#Lebor na hUidre #### Corpus of Electronic Texts Edition ### Background details and bibliographic information Lebor na hUidre =============== Author: [unknown] ----------------- ### File Description Richard Irvine Best and Osborn BerginElectronic edition compiled by Donnchadh Ó Corráin, Hildegard L. C. Tristram Funded by University College, Cork and Professor Marianne McDonald via the CURIA Project. 2. Second draft.Proof corrections by Vibeke Dijkman, Donnchadh Ó Corráin, Hildegard L. C. Tristram, Ivonne Tummers Extent of text: 126200 words#### Publication CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College, Cork College Road, Cork, Ireland—http://www.ucc.ie/celt (1996) (2011) Distributed by CELT online at University College, Cork, Ireland. Text ID Number: G301900Availability [RESTRICTED] Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic research and teaching only. [RESTRICTED] Printed text copyright to the Royal Irish Academy and the School of Celtic Studies (Dublin Institute for Advanced Studies). The text is used as basis of an electronic edition with kind permission of the copyright holder. #### Sources **Manuscript source**2. Dublin, Royal Irish Academy, MS 1229 (alias 23 E 25 alias Lebor na hUidre. Three main scribes, including Máel Muire mac Célechair meic Cuind na mBocht (slain by raiders at Clonmacnoise in 1106); see Kathleen Mulchrone and Elizabeth FitzPatrick, Catalogue of Irish Manuscripts in the Royal Irish Academy xxvi–xxvii (Dublin 1943) 3367–3379. For the complex question of the roles and dates of these scribes, see the articles cited in note 4 below.) **Editions**2. Leabar na h-Uidhri: a collection of pieces in prose and verse, in the Irish language, by Moelmuiri mac Ceileachair: now for the first time published from the original in the Library of the Royal Irish Academy, with an account of the manuscript, a description of its contents and an index (Dublin 1870). Preface signed by J. T. Gilbert and an analysis of its contents drawn from catalogue by Eugene O'Curry. A lithographic facsimile of a transcript executed at the Academy's request by Joseph O'Longan (Seosamh Ó Longáin), a traditional scribe. It was severely criticised by Whitley Stokes in Revue Celtique 2 (1875) 430-31 and in his Remarks on the Facsimiles published by the Royal Irish Academy: a letter to the Chairman of the Committee of Polite Literature and Antiquities (Simla 1875) [with corrigenda]. 3. Richard Irvine Best and Osborn Bergin (eds), Lebor na hUidre: Book of the Dun Cow (Dublin: Royal Irish Academy 1929; reprinted Dublin: Royal Irish Academy 1953; reprinted Dublin: School of Celtic Studies, Dublin Institute for Advanced Studies 1992, with corrigenda (pp 339-341). A semi-diplomatic edition that distinguishes the scribal hands by the use of different fonts. Expanded abbreviations are indicated only where points of spelling or grammar are involved and words almost always abbreviated (&, immurgu, didiu, etc.) are not expanded. *Didiu* is expanded due to special request. Proper names have been capitalised. Marginal and interlinear scholia are printed at the foot of the page. Word division is editorial, but scribal punctuation has been retained. **Translations**2. For the editions and translations of the individual texts contained in Lebor na hUidre see Best and Bergin, op. cit. pp xxvii-xxxviii; R. I. Best, Bibliography of Irish philology and manuscript literature, 1913-41 (Dublin 1942, repr. Dublin 1969); and R. Baumgarten, Bibliography of Irish linguistics and literature, 1942-71 (Dublin 1986). **Sources, comment on the text, and secondary literature**2. R. I. Best, Notes on the script of Lebor na hUidre, Ériu 6 (1912) 161-74. 3. R. I. Best, Palaeographical notes. II. Lebor na Huidre, Ériu 8 (1916) 117-19. 4. David N. Dumville, Scela Lai Bratha and the collation of Leabhar na hUidhre, Éigse 16 (1975-76) 24-28. 5. Sheila Falconer, The verbal system of the LU Táin, Ériu 17 (1955) 112-46. 6. David Greene, Leabhar na hUidhre, in Liam de Paor (ed), Great books of Ireland (Dublin 1967) 64-76. 7. Christian Guyonvarc'h, La razzia des vaches de Cooley (version du Lebor na hUidre, Ogam 15 (1963) 139-60, 265-88, 393-412, 16 (1964) 225-30, 463-70 [incomplete annotated translation]. 8. Gearóid Mac Eoin, The Interpolator H in Lebor na hUidre, in J. P. Mallory and Gerard Stockman (ed), Ulidia: Proceedings of the First International Conference on the Ulster cycle of tales (Belfast 1995) 39-46. 9. Tomás Ó Cathasaigh, On the Cín Dromma Snechta version of Togail Brudne Uí Dergae, Ériu 41 (1990) 103-14. 10. Tomas Ó Concheanainn, The reviser of Leabhar na hUidhre, Éigse 15 (1974) 277-88. 