roinnis do Agm*emnón* a thechtairecht do- léir. Rotóchuirit íarum ríg na nG*ré*c i n-óendáil co hAgm*emnón*, 1810] & atfet dóib aní frisa-tánic Polidaim .i. do brath na Trói darcend síth & charat*ra*idh dóib féisin. *[Dares c. 40.]* IArsin, trá, {MS page 168b} roíarfaigh Ag*memnón* dona ríghaib dús cedh dogentáis f*ri*sna bráthemhnaib, in tibértáis rátha fríu fó ná tibhértáis? Atrub*airt* Ulix & Nestor, nír'bó 1815] fír et*ir* do Pol*idaim*, acht as f*or* ceilg thánic. Mádh Pirr im*morro*, ní thorlaicside chucai etir scél Polidaim. O rodheimhnighestar dóib íarum Polidámas, nách fri scél mbréci thánic, rochuinchidar G*ré*ic comhartha chucai. Atrubhairt Polidaim ‘cidh isind úairse ría techt damsa dechastái dochum na Trói 1820] oslecfaid Áenæs & Antinóir dóirse na cathrach reimhib.’ Atbe*r*tatar íarum tóisigh na nG*ré*c día fegatáis in comhartha .i. caindle adhanta do thaspén*ad* dóib, & día cloistís guth Áeniasa --- p.57 & Antinóir nofhirfaitís al-luga f*ri*sna brathemno .i. Antenóir & Aucoligon & Ippitamas & Aenáes & Anachis do anacul cona 1825] mnáibh & m*a*ccaib & inghenaibh, cona mbráthrib & chobnestaib & chocélib & cona fhochráibib archaenai. *[Dares c. 41.]* O rogléset íarum a córu rogab Polidamas tús rempu dochum na cathrach .i. cosin dorus díanid ainm Scea. Fúarat*ar* íar*um* comartha día comarthaib and .i. cend eich fhind 1830] i n-imdénam uas an dorus. Tancat*ar* íarum lucht in bráith .i. Áenaes m*a*c Anachis & Antinóir i conde na nG*ré*c. IMth*us*a im*morro* P*rí*aim, robói ce*ch* rét i fúr & i n-erlamha aici do marbad lochta an braith & do chathug*ud* darcend na cathrach. Rothinolset íar*um* tóisigh 1835] in braith a munt*er*a & a coemu & a cartiu dochum an doruis hi tardsat comartha {MS page 169a} do Grécaib conid and bát*ar* immon dorus adíu & anall. Tancat*ar* G*ré*ic fóisin dochum an dorais díanid ainm Scéa. Lucht in braith rooslaicset in dor*us* & rofhursainset caindle f*ri* haigthe a carad & a cocéle, & roléicset 1840] chuca isin cath*raig*. IS síad so im*morro* na tóisigh roléigset chuca .i. Pirr m*a*c Achíl hi tosuch & Diómid & Menelaus m*a*c Átir & araile toísigh arch*en*ai Pirr, im*morro*, is é robói ic anacul a muinntire uile in lochta romairnset an cathr*aig*. Rogab, thrá, Antinóir tóisech ria mbuidnibh & slóg*ad* na nG*ré*c 1845] dochum denna & rigimscingi & rígpheláti Príaim, dú ir-rabatar f*or*gla thóisech na Tróianda uile. Indarlat dofóethsad an tal*am* fó cossaib ar threise na toilge ron-ucsat & ar mét na feirgi. IS ann sin, trá, roimbir Pirr m*a*c Achíl a bruth & a baraind & a bidbanais f*or*sna Tr*oiandu*. Dorochrat*ar* sochaide díb in 1850] n-áidchisin día láim. Doroch*air* and íar*um* Pontius m*a*c Ephrói, p*ri*merlabraid na Tróiandai ule indegaid An*te*noir. Doroch*air* and da*no* Coréb céle Casandra ingene P*rí*aim. M*a*ccóem insin & ánrad & rind n-ága airthirthúascirt in betha. Ní moo andá sechtmain o thánic an chath ... co ronasced dó Casandra. Ní 1855] roaccobáir im*morro* et*ir* Casandra a héilniud, *acht* rop[fh]err léa a feidligud i n-ógi & i ngænus. IS andsin, thra, tárrasair Pirr --- p.58 m*a*c Achíl in cathmil*id* i ndor*us* denna P*rí*aim, & túag dé[fh]áebrach 'na láimh, & rogab do*no* dorus as cáinemh {MS page 169b} & is áillem robói isin bith do rindaige*cht* écsamail cacha tíre co 1860] n-imdénum di ór & argut & lííg lóghmair. Roraindset íar*um* na mílidh robátar i peláit Príaim íat feisin. Tucsat drem úadhib in dorus ind lis. Rogabsat side ic frithgabáil fri Pirr & frisna láechaib arch*en*ai. In fairend aile im*morro* dochót*ar* side f*or* sonn*ach*aib & dumaib & chnoccaib togla an denna, corgabsat 1865] ic