#The circuit of Ireland by Muircheartach mac Néill #### Corpus of Electronic Texts Edition ### Background details and bibliographic information The circuit of Ireland by Muircheartach mac Néill ================================================= Author: [unknown] ----------------- ### File Description Electronic edition compiled by Philip Irwin Funded by University College, Cork and Professor Marianne McDonald via the CURIA Project. 2. Second draft.Proof corrections by Philip Irwin Extent of text: 2700 words#### Publication CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College, Cork College Road, Cork, Ireland—http://www.ucc.ie/celt (1996) (2010) Distributed by CELT online at University College, Cork, Ireland. Text ID Number: G100026Availability [RESTRICTED] Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic research and teaching only. #### Sources **Manuscript sources**2. Dublin, Royal Irish Academy, MS 790, 44–46 (alias 23 D 17; see Catalogue of Irish Manuscripts in the Royal Irish Academy, fasc. 16–20 (Dublin 1936) 2502–12). See also S. Pender, The O Clery Book of Genealogies (Dublin: Stationery Office 1951) = Analecta Hibernica 18 (Dublin 1951), pp xi–xx; the text occurs at what corresponds to paragraph 41 of Pender's edition of the genealogies: he does not print the text, but he prints the prefatory matter to it as paragraph 40 of his edition; scribe: Cú Choigcríche Ó Cléirigh.) 3. Dublin, Royal Irish Academy, MS 617, 212–15 (alias 23 K 32; see Catalogue of Irish Manuscripts in the Royal Irish Academy, fasc. 16–20 (Dublin 1936) 1939–45). Scribe: Cú Choigcríche Ó Cléirigh; it is appended to his recension of the Lebor Gabála. **Editions**2. John O'Donovan, The circuit of Ireland, by Muircheartach mac Neill, prince of Aileach; a poem written in the year DCCCCXLII by Cormacan Eigeas, chief poet of the north of Ireland, Tracts relating to Ireland, vol. i (Dublin: Irish Archaeological Society 1841) 24–58; with an introduction, copious footnotes, additional notes (being three pages of genealogical tables), an index, and (as frontispiece) a map of Ireland to illustrate the circuit of Muirchertach mac Néill. 3. Edmund Hogan, Móirthimchell Éirenn uile dorigne Muirchertach mac Néill: the circuit of Ireland by Muirchertach son of Niall, A. D. 941; with preface, a textual Réamhfhocal (edited from MS 2 and translated by O'Donovan in the introduction to his edition, pages 21–22), with an appendix (emendations of the text; indexes and identifications of persons, place and tribes, a glossary, and additional notes) (Dublin: Gaelic League 1901.) **Translations**2. O'Donovan (cited above). 