11. Tomas Ó Concheanainn, Aided Nath Í and the scribes of Leabhar na Huidhre, Éigse 16 (1975-76) 146-62. 12. Tomas Ó Concheanainn, The three forms of Dindshenchas Érenn, Journal of Celtic Studies 3 (1981-82) 88-131. 13. Tomas Ó Concheanainn, LL and the date of the reviser of LU, Éigse 20 (1984) 212-25. 14. Tomás Ó Concheanainn, The manuscript tradition of Mesca Ulad, Celtica 19 (1987) 13-30. 15. Tomás Ó Concheanainn, A Connacht medieval literary heritage: texts derived from Cín Dromma Snechtai through Leabhar na hUidhre, Cambridge Medieval Celtic Studies 16 (1988) 1-40. 16. Tomás Ó Concheanainn, The textual tradition of Compert Con Culainn, Celtica 21 (1990) 441-55. 17. Tomás Ó Concheanainn, Aided Nath Í and Uí Fiachrach genealogies, Éigse 25 (1991) 1-27. 18. Tomás Ó Concheanainn, Textual and historical associations of Leabhar na hUidhre [to be concluded], Éigse 29 (1996) 55-120. 19. Cecile O'Rahilly (ed), Táin Bó Cúailgne: Recension I (Dublin: Institute for Advanced Studies 1976). 20. H. P. A. Oskamp, Notes on the history of Lebor na hUidre, Proc Roy Ir Acad (C) 65 (1966-67) 117-37. 21. H. P. A. Oskamp, On the collation of Lebor na hUidre, Ériu 25 (1974) 147-56. 22. H. P. A. Oskamp, Mael Muire: compiler or reviser?, Éigse 16 (1975-76) 177-82. 23. Roger Powell, Further notes on Lebor na hUidre, Ériu 21 (1969) 92-102. 24. John Strachan, Notes and glosses in the Lebor na h-Uidre, Archiv für celtische Lexikographie 1 (Halle a.S. 1900) 1-36. 25. Rudolf Thurneysen, Die irische Helden- und Königsage (Halle a. S. 1921) 27-32. 26. Paul Walsh, The Book of the Dun Cow [notice of the Best and Bergin semi-diplomatic], Irish Ecclesiastical Record, series 5, 34 (1929) 449-64. 27. Paul Walsh, Restoration of LU 1380, Catholic Bulletin 29 (1939) 732-36. 28. Máire West, Leabhar na hUidhre's position in the manuscript history of Togail Bruidne Da Derga and Orgain Brudne Uí Dergae, Cambridge Medieval Celtic Studies 20 (1990) 61-98. 29. Heinrich Zimmer, Über den compilatorischen Charakter der irischen Sagentexte im sogenannten Lebor na Huidre, Zeitschrift für vergleichende Sprachforschung 28 (1887) 417-689. **The edition used in the digital edition**2. Lebor na hUidre: the Book of the Dun Cow. Richard Irvine Best and Osborn Bergin (ed), First edition, third reprint (with corrigenda, by the School of Celtic Studies, Dublin Institute for Advanced Studies, 1992) [xliv + 2 plates + 338 pp + 405 pp + 3 pages of corrigenda] Royal Irish AcademyDublin (1929) ### Encoding #### Project Description CELT: Corpus of Electronic Texts #### Sampling Declaration The electronic text represents pages 1-338 of the edition. All the editorial preface, list of contents, introduction and plates have been omitted. Editorial corrigenda on pp xliii-xliv and additional corrigenda on pp 339-341 are integrated into the electronic edition. Missing text supplied by the editors in the body of the work is tagged *sup*. Editorial corrections entered in the body of the work are tagged *corr* and the original reading is kept in the *sic* attribute. In the case of editorial corrections suggested in the apparatus criticus at the foot of the page the manuscript reading is tagged *sic* and the suggested correction is kept in the attribute *corr*. Words editorially marked sic in the apparatus criticus and without any suggested correction are simply tagged *sic*. Changes of scribe, marked by font changes in the hard copy, are retained and marked *handshift* together with scribal sigla (for which see profiledesc below). Scribal glosses and annotations are marked *add* with appropriate attributes. The readings of the facsimile, copiously cited in the apparatus criticus, have been totally ignored, being superseded by the semi-diplomatic. Strictly codicological annotations in the apparatus criticus have been ignored. Abbreviations are retained; and have only been expanded by special request from readers. #### Editorial Declaration ##### Correction Text has been thoroughly checked and proofread. It is difficult to create an electronic edition of a text as long, as complex, and as varied as Lebor na hUidre. There will be errors and ambiguities in this text as there are in Best and Bergin's edition. Readers are invited to submit corrections and emendations both of this electronic edition and of the edition on which it is based. Improved manuscript readings and corrections of scribal errors that may have escaped Best and Bergin are also sought. Any improvements will be credited to the scholars who submit them. ##### Normalization The electronic text represents the edited text. Because the edited text is a semi-diplomatic that represents the expert