#Stair Nuadat Find Femin #### Corpus of Electronic Texts Edition ### Background details and bibliographic information Stair Nuadat Find Femin ======================= Author: Unknown --------------- ### File Description Käte Müller-LisowskiElectronic edition compiled by Beatrix Färber Funded by University College, Cork 1. First draft.Extent of text: 9960 words#### Publication CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of the Department of History, University College, Cork College Road, Cork, Ireland—http://www.ucc.ie/celt (2011) Distributed by CELT online at University College, Cork, Ireland. Text ID Number: G300013Availability [RESTRICTED] Available with prior consent of the CELT project for purposes of academic research and teaching only. The electronic edition was prepared with kind permission of the copyright holder. #### Sources **Manuscript source**2. Dublin, Trinity College Library, 1298 olim H. 2. 7; p. 364a–375b, s. xv, written by Iollan Mac an Leagha; transcribed by Whitley Stokes (see Catalogue of the Manuscripts of Trinity College, Dublin, compiled by T. K. Abbott, Dublin 1900). **Life and Work of Käte Müller-Lisowski**2. See http://www.ucc.ie/celt/muellerlisowski.html. **Literature**2. Whitley Stokes and Ernst Windisch (eds), Cóir Anmann (Fitness of Names), in: Irische Texte, (Leipzig 1897), section 82. [This text is available online as CELT file G503002]. **The edition used in the digital edition**2. **Käte Müller-Lisowski**, Stair Nuadat Find Femin: Die Geschichte des Nuada Find Femin in Zeitschrift für Celtische Philologie. volume 13, Halle/Saale, Max Niemeyer (1921) page 195–250 ### Encoding #### Project Description CELT: Corpus of Electronic Texts #### Editorial Declaration ##### Correction Text has been proof-read twice. ##### Normalization The electronic text represents the edited text. Editorial foot- and endnotes are included. Text supplied by the editor is tagged sup resp="KML". Gaps in the text are marked, but their exact extent has not been described by the editor. Prefixed m-, n- and h- have been hyphenated off. The editorial practice is not elucidated and its application seems inconsistent at times. However, a collation with the manuscript was not undertaken for the electronic edition. ##### Quotation Direct speech is tagged q. ##### Hyphenation Soft hyphens are silently removed. When a hyphenated word (hard or soft) crosses a page-break, line-break or milestone (such as a line number or ms page number), this break is marked after the completion of the hyphenated word. ##### Segmentation div0=the text; div1=the section, div2=the subsection; stanzas are marked lg. Paragraphs are marked p. ##### Interpretation Personal names are not tagged, nor are terms for cultural and social roles. A selection of place-names is tagged. #### Canonical References This text uses the DIV1 element to represent the section. ### Profile Description Created: By unknown Irish scribe(s) (Before 14th century) #### Use of language ##### Language: [GA] The text is in Old and Middle Irish. ##### Language: [LA] The footnotes contain Latin. ##### Language: [DE] The footnotes contain German. ### Revision History * (2012-04-26) Beatrix Färber (ed.) * Header completed; SGML and HTML file created. * (2012-04-20) Beatrix Färber (ed.) * File proofed (2); endnotes integrated; file parsed. * (2011-12-04) Beatrix Färber (ed.) * File proofing (1) begun; structural encoding applied; line-breaks and footnotes inserted. * (2011-11-28) Beatrix Färber (ed.) * Page-breaks added; header created based on Irish file. * (2011-11-28) Beatrix Färber (text capture) * Text captured by scanning. --- #### Corpus of Electronic Texts Edition: G300013 ### Stair Nuadat Find Femin: Author: Unknown --- p.195 An ainm Dia in saothar so. #### 1 R*í* uassal ornighe rogabh ríghe Chóigidh Ghenuind .i. Giallchad mac Oililla Éolcháin, & is aml*aid* robúi in rí sin & aonbhráth*air* aigi & aonm*a*c. Ail*i*ll di*diu* ainm in br*áthar*, & Núadha ainm in maic. Torch*air* *autem* br*áthair* in ríg 5] f*r*issna .ix. *Con*aibh a n-**Irrus Domhnann** d'iarsma F*er* m-bolc, & torch*air* di*diu* in m*a*c f*r*isna .vii. nDonn*aib* di Chó*[i]*ged Galeoin. Fogluidhe & díb*er*gaich uili iad-side, & bá rígh Ér*enn* ind tan sin Edhleme m*ac* *Con*rach di shíl Émhir. --- p.196 #### 2 Imth*ú*s Giall*chaid* da*n*o, rob cumthach torsiuch é d'éis a m*ai*c & a br*áthar*, & is í bá banchéli don rígh si*d*he .i. Eithne ing*en* Dáre m*ai*c F*er*g*us*a, rí **Ul*ad***. Dorala *autem* don ríguin sin g*ur*ba torra*ch* hí & dorug m*a*c iar*um* & dor*a*dad 5] Nuadha d'ainm fair a cuimniuchu*d* an c*ét*m*ai*c. #### 3 At*r*a*cht* *autem* cocc*ad* & inogb*áil* irghale et*ir* Giall*chad* & rí Ér*enn* .i. Edleme mac C*on*r*a*c*h*, & rofiged *cath* amnus et*u*rra .i. *cath* Sinna srebhuaine, & atorchair rí Ér*enn* ann la G*iallchad* m*ac* Ai*le*lla, & dor*a*dad ár adb*u*l f*or* clann*ai*bh Éim*ir* 10] uile, & rosráined tar s*r*eib c*h*a*th*a budhess, & ar maidm *c*h*ath*a f*or*ra rogab Giall*chad* ríghe n-**Ér*enn***, & doratad fo áenrian sma*cht*a dhó hí, & fuair a ngelli iar*um*, & tuc go **Temhr*aig*h** íat & dofhessid innte. #### 4 Robói di*diu* do t*r*essi a thig*er*n*uis* & do thenne a 15] thab*aig* *(?)* c*on*nar'-fhuilnget*ur* a bídb*aid* buna*id*h *nó* ascaruit in ard*r*íg*h* b*eith* ind Ére cin roc*h*tain dia riarug*ud* co **Temr*aig*** --- p.197 .i. .vii. n-Duinn romharbh a m*ac* & na .ix. Coin le torch*air* a br*áthair*. Atp*er*t in rí c*on*ách muirf*e*d iat ó do thin*dn*uicet*ar* iat budéin in a n-anchintuib, ‘& dogébfuid mór {MS page 364b} fálte uaim & b*eth*ighi am thedhl*ach* co n-airmidin & co n-anóir’, & 5] rob lúth leo san sin, & ba sída*c*h aml*aid*. #### 5 Imt*ú*sa inghine rígh **Ul*ad*** .i. banchéile in ríg, dorala dí g*u*rba, taebht*r*om torra*c*h, & tángadar ella idan & bresa b*r*ígha d'indsaighi na h-ingine iarsin, & doruc ing*in* & tuccad Sláine d'ainm fuire. & Robúi m*áthair* na h-ingine co h-uchbadach 10] eslán, & fuair bás & aigid a cínn t*r*i mís do breith na h-ing*in*e. #### 6 Ralágh *autem* cumha a banchéle f*or* an ríg coma h-éc*r*uaid imeslán é, & roerb a aenm*a*c do thab*airt* ina doc*h*um, coma traoth*ad* cuma & ardug*ud* acenta dó é, & a **Fhindmagh 15] Femin** rohoil*ed* in m*a*c s*i*de do shunnr*ad* *con*adh aire atb*er*ar in f*or*anmach de .i. Nuada Find Feimin & Núada Find Fáil ainm ale dó. O doradad iar*u*m aml*aid* g*us*an rígh ronalt a --- p.198 n-áon imduigh fris comma h-inógb*áil* m*en*m*an* & ardugu*d* acenta dos*o*m sin, coma h-ógshlán iar*u*m. #### 7 Roherb*ad* fair iarsin mnái a dingmála do thochmurc. Doráidh *autem* in rí conárbh aithne dó chéli a dhingnmhála 5] i n-**Ére**. ‘Is aithne dhám-sa *autem*’ ol arale nech dia mhuint*ir* f*r*is, ‘mnái do dingmála .i. ing*en* co m-búaidh c*r*otha & ndelba & ndé*n*musa, n-indsce & urlabra .i. Uane álaind ildelba*ch* i*ngen* F*er*gusa Fairge rí **Lagen**.’ #### 8 Tíag*air* iar*u*m dia tochm*ur*c uadha .i. na .vii. nDuinn, 10] is iad dochuaid f*r*isna tósca sin, uair ba derbhshiur dhóibh ronalt hí, & rochuinget*ar* f*or* rígh **Laigin** a ing*in* do banchéle do airdrígh Ér*enn*, & rofaomad dóibh í, & dorónad a cuir & a tennta imdála na h-ing*ine* iarsin, & doratsad leo co Temhr*aig* í iardain co n-imad n-óir & n-indmh*u*sa lé, & búi a buime ina 15] coimid*echt* .i. derbhsiur na nDonn, & dorónadh fledh bhannsi dhoibh iar*u*m, & rodíl*ead* dámh scola Ér*enn*. --- p.199 #### 9 Roder*g*edh *autem* imdhaigh in rígh, & roluidh in rí & an óigríghan & Núada a mac & buime na h-ingine {MS page 365a} [*...*] robád*ar* m*ar* sin re h-athaid imchéin, & rog*r*ádhaig t*r*a in rí & in ingin a chéile, & robúi sí fo míad & fo mhaisi aigi, & 5] ní dechaid Nuada a h-aonleb*aid* ríu f*r*isin ré sin. Áon aeís don ingin do Nuada. #### 10 Doluidh*edh* Nuada re taeb a ath*ar* fe*cht* ann & fe*cht* ele re taeb na h-ingine. #### 11 Rofhás & rofhorbreastair an ingen c*on*ach roibi do 10] rígnaib na c*r*uinne aonben ba f*e*rr cuma & caomdénum inás. Rofhás & rofhorbair Nuada *con*ách rabe i n-Ér*inn* a innsam*ail* ar c*r*uth ar deilb ar dénum, ar m*ét*, ar marcd*acht*, ar nós, ar n*er*t, ar nídech*us*. Uair in feidm rothógad-san ara gual*ainn* ní fuigthí a **Temr*aig*** nech dob*er*ed gáoth et*e*r hé & lár, & 15] doshín*ed*h dá m*ér* medhóin glac des g*a*ch láich a **Temr*aig***. #### 12 Rofhás a all*ud* & a oirrd*er*c*us* iarsin, & is *ed*h ad*er*dís cách uili g*ur*b é Nuada aonfh*er* rob uille n*er*t a n-**Ér*inn*** ina réimhes. --- p.200 #### 13 O 'dchual*a* t*r*a buime na h-ingine sin, is*ed* adb*er*t: ‘Bid olc dam-sa in n*er*t úd Núada’, ar sí, ‘uair muirbhfidh sé mo shecht n-d*er*b*r*áithri a cinta a b*rá*thar do thorch*air* léo-sun, & adbélsa dia cumaid iar*u*m.’ & Rosmuáin cínn*us* 5] dofh*ét*f*a*d a miscais & a mórfhuath do thab*air*t 'ma ath*ai*r, & IS é ní tánicc d'innsaigi ing*in*e ríg **Loig*en***, & is *ed* roráid ria: ‘A ingen’, ar sí, ‘gid maith in céile aga fuilid-si, ni cub*aid* & ní comaeis rit hé, *ach*t bud cúib*d*i & bud c*os*m*ai*le f*r*it m*a*c óg áluind ilc*r*othach úd fuil aigi .i. Nuada n*er*tm*a*r.’ #### 14 10] ‘Écóir ámh in ní ráidhid’, b*a*r in in*gen*, ‘uair gid misi do fhaomad sin ní dingénadh Nuada, & roba égóra damsa a dénum uair is maith in céile aga-dú & ní cub*aid* ris a aimles do dénum.’ #### 15 Robúi {MS page 365b} an m-bhuime b*liadain* comlán ag 15] sírguidi na h-ingine aml*aid* sin do Nuada, & a cinn na bl*iadn*a rofhaem toil a buime do dénum. #### 16 Aroili laithi a cinn na bl*iadn*a sin rogab Nuada --- p.201 airm láich 'na láim, & intan rogab iat dorala d*r*ái ríg **Ér*enn*** dó .i. Diurbarrach d*r*ái, & roráid ris: ‘'n aniug rogab*ais* airm láich, a m*ai*c?’ ar sé. ‘Is *ed*’, b*ar* Nuada. ‘Maith ámh in sén inar'-gabuis iat’, ar an drái. ‘Cid diadá lat?’ ol N*úada*. 5] ‘Iss*ed* fil ann’, ol in d*r*ái, ‘intan t*r*íallt*ar* deb*aid* lasna h-armuib sin agat m*a*d f*or*t d*er*gt*ar* ar t*ús* ni b*ér*a do shaegul ón uair co 'roile, m*a*d tú d*er*cf*u*s f*or* nech m-b*ér*uid do chlú & t'all*ud* co dered in domuin, & ní fhil d'armuib na cruinne énarm d*er*cf*us* co c*r*ích do sháeg*uil* f*or*t, is imchian foda do shaeg*u*l beo*us*.’ #### 17 10] Imth*ús* na h-ing*ine* & a buime, & robát*ar* ac sírguide N*úadat* do choiblide f*r*isin ríguin, & rodiult iad N*uada* iar*u*m, & iss*ed* roráid na*c*h tíbred maslá dia athair & míchlú dó bhudhéin dia t*u*cth*ar* ór na c*r*uinne dó dia chinn. #### 18 Is annsa n-inb*aid* sin beos dorón*a*d fess **Temr*ach*** do 15] uaislib **Ér*enn*** lasin énrígh, & iar tóchaithem na flede sin is ann dorala don ríguin & dia buime dul a n-orecul uáignis --- p.202 dia fholc*ud* & dia fot*h*raccu*d*, & dorala do N*ú*d*a* to*cht* in a *c*en*d* annsa n-oirec*u*l sin, & roguidsit na mná é iar*u*m, & rodiult N*úada* íat. Rochach*ain*sit in lái*d* et*arr*a ann: > **[ingen]**1. Núada ano*ch*t 'comm obud-sa > > 5] ocus m' fhágbáil dó am aenar, > > fan sc*él* *(?)*[1](javascript:footNote('G300013/note001.html')) n-ádb*u*l n-ogla-sa > > is de thicf*u*s a shaeg*u*l. > > **[Núada]**1. A ing*en* rígh Galieoin glain > > na tàcair ní b*u*s baeg*ul*, > > in dáil itái d'imrádug*ud*, > > ní dingén hí rem shaegul. > > **[ingen]**1. Ní gním cub*aid* comaisi > > s*er*c[2](javascript:footNote('G300013/note002.html')) do thab*air*t do midláich > > & mo b*ei*th agi ina deis > > 'sgan mo breith leis 'na imd*aid*. > > > --- > > p.203 > > 4. Do char*us*a thú anosa > > tarcend t'ath*ar*, a N*úada*. > > n*a*c*h* t*r*uad lat-sa in cor-sa, > > atá or*u*m-sa uada. > {MS page 366a} > 6. Ni mill*ed* in comhdalt*us* > > ro h-oiled ind co h-uasal. > > Ní ba cían a comfoc*us* > > (t*u*sa *ocus* misi Nuada.Nuadha. > > > > > > > > > #### 19 O'd-chuala in i*ngen* sin roíad a dá láim fa Nuada & 10] rofhóbuir a t*r*asgairt, & rof*r*itháil Nuada sin, & tug tulgán n-angbaid n-allata uada indti gu tarrla a taebh f*r*i lár, & do luíd uaithi iarsin asin tig amach. #### 20 Rog*a*b roime ó Themhr*aig* g*a*c*h* andírech. #### 21 Atp*er*t in m-buime: ‘Dar líum rofhágaib in gilla fo dímíad thú, a ingen’, ar sí, ‘& 15] dígail fair hé.’ ‘Créd in dígail fuil agum-sa fair?’ ar an ingen. Adub*air*t in m-buime: ‘sgáil in folt fada f*or*órda fuil imud chenn, & tab*air* fuil & --- p.204 f*or*d*er*gad tar do ths*r*óin & tar do gnúis, & éírig d'innsaigi in ríg 'sa c*r*uth sin, & indis dó g*ur* éignig a m*a*c thú, & dá roib fatha báis Nuada tre sc*él* & ar talm*ain* is t*r*ít sin bias, & dígail in tár & in tarca*is*ne t*u*cad f*ort* aml*aid* sin.’ #### 22 5] Tánic in rí iarsin & dochunnuic airgena b*r*óin f*or* gnúis na h-ingeine, & rofhiarf*aig* a fochuin. Atp*er*t in rígan: ‘do mac borb baethbriathrach-sa risin m-bl*iad*ain-si an all 'gum guidi, & o nár'-faem*us* sin m'éigníug*ud* dó & th'einech-sa do mill*iud*.’ 10] ‘Brég in gním ad*er*id, a ing*en*!’ bar in rí. ‘Is m*a*r sin bís mílid maslach mítreorach n*a*ch tualaing a olc na h-e*r*coid do dígail’, b*ar* in ing*en*. #### 23 Is annsin doro*ch*t f*er*g lonnaidi ádb*u*lmór isin rig, & tángad*ar* na t*r*í borbtonna dó .i. tonn f*er*gi & tonn éoid & 15] *[tonn]* ainmfesa, ro g*r*eas*acht* na m-ban fair. Roéirig amach iarsin & doluid istech a m-búi a theglach, & adub*air*t f*r*iú: --- p.205 ‘Éirgid athlum aoínf*er* do dénum andiaig Nuada & a eibilt co h-obunn!’ ‘Is d*er*b línd’, ar f*er* díbh, ‘is mór in gním fon-abraidh th'aon m*a*c do malairt mana [*gap: extent: to end of page*] {MS page 366b} mairbfith*er* sib-s*[i]* 5] lemsa.’ & atb*er*t in lái*d* ann: > 1. Érgid, a sluada **Temra**, > > marb*aid* m*a*c b*ur* tig*er*na, > > ní tarla dó gním célle > > mo c*hr*ád-sa fám banchéle. > 2. 10] Mór in gním fod*er*a deit > > ar cur do marb*ad* h'aen m*e*ic,[3](javascript:footNote('G300013/note003.html')). > > uair atái gan mac eli > > let ba h-adb*ar* h-ait*hr*ighi. > 3. Nách cluintigi misi aga rádh > > 15] na lec*ar* é co h-imlán; > > ní díbsi bud fingal sin > > inds*ai*gi*d*[4](javascript:footNote('G300013/note004.html')) é & érgid.E. > > > > > --- p.206 #### 24 At*r*ac*ht* in sluad iarum la f*or*chong*r*a in rí*[g]* & rog*a*bat*ar* a n-armu tailci t*r*énmóra, & tángat*a*r a **Temr*aig*** buddess andiaid N*úada*. O' d*con*nairc Núada na sluaidh a g*a*b*ái*l a n-arm, ro imp*o* f*or* cúla doc*u*m a arm, & tarla n*e*ch 5] dó, & rofiarf*aig* sc*é*la de, & roindis dó, c*ur*ab dia márb*ad*-san & dia mu*[du]*gud-san robát*ar* cach a coitcindi. ‘Is t*r*uad in gním atb*eir*, a ócl*aig*’, ol N*úad*a, ‘& c*ré*d[5](javascript:footNote('G300013/note005.html')) ima fhilid dam?’ ‘Ní fitir misi sin’, ol in t-ócl*ach*. #### 25 Tánic N*úada* doc*hu*m a arm & rogab iat, & rofágaib 10] in bali bhóthuaid. O' tchonncat*ar* clanna Ír & Émir é-s*id*e rog*r*ess cách a chéli díb, & rochuimnisit a s*en*folta, & nuafolta do N*úada*, uair nír mair do shlic*ht* Éremóin damna ríg *nó* rure rob fherr oldás N*úada*. Bá duba*c*h dom*en*mnach clanna Érimóin & lu*ch*t chóigid Genuind de*sidé* & roluidh Nuada 15] a mnuinighin a dedretha[6](javascript:footNote('G300013/note006.html')) a **Temr*aig*** co riac*ht* co h-imilbord na **Bónne**, *con*ách ruc n*e*c*h* díb fair. Rorucs*a*t t*r*í nónb*air* díbh --- p.207 fair iarsin, & rogairsit fair & muidsit a bás & rodiuruicsit[7](javascript:footNote('G300013/note007.html')) dia n-armuib diruici é. Ro indtuigh *autem* N*úada* co dána dedthap*aid* f*r*iu, & ro f*r*itháil co calma c*u*rata & co fichda f*or*niata iad, & dor*a*d gliaid ngairb dóib *con*ách dech*ai*d élada*c*h 5] b*et*ha uada díb ceinmothá én*tr*iar t*r*e tholl c*recht*n*aigthe*[8](javascript:footNote('G300013/note008.html')) dochuaid ina maidm f*or* cúla uada, & ba gal*ar* m*en*m*an* la mórán don*[a]* sluagaib a faicsin isin gáb*ud* i raibi. Bá mian & ba dútra*cht* la d*r*oing ele díb a básug*ud* a c*é*tóir. #### 26 S*cé*la in ríg *autem*. Rog*r*eiss ina fuair do shlóg*aib* 10] a **Temr*aig*** uli indiaid N*úada*, & tarlat*ar* na .vii. nDuinn & na nái Coin dó & c*ét* f*er* n-arma*c*h a ca*c*h aenech d*íb* *(?)* & rog*r*eis iat & rofuláir fo*r*ra N*úada* do marb*ad*, & roindis dóib sárug*ud* na rígna {MS page 367d} dó, & ‘is cóir díb-si m' einech-sa do dígailt.’ & dochuad*ur* uili iar*u*m indíaigh N*úada*. #### 27 15] Tángatur *vero* in t*r*iar doluid isin comrug co faitchi --- p.208 na **Temr*ach***, & dorala Diurbartach d*r*ái dóib, & roráid riú: ‘Inn é Nuada rogoin sib?’ ar sé. ‘Is é romarb t*r*í nónmair a*cht* m*a*d sinne namá.’ ‘Mo chub*us*’, ar in d*r*áig, ‘muirbfe lín b*us* líad, uair is f*or*d*er*g fuiligti in t-áer ósa cinn in g*a*ch 5] conuir, & bid ráon roíme’, bar in d*r*áig. #### 28 Dála N*úada* *autem*, nír lámsad ní dó ná buain ris *acht* mína ben*a*d catha *nó* c*ét*a ris an áeine*cht*, & rog*a*b roime iarsin o **Inb*er* na Bóinde** bánshoillsi, & is*ed* doluid do **Dumha na Macraide** risi n-ab*a*r **Echann**, & do **Cathair Tib*r*ini** risi 10] n-ab*ar* **Cenannt*us* na ríg** innosa, & d' **Finnabuind bó Gúaire** risi ráit*er* **Mana**, & do **Loch Láogaire** fothuaigh, & a **Sliab n-Dee**, risi n-ab*ar* **Sliab n-Gúaire**. & ba Díairmid a n-d*r*ochchair leis dona sl*uag*aib c*on*uigi sin, & tángat*ar* d*r*onga imda uada co leonta ledartha co **Temr*aig***. #### 29 15] & roérig rí **Ér*enn*** féin & rog*a*bad a eich dó, & do hinn*l*ed a charbad, & tánic a n-iarmór*acht* a m*e*ic[9](javascript:footNote('G300013/note009.html')) & f*ir* **Ér*enn*** maráon ris. --- p.209 #### 30 Dála N*uada* *autem*, doránícc roimhe iarsin tar S*r*uthanaib na **Feaba** i **C*r*ích *etir* da Abuind** & i **Findmag n-Gabra** & tar Senabainn risi ráit*er* **Abann na Manach**, & do **Duma m*a*c Éiremóin** ris n-ab*ar* **Cnuca**, & i **Senmag n-Ogla 5] Fígda** & a n-**Duibglenn** risi n-ab*ar* **Glend dorcha**, & robádar na sluaig roime & na diaíg & do g*a*c*h* taeb de assin do[10](javascript:footNote('G300013/note010.html')) **Dubais**, & tuc a aig*id* ar **Mag Ítha m*ai*c Breogain**. #### 31 Is ann sin dorugastar na .ix. Coin c*on*a, .ix. c*ét*aib fair. ‘Is calma sin, a N*úada*’, ar siad, ‘is imda laeich 10] lánmarba & sl*uaig* leonta ledartha {MS page 367b} ó'n raonruathar tucais ó **Temr*aig***.’ ‘Dar mo chub*us*’, ar N*úada*, ‘is mar sin romothaig*ius* a mírún umum’, ar sé, ‘& ni fedar créd ma fuilid damh.’ ‘A mór adb*ar*’, ar siad, ‘.i. b*en* t'ath*ar* do shárug*ud* duit.’ ‘Dar mo chub*u*s ámh’, ar N*úada*, ‘ní comlunn 15] m*e*ic iar coll f*er*gi a ath*ar* doróinesa coró so, & is b*r*ég --- p.210 in gním sin innsé.’ ‘Mas*ed*’, ar síat, ‘an acaínne & tab*air* taob rind & dam t'anacul & dob*ér*thar ar cumus th' ath*ar* thú.’ ‘Dar mo b*r*éithir ámh’, ar sé, ‘*no* co creide in rí mo b*r*iat*hr*a & co c*r*eide sibsi uili, c*on*id b*r*ég in gním sin, ní tibar-sa 5] taeb re nech aguib.’ ‘Bid aithrech sin’, ar siat, ‘& ní ragair ad b*e*thad a cinta in gníma dorónais.’ ‘Damaid fír comluind dámh’, ar sé, ‘& dar mo b*r*éit*hir* ni fhuil b*u*r c*es*t orm & cid ma-dathí dam, a óga’, ar sé, & idb*er*t an láidh and et r*e*liqua: > **N.**1. A Chona, cidh tathái dam > > 10] ac athdúsg*ad* b*a*r fal*adh* > > ge romarbsab*air* Art oll > > oruib ní riar*u*s comlonn. > > **Na Coin**1. A Nuadha, na h-abair-si soin > > congním cosgar is c*r*úadhghoin > > > --- > > p.211 > > > nocha lécfem dar n-deóin > > tú aml*aidh* le da mórt*hr*éoir. > > **N.**1. Ad*er*im-si rib-si dhe > > *ocus* is í in rádh fíre > > 5] co fúicedh sibh gan rath > > da sáiti or*u*m a Chona. > > A. > > > > > > > > > ‘An daemthái fír comhluind damh?’ ol N*uada*. ‘Ní fírindi m*ar* n*e*ch démhthar’, ar siat, ‘& dob*ér*thar duit-si sin.’ #### 32 Roérig f*er* díb *cui*gi a*cét*óir, & dorónsad comlonn 10] c*r*uaidh c*ru*ata, & a f*or*cenn in comruig dor*a*d N*úada* béim dó g*ur*ben a cenn co t*r*ian a scéith ch*en*dfhada comdhual*aig* don béim sin de. ‘Dar mo b*r*éith*ir* ámh’, ar síad, ‘is amra in gním m*ai*c òig n*em*ulch*aigh* sin!’ ar síat. 15] ‘Rachud-sa ina dháil’, ar f*er* ele díb, ‘& intan dob*ér*sa scíath re scíath dó, tégad nónmar aguibh-si a n-aonfhe*cht* ina dháil, & tab*r*aid sl*eig*h gacha fir t*r*íd, & toitf*id* saml*aid*.’ --- p.212 {MS page 368a} #### 33 Cidh t*r*a *acht* tánic in f*er* sin indo*cu*m & dorat scíath re scíath dó, & at*racht*sat nónm*ar* dia muinnt*ir* maraen riss, & doróns*a*t comr*a*c fichda f*or*níata, dána discir d*eth*thap*aid*, & i f*or*c*e*n*d* in comr*ai*c atorc*hair* in fer sin *con*a 5] muinnt*ir* do láim N*úada*, & at*r*ac*h*tsat días ale d*ib* ac*ét*óir, & iss*ed* itp*er*tsat: ‘rachmaid-ne & dá naonm*ar* lind ina dáil, & día tuitfem lais don ch*u*r-sa érge-si uili chugi, & dén*aid* guin galann de’, & dorónsat in días sin iar*u*m comr*a*c calma c*ur*ata fri h-ath*aid* fada, & a da nónm*ar* maraon f*r*iu, f*r*í N*úada*, & 10] ado*c*radar la N*úada* cin fuiliug*ud*, cin fo*r*d*er*gad air féin. #### 34 At*r*a*cht* *autem* días ale d*ib* co t*r*ich*ait* laoch la ca*ch* fír, & ro diúraicsit a n-áinfe*cht* é, & rogairsit imme f*or* c*a*c*h* l*e*th, & rof*r*itháil N*úada* iat co n*er*tmar naimd*i*di, & co calma c*u*rata & co fíchda f*or*níata, co torc*r*at*ar* uili a f*or*cind in 15] comruic sin la N*úada*. --- p.213 #### 35 Cid fil ann, *autem*, atrac*ht*sat uli na sluaid arch*en*a dá inns*ai*gi & rogáired*ur* de do g*a*ch l*et*h, & muidig N*úada* futha san mar luas *fh*aindile *nó* f*er*bi *nó* iarai*n*de, & roluathaig a láma & rob*r*ostaigh na béimenna bráthamla, roruithnigh & 5] rod*er*g a gnúis c*on*nach f*ét*adh nech b*ei*th a n-urcomair a aidchi re t*r*eisi roimir arna sluag*aibh*, & an f*er* dob*er*e*dh* f*or*guin no builli ar am*u*s N*úada* is *ed* doch*ui*r*ed*ú isin f*er* ba nesa dá muind*tir* féin, g*ur* marbsad sochaidi díbh aml*aid* sin, & dorigne N*úada* slighi lethan lánmór eturra iarsin, & 10] rothanaid iat, & ro timsaig arís íat, & gidh teithed bud loinn leo nír'-lámsad la N*úada*, & robui aga caithem do g*a*ch l*et*h. #### 36 Cid t*r*a *acht*, a bail i rabad*ur* na .ix. Coín irgaile c*on*a .ix. c*ét*uib maráon riu ní t*er*na duine a m-b*e*thaid o N*úada* díb *acht* mina dechaid f*er* do rind gona nó builli, *con*adh 15] **Glenn na C*on*** fos ainm in inaid sin a n-d*r*ochrudar dá éisi sin, & rot*er*no N*úada* uatha-san gan fuiliug*ud* gan f*or*d*er*gad fair, --- p.214 & t*u*c a eineach roime ar **Finnts*r*uth Finne** siartuaigh asa h-aithle sin. #### 37 Imth*ú*sa an rígh *autem*, rourmais sé & ríg*r*aid **Ér*enn*** uime isin glenn i rabadar na Coin, & robud f*e*rr le rí **Ér*enn*** 5] cenn a mic d' f*h*ágháil ann sin ná cosgar na C*on*. ‘Is air*s*lech c*u*rad so’, ar maithi fer n-**Ér*enn***, ‘& is lámach láich so’, ar siat. #### 38 Dála N*úada* iarsin, is *ed* dorala é i bail a robad*u*r na *secht*[11](javascript:footNote('G300013/note011.html')) n-Duind *con*a *secht*[12](javascript:footNote('G300013/note012.html')) c*ét*aib maráon ríu, & iad ar n-dul 10] dá iarr*aid* & doralad*ur* san na cenn m*ar* sin. ‘Is d*er*gruathar {MS page 368b} c*u*radh & cathmil*ed* sin, a N*úada*’, ar síad, ‘& is *s*ochaidi dh' f*h**er*uib **Ér*enn*** ad*r*ochair let.’ ‘Is aml*aid* sin bís nech f*or*fí*ri*nne’, b*ar* N*úada*, ‘& ráon roime ar g*a*ch l*et*h.’ 15] ‘A ghille’, ar siat, ‘mas ar fhírinde atái, an acainne & tab*air* taob ret' ath*air*.’ --- p.215 ‘Ní tíur taobh rem ath*air*’, ar sé, ‘nó c*r*eide mo beith for fírinde.’ ‘An rucatar na Coin ort, a N*úada*?’ ar siat. ‘Da m-b*er*dis’, ar sé, ‘ni d'andeoin dorachainn uatha.’ ‘Is les tadruma & is faill n-íarmor*acht*a t*u*csad na Coin f*or*t’, ar siat. & atb*er*t*atar* an l*áid* ann: > 1. A mic an ríg, is g*ér* na gluind > > tucad let-sa fo **Liat*r*uim** > > i droch*r*adar let gan cleith > > imud sl*uag* is sochaide. > 2. Aml*aid* bís laech leidmech luath > > re cath c*u*rad *ocus* sluag > > gidh sochaidi dáib uime > > ó bís féin for fíri*n*de[13](javascript:footNote('G300013/note013.html')). > 3. Nocha n-ed fod*er*a sin, > > *acht* rot*r*éicsid*u*r na Coin > > > --- > > p.216 > > > éinech ríg na **Temra** > > duid-si a mic, a tig*er*na. > 4. Dá m-b*ér*dis orm na fir > > na coinnli sin in gaiscid > > 5] ní ba déoin co brách don d*r*éim > > mo b*eith* os cách re ceitheirn. > 5. Gé rot*r*éicsedar na f*ir* > > éinech rígh **Ér*enn*** é*ch*taigh > > nocho t*r*éicem-ne 'sin gleic > > 10] is t*u*sa rotbath a m*e*ic.A mic. > ‘& gé roleicsed*u*r na Coin uatha thú ní léicfium-ne.’ ‘A óga’, ar sé, ‘an damthái comhl*ann* áeinfir damh?’ ar sé. ‘Do dhénum’, ar siat, ‘& ni c*est* orainne.’ #### 39 Is annsin do éirged*u*r-san & do ch*ui*ridar an[14](javascript:footNote('G300013/note014.html')) Donn 15] dona Donnaib chuigi, & rof*er*sad comlunn c*r*ódha c*u*rata re h-edh --- p.217 & re h-athaid, & a for*c*inn in comruic idrochair in f*er* sin do láim N*úada*. & O' d-chunncad*u*r muindt*e*r in fhir sin roéirged*u*r dá dhigailt fo ch*ét*óir .i. c*é*t láoch, & rof*er*sad comhlonn f*r*i N*úada*, & docuaid siun futha san, & torchair in c*ét* laech sin 5] leis *con*nach t*ér*no éladach b*e*tha uada díb. ‘O rotuitidar sin let’, ar siat, ‘g*a*b f*e*r c*on*a shoc*r*aidi at ag*aid*.’ ‘Dénaid sin’, ar sé. #### 40 Is ann roéirgid an d*a*ra Donn dibh *con*a muindt*ir* & 10] rocomruicsiat re N*úada*, & torcair an Donn sin *con*a c*ét* leis. As a h-aithle sin *autem*, roéirged*u*r dias ele díb *con*a dá c*étaib* cuigi, & dorónsad comr*a*c m*er*mennach & torcair an dá c*ét*-sin *con*a t*r*íath. Roéirgidar t*r*i Duind cuigi c*on*a trí c*étaib*, & dothoitidar 15] sin le N*úada* gan éladach b*e*tha dot*ér*no *díb*. #### 41 Cid t*r*á*cht*, nír'-t*ér*no duine 'na b*e*thaid dona se*cht* --- p.218 c*ét*aibh & dona *secht*[15](javascript:footNote('G300013/note015.html')) n-Donnaib, *con*idh **Leit*er* na n-Donn** ainm an inaid risi ráider **Leit*er* Mhulach** {MS page 369a} aníug & t*u*c a aig*id* budthuáid iar*u*m, & *i*s*ed* doluid d' **Ua*cht*ar Glinne** & lám clé re h-**Áth trí n-Díad**. #### 42 5] Is annsin doria*cht* in rí co h-airm a robad*ur* na Duinn iarna marb*ad*, & dochunncad*ur* in t-ár adb*u*lmór & na colla c*r*ód*er*ga. ‘Dar ar m-b*r*éit*hir*’, ar maithi f*er* n-**Ér*enn***, ‘ní d*er*na inté dorínne in t-ár so, in gním docuired air, & as fíri*n*de ad*ei*r 10] sé ag diult*a*d in mígníma doc*ui*red air.’ ‘Gid *ed*h’, ar in rígh, ‘is é a lenmuin do dénum’, & robui a*[g]* g*r*easa*cht* in t-sluaig a n-diaigh N*úada* & roslenad*u*r é co dúr & co díchra, & dolethad*u*r do g*a*ch taebh de. #### 43 O dochunnaicc N*úada* ímud na sluag & na cathbarr 15] ina timcell, dogluais roime co dían dás*acht*ach ina réim roretha & dog*a*b roime g*a*c*h* an dír*e*ch t*r*i **Ua*cht*ar m-B*e*ra**, & lámh clé risin sruth s*r*ibuaine n*o*co[16](javascript:footNote('G300013/note016.html')) ráinic g*u*san fairrgi, & t*u*c a taeb --- p.219 áluind aéingel re tonng*u*r na tuindi t*r*énmhóire, & do snae roime co sannt*a*c*h* in saile s*er*b as sin co ráiníc co **Gabla** risi ráit*er* **Innsi Muindt*er*i B*r*adaighan** in tan-sa, & in indis imell*a*c*h* iart*hur*ach díb rog*a*b-sun. #### 44 5] & doránic in rí *con*a sluaghaib co h-ímell in mara & co port na h-indsi, & is *ed* adubairt: ‘Ni ba t*er*mann duit-si sin, a Nuada’, ar sé, ‘& dob*er*thar longa lánmóra & bárca b*r*onnfhairsinge & lestair imda lem-sa isin n-indsi úd, & muirbfidt*er* an m*a*c máilis*e*c*h* ugud .i. N*úada*, lem, & dogéntar 10] guin galann de.’ #### 45 Dála N*úada*, ó ráinic isin n-indsi robúi se sgíthach anmann oc*u*rach, & ba fada in raen táinic conuigi sin & an *con*air a táinic isin n-indsi. Do*con*nuic ailbín adbulmór do m*u*cuib & do t-sesgach, & robúi soine n-dáim romóir forra, & 15] t*u*c urch*or* dír*e*c*h* dóingab*a*la don dam sin g*u*rba c*r*os t*r*ít, & ros-marbh iarsin, & rochoscair, & dorinde both n-daigin n-úrglais, & rofhul*acht* in dam, & rochaith a lórdaethain de. & doch*ui*r --- p.220 a sciath mór mileta re dor*us* na boithi & rochóirigh a t-sleg re thaeb & a cloidem fo cind & ro-{MS page 369b}thuit a thoirrim suain fair gan egla, gan uamain. #### 46 Imth*ús* drúad rígh **Ér*enn*** .i. Diub*ur*tach d*r*áid, do 5] foill*siged* dó in gním sin m*ar* dorind*ed*h é & mar doc*ui*redh in lítech*us* b*r*éigi s*in* for N*úada*, & táinic roime bud*h*thuaidh a n-diaigh rígh **Ér*enn*** & a m*e*ic o **Themr*aig*** co ránic co p*or*t na h-indsi a roib rí **Ér*enn*** guna sl*uag*aib ac f*or*báis ara m*a*c & é ag íar*[r]**aid* long & ethar do dul aran indsi do marb*ad* a 10] m*ai*c, & o ráinic in d*r*áig co láthair rofhiarf*aig* don rí c*r*éd dob áil leis do dhénum. Adub*air*t in rí: ‘Dob áil lium bárca b*r*onnfairsingi & longa lu*ch*tm*u*ra do b*r*eith isin n-indsi ugud, & N*úada* do marb*ad*.’ ‘Dar mo b*r*éithir ámh’, ar an d*r*áig ‘gidh ímdha sl*uaig* marba aníu o N*úada* is lía néll t*r*och & 15] ford*er*gadh fola os cinn na h-indsi úd a fuil-sin anuis na sin. & Nuada n*er*tm*ar* a áinm’, ar se, ‘& ni táinic do shíl Éirimóin --- p.221 a comaith, & bidh sochaidi bías fo sma*cht* & is b*r*ég in gním doc*ui*re*dh* air’, & adb*er*t an l*aid* and: > 1. Nuada n*er*tm*ar* maith a máin > > m*a*c m*e*ic Ail*i*lla Ólcáin, > > 5] mílid **Eorpa** dar gíall gal > > is garbthon*[n]* bruiti bidhbad. > 2. An leoman lonn g*u*sin *[n]*eim, > > in t*r*én osna t*r*énf*er*aib > > sciath na Fodhla n*a*ch fann f*er*g > > 10] biathaidh b*r*an is badb béild*er*g. > 3. Mac Giallc*h*ada is mór a g*[l]*uind > > arar-líeadh Uaine áluind > > ar ingin r > [*gap: extent: two syllables*] > co h-áin > > ar mnái Giallc*h*ada glecmair. > 4. 15] Miscais le buime na mná > > in m*a*c sin, m*a*c Gíallc*h*ada > > 'man caingin nachar' fhír di > > a*cht* g*er*b inmuin le h-Uaine. > > > --- > > p.222 > > 7. Ceithri rí*[g]* déc o*cht*módod co m-bloid > > do chloind maic Giall*chad*a, rechtmair[17](javascript:footNote('G300013/note017.html')) > > giab*u*s **Temair** guna sma*cht*, > > do clannaib maithi Nuadad. > 8. 5] Docum Uaine an sc*él*[18](javascript:footNote('G300013/note018.html')) ar sin > > g*u*r gabad hí ar *e*cin > > rog*a*b éd in rí co ra*cht* > > g*ur*ba béimnech do Nuadad.U. > 9. Torcuir na se*cht* n-Duind co dían > > 10] is na .ix. Coin ar aonrían > > sluag adbul*[mór]*, nír gním lag, > > do thoitedar le Nuadad.N. > [*gap: extent: to end of MS page*] > #### 1 {MS page 70a}[*...*] nír' fhiarf*aig* sc*é*la do nech díb & ní fid*er* 15] in robadar lín ba lía, & docúaid ina boith iarsin, & rochóirig --- p.223 a airm re thaeb & a sciath re dor*us* na boithi, & rochoduil fan tuairim c*ét*na. #### 2 Is ansinn adub*airt* rí **Lochl*ann***: ‘Is fada atáit ar muindt*er*’, ar sé, ‘& is a fuirech re gliaid & re d*eth*baid 5] atáit.’ ‘Rachadsa dá fis’, ar mac rígh **Loc*h*la*nn*** .i. Lulach mac Osb*er*n, & roéirig co p*r*ap, & roéirged*ur* ix. c*ét* laech maraon ris, & dorángad*ur* na colla c*r*ód*er*ga & na cinn arna cuaill*ib*, & t*u*csad aithne forra & idchonncad*ur* in boith uatha do lethtaeib ín uaír. 10] ‘A both b*e*c’, ar m*a*c ríg **Loc*h*l*ann***, ‘mas asad dorinned na h-uilc so, is mór na gníma duid é.’ ‘Dar ar m-b*r*éit*hir*, ní h-eisdi’, ar siad, ‘*acht* mina bfuilid clasacha talm*an* fuithi, *nó* uamanna móra rofhaidi i m-biab[19](javascript:footNote('G300013/note019.html')) il imud sl*uag*.’ 15] ‘& fechaidh lib hí’, ar mac ríg **Lochl*ann***. --- p.224 #### 3 Docuáid f*er* uatha foc*hét*óir co dor*us* na boithi & ro-féch seoch in scíath astech, & id*con*nairc in gilla g*r*eannm*ur* grádurrlum ina coll*ud* inti, & tánic co h-obunn a mesc a muindt*er*i & ro indis na sc*é*la sin dóib & adub*air*t: ‘ad-*con*nar*[c]*sa 5] aongilla óg álainn éd*r*ocht isin boith úd ina coll*ud*, & ní fedarsa inne é doróinne na mórec*h*ta so.’ ‘Freagram é’, ar siad, ‘sáithem sleg g*a*c*h*a fir ann.’ ‘Ni díngnam sin’, ar mac rígh **Loc*h*l*ann***, ‘ní muirbfidt*er* linn ina codl*ud* é, & dúisgid dúind co p*r*ap hé.’ #### 4 10] Docuaid f*er* díb co dor*us* na boithi, & rocroith in sciath, & rod*ú*sigh N*úada* leis sin, & roéirig co h-obunn & rogab a airm & roglac a sciath, & tánic amach, & docunnuic na nai c*ét* amuigh c*on*a m-b*r*oín sciath & cloidem ac*u*. ‘Cia dorinde na gníma móra-sa, a gille?’ ar m*a*c ríg 15] **Loc*h*l*ann***. ‘Is lium-sa atorc*hr*adar’, ar N*úada*. ‘Dar mo b*r*éith*ir*’, ar mac ríg **Lochl*ann***, ‘ní d*er*na duine --- p.225 a comaims*ir* rit-su riam gnímrad bu teinne ná sin, *acht* aon ní chena tuitfir-si ann, & bid ait*hr*each duit é.’. #### 5 Adcunnairc sin in gilla óg álaind dígrais dathálaind ica acallaim .i. mac ríg **L*och*l*ann***, & is aml*aid* do bíd sein, & 5] ba h-inann áis dó & do N*uada*, & ba c*os*mail[20](javascript:footNote('G300013/note020.html')) n-delba iat, & ba comfada a fuilt & ba coiméid iat féin, & rofhiarf*aig* Nuada de: ‘Cia t*us*a?’ ar se. ‘Lulach m*a*c Osbeirn siúd’, ar siad ‘.i. m*a*c ríg **L*ochlann*** & adb*ur* ríg **L*ochlann*** é féin.’ 10] ‘Mas*ed*, a gille’, ar N*úada*, ‘ná tab*air* do conach ar mo dochnach-sa’, ar sé, {MS page 370b} ‘uair is ar teithem mo marbhtha atú as ma duth*aig*, & ní m*a*c ríg *nó* rofhlatha is ál dam mh' irg*al* *(?)* d'imb*er*t *acht* m*an*a iarr*aid* féin co h-andl*igthech* orm é.’ 15] ‘Dar mo br*é*thir’, ol mac rígh **L*ochlann***, ‘maith*fidir* duit a n-d*er*n*ais* riam, & b*ei*r am tedl*a*ch-sa co mia*dam*la & --- p.226 co n-airmidin, & na h-imid dog*ré*s a *[d']* tír féin, & rodfía ilmáine uaim.’ ‘Ca h-áit a fhuil rí **L*ochlann***?’ ol N*úada*. ‘Atá sé ann sa cuan-sa thís’, ol sé, ‘& g*a*c*h* áon aca tá 5] long a Lochlann*aib* maráon ris.’ ‘Créd na tósca 'mattángabair?’ ol N*úada*. ‘Do chosnam **Ér*enn***’, ol m*a*c r*íg* **L*ochlann***, ‘dún féin, & do marb*ad* a fuil do deghdáinib inti.’ ‘Mór in gním-sin’, ol N*úada*, ‘*nó* in n-gébthái cís no 10] cáin uatha ó &a marb*ad* féin.’ ‘Dar líum ní giabt*har*’, ar mac ríg **Lochl*ann***. ‘Dogébthái-si cath c*r*ódha cosgartach o f*er*uib **Ér*enn***’, ar N*úada*. ‘A ógl*aich*’, ar m*a*c ríg **L*ochlann***, ‘bid si agum-sa féin 15] & g*a*cha n-d*er*nais d' olc coró so maidfidt*ir* duid hé.’ #### 6 Dof*r*eagair N*úada* sin, & is *ed* adub*air*t: ‘Ní tuc a --- p.227 guala a c*r*islach a scéith m*a*c ríg ag ar' fiúd liumsa be*ith*’, ar sé, ‘no co n-gaba sé in rígi is dual dó ard*ús*’, & adb*er*t an láid and: > **[N.]**1. A gilli tánic tar ler > > na sáith ar fer co n-imn*ed*h > > 5] na mill do rath co n-gloine > > ar d*r*eath siublaigh saerchloinne. > 2. Ni maithfedh th' ulca móra > > duit ar do comlonn c*r*ódha > > aithfed ort re n-dul dod taigh > > 10] ar marb*ad* do Lochlannaib. > 3. Gach ní do marb*us*a sunn > > do sl*úag* Lochlunn gan fhorlunn > > ná déna-sa méla de > > daá festa sgéla, a gille.A G*illi*. > > > > > 15] ‘Dá n-anta-sa agum-sa’, ar m*a*c ríg ***Lochlann***, ‘ní dingnuind díth duit, & mina anair agum dogéb*air* comlunn co luath.’ --- p.228 ‘Ní anud agud’, ar N*úada*, ‘& ín n-íad do muindt*er* cugum no 'n tú féin?’ ‘Budh h-iad mo muinnt*er*’, ar sé, ‘noco toitir-si leo no tuitid siad uili let.’ 5] ‘In damthái fír f*er* dam, a ógu?’ b*ar* N*úada*. ‘Ní tibram, vero’, ar siad, ‘*acht* rachaid d*echen*bor laech gach n-uaire ad comlonn *nó* co ría c*ét*, & dá marb*air* sin dob*ér*tar c*ét* ele do coml*unn* rit.’ ‘Dént*ar* aml*aid*’, b*ar* N*úada*, ‘& ná ticidh t*a*ris.’ 10] ‘Ní tiucfam’, ar siad. #### 7 Roéirig d*echenbur* díb c*ui*gi & dothoitidar leis co p*r*ap & dob*er*thái d*echenbur* d' im*u*rcaid gach n-uai*r*i c*ui*gi n*oc*o ránic an c*ét*, & tánic c*ét* cuigi iarsin, & do thoitsit leis uili. Cid t*r*ác*ht*, romarb uili ar c*ét*aib iad diaigh an diaigh fon 15] samail sin, *con*nar'-mair díb *acht* dias amáin .i. m*a*c rígh **L*ochlann*** & aenlaech da muindt*ir*, & adb*er*t an l*áid*: --- p.229 {MS page 371a} > 1. Is c*r*óda do chosc*u*r, a láich, > > a Núagha g*u*san m-b*r*eith m-báith. > > Doría let co h-imlán sin > > gach a slaighi dar sluagaibh. > 2. 