3. Hogan (cited above). **The edition used in the digital edition**2. **John O'Donovan**, The circuit of Ireland, by Muircheartach mac Neill, prince of Aileach; a poem written in the year DCCCCXLII by Cormacan Eigeas, chief poet of the north of Ireland in Tracts relating to Ireland Vol. 1, Ed. John O'Donovan. , Dublin, Irish Archaeological Society (1841) pages 24–58 ### Encoding #### Project Description CELT: Corpus of Electronic Texts #### Sampling Declaration All the editorial text has been retained. All introduction, translation, notes, index and map have been omitted. #### Editorial Declaration ##### Correction Text has been checked, proof-read and parsed using NSGMLS. ##### Normalization The electronic text represents the edited text. Compound words have been hyphenated after CELT practice. ##### Quotation Quotation marks in the printed text are ignored. Where there is verse conversation the speeches of the participants are tagged sp. ##### Hyphenation There are no soft hyphens. ##### Segmentation div0=the whole text. Metrical lines and quatrains are marked and numbered. ##### Interpretation Names of persons (given names), and places are not tagged. Terms for cultural and social roles are not tagged. #### Canonical References The *n* attribute of each text in this corpus carries a unique identifying number for the whole text. The title of the text is held as the first *head* element within each text. *div0* is reserved for the text (whether in one volume or many). The numbered lines provide a canonical reference. ### Profile Description Created: By an unknown propagandist on behalf of Muirchertach Mac Lochlainn, king of Ireland (1156-1166), and then attributed to Cormacán Éces. Date range: 1156-1166.#### Use of language ##### Language: [GA] The text is in Irish. ##### Language: [LA] One word is in Latin. ### Revision History * (2010-04-01) Beatrix Färber (ed.) * Header updated; new wordcount made; file reparsed. * (2008-09-27) Beatrix Färber (ed.) * Keywords added; file validated. * (2005-08-25) Julianne Nyhan (ed.) * Normalised language codes and edited langUsage for XML conversion * (2005-08-04T15:26:20+0100) Peter Flynn (ed.) * Converted to XML * (1997-11-26) Margaret Lantry (ed.) * Corrections to header; text parsed using NSGMLS. * (1997-09-15) Margaret Lantry (ed.) * Header modified; file parsed using SGMLS. * (1997-08-27) Margaret Lantry (ed.) * Header re-structured; text parsed using SGMLS. * (1996-08-23) Mavis Cournane (ed.) * Text parsed using SGMLS. * (1996-08-23) Donnchadh Ó Corráin (ed.) * Word-segmentation applied; header verified and completed; additional bibliographical information supplied. * (1996-08-19) Philip Irwin (ed.) * Header constructed, structural mark-up entered and checked. Lineation checked and verified. * (1996-08-19) Philip Irwin (ed.) * Text proofed. * (1992-12-09) Bart Jaski (ed.) * Text captured by scanning. --- #### Corpus of Electronic Texts Edition: G100026 ### The circuit of Ireland by Muircheartach mac Néill: Author: [unknown] --- p.24 At-bath Aois Crist D.CCCC.XLUI. - 1] A Mhuircheartaigh, mhic Neill nair, 2] ro ghabhais giallu Innsi Fail, 3] dus-ratais uile i nd-Ailiuch, 4] isin ghrianan ghall-groidheach. - 5] Deich g-ced laoch do-chodhais uain 6] do Chenel Eóghain arm-ruaidh 7] moirthimchell Ereann uile, 8] a Mhuircheartaigh mhong-bhuidhe! --- p.26 - 9] Uair nach beo Cu Culainn cain, 10] caomh-dhaltan coir Chonchobhair, 