editors' considered interpretation of a major manuscript editorial word divisions have been retained throughout. The scribal punctuation, kept by the editors, has been retained, apart from non-significant scribal flourishes at the end of texts or titles. Normal CELT conventions have not been applied to this text. ##### Quotation There are no quotation marks. ##### Hyphenation Soft hyphens are silently removed. When a hyphenated word (hard or soft) crosses a page-break or line-break, the page-break or line-break is marked after the completion of the hyphenated word. Where this procedure interferes with parity with hard-copy lineation (as it does in the case of lines 216, 538, 5831 and 10292) there is a line-skip and an explanatory note. ##### Segmentation div0=the whole work; div1=the individual texts; div2=sections of the individual text when these are marked or otherwise indicated/implied in the manuscript. The paragraphs are those of the editors. Passages of verse occurring within text paragraphs and within marginalia are treated as embedded texts and, where relevant, stanzas are enumerated in the structural mark-up. The page-breaks of the semi-diplomatic are marked using pb n="" and the folio numbers of the manuscript are marked mls n="" unit="folio". ##### Interpretation No names (persons, groups,dynasties, tribes, peoples, places) are tagged. No offices and titles (king, abbot, lord etc.) are tagged. Numbers and dates are not tagged. The text is rendered as it stands in the semi-diplomatic of Best and Bergin. #### Canonical References This text uses the DIV1 element to represent the Text. Refs: LINE (LB)This text uses the DIV1 element to represent the Text. Refs: PAGE (PB)This text uses the DIV1 element to represent the Text. ### Profile Description Created: By unknown authors in Irish monastic scriptoria Date range: c. 550-1140, various and mostly unknown.#### Use of language ##### Language: [LA] About 670 words are in Latin (including glosses etc.), about 540 of which occur in the scholia to Amra Choluim Chille. ##### Language: [GA] More than 99.5% are in Old and Middle Irish, with glosses and marginalia in Early Modern Irish. ##### Language: [EN] Annotations are in English. #### List of hands **A** [main1] unknown **M** [main2] unknown **H** [main3] Máel Muire mac Célechair **L** [subsidiary1] various later annotators **SC** [subsidiary2] Sigraid Ua Cuirrndín ### Revision History * (2012-02-14) Beatrix Färber (ed.) * Two corrections submitted by Liz Gabay (on lines 1577 and 1622) integrated. * (2011-13-01) Beatrix Färber (ed.) * Corrections integrated; minor changes made to header; new SGML and HTML files created. * (2011-12-01) Members of the Old Irish L list (ed.) * Corrections to lines 9823 (na), 9832 (fo déig) and 9834 (sa) contributed. * (2008-09-01) Beatrix Färber (ed.) * Header modified; keywords added; file validated. * (2008-07-26) Beatrix Färber (ed.) * Value of div0 "type" attribute modified, content of 'langUsage' revised; minor modifications made to header. * (2006-06-15) Beatrix Färber (ed.) * Corrections submitted by Stefan Schumacher integrated; *didiu* expanded. * (2005-08-25) Julianne Nyhan (ed.) * Normalised language codes and edited langUsage for XML conversion * (2005-08-04T15:53:08+0100) Peter Flynn (ed.) * Converted to XML * (1997-09-16) Margaret Lantry (ed.) * Header modified; file parsed using SGMLS. * (1997-09-04) Margaret Lantry (ed.) * Header re-structured; text parsed using SGMLS. * (1996-07-15) Peter Flynn (ed.) * Parsing of the SGML/TEI text using SGMLS and creation of the HTML files using OmniMark. * (1996-07-14) Donnchadh Ó Corrain (ed.) * Final on-screen proofing, creation of the header, realisation and verification of lineation, removal of end-line hyphenation, and completion and revision of the structural mark-up. * (1996-06-30) Vibeke Dijkman (proofing and mark-up) * On-screen and hard-copy proofing; the addition of the main part of the structural mark-up. * (1996-06-30) Ivonne Tummers (Proofing and mark-up) * On-screen and hard-copy proofing; the addition of the main part of the structural mark-up. * (1996) Hildegard L. C. Tristram (proofing) * First proofing completed. * (1995-96) Cordelia Wittiger (capture) * Data capture by key-boarding. --- #### Corpus of Electronic Texts Edition: G301900 ### Lebor na hUidre: Author: [unknown] --- p.1 *SEX AETATES MUNDI* ------------------- #### 1] Togorma o tát Frigiae. m*a*c si*n* Gomer m*a*c Iaféd. 2] Da m*a*c Magog m*eic* Iafeth m*eic* Noi .i. Baath & 3] Ibath. Baath m*a*c dos*id*e Fenius Farsaid athair na 4] Scithecda .i. Fenius m*a*c Baath m*eic* Magog m*eic* Iafeth 5] m*eic* Noí & rl^ 6] Ibad da*no* in m*a*c aile do Magog m*a*c dos*ide* Elonius 7] l^ Alanius. Tri m*ei*c aicis*ide* .i. Armon Negua Hisicón. 