5] Maithfed duid gach olc dogní > > is b*eith* agum fein a rí > > leicfid iat[21](javascript:footNote('G300013/note021.html')) a n-ascoig > > sunn ar son do tuar*us*toil. > 3. Nír' gab[22](javascript:footNote('G300013/note022.html')) sgiath ara d*r*eich > > 10] m*a*c ríg gamad fiú líum b*eith* > > *acht* masa l*e*t-sa is móra > > dénum comlonn comc*r*óda. > Is cc*r*óda. > > ‘Is c*r*ódha na gníma sin, a gille’, bar m*a*c rígh **Lochl*ann***, ‘& is lámach láich é dar lem.’ 15] ‘Ad cíu-sa sin’, bar an gilla, ‘& an díglaid-si iat *nó* an tícidh do comrug rium?’ ‘Rachad *vero*’, ar sé, ‘uair gid rígi na h-Eorpa dob*er*thái --- p.230 dam ní léicfinn t*u*sa as beo iar marb*ad* mo muindt*ir*i. & Is aml*aid* do dénum comlonn’, ar sé, ‘.i. rachaid f*er* dom muindt*ir*-si g*u*sin son*[n]*ard úd inar fíadn*ai*si 'gar f*é*c*h*ain, & mad misi dofaeth ann éirged co h-airm itáit maithi **Lochl*ann*** 5] & indsed sc*é*la dóib.’ ‘Dént*a*r m*ar*sin hé’, bar Nuadha. & doc*[h]*uaid f*er* do muindt*ir* m*e*ic ríg **Lochl*ann*** g*u*san son*[n]*ard ina fiadn*ais*i, & d*'* eisigh ann aga f*é*thann uada. #### 8 Is annsin ro innsaid cach a céile *díb* co dána díb*r*aictech 10] dúthra*ch*tach & co f*er*g*a*c*h* f*or*t*r*én f*er*amail & co laechda lám-láid*ir* leomannta & co f*err*da f*or*till fírára*ch*ta, & robúi cach díbh ac sanntug*u*d a chéile co f*or*till fírt*r*én, co tugad*ar* gona gúas*ach*tacha & béimenna bithn*er*tm*ar*a buanolcacha d' aroile. #### 9 Dobí t*r*á do glic*us* na h-imgona & do luthm*ai*re in 15] lámaigh co nách ránicc nech díbh malairt na mórmarb*a*d aroile re ré cían & re h-athaid f*a*da. --- p.231 #### 10 Is annsin rolonnaigedh & rolánf*er*gaiged cách cuma chéile *díb*, & roscuchsad co dúr dánarrda dása*ch*tach & ro dianaig*ed*h an d*e*thbaid & roc*r*uadaiged in comlonn & doglacadar na cloidmi claisletna c*u*rata {MS page 371b} comóra, & ro thuairc 5] cách a céile díb do b*r*áth*[b]*uillib dímóra dás*ach*tacha. #### 11 Is ann sin rothógaib N*úada* in láim gusan loinn fada faeburglaís, & tuc builli d'innsaigi cos mic rígh Loc*[h]*l*ann*. F*r*ithoilis m*a*c ríg **Lochl*ann*** sin, & toirnes in sciath sís d'imdíden a c*u*i*r*p arní*ch*tar, & dothógaib N*úada* suas co p*r*ap 10] an láim, & dobuail mac ríg **L*ochlann*** a caol na colla 'san muinél, & dosgar a chenn re cúlméide co torchair marbh gan anmain, & Doben a édach rígda roálainn de, & roben an cris n-órda n-ingantach, & rogab ime féin id*er* édach & c*r*is & éidedh, & doc*hui*r a deise féin fa mac riíg **Lochl*ann***, & robúi 15] ag fégad a gona & a álad, & idb*er*t an l*áid* ann: > **[Nuadu]**1. Truagh sin, a gilli in fuilt glaín > > tánicc a Locl*ainn* línmair > > > --- > > p.232 > > > is d*er*g do dá taeb dodt' fhuil > > o lámaibh Nuada n*er*tm*uir*. > 2. Mina beith do menma mór > > is a n-d*er*nais do d*r*ochglór > > > > 5] ní muirbhfinn co b*r*ách dom déoin > > re n-dul a tírthaib aineoil. > 3. Berud do sciath corc*r*a cóir > > is do b*r*at co s*r*eathaib óir > > *is* t' inar co corcair cáimh > > > > 10] *ocus* do c*r*is, a m*a*cáimh. > 4. Do cloidim co n-delbach óir > > biaid a n-glaic Nuada n*er*tmóir, > > do ga co mhbr*iocht* neim imach > > beid lim a tír n-allm*u*rach. > 5. 15] Cáinfid ánraid cec*h*tar bhuaind, > > cáinfid cuingidh in da t-shluaigh > > c*r*aithfid Sláine f*r*ais da g*r*uaidh > > sochaidhi leis ba lánt*r*uagh.T*r*uag sin. > > > > > --- p.233 #### 12 & Tánic N*úda* roime iarsin & tuc a druim re glas-charraicc n-daíngin n-dímoír robui ina farrad, & dorindi fál fírmór don fidb*aid* ina timchill & aon dor*us* ar an daingen sin, & ro chóirid errad & éidedh in t-sluaig romarb roime ina 5] thimcill g*ur*ba lándaingen do-san in fál sin. A dhála {MS page 372a} *co*nuigi sin. #### 13 Dála óglaigh m*e*ic ríg **Lochl*ann***, o d' *con*nairc[23](javascript:footNote('G300013/note023.html')) a thig*er*na do thoitim, rog*a*b roime a n-dígna a retha *no*co ránic in coblach, & idconncadar dá n-indsaidi é, & dá m-beith 10] lá co n-aidchi i talmuin *[ní]* ba mesa a dhelb & a dat*[h]* ná sin, & rofíarf*aig* cách sc*é*la de, & roindis dóib, & adub*air*t: ‘An sluag mór docuaid a tír uaib-si ní t*ér*no éladach b*e*tha díb *acht* má misi am aonar, & id*r*ochair m*a*c rígh **Loc*h*l*ann***.’ ‘Cia doroinne na móréc*h*ta sin?’ ar rí **L*ochlann***. --- p.234 ‘Ní fes dam’, ar sé, ‘*acht* aonghilla óg álainn oireda, & ní fuil do thoír ná do thinól 'na farr*a*d *acht* hé féin ina aonar & m*a*c an rígh duine d*e*thmac rothoit leis’, & rob ingnáth leo san in sc*é*l sin, & nír' sháiledar a b*eith* do dháinib *nó* 5] dh'armaib a n-**Ér*inn*** lín marbtha na s*luag* sin. #### 14 & Dorónsad gartha garba g*r*áinemla & nualla arda adb*u*lmóra co saird, & roseinnedh sduic & organa léo, & ro indis cách dá céile *díb* in gnim sin, & doráid in rí ríu: ‘Tab*r*aid’, ar sé, ‘s*r*acad sanntach sárn*ert*m*a*r dochum tíri’, 10] & dorónsad amlaid sin co roibi a mac alla i fántaib & a fídbadaib foirthemla fásaig .i. rámreatha na long luc*h*tm*a*r lánmór ag tarraíng co t*r*énn*er*tm*a*r docum tíri, & g*r*ithgaír na luirec*[h]* n-aggarb n-íarnaide & sgelbordach na sciath aga sgannr*a*d, & cách a*[g]* gabáil a n-arm, & docuad*ur* uili a tír 15] iar*u*m. #### 15 & Adub*air*t óglach meic ríg **L*ochlann*** ríu comnaidi --- p.235 do dhénum & a n-dul a cóirigthib isin n-indsi, & ‘an tír so a tángab*air*’, ar sé, ‘ni recha f*er* a m-bethaid *est*e aguib.’. #### 16 Dorónsadd aml*aid*, & dochóirgedar iat iarsin, & rolíns*a*d oirer na h-indsi ule. #### 17 5] O d'cunnaic rí **Ér*enn*** & maithi a muind*ter*i sin, roba doilid leo in guas*acht* sin a roibi mac ríg **Ér*enn***. Adub*air*t rí **Ér*enn***: ‘Gid uath*ad* duinde’, ar sé, ‘is t*r*uagh n*a*ch fuilmid a (cumhn*id*)[24](javascript:footNote('G300013/note024.html')) do N*úada* uair tánic cridhi a ath*ar* air m' anam sin.’ #### 18 10] Imt*hús* na Lochlannach vero, tugsad a n-aig*id* rompo d' indsaighi N*úada*, & is é dlús & tigi robád*ur* a dul dá innsaigi *con*ár' fedadar a n-airm d' imirt nó do thógbáil. #### 19 {MS page 372b} O doconnuicc N*úada* sin, roérigh co p*r*ap p*r*ímurlum, & rog*a*b airm m*e*ic ríg **L*ochlann***, & tánic amach asa daingin a coinde na sl*úag*, & tánic futha & t*r*íthud & 15] tarsta, & roluathaid na béimenna, & roéirged*u*r dá cholumain --- p.236 thaiglecha teinntige a n-urcomair a aidhchi *con*ár' fédad a silledh ná shírdféchsain. & ba hé sin t*r*eisi & téinnesnaigi roimir orra g*u*r' benasdair bern t*r*om asdu ar g*a*ch leith. Ro scáil & ro sgann*raig* iat, & dochuaid ina daingen, & nír' cumgaidedh 5] air sin. #### 20 & robui aml*aid* sin noco tánic fuine neóill nóna & d*a*t*h*[25](javascript:footNote('G300013/note025.html')) na g*r*ísi f*or*an n-g*r*éin, & id*r*ochair sochaidi dona sl*uag*aib leis conuigi sin. ‘Tab*air* osad na h-aidchi ano*cht* dúinn, a gille’, ar ríg 10] L*ochann*. ‘Dobér’, ar sé, ‘& éirgid-si in b*ar* longaib, uair is líum-sa in indsi & is lib-si in muir, & ni beithi aran f*er*unn-sa.’ ‘Is tuirs*e*c*h* ámh sin’, ar siad, ‘o luigi inar longaib & ar cennaib na ses, & ní fuicem in t-oilén-sa ano*ch*t.’ 15] ‘Dá tucthai bíad nó f*r*itholum dam-sa ano*cht*, deónaigim-si díb b*eit*h ar *tír*.’ --- p.237 ‘Dobérum’, ar siat. ‘Mas*ed*’, ar N*uada*, ‘tab*r*aid damh & linn.’ #### 21 Roéirged*ur* d*r*eam díbh co luath, & tugad*ar* biadh & linn docum N*uada*. Adub*ai*rt N*úada*: ‘F*r*omaid féin ar tús 5] in bíad & an linn sin’, ar sé, ‘dóig ámh ní fedar in tairisi dam-sa hé’, & dorónsad aml*aid*, & ro im*[thi]*gedar uada, & rochaith a lórdhaethain. #### 22 Dála in t-sluaig móir iar*u*m, rohadnad teinnti & tenndála t*r*énmóra leo, & dobád*ar* co b*r*ónach b*ec*menmach no*[co]* 10] tánic lá c*o*na lánsoillsi. #### 23 Dála ríg **Ér*enn*** *autem*, doc*huir* fesa & te*ch*ta fo **Ér*inn*** uada da tinól & da toigistal a n-aig*id* na n-allmurach d' f*or*ta*cht* a mic & da thab*air*t asan *é*cin a roibi sé. #### 24 Dála sl*uaig* **Lochl*ann***, roéirgedar a mucha na maidne 15] iarnamárach & rog*a*bsad a n-arma & docuad*ur* a coinne N*úada*. Roéir*ig* N*úada* futha san, & dorindi slighithi lethna lánmóra --- p.238 & b*er*na c*é*t t*r*ithudh do ghach l*e*th, & ro scáil sgiatha, & ro lánsgáil luirecha & cathbarr*aide* *(?)* áille óraidhe, & ro roind c*u*i*r*p caema cneisgela c*ur*ad, & rog*a*b dóib m*a*r sin re h-edh *con*d*r*ochrad*ur* sochaidi díb {page 373a} leis, & ro impo uatha 5] iarsin, & dochúaid ina daingen, & is gairid robúi ann intan rogairs*et* na sl*úaig* arís ina timcell, & ro éirig N*úada* chuca san & t*u*c fobairt n-díc*h*ra n-dána forra g*u*r c*hui*r ina corraitib & ina slaetaeb secmarbha doc*hu*m láir & lántalman iat, & robúi aml*aid* sin ac t*r*ént*r*asgairt noco tánic medhón 10] lae do ló. #### 25 Is annsin rochinn N*úada* com*uir*le c*r*óda cosgartach, & dorad a briat*h*ra ris coná fillf*a*d ona sluagaib *no*co c*ui*r*e*dh ina longaib iat no[26](javascript:footNote('G300013/note026.html')) co taotais uili lais noco taot-san leo-san, & dorat a ag*aid* f*or*ra iarum, & romuid sruthmaidm siubl*ach* 15] s*e*chr*á*nac*h* forro a cenn rígr*áith* **L*ochlann*** airm a m-bui múr & daingen dífhoghlaidthi ac*u* im aird*r*íg **L*ochlann***, & rolen --- p.239 N*úada* a n-dor*us*bél in múir iad, & robúi aca n-díthlaithriug rompo & ina n-diaig & da g*a*c*h* taoib díb & dorat leó*[nta]* & letrad & láncombrug*ud* f*or*ro, conach rabi *co*nair theithimh *nó* élaighthi ac*u*. & nír cían dó f*or*san dás*acht* sin antan 5] rochonairc in t-áonóclao*c*h mór ina doc*hu*m, & rofill a glún ina fhiadn*ai*se & roiarr anacol fair. #### 26 & rofiarf*aig* N*úada* a sc*é*la, & ro indis dó c*u*rab do shli*cht* Éremóin mic Míl*ed* dó .i. do lár chógid Genaind, & c*ur*' gab báidhbraith ris a rí sen é, & co tibred a lá bágha 10] lais, & rofhaom N*úada* sin, & adb*er*t iar*u*m f*r*i N*úada* in múr do dún*a*d f*or*ra & na dorsi do daingniug*u*d & cin aon n*e*c*h* *d*íb** do léigen ama*c*h noco fágb*a*d a br*et*h féin uatha. #### 27 At*r*a*cht* N*úada* iar*u*m, & ro lín na dorsi do chairgib cenngarba & do líagaib lánmhóra & do sabhaib sonairti do 15] shonnaib sármóra slesl*et*hna, *co*nach rabé isin múr inad bud daingni dífogl*aig*thi oldás na dorrsi. #### 28 Doráid N*úada* iar*u*m f*r*isin ócl*ach* mór eol*us* do --- p.240 dénum dó f*or* am*us* luingi mic ríg **Lochl*ann***, & doróne in t-ócl*ach* in t-eol*us* sin dó, & dochuatar indti, & rob imda t*r*a ilim*a*d maithiisa indti, et*er* ór & arget, et*er* arm & édedh, et*er* lecaib lógm*ar*aib archena, & rochaithsit a lórdo*[e]*thain bídh & 5] lenna indti, & rotuilsit inti in aidchi sin co {MS page 373b} c*r*íchuib na maidne mochshoillsi iarnamár*a*c*h*, & dochuad*ar* doc*h*um in t-sl*uaig* iarsin, & robád*ar* ag f*or*baisi forra & aga n-agall*am*, & rogab tart adbul & uiresb*aid* bídh & lenna iat, & robád*ar* fir gonta ledarta acu & iat re fuine*ch*taibh fannbáis, & fo*ch*tuid 10] do N*úada*. ‘A gille’, ar siad, ‘inn gabaid coma no c*er*t uainn? & dar ar m-b*r*éithir robad ferr linn bás d' imirt forainn 'nás b*eith* isin cumgach sa.’ ‘Giabud-sa coma uaib’, ar N*úada*, ‘& tab*r*aid dam hí.’ 15] ‘Dogébuir g*a*c*h* ni b*us* áil let’, ar síat. ‘A fuil d' ór & d' innm*u*saibh & do maith*us*ib aguib in bar tír do thab*air*t damsa uaibh.’ --- p.241 ‘Dogéba*ir* co géb*air* co léir’, ar siat. ‘Dá n-deair[27](javascript:footNote('G300013/note027.html')) ín bar tír’, ar sé, ‘tab*r*aid sin dam, & mina decar bidh aguib féin.’ ‘Dogéb*air*-si sin’, ar siat. 5] ‘& lestair & longa g*a*c*h*ar' marb*us* dar muindt*ir* do thab*ai*rt dam guna fuil do maith innta d' arm & d' éided innta do thab*air*t dam.’ ‘Dogéb*air*-si sin’, ar siat, ‘& dogébtha ní bud mó dá sírtha.’ #### 29 10] O ronaisc N*úada* a cunnr*a*d ar na Loc*lann*achaib dolig amach iat & nír' anadar noco n-dechad*ar* ina longaibh, & rothógbat*ar* a seola iarsin, & roascnamat*ar* in muir reompo iar n-dímbuaid coscair dóib lán do mertin & do míclú. #### 30 *[I]*mth*ús* N*úada* dá n-éisi di*diu*, dochuaidh a luing 15] mic rí*[g]* **L*ochlann***, & a f*er* muinntire maraon ris, & docuiritar ama*c*h hí & roshuid N*úada* ar ses mór medón*a*c*h* na luingi, & --- p.242 rog*a*b rám in g*a*c*h* láim dó, & dorat luathgrés*acht* n-imruma uirre o thír na n-**Érind**. ‘Rachum’, ol a fher muintiri ris. ‘Ni ba h-*e*dh don c*hur*-sa’, ol N*úada*, ‘*acht* cena mad áil 5] duitisi c*uir*fed a n-**Érinn** tú.’ ‘Ni h-áil *autem*,’ ol sesi*u*m, ‘uair is t*u*sa lenfad céin bam beo’, & dochuat*ar* ama*c*h iar*u*m f*o*r drumchla na[28](javascript:footNote('G300013/note028.html')) bóchna, & atb*e*rt in l*ái*d ann: > 1. Aenf*er* im cumaind inno*cht* > > 10] sirfet leis o port co port > > **Éirin** *ocus* **Albain** amuig > > in deg*aid* g*a*ch allmaraich, > {MS page 374a} > 3. 'Mon m-b*r*éig roli orm Uaíne > > ro h-indarb*a*d mhé uaithi i cian > > 15] *ingen* ríg **Loigen**, dar línn, > > n*a*ch léic m' ag*aid* a n-**Érinn**. > > > --- > > p.243 > > 6. Co finntar in brég nó 'n fír, > > m*a*r tuc mise a ma mígním > > ní manfhaicfeasa in ben > > roordaig mhé *ocus* aenf*er*. > Aenf*er*. > > #### 31 5] Dála f*er* n-**Ér*enn*** iarsin, o d' chonncad*ur* na catha ruagha romóra sin do thairmesc, ba deimin leo is marb robui N*úada*, & ba mana dogra & toirsi doibsin sin, & Rob ingn*a*d leo in doiri seol*ch*rann fírmór atconncad*ar*, & in loinges do dul uaithib, & ní fetatar ca h-innell robái f*or*ro, & robátar ann an aidhchi 10] sin co tánic lá iarnamárach, & at*con*cad*ar* b*r*aineoin & badba & ethaidi aeóir co h-imda ag laidi arna c*or*paib caema cnesgeala thall isinn indsi ar borduibh na long. ‘Is deimhin linn’, ar siat, ‘n*a*ch fuil duine isinn indsi ná isna longuib úd intan atáit na h-eoin & na h-ethaidi út 15] innti, & éirgt*er* bhuain isna curcaib beca fuilet againn d' fis na h-indsi.’ #### 32 & dorigned leo aml*aid* sin & dochuad*ar* d' fis na h-indsi --- p.244 & ro shirset í, & fuarad*ar* na h-ára móra & na colla c*r*ód*er*ga, & ní fuarad*ar* duine beo innti ná isna longaib, & o n*a*ch fuaradar tángad*u*r d' innsaigi na long & dorugad*u*r mórán díbh leo amach fon muir a n-degaig in t-sluaigh móir, & ro innsedar 5] dóib m*ar* robui inn innis. ‘Rachmaid-ni dó fis t*r*a’, ar siat. Roéirgedar t*r*a & dochuad*ur* isna longaib & dogabad*ar* cuán & caladport na h-indsi. ‘Scáilt*er* lib t*r*a festa ar fud na h-indsi, & sirth*er* lib hí’, 10] ar ríg **Ér*enn*** ‘& innté doroigne na gníma-sa .i. mo m*a*c-sa, & rofhedar cena, is imda ledartha & c*ui*rp tholla annso uadha & dom dóig ní mairenn sé’, & rochan an l*áid* ann: > 1. Imda échta mo m*i*c > > dogénad maith co minic, > > d*ur*sun má thorc*hair* sunn ann > > ga romarb maithi **Lochl*ann***. > > > --- > > p.245 > > 4. Gebid bar láim a n-arma, > > gebidh umaib a fadba, > > co findum cia {MS page 374b} bus lía sin > > ná ar thoit leis da n-échtoib. > 5. Sirim an t-ár dó budéin > > 5] do Nuada, ba maith an céill, > > co m-b*er*im linn é don Brugh > > ann is coír a annlucud. > 6. Sirid sin, a maca ríg, > > 10] finntar lib caidhi a díl, > > laím risna portaib si*[n]*na*(?)* > > a fuil mór c*or*p co h-imda. > Imdha. > > #### 33 Roérged*ur* cách iarsin, & dochuad*ur* fón indsi, & do siredar na h-ára co mí*n*, & ro impodar curpu caema c*ur*adh 15] co h-imdha aga iaraid, & fuaradar m*a*c ríg **Lochl*ann*** iarna marb*ad*, & roglacadar a c*ét*óir é, & adubr*a*dar: ‘Is é so N*úada* atámaid-ni d'íaraid’, & atb*er*t arale nár'b é. Roimpuight*er* --- p.246 in c*or*p iar*u*m & fuar*[a]*t*ar* c*r*is m*a*ic rígh **Ér*enn*** & a inar suairc*ech* sróll*da* ime, & ba deimin leo iarsin c*ur*b é N*úada* robúi ann, & ránic in sc*él* sin ríg **Ér*enn***. #### 34 & tánic in rí co maith*ib* **Ér*enn*** imbe os cinn in c*uir*p, 5] & ro nuallsat na sl*uaig* t*r*í g*r*odgartha g*r*eannm*a*ra osa cind, & robad f*e*rr leo leth f*er* n-**Ér*enn*** do marb*ad* ína N*úada* ina áonar. #### 35 Is annsin adub*air*t ríg **Ér*enn***: ‘Féchaid dúinn’, ar sé, ‘cíasa lia atámaid beo annso ná' n lín romarb mo m*a*c 10] dona Lochl*ann*achaib, & dar lem, *atá* f*or*mór f*er* n-**Ér*enn*** annso uli.’ & dorónsad aml*aid* sin, & ní mó ná leth oired a roibi marb ann robád*ar* fir **Ér*enn*** béo le roméd in áir. ‘Mór in cosgar láime aonduine sin, a ógo’, ar rí **Ér*enn***, ‘& roinnt*er* edraib na longa gu cóir & co cert am*al* doroindeb*u*r 15] na h-airm & in t-édach, & tógt*har* mo m*a*c-sa lib c*u*sin m-**Brug** m-b*r*ecshol*us* os **Bóinn** *no*co c*ur*t*har* fo chluid talm*an* ann é, --- p.247 & érgid na sl*uaig* timchill leisna longaib, & rachads*[a]* aráon le mo m*a*c’, & dorón*a*d saml*aid*. #### 36 & rofágsat inn insi iar*u*m, & rugs*a*t in c*or*p leo co faidhchi in **B*r*oga**, & dorángat*ar* na sc*é*la sin co **Temr*aig*** & 5] fo **Ér*inn*** archena, & rothineoilet*ar* cách as g*a*c*h* n-aird cuigi co **B*r*ug na Bóinne**, & doriac*h*t *autem* aoni*ngen* dobúi ac ríg **Ér*enn*** .i. d*er*bhshíur N*úada* & tánic foc*hé*toir & rog*a*b cenn N*úada* a {MS page 375a} ina h-uc*ht* & dorinde toirrsi mórt*hr*om uime co t*r*uaghneimelach & robúi ag ata*c*h rí **Ér*enn*** & fer n-**Ér*enn*** 10] uili uma h-adhlacadh féin maraon ris. #### 37 Is annsin roclaidh*e*dh fert fodmuidhe don m*a*camh & doc*ui*re*d*h fo támh é iarsin, & taínicc an ríg ar mullach an ferta & rogab ar thoirrsi do dénum. & Is *ed* roráidh: ‘T*r*uag dúinde sin, a mhic’, ar se, ‘& táinicc ar n-aininne & ar n-uab*ur* 15] ris intí is a fert so’, & adub*air*t an l*áid* ann: [*...*] --- p.248 #### 38 Asa h-aithli sin doscáiled*ur* fir **Ér*enn*** dá n-dúinte & dá n-deghbailtib, & docuaidh rí **Ér*enn*** co **Temraidh**, & a in*gen* faraon ris, & dobád*ur* co dub*a*c*h* domenmnach. #### 39 Is annsin tángad*ur* fir **Ér*enn*** d' innsaighi an rígh & 5] doráidhset ris: an ben tucc, fodera in t-olc mór sin do dénum, do c*hur* uadha. ‘Ní c*ui*redh’, ar sé, ‘óir ní bía esb*aid* mo mná & mu m*ai*c oram’, & roéitigh iat fana cur uadha. A n-iumt*hús*a *co*nuigi sin. #### 40 Imth*ú*sa N*úada*, *vero*, m*ar* docuaidh ar seolaidius 10] risin-ab*ar* **Danmarg**, & mar dochuaidh isin **Esbainne**, & mar domarbh an *dech*neb*ar* ar .xx. c*é*t, & mar dorinde comhrucc na mórríg & na n-am*us*, & m*ar* dothuc ing*in* Eolairg .i. ing*en* rígh **Danmarg** & m*ar* dochuaidh isin n-**Almain**, & mar dogab Pol*u*s m*ac* Polais ríg **Almaine** & a .x. m*e*ic .xx. do marb*ad* 15] a*cht* aonm*a*c, & m*ar* rog*a*b ardchenn*us* aran **Almaine** iarsin. #### 41 & Dofuag*air* iarsin dá sluaghaibh tinól docum na --- p.249 fairrgi & rígh Rómán leis, & roghiallad*ar* uile do-son conuigi a thech isinn **Almaine**, & tugsad ríghi dó, & dorug-san leis an t-shoc*r*aidi sin uile isin **Espain**, & nír' leig rí **Espainne** innte é *acht* tánicc ina aig*id*, & tuc giall*ad* dó. Et tug sluaig*e*dh a 5] cinn bl*iadna* leis d' innsaighi **Ér*enn***, & tánic rígh **Ér*enn*** co port do giall*ad* dó, condub*ai*rt er[29](javascript:footNote('G300013/note029.html')): ‘Noco roibhi a fis againd {MS page 375b} cia b*us* airdrígh aguib ní tiubram gialla díb’, & adubrad*ur* a roibhi do ríghaib: ‘Is uath*ad* againne nech aca fuil a fis’, ar siad. 10] ‘Dogénsa féin mo sloinnedh díbh’, ar N*úada*, ‘& indeosad mo sgéla fíre díbh’, co n-dub*air*t: ‘Is mé Nuada Finn Feimin & rofhágas **Éirind** dom ath*ai*r’, & ro innis a sc*é*la o th*ús* co d*e*re*d*h & táinicc a n-**Ér*inn*** iarsin, & rob ingnath le f*er*uibh **Ér*enn*** an sc*é*l sin, & rofháiltigh cach roime, & robád*ar* na 15] c*r*ícha sin rog*a*b-san a los a neirt & a láthair &[30](javascript:footNote('G300013/note030.html')) ag f*r*eag*r*a do-san, & rog*a*b ríghi ar sin. Fin. i. d. am*en*. --- p.250 ### Anmerkungen I 3 rïan 'Macht, Gewalt', LL 50 a 22, Oss. III 244; 254,4. I 4 tenne f. 'Macht, Kraft', MR 188, 21.—tabaig = tobaig, Gen. von tobach 'Zinseinhebung'?—ascaruit = escarait 'Feinde'. I 6 foranmach 'Beiname', sonst nicht belegt (stets forainm). I 16 Diurbarrach = I 27 Diurbartach = I 46 Diubturtach. I 18 tocht 'Gehen', Fen. 184, LL 215 b 18.—ogla 'erz�rnt, heftig', RC VI 174, 17; zu ocal (= uks-gal). I 23 ainmfesa = anfesa, Gen. von anfiss 'Unwissenheit'. I 25 senfolta, Akk. plur. von sen-folad 'alte Streitursache'. I 31 innsé, verschrieben für arse? I 37 lámach 'Geschicklichkeit'. I 40 co brách = co bráth. I 45 anmann = anfann. I 46 líthechus, abgeleitet von líthech 'angeklagt', Ir. T. III 191, 3; 192, 8.— máin, vgl. máin .i. elada H. 3. 18, p. 212?—gíabus, südir. für gébus; cf. gíabthar II 5. II 3 Lulach heißt auch ein König von Schottland (ob. 1058), s. A. U., Chron. Scot. und Ann. Tigern; über Osbern s. oben S. 186. II 5 dochnach = do + conach 'Unglück'. — ná h-imid = nná h-imthigh. II 6 fiúd = fiú dreath = dreach. II 7 a n-ascoig = a n-ascaid? II 8 fortill 'überlegen', Cóir Anm. 179, Ir. T. IP II (2) 131, 235, CF 207, 220; Alex. 97, 14. II 11 bhuaind = bhuain II 31 = uainn. II 13 dethmac = degmac. II 14 co saird, Kontamination aus co ard und ós aird? — sracad 'Angriff', T. Ferbe 237. II 24 ina corraitib? II 32 sinna : sin, wie sunda : sund? Vgl. sine Anecd. II 35, LU 63 b 36, CZ IV 40, 18; 39, 5. Oder Sinna, ein zweiter Shannon in Donegal? II 34 grod: grot 'rasch'. Oranienburg Käte Müller-Lisowski