11] as ort ata maisi a sceith, 12] a mhic meic Aedha Fhinnleith! --- p.28 - 13] Diamadh beo Ferghus mac Roich, 14] di d-tart Meadbh fiadh is onoir, 15] ni bhiadh ar cind do chloidhimh 16] a Mhuircheartaigh mhor-ghroidhigh! - 17] Diamadh beo Cu Roi na ramh, 18] a mheic mhaith, a Mhuiriuccan, 19] ro badh riarach deit co a toigh, 20] Cu Raei mac Daire dorn-gloin. - 21] An la do-chodhais uain soir, 22] i g-coigeadh coemh Conchobhair, 23] rob iomdha der dar gruaidh n-grinn 24] occ banntracht Oiligh fhoilt-fhinn. --- p.30 - 25] Adhaigh dhuin ag Oenach Cros— 26] nirb oibhne bheith i Pardhos— 27] rugsomar Loingseach Line 28] do lár Thire Thairrngire. - 29] Adhaigh dhun ag Dun Eachdach, 30] 'con cuire doid-gheal deabhthach, 31] rugsomor righ Uladh lenn 32] moirthimcheall uile Erend. - 33] Adhaigh dhuin im Muigh Rath redh, 34] adhaigh i n-Glinn Righe rel, 35] adhaigh ag Casan Linne, 36] rop adhaigh dur degh-gille. --- p.32 - 37] Adhaigh acc Ath Gabhla glan, 38] iarna bharach dar Breaghmhagh, 39] fuaramor reodh for snechta 40] for Magh álainn fhinn Ealta. - 41] Adhaigh dun acc Ath Cliath cain; 42] nir uo deas ris na Gallaibh— 43] ro baoi bean isin dun trom 44] rop e mac Neill a h-anom: 45] dutraccair co m-beith immuigh, 46] ciar uo bioth-olc an adhaigh. - 47] Tuccadh tuilledh á lóin léir 48] do Mhuircheartach, do mhac Neill, 49] do shaill, do chruithneacht chain, chóir, 50] for-rith fiach fola dearg-oir. --- p.34 - 51] Aisil ocus caisi cain 52] ond rioghain ro-mhaith, ro-ghlain, 53] ocus tuccadh ria cloisin 54] brat datha cech oen-toisigh. - 55] Tucc-som linn Sitriucc na séd, 56] riom ro h-erbadh a choimhéd; 57] ocus ni thardadh air glas 58] na geimheal aloinn amhnas. --- p.36 - 59] Bamar adhaigh occ Liamhain, 60] nir b' uathadh boi ar ár n-iarair, 61] Laighin i n-Glind Mama imuigh 62] ocus Ui chaoimh Cheinnsealaigh. - 63] 'Gar g-coccur i n-Glind Mama 64] do Laighnibh co ro-dhana, 65] nin ro lamratur taebh frinn, 66] o thánaic an la lain-fhind. - 67] Adhaigh dun i nd-Aillinn uair; 68] tanaic an sneachta anairtuaidh; 69] rob iat ar d-toighi cen roinn 70] ar g-cochaill chorra chrocoinn. - 71] Lorcan, mac Breasail na m-bo --- p.38 72] tuccsom lenn—ni h-iomargho— 73] ro h-iadhadh geimiul garbh gel 74] ar airdrigh lionmhar Laighen. - 75] Adhaigh i m-Belach Mughna; 76] nir fhoilcsiom ar n-deagh-urla; 77] ro bai sneachta dun ar lar, 78] i m-Bealach glorach Ghabhran. - 79] Adhaigh dun 'con Fliodais find; 80] fuaramor biadh ocus linn, 81] don-ruachtar tuirc ar d-toighe 82] o rioghraidhe fhel Osruighe. - 83] Tuccadh luach a bh-failte dhaibh, 84] d' Osruighibh isin chomhdhail— 85] ni dheachaidh fear diobh da thoigh, 86] gan aisccedh n-aloinn n-erraidh. - 87] Adhaigh dhun i Muigh Airbh uair, --- p.40 88] ag Tiobrattaibh Briotain buain; 89] adhaigh ag Clar Doire Mhóir, 90] fo-fuaramor ar n-onoir. - 91] Tairgetar coindmheadh is cuairt, 92] co forfhaoilidh, co fior-shuairc, 93] Deisi, fir Mumhan maithe; 94] don-ruachtur a n-deagh-fhlaithe. - 95] Adhaigh dhun i Mhuigh Feimin, 96] co dearbh ocus co deimhin, 97] adhaigh h-i Caisiul Mumhan; 98] ann ro maoite an mor-phúdhar. - 99] Tuarccabtha tri cath crodha, 100] diana, dearcca, dimora, --- p.42 101] co n-aca cach aroile, 102] ar cheart-lar an mhor-mhoighe. - 103] Ro laiseam ar g-cochla dinn, 104] mar no ladh muintiur deigh-righ; 105] ro baoi Muircheartach glan gle, 106] oc imbirt a fidhchille. - 107] At-rubart Ceallachan cruaidh— 108] ocus ro badh dún a bhuaidh— 109] a fhiora Mumhan co m-bladh, 110] na ettruiccidh Clann Eoghoin. - 111] Assa meisi do dhul leo, 112] indas ar g-cor uile i n-gleo; 113] muirbhfitt duine ceach fir, 114] muinter miadhach Muircheartaigh. - 115] Tuccsom linn Ceallachan coir, 116] fo-uarastar a onoir, --- p.44 117] fail coig n-ungae n-decc fo laimh, 118] idh iairn 'ma chois chomhlain. - 119] Adhaigh dun uile 'moalle 120] i machaire O g-Cairpre; 121] robe ar g-clithar, robe ar g-coill 122] ar g-cochaill corra crocoinn. - 123] Ceol agoinn i moigh 'sa toigh, 124] coistecht ris in g-caissearnaigh— 125] andar lenn, ba torann trom 126] ic sithladh na g-cruadh-chocholl. - 127] Adhaigh i g-Cill Da Lua luim; 128] tugsom aghaidh fri Leth Cuinn; --- p.46 129] adhaigh i Cinn Choraidh chass, 130] adhaigh i Luimneach lionn-ghlas. - 131] Adhaigh dun icc Ath Caille, 132] for ceart-bhru na Sionainne; 133] ni fuarus, ar d-techt ó m' thoigh, 134] conair mar an g-Cretshalaigh. - 135] Adhaigh acc Slebh Suidhe an Riogh 136] ro laiseam din uile ar sníomh; 137] ni fhuaramur ar n-goradh 138] i Muigh aloinn uar Adhar. - 139] Adhaigh dun ic Loch Riach reil, 140] do Mhuircheartach, do mhac Neill, --- p.48 141] adhaigh i Meádha Seola, 142] do Mhuirchheartach bhith-bheódha. - 143] Fuaromor ic Ath Mac Cing 144] rioghraidhe Chonnacht ar ar g-cinn; 145] do-ratadh arccat is ór 146] don chuire bhuiligh bhreac-mhor. - 147] Conchobar, mac Taidhg tarbhdha, 148] airdri Connacht comchalma, 149] tanaic lenn gan gheimeal ghloin, 150] i n-Grianan uaine Oiligh. - 151] Adhaigh i Muigh Ai uaine; 152] adhaigh oile i Raith Guaire; 153] aibind ind adhaigh, ní chél, 154] bamar ic Srath an Fhiren. --- p.50 - 155] Adhaigh dun ic Suil Daimh dein, 156] do Mhuircheartach, do Mac Neill; 157] ocus ni ro trasccair oirn, 158] ar bh-feabhus imon g-comloinn. - 159] Adhaigh dun icc Ath Seanaigh, 160] cen mheing ocus cen mheabhail; 161] proind cétt cech fichet ria roinn 162] o Chenel g-calma g-Conoill. - 163] Adhaigh dhun i m-Bearnus buan, 164] ocus rop aibhind diar sluagh: 165] adhaigh dún, ria d-techt diar d-tigh, 166] occ Licc ingheine Laoidhigh. - 167] Adhaigh dun i Muigh Glas gorm; 168] arna bharach d' ól na g-corn; 169] ro bhai glór, cen bhron, co m-blaidh, 170] it' toigh moir, a Mhuircheartoigh! - 171] O Lochan uane na n-Each 172] ro las giolla co h-Oileach, 173] dia radh ri Dubh n-Daire n-dail, --- p.52 174] mná do chur isin luachair. **Gilla**1. 175] Eirigh suas, a Dhubh Doire, 176] damh sonn dochum do thoighe, 177] friothail cech n-duine dibh 178] mar do friothailte airdrigh. **Dub Daire**1. 179] Abair frim cia damh ticc ann, 180] i nd-Oileach ruirech Righreann? 181] innis dam a ghille ghil, 182] co n-dearnar i friothailimh. **Gilla**1. 183] Rioghraidhe Ereann i n-geimhlibh 184] maille re mac Neill neimhnigh, 185] deich ced laech i n-gaisccedh ghrinn, 186] do Chenel Eoghain egh-fhind. **Dub Daire**1. 187] Ro ba buidheach Mac De dhein 188] do Mhuircheartach, do mac Neill; 189] rob cian i treisi Banba, 190] d' ua Neill Frossaigh ro-chalma. - 191] Ro friothailti an rioghraidh reil, 192] ionus rop ail do Chloinn Neill, 193] cen bron, cen dubha 'san tigh, --- p.54 194] immar no bheittís cleirigh. - 195] Deich bh-fichit muc— monar n-glan, 196] deich bh-fichit bo, da ched damh, 197] ro tuairccthi i nd-Oiliuch eidhneach, 198] do Mhuircheartach mhoir-gheimhleach. - 199] Tri fichit dabhach do ghruidh, 200] sochaidhe dar scaoilseat gruig, 201] co bh-fhurthain do mhiodh mheadhrach, 202] do Mhuircheartach mhoir-mheanmnach. - 203] Da dhabhaigh dhecc do mhiodh mheann 204] tuccadh do rioghraidhe Ereann, 205] proind ced di cech biadh co m-blaidh, 206] i nd-ardharc doiph on rioghain. - 207] Sadbh Bealaigh Gabhrain na n-gleann 208] ro deledh do mhnaib Ereann, 209] im gheanus, im chell gan chol, 210] im thabhairt, im thiodhnucol. - 211] Beandacht cech fir co d-teangaidh 212] for inghin maith mhoir-Cheallaigh, 213] ocus beandacht Christ ghloin ghle 214] for inghin righ Osraige. - 215] Nocha n-fhaca theas no thuaidh, 216] uile fon Erinn arm-ruaidh, --- p.56 217] nocha n-fhuarus, thiar no thoir, 218] bean mar do mhnaoi, a Mhuircheartaigh. - 219] Cén ro baoi an rioghraidh na n-dreann 220] i nd-Ailiuch ruireach Frighreann, 221] gan choindmeadh for neach oile 222] acht for Dubh n-dail n-dagh-Doire. - 223] Dubh Doire nochan fearr 224] occlach oile buidheach; 225] Dia is duine asa toigh 226] Dubh Doire ua Tighearnoigh. - 227] Tucctha logh a leanna lain 228] do Dhubh Doire dil dreach-nair, 229] do chreich Dal Araidhe uair, 230] d' ór, do dhamhaib, do dheagh-bhuaibh. - 231] Fiche bo ind cech m-boin co m-bladh, 232] fiche damh ind ceach aen-damh, 233] fiche muc cech muic, ba rath, 234] do Dubh Doire o Mhuircheartach. - 235] I g-cind choicc mios—monar n-glan, 236] ro leiccthi an rioghraidh for magh, 237] dia m-brith do Donnchadh mac Floinn, 238] do righ Midhe mor-aloinn. - 239] Assut duit an rioghraidh reil, 240] ar Muircheartach, ar mac Nell, 241] oir as tu, a Dhonnchaidh, dearbh leam, 242] duine as fhearr d' fearaibh Ereann. --- p.58 - 243] As fearr tusa anu-sa, a ri, 244] riot nocha gebh neach i g-cri, 245] as tu tug an rioghraidh reil, 246] a Mhuircheartaigh mhic mhoir-Neill. - 247] As fearr thusa, a Dhonnchaid dail, 248] indas duine 'n-ár d-talmhain; 249] gipe bess h-i d-Teamraigh teinn, 250] as é as airdrigh for Erinn. - 251] Beir mo bheandachtain co m-bloidh, 252] a mheic Nell Ghlunduibh ghle-ghloin, 253] corop uait gabhthar Teamhair, 254] a fhlaith Locha finn-Feabhail. - 255] Corop lat' chinel Magh m-Breagh, 256] gurab leu Teamhair thaoibh-gheal, 257] co m-bett geill Gaeidheal it' toigh, 258] a mhic mhaith, a Mhuircheartaigh.A MHUIRCHEARTAIGH.