8] Coic m*ei*c ic Armón .i. Gothus. Uolegothus. Cebidus. 9] Burgandus. Longubardus. Negua da*no* .iii. m*ei*c les .i. 10] Uandalus. Saxus. Bogardus. Hisicón da*no* .iiii. m*ei*c 11] aice .i. Francus. Romanus Albanus o ta Albannai 12] i nAsia Britus ó rat*er* Inis Bretan. 13] Is and sain ro rannad in domun i trí rannaib .i. 14] Eoraip. Afraic. Asia .i. Sem i nAsia. Cam i nAfraic. 15] Iafed i nEoraip. & is é cétfer de sil Iafeth tánic i nEoraip 16] .i. Alanius m*ac* Ibath m*eic* Magog m*eic* Iafeth m*eic* Noí 17] Is amlaid tánic Alanius & a trí m*eic* les .i. Armon & 18] Negua & Hisicon conid i fus ro chlannaigset na m*a*cu 19] atchuadamar. Saxus m*ac* Negua m*eic* Alanii m*eic* Ibath 20] m*eic* Magog m*eic* Iafeth m*eic* Noi. is uad Saxain. 21] Iaban da*no* m*a*c Iafeth m*ei*c Noi .iiii. *is uad rater Alania i nEoraip* m*ei*c acas*id*e .i. 22] Elisa. Tarsis. Cethim. Dodanim. 23] Tarsis is úad & Celtecdai. Cethim. is uad Cethei. 24] uadibs*id*e ainmnigther cathir na Cip*re*cda .i. Citheum. 25] Dodanim da*no* úads*id*e Ródii. is úadib sin ro fodlait inse 26] Mara Torren cona cenelaib écsamlaib & cona mberlaib. 27] --- p.2 Is iat sain .xu. primchenela clainni Iaféd. cona fochenelaib. 28] ro selbsat feranna imda isinn Asia ó Sléib Imai & o 29] Sleib Tuir co Sruth Tanai & connici in Scithia. & ro 30] selbsat in nEoraip uli connici in n-acían muridi fuineta 31] Insi Bretan & in nEspain ulide. 32] De chlannaib Iafeth m*ei*c Noi connici so cona 33] prímchenelaib & cona ngabalaib & a ferannaib et*er* 34] Asia & Eoraip ### 35] De chlannaib Cam m*eic* Noi so sis ifechtsa 36] Cam & Oliua a ben .iiii. m*ei*c leo .i. Chus & Mesram. 37] Futh. & Cannan. Chus uads*id*e Chusi. Ethiopia a hai*n*m 38] s*id*e indiu. Mesram. is úad Egiptus. Futh. is uad 39] Afraicdai *l^ Libei* Futhei {folio 1b}a n-ainm s*id*e fecht aile riam. & is 40] úad rát*er* Sruth Fuith. Cannan. is úad Cannannai. is he 41] a ferann s*id*e ro gabsat m*ei*c Israel iar tain íar dílgend na 42] Cannanna & iarna n-innarba. 43] Cus m*ac* Cam .uii. m*ei*c les .i. Saba. is uad Sabei. 44] Ebila. uads*id*e Getuli filet i ndithruib na hAfraice. 45] Sabatha. is uad Sabatheni. Astabarí im a n-ainm 46] indiu. Recma. Sabata. Acha. Nebroth is leis*id*e ro 47] cumtaiged in Babiloin ar thús cia ro cumtaiged la Nín 48] m*ac* Beil íar tain in tan ro gab ríge Asár. Babilonia .i. 49] confusio .i. cumasc iarsinni ro cumaiscthea na berlai 50] isind luc sain & is la Nebroth ro cumtaiged Arach ainm 51] aile di Edisa. & is leis ro cumtaiged Achad & Cabann & 52] is é a hainm s*id*e indiu Seleucia ond ríg Seleucio ro 53] ráded i mMaig Sennar atat sin ule. 54] Is de sil Nebroith Asúr ó tat Asardai iar fairind l^ is de 55] síl Séin m*eic* Noi in tAsur .i. Asur m*ac* Séin m*eic* Noi. 56] & is and ro genair i mMaig Sennár & is leis ro cumtaiged 57] Ninues & Thala & Resen .i. cathir mor fil et*er* Ninues & 58] --- p.3 Thala. .ii. m*a*c ic Recma m*ac* Chus m*eic* Cam m*eic* 59] Noi .i. Saba & Dadam. Saba m*a*c Recma per sin scribthair 60] a ainm. Saba m*ac* Chus per samech scribthair a 61] ainm s*id*e. 62] Clanna Mesram m*eic* Cam .m*eic* Noi .i. Ludim 63] Anamim. Labaim. Nepthaim. Pethrosim. Chesloim. Is 64] úadib si*n* ro genatar na Filistinnai & Capturim & ciniuda 65] imda aile & nitat achinti indiu ar ro chloemcoiset 66] [*gap: extent: 3 letters*]anmand. ### 67] De chlannaib Cannan m*eic* Cam m*eic* Noi so sis. 68] Cannan m*ac* Cam m*eic* Noi. xi. m*a*c les .i. [69]| 69] | Sidon | Aracheus | [70]| 70] | Cetheus | Sineus | [71]| 71] | Iebuseus | Arcadius | [72]| 72] | Amnorreu*u*s | Samarius | [73]| 73] | Eutheus | Amatheu*u*s. | [74]| 74] | Gergesius | | | 75] Sidon is úad ainmnigther in chatir .i. Sidon isind 76] Foenici. Arachius is les ra cumtaiged Arachas .i. 77] cathir fil ar agid Tripolim i fail Slebe Leuain. Aradius. 78] is uad atat Aradai is iats*id*e ro selbsat i*n* n-innis dianid 79] ainm Aradum muinchend cumung etarru & t*r*acht 80] n[*gap: extent: 6 letters*]ce. {folio 2a}Samarius. is uad atat Samari is leis ro 81] cumtaiged Samaria. *.i. c*athir** ### 82] De clannaib Sem m*eic* Noi só sis 83] Sem m*ac* Noí. Olla a ben s*id*e is dia sil s*id*e na 84] hEbraide uli .u. m*eic* aici .i. Elam. is uad Elamitae. 85] --- p.4 toisig Persidis Siriae iats*id*e Asur. is úad atat Asardai 86] iar fír & is leis ro cumtaiged Ninues & Thala & Resen 87] .i. cathir mór fil et*er* Ninue & Thala. Arafaxat. is uad 88] Caldei. Lidi. úad atá Lidia Sarum is uad atá Siria. 