tréndíbricud na slógh, conid immaille notheilgidís forru na gae & na claidbe & na sciathu & na saigte & bairne na cloch fo chossa & sailge & cláradu & dromclai & ochtaige na ng*rí*anán & na taige cláraidh. Robrissiset da*no* benna na stúagdor*us*, & rochuirset i cenn na nG*ré*c, co rothascairset ilmíli dona 1870] slúag*aib* fón innas[s]in. Atreachtat*ar* íarum lucht na cathr*ach* cohúathmar & cohimeclach, codremon & codéinmnetach. Ní, tráth, conair theichidh acu, ar rolínsat Gréic sráti & ch[l]ochána & belata na cathrach. Robái, t*rá*, óengáir f*or*fut na Trói. IS c*um*ai nógairtís na mílid & nóeightís na curaid, nobuirtís 1875] na buirb, nóiaechtaitís na mná, nóscréchaitís na lelaip. Dála im*morro* denna Príaim, rogabsat láich lánchalmai na Troiánda íca dín & icá anacul. Fóbíth is ann robói an-roba dech d'ór & d'argut, do sétaibh {MS page 170a} & máinibh na Tróianda. Rogab im*morro* Pirr m*a*c Achíl ic tescad & ic timdíbe na comlad co 1880] ríacht féin cona sciath tríana lár. Dorat íarsin tafhonn f*or*sna Troia*ndu* robát*ar* ic daingnighud a ndorais. Deithb*ir* ón fóbíth rop hé cend gaisc*id* fer mbetha daréise an lochta lánchalma dorochratar ann f*or*an togailsea antí Pirr m*a*c Achíl díatá f*ur*aithmet sunn. IAr mbris*ed* do Phirr ind imdorais, & íar 1885] tafhonn na c*um*étaide robátar isin dor*us*, dochúaid isin rígthech co romarbh a m*a*c arbélaib Príaim. Roléci Príam erchor do gái fairseom co ndechaid sechai, fóbíth robo senóir díblide hé ann. Rolá Pirr erchor for Príaim co ndechaid inn & co ro[s]sreng archind isind imdai, & tall a cend de ic altóir Menerbe. 1890] IN-óen chonair im*morro* dochúaid Écuba & Poliuxina. Raráith íar*um* Áenaes arcend Poliuxína. Dorat im*morro* Écubu lándílsi na hinghine dó darcend a anaicthe. Rofolaigh íarsin Áenáes --- p.59 Poliuxinam fó chóim a athar Anáchis. Andromacho immórro, ben Hech*toir*, & Casandra ingen Príaim dochótar co rolaigset 1895] f*or* altóir Menerbe. Ní rabi c*um*sanadh ann, tra, co find na matne f*or* indriud & orcain na cathrach. Roloisced an chathir coraibe tría chorthair tenedh & fo smúit dethcha. Robúrestar & robécest*ar* {MS page 170b} Badb úasu. R[o]gáirset demna aéoir úasu chind, ar rop aitt léo martad mar sin do thabhairt f*or* shíl 1900] n-Ádhaim, fobíth rop fórmach muinntire dóib sin. Mór, trá, an t-anfhéth & in míchostadh robói 'sin Trói in n-aidchi sin. Robói c*ri*th ar détaib na lobar. Rotódáiled fuil nam- míled: roíachtset na senóre: roscretsat na nóidein: roéighset na hingena macdacht. Romiimrit, trá, sochaide do mnáib sáeru socheníul 1905] andsin *ocus* rothaithmigit trílse na fedb, & romarbait na slúaigh. Rohinred & rohaircedh & rodéláraighed an chathir. *[Dares c. 42.]* O thánic iar*um* soillse lái arnabárach condrancat*ar* ríg na nGréc i n-oenchomairle, & dorónsat altug*ud* buide día ndéibh & día n-arracht*aib*. Romol Agm*emnon* na 1910] slúaghu, & roheschongrad úad íarsin crod na cathrach uile do thabairt co hóenbaile, & rorand cert fodla dona sluagaib íarná céimennaib & íarna ng*rá*daib córaib. Robai comairle íarum icna rígaibh dus ced dogentáis f*ri* lucht an braith, in tib*er*tha sóire dóib fó na tib*er*tha. Rodíucarsat na slóig ule, & ise*d* 1915] roráidset: sóire & córai do thabairt don lucht rothréicset a n-atharda & a cathraig. Ce*ch* ní, thrá, rogab in slógh día ndóinib & innilib, dia sétaib & máinib, doratad dóib ule, & doratad anacul dóib *con*a cairdib & chocélib & chomal*taib* & cósna huil[i]b rótechtsat. {MS page 171a} IS annsin, tra, roattaig Antenóir inní 1920] Agm*emnon*, co roleicthe dó bec mbriathar do rádh fris. Rochétaig Agm*emnon* dósum. Rotheraind Antenoir f*or* a glúinib & rofhill fothrí íat i fiadnaisi Agm*emnoin*, & atbe*r*t fris: ‘Helena & Casandra’ ar sé, ‘atat i ngábud & i ngúasacht ar imeclai. Cid is coir libse do dénum fríu? Ba cóir chenai duibsi anacul dóib 1925] ar in degimpidhe & ar in degfhastine dogniid Casandra duib & ar in n-aslach doróne Helena im thidnacul chuirp Achíl día --- p.60 adhnacul isna scoraib dar sár Alax*andir*.’ Dorat íar*um* Agm*emnon* sóire don díis sin .i. do Chasand*ra* & do Helena. IS and sin, trá, rogaid Casand*ra* itghe darcend a mathar .i. Écuba, & 1930] darcenn mná Hec*toir* m*a*c Priaim .i. Andromacho, & roinnis do Agm*emnon* am*al* rod-carsat in días sin commór, & dob*er*dís degtheist fair 'na écmais. Rochomarlecestar Agm*emnon* anísin frisna rígaib. ISs e*d* deissidh léo a soire don díis sin. Ana fríth and íarum do dóinibh cenmóthá sin & do indmassaib forodáil 1935] Agm*emnon* don tslúag. Rugéne da*no* Ag*memnon* atlug*ud* búdi dona déib. ISsin choicatmadh lau íar*um* rothinolsat in tslúaig uile i n-oendáil día chinniud ced lathe nógluaisfitís dochum a tíre & a feraind fadeisin. 1940] *[Dares c. 43.]* Túarcabset anbtine f*rí*u co nár' bó inimrama dóib in muir. Roansat di*no* isin cathraigh t*rí*a illathibh. IS andsin rofrecáir Calchas nábtar buidig na déi díb. IS andsin {MS page 171b} dodechaid im-m*en*main Phirr chuinchid Poliuxina fo 1945] ía na fochonn romarbha ingnad leis íarum nach isin rigthaigh. Téit d chid co hAgm*emnon* Tiagar f*or* a iarair sethnoin nac 1950] O na fuair docuas uadh Antinoir. O taínic side al-laim Aigme*mnoin*, adrubair co rocuinched dó Poliuxina & co tuc*ad* il-lamaib Pirr m*ai*c 1955] Dochuáid-side do acallaim Aen innisin dó. Agme[m]n*on* i cúinchid P écin ois. dorat Áenáes inní Pol*iuxina* ar-ropo ecail l robái do thabairt fo r 1960] & fó ghin chlaidhib. *Ocus* dos-r il-láim Agm*emnon*. Co tarat sid Phirr. Rogab-side íarum --- p.61 eb dí f*or* ligu a athar Ba fercach íarum Agm*emnon* f*ri* h 1965] Pol*iuxina*. *Ocus* is*ed* atrubairt f*ri* bad tír na Troia*ndae* & ara f*or* longais. al-loss an gn dó Dochuaidh íarsin f*or* longais cosin lín rolae 1970] longaib a ndech*aid* Alaxa hinis Citherea. día tu Helind ut ante dictum. Robói .uii. mblia*dna* f*or* nuachommad fut mara Torrén. ut in 1975] O rochomlói, tra, Áenæ ais dochóidh Agm*emnon* di cathbúadach cathch mórshlúagh & *con*a buidhnib {MS page 172a} iar ndíghail a chneite 1980] ide f*or* fhiru Assia íar & íar milliudh & iar slaitt [i]mna sétaib & imna máinib na Troia*nda* féisin a f*or*neurt aib cíana comaitche fo 1985] ib in betha. Mór mbróin bái f*or* gnuis Helena do frisin Trói. Ba móo co duba-sin *oldáas* an duba ro ri ic scaradh fri hinis Cith 1990] Helen*us* im*morro* & Casand*ra* inghen Andromacha b*e*n Hec*toir* & [Ecub]u ben P*ri*aim. ise*d* rogabsat do dá cét ar sé mílebh. al-lín Antenóir *con*a fairaind hi 1995] Troi*andae* cóic cét. ar dib mílibh é lín rolen Áenáes cethri óra mílib. IS hé lín da*no* do do Grécaib la Troia*ndu*, am*al* --- p.62 [Da]réit. sé míle ar ochtmogait ocht cétaib míle. IS hé 2000] [do]roch*air* o Thro*iandaib* la G*ré*cu ria mbr [ca]thr*ach* .i. sé mile décc ar thrí cetaib mile. Cét ar shecht is hé lín doroch*air* do G*ré*caib Hechtoir a oenur. It íat 2005] toisigh *ll* Diomenus Carpedon Lepodum f*or* meis *ll* Amentius *ll* Cleofinor 2010] righ [*...*] Arcomenus [*...*] [*...*] [*...*] {MS page 172b} Pullixinus, Minon, Antipus, Leontem, Polibétes, Clopenó*r*. Dá ardtóisech domarbh Áenæs .i. Anfimacrus, Neríus. 2015] IT hé tóisigh domarb Alax*ander* m*a*c Priaim: Achíl, Palámid, Antilocus, Aíax Locr*us*, Aiax mac Tela*moin*, comthuitim do sede & do Alax*ander*.