89] is í ha hardchathir s*id*e Damascus. Arafaxat m*ac* Sem 90] m*eic* Noí m*ac* dos*id*e Sela. m*ac* dos*id*e Eber. is uad 91] ainmnigt*er* Ebraide .i. ó Eber m*ac* Sala m*eic* Arafaxat 92] m*eic* Sem m*eic* Noi. 93] Dá macc. ic Éber .i. Falec & Iactan. Falec .i. 94] diuisio .i. fodail .i. ar is na amsir ro fodlait na berlai. 95] Iactan ma*c* Eber .xiii. m*eic* aci .i. [96]| 96] | Elmodad. | Ebal | [97]| 97] | Saleph | Abimael | [98]| 98] | Asarmo | Saba | [99]| 99] | Iare | Ofir | [100]| 100] | Aduram | Euila | [101]| 101] | Aduzal | Iobab | [102]| 102] | Decla | | 103] Atat .iiii. xl. cenela día síl si*n* isind Indía & is iat 104] gabait ule feranna na Indiae .i. othá in sruth aníar conníci 105] in n-acían 106] Clanna Saram m*eic* Sem m*eic* Noi .i. Us is uad atát 107] Traconitidi & is les ro cumtaiged in Damaisc. et*er* 108] Pasilisitina & Coelensiria atá a ferand s*id*e. Ul. is úad 109] atát Armiannai. Gether is úad atat Arcannai. Mes. is 110] úad atat Meones. de sil Samar m*eic* Sem m*eic* Noi dóib 111] sein ule & is i nAsia atat. ### 112] De senchas na torothor .i. na luprucan & na 113] fomorach inso sis. 114] Fechtas ro boí Noí in tabernacuil ina chotlud ar n-ól 115] fína & is hé lomnocht co tánic a m*a*c a dochom .i. Cam 116] --- p.5 co n-aca am*al* ro baí & co nderna gári imbi & coro innis 117] día bráthrib .i. do Iáfeth & do Sém & dodeochatars*id*e & 118] a cúl rempo arnaictís féli a n-athar & doratsat a étach 119] taris. 120] Atrácht Noí iar sin asa chotlud & ro fallsiged dó 121] Cam día fochaitbiud iar sin & ro bennach in dis n-aile. 122] Conid hé Cám des*id*e cetduni ro mallachad íar nilind & 123] conid hé comarba Cáin íar nilind & conid húad ro 124] genatar luc*h*rupain & fomóraig & goborchind & cech 125] ecosc {folio 2b} dodelbda arachena fil for doinib. & conid aire 126] tucad dilgend for clannaib Cam & tucad a ferand do 127] m*a*caib Isr*ae*l i comarda na mallactan cétna. Conid hé 128] sen bunad na torothor & ni de síl Cain doib amal adfíadat 129] na Goedil ar niro mair ní día síl s*ide* iar nilind ar rop é 130] fochond ná dílend do bádud clann Cáin & ro bátea cid 131] clanna Sed ule immalle friu acht Nóe cona m*a*caib & 132] cona cethri mnáib amal innises Moisi m*ac* Ammra i*n*si*n* 133] Genis ind recta & Dia féin dorat in recht sain do Moisi i 134] Sléib Sína & is e ro scríb cona láim fein. 135] Is iat so sís airich na haesi tanaisi iar líni genelaig 136] Sém. [137]| 137] | .s. Noi | ael | [138]| 138] | .s. Sem | ac | [139]| 139] | .s. Arfaxat | cccxxxix | [140]| 140] | .s. Sala | acccxxxiii | [141]| 141] | .s. Heber | cccclxiiii | [142]| 142] | .s. Falec | ccxxxix | [143]| 143] | .s. Reu | ccxxxix | [144]| 144] | .s. Saruc | ccxxx | [145]| 145] | .s. Nachor | clxuii | [146]| 146] | .s. Tara | lxx | 147] --- p.6 Tara .iii. m*ei*c les .i. Abraam. Nachor. Arán. m*a*c 148] dond Arán si*n* Lóth ro batar da*no* dí ingin aci .i. Melcha 149] & Iascha di ingin Aráin m*eic* Thára sethracha do Lóth & 150] is inund Iascha & Sarra & atbath Aran rena athair .i. re 151] Tára & is he sein cetm*a*c atbath rana hathair íar nilind & 152] is and atbath i nÚr Caldeor*um* am*al* atb*eir* in fili goedelach 153] sin. > 1. 154] Cetm*a*c as marb riana ath*air* > > 155] innisfet tria bard > [*gap: extent: 2 letters*] > brecht. > > 156] Arán m*a*c Tára m*ei*c > Nachair > > 157] iarna > [*gap: extent: 2 letters*] > c*h*ur tar in > recht > 158] Abraam & Nachor tucsat da mnai .i. Sarra & Melcha. 159] dí ingin a mbráthar fein .i. dí ingin Arain m*eic* Tára. 160] Tuc ém Abram Sarra dianid comainm Iascha. Tuc im 161] Nachor Melcha ruc Melcha uiii. m*a*cu do Nachor it hé 162] so a n-anmand s*id*e .i. Hus. Buz Camuel. Chaseth. Azau 163] Feldas. Iadilafac. Bathuel. is uads*id*e ro genair Lauan *f*i*l*ius** 164] & Rabecca. *f*i*lia* Hus *l^ Chus.* m*ac* Nachoir is úad Iob. & is dia síl 165] Bu*z*[*gap: extent: 1 letter*] Balam in druí. Camuel da*no* athair Sirorum 166] eside. Caratben Nachar .i. Roma is iside mathaiir Tabe. 167] & Goom & Thaas & Maachai. 168] Dend ais tanaise connici so anúas. ### 169] Den tres ais so sis ifechtsa 170] In tres aes in domain is e so lin bli*adn*a fil inti 171] .dccccxlu.i. o gen Abraim co gabáil ríge do D*aui*d i Tír 172] Caldeor*um.* [*gap: chasm in MS*] --- p.7 *LEBOR BRETNACH* ---------------- #### 173] [*gap: chasm in MS/extent: 4 leaves*]*am*Acht cena ol se. a rí failsigfitsea fírinne duitsiu. & 174] iarfaigim dona druidib ar thús Cid atá i foluch 175] fond erlar sa inar fiadnaise. ro ráidset na druíd nochon 176] etammar ol siat. Rofetarsa ol se. atá loch us*ci* and. 177] fegtar & clait*er*. ro claided & fríth. *in loch and* A fáthe ind ríg ol 178] in m*a*c abraid cid atá i mmedon ind locha. Ní etamar 179] or siat. rofetarsa ol se. atát da clárchiste mora and inagid 180] tagid & tucthar as. & tucad ás. 181] A druide ol in m*a*c abraid cid atá etir nach clarlestraib 182] út. & ni etatar. rofetarsa ol se. atá seolbrat and & tuctar 183] as. & frith in seol timmarcte etir na da chlárchiste. 184] Abraid a éolcho ol in m*a*c cid atá i mmedon ind étaig 185] út. & niro recratar. ar niro tucsatar. Atat dá crúim and 186] ol se .i. cruim derg & cruim gel. scailter in t-étach 187] ro scailed in seolbrat. ro batar na di chruim ina cotlud 188] and. ro ráid in m*a*c fégaitsi i ndignet innose na bíasta. 189] Atraracht cách díb co araile co rabe cechtar de ic sroiniud 190] araile & co rabatar ic imletrad & ic imithi & no innarbad 191] in chruim díb araile co medón in tiúil & in fecht n-aill 192] coa imel. 193] Dorónsat fa thrí fon innasin. In chruim rúad trá 194] ba fand ar thús & ro innarbad co himel ind étaig. In 195] chruim taitnemach im ba fand fo déoid & ro teich isin 196] loch & ro tinastar in seol chétoir. Ro íarfaig in m*a*c 197] dona druidib innisid ar se cid follsiges in t-ingnad so. 198] Ni etamar ar siat 199] Dogensa ar m*a*c a follsigud dond ríg. 200] --- p.8 Is é in loch flathius in domuin uile. is e in seól do 201] lathiusa a rí. Is iat na dá chrium na da nert .i. do 202] nertsu co mBretnaib & nert Saxan. 203] Do nertsu in chruim ruad is i roinnarbad ar thús don 204] Flathius. Nert Sachsan im in cruim gel ro gab in seól uile 205] acht bec .i. ro gab I*n*iis Bretan acht bec. Coro n-i*n*narba 206] nert Bretan fo deoid íat {folio 3b} Tusu im a rí Bretan eirg asin 207] dún sa ar ni chaemais a chumtac & sir Innis Bretan & 208] fogéba do dun fadéin. ro ráid in rí cía do chomai*n*mso 209] ol se ro recair in gilla Ambróis ol se mo ainmse is é 210] sein in tAmbrois Gleotic rí Bretan. 211] Can do cen*e*l ol in rí. Consul Romanach m'athairse 212] ol se & bid hé só mo dún. ro leic Gorthig*ern* in dun do 213] Ambróis & rige iarthair Inse Bret*an* uile & tanic cona 214] druidib co túascert Inse Bret*an* .i. cosin fernad dianid 215] ainm Gunnis & ro chumtaig dún and .i. Caer Gorthigernd. Line 216 in the hard-copy is the second part of a soft-hyphenated word and is taken back in the digital copy. There is no text loss. ### 217] De chathaigecht Gorthemir. 218] Iar tain tra atraracht Gorthemir coscrach m*a*c Gortegern 219] cona brathair i n-agid Égist & Orsa & ro chathaigsetar 220] Bretain maroen ris co hamnas. Coro innarbsat Saxono 221] co hInis Teneth. & ro gabsat Bretain forro fo thrí in 222] n-insi co toracht cobair chucu asin Germáin. & ro chathaigsetar 223] fri Bretnu cach la tan ba leo. Tan aile ba 224] forro & dorat Gorthemir cethri catha doib .i. cath for brú 225] Derguint. & cath for bru Rethere Gabáil & is and 226] dorochair Ors & Catigernd m*a*c Gortigern. & cath for 227] bru Mara Icht & taifnitir Saxain coa longaib & cath for 228] bruaig Epifort. Marb im Gorthemir íar n-amsir bic & 229] atrubairt fri Bretnu gair ría n-ec a adnacul for bru in 230] mara & ni ticfaitis Gaill etir i*n* n-insi íar tain. Ni dernsatar 231] --- p.9 Bre*tain* sin. Atraracht nert Saxan iar sin ar ba cara 232] doib Gorthigern a los a mna 233] Dorala im íar n-éc Gorthemir & iar sid Egist & 234] Gortigern doronsat Saxain mebuil for Bretnu .i. Bretain 235] & Saxain do thinol i n-oenbaile am*al* bid do sid .i. Égist 236] & Gorthi*gern* fá chomlin cen armaib icechtar n-ai. acht 237] tucsat Saxain scena etarru & a mmaelanu & ro marbsat 238] na Bretnu{folio 4a} bátar and sin acht Gorthigernd a oenur & 239] ro chenglatar Gorthigern & dorat trian a feraind dar 240] cend a mna .i. Alsaxum & Sutsaxum & Nitilsaxum. 241] No forcanad im German inni Gorthigernd coro leced a 242] mnai .i. a ingin. ro theig*h* & ro folaig ría German co 243] clérchib Bre*tan* isind erund dianid ainm Gorthigernian 244] & dochuaid German co clérchib Bre*tan* & ro boi .xl. lathi 245] & aidc*h*e and. & dochuaid doridisi Gorthigerng for 246] teched na clerech coa dún **[[H](#H)]** *& do*choid German**[[A](#A)]** inna díaid 247] & ro bátar trí lá & trí aid*h*chi i n-aine and sin & ro loisc 248] tene do nim inní Gorthigern and sind cona uile muintir. 249] Atberat araile is do dercuiniud atbath for fainiul a 250] Iluc i Iluc. Atberat da*no* araile is talam ro sluic ind adaig 251] ro losced a dún. 252] Ro batar im tri m*ei*c oca .i. Gorthigernd is eside 253] ro chathaig fri Saxanu. Catigern Pascent. is doside 254] dorat Ambróis rí Bre*tan* Boguelt & Gorthigerniam íar 255] n-éc a athar Faustus noem .i. m*a*c a ingine & Germán 256] ro mbaist & ro n-ail & ro forcan. & techtaid cathraig for 257] bru Srotha Réin. Ne*m*nus asbert so. 258] Fermáel fil innosa for ferund Gorth*igern* m*ei*c Teudubri 259] m*eic* Pascent m*eic* Guodicat*er* m*eic* Morut m*eic* Eldat 260] m*eic* Eldoc m*eic* Paul m*eic* Meprit m*eic* Briacat m*eic* 261] Pascent m*eic* Gorthi*gern* m*eic* Guitail m*eic* Guittolin m*eic* 262] Glou. 263] Bonus & Paulus & Mauron trí m*ei*c Glou. is eside 264] --- p.10 dorone Caer Gleou .i. Glusest*er* for bru Sabrinne. 265] Dochuaid German día thír. 266] Patraic tra ind inbaid sin i ndaíre i nHerind oc 267] Miliuc. isind amsir sin ro foided Pledias dochum nErend 268] do p*re*ciupt doib. dochoid Pat*raic* d'oglaim fades. coro 269] leg in canoin la German. Ro innarbad Pledias a Hérind 270] & tánic coro fogain do Dia i Fordun isin Mairne. 271] Tanic Pat*raic* dochum nÉrend íar foglaim & ro baist 272] firu Herend. 273] O Adam co bathis fer nÉrend .ú. ccc. xxx. ferta tra 274] Pat*raic* do innisin dúibsi a fíru Hérend is usce do loch 275] insin. 276] {folio 4b}Ro gab tra nert Saxan for Bretnu iar n-éc Gorthigern 277] & ro gab Octa m*a*c Egist rige forru. Araíde no 278] cathaiget Artúr & Bret*ain* ríu co calma & dorat dá cath 279] déc doib .i. in cetchath i nInbiur Gléir. In tan*aise* & in 280] tres & in ceth*ramad* & in coiced for brú Dubglassi in 281] sesed for bru Basa. In uii. i Caill Calidoin .i. Cait Coit 282] Cledeb. In uiii. in Les Guinneain. Is and sin ro immarchuir 283] Artúr deilb Maire fora gúalaind & ro teichsetar na 284] págáin. ix. i Cathraig ind Leomain. x. in Robroit. 285] xii. is and s*id*e ro marb lám Artuir .xl. ar ocht cétaib i 286] n-oenló & ba les coscor intib uile. 287] No chuinchitis im na Sax*ain* ó Germain fortacta doib 288] & rígi forro co dia is eside cétrí ro gab úadib ifós in 289] Bene roíc .i. fri Umbra atúaid. Ida m*a*c Euba. Eanfleth 290] ingen Eduni toisech riam ro baisted do Saxanaib i nInis 291] Bretan. --- p.11 *AMRA CHOLUIM CHILLE* --------------------- 292] LOC dond remoculsa chetus Druimm Ceta ar is ann 293] doronad in mórdáil Dromma Ceta. In alio locó im 294] doronad corp ind immuin o sein immach ut p*os*t apparet. 295] I n-amsir Áedae m*ei*c Anmerech dorigned. P*er*so Dallán 296] Forgaill do Masraigib Maige Slecht. *.i. i mBrefni *Con*nacht* Tucait. ar rochtain 297] ríchid dó féin & aliís p*er* se. Trí tucaite u*er*o ara 298] tanic Colum Cille a hAlbain i nHéri*n*d in tan sin .i. do 299] fúaslucud Scannláin móir m*ei*c Cind Fáelad ríg Osraire 300] f*r*iisi ndeochaid i rráthaiges. & do astud inna filed i 301] nHérind ar ro bas inci*n*narba ara tromdacht. ar no bid 302] .xxx. i cléir cac olloman & a xu. i cléir cach anraid & do 303] sidugud et*er* firu Hérenn & Alban im Dal Ríata. & is *ed* 304] atberat noco n-acca Colum C*ille* Éri*n*n in tan sin ar no 305] bid bréit dara suilib & is *ed* fot*er*a sein ar ro gell remi 306] sein ic dul taris na fegbad Erind o sein immach. d*i*c*e*ns. > 1. 307] Fil suil nglais > > 308] fégbas Eri*n*n dara hais. > > 309] noco n-acébá íarmothá > > 310] firu Érend nách a mmna. > 311] Co tudchaid iaram Colum C*ille* isin n-airecht oc*us* 312] co n-érracht sochaide remi do fáelti fris.*> 1. Cetracha sacart a lín. > > fichi epscop úasal bríg. > > resin salmchetal cen acht > > cóeca deochain trícha macc. >* 313] Mad iar senchas ele im ní erracht nech remi acht 314] Do*m*mnall m*a*c in ríg ar atrubairt in rí coná heirs*ed* 315] nech remi ar rofitir aní immo tánic & nírba maith leis a 316] --- p.12 thichtain ar nírbo áil leis astud na filed l^ tuaslucud 317] Scannláin. Conid and sein ro bennach Colum C*ille* inni 318] Domnall ar robo airmeta connici sein. Gorbu olc lasin 319] rígain a bennachad ar robo lesm*a*c di é goro fergaig in 320] clérech fria co n-érbairtsi frisin clérech romór in chorraigecht 321] fora taí. is cet duitsiu ar in clérech bíth for 322] corraigecht fora taí. is cet duitsiu ar in clérech bíth for 323] corraigecht. Conid and sein ro soadsi i cuirr so ragaib a 324] hinailt for athisiugud in chlérig. coro saidside{folio 5b} hi cuirr 325] ele. so filet na dá chuirr sin o sein ille i nDruim Cheta 326] ut alii d*icu*nt. 327] Táncatar íar sein na filid isin n-airecht & dúan molta 328] léo dó & aidbsi *.i. corus cronain* ainm in chiúil sin & ba céol derscaigthech 329] hé ut Colmán m*a*c Lénéne d*i*x*it* > 1. 330] Luin *.i. deróli na > luin i farrad na nela* o cheolaib > > uingi o dirnaib *.i. dirna > ainm tomais moir l^ oc dirnaib* > > 331] crotha ban náethech > > óc crothaib rígna. > 2. 332] ríg ic Domnall > > dord *.i. deroil cach céol i farrad aidbse* ic aidbsi > > 333] adand *.i. deróil > oenchainnell bec hi farrad cainle more* oc cainnill > > colc *.i. claideb* oc mo > choilcse > 334] & i n-óenecht dognítís in ceól sind. Co tánic míad 335] menman don chlereoch corbo lán in t-aér húasa chind ó 336] demnaib coro failsiged do Baíthin sein & coro chairigs*id*e 337] in clérech & co tuc in clérech íar sein a chend fo choim & 338] co nderna athrige & co túargaib iar sein a chend asa 339] choim & co róemid ceo mór dia chind & coro scaílit as na 340] demna riasin céo sin. Da cét déc da*no* lín na filed ut 341] d*i*x*it* q*u*idam. > 1. 342] Fecht do Maeil Choba na clíar. > > 343] ic hIbur Chind Tráchta thíar. > > 344] Da cét déc filed fosfúair > > 345] resin n-ibar aníarthúaid. > > > --- > > p.13 > > 4. 346] Coi*nn*med teóra mblíadan > mbind. > > 347] dorat dóib Máel Coba in cing. > > 348] méraid co lá brátha > báin > > 349] do chenéol delbda Demáin. > 350] Coro fost Col*um* C*ille* iar sein na filedu & co n-erbairt 351] fri *h*Aed. > 1. 352] Cormac cain buich *.i. ro > bris .i. maith ro bris fein in cáininne* neoit *.i. gainne* > > 353] nua molta crína *.i. > tiagait as* seoit. > > 354] is *ed* ro legus roth cráed *.i. filidecht* > > 355] cein mair *.i. mad > genair* molthiar. mairg áerthiar Áed > 2. 356] Cain in súg asa saeraigthib sugthiar > > 357] mairg in íath ecnairc airthíar. > > 358] Arad cloth *.i. ut d*icitur* i n Imacallain in da > Túarad .i. altram cloth .i. foglaim ecse. cluith do > thur .i. intí ica mbí a enech do thúr* > caín in réim riadait *.i. > radit .i.* bí*.i. > ut d*icitur* da*m* *con*ngai*r* et*ura* .i. et*ar* > a*rd* .i. da*m* allaid .rad(?) l^ ríagdai > .i. dreithard* > > 359] dofúarthet *.i. > marit* maini molthaidi. > 360] Dorónad coindmed na filed iar sein fo Érind & ro 361] dígbait iar sein a clíara .i. xxiiii. i cléir ind olloman & 362] xii. i cleir ind ánraid. is iar sin baí Col*um* C*ille* icuinchid 363] Scandlain for Aed & ni tardad dó. Co n-erbairtsium 364] da*no* fri Áed is e no ngébad a assa imme imm 365] iarmergi cebé bale no beth *bithcé .i. bet(ha) centarach* & ro comallad amlaid. 366] Colmán m*a*c Comgelláin im is é ruc in mbreith et*er* firu 367] Érend & Alban & co Dál Ríata dos*id*e. & is ris dorigni 368] Colum C*ille* {folio 6a} in mbáide in tan ropo lenam béc in 369] Colmán ut d*i*x*it* > 1. 370] A chub*us* con > > 371] a anim glan. > > 372] aso póic duit > > 373] dale póic dam > 374] --- p.14 & asbert Culum C*ille* is é dogenad síthugud et*er* firu 375] Érend & Alban. & is i breth ruc*h* a fecht & a slóged la 376] firu Erend so g*ré*s ar islóged la fonnaib do g*re*s. a cain 377] & a cobach la firu Alban. l^ a mmuircoblach nammá la 378] firu Alban ó sein immach im la firu Her*end*. Tanic 379] iaram Dallán ardollom Hér*end* in tan sin do acallaim 380] Cholum C*hille*. Conid and ro gab in remfocul dó. & ni 381] reléic Col*um* C*ille* dó a dénam secha sein co ndernad i 382] n-amsir a éistecta ar asbert fri marb bas chubaid & is 383] dochendaib ro thríall Dallán a dúain do dénam. Dorairngert 384] trá Colum C*ille* do Dallán i*n*nmassa & torthe 385] in talman ar in molad sa & ni ragaib acht nem dó féin & 386] do cech óen no ngebad ca*ch* dia & dofucébad et*er* chéill & 387] fog*ur* ut quidam d*i*x*it* > 1. 388] Amra Coluim ca*ch* dia > > 389] cepé nod geba co follan.*.i. et*er* ceill & fog*ur** > > 390] rosía in findlaith fia > > 391] ro ír Dia do Dallán. > 392] Trí comartha im dorat Colum C*ille* dó in tan dogénad 393] .i. marcach eich alaid ni innisfed dó étsecht Col*uim* 394] C*hille* & in cetna foccul no ráidfed in marcach commad 395] hé tosach in molta & a suile do lécud dó céin no beth ica 396] dénam. Ic Ath Féne da*no* i mMide doronad in molad sa 397] ut Mael Suthain dixit. Adfét im Ferdomnach comarba 398] Colu*im* C*hille* is íar Slige Assail ro canad ótha Dún na 399] nAirbed cosin crois ic Tig*h* Lómman 400] Anamain *.i. ansomain án .i. airdairc. & isind immund tis atá ind anamain*et*er* da nin inso .i. nin i tossuch in moltai 401] & nin ina deriud .i. ni discéoil & nim úain. l^ is gobul di 402] .i. recne *.i. ré cantana dechubaid im fil isind remfoc*u*l .i. neit & méit.* dechubaid .i. dá son l^ a trí di tinnscetul o 403] áenfid beos .i. diaid i ndiaid & sib o fid is écsamail ina 404] díad s*id*e. 405] --- p.15 Dia dia. & rl^. Is airi emnas in cétfoc*u*l ar abela l^ ar 406] lainni in molta ut *est* d*eu*s d*eu*s m*eu*s. & rl^. Is é im a 407] ainm sein lasin Góedel atherruch i nguth ngáth{folio 6b} ar 408] bíti trí quale cosmaile labartha ic filedaib na Goedeilge 409] .i. a atherruch i nguth nglát & a insimod. & a díabul & 410] is í so aichne cech ai dib. Is é in t-aitherruch q*u*ide*m* 411] emnad óenfoc*ui*l i n-oeniniud isind runn & cen lenamain 412] dé o sein immach. is é im a insemod a innisein o mud 413] inund .i. in t-óenfoc*u*l do rád co mm*en*ic isind rund co 414] n-etartaidecht foc*u*l ele etarru. ut *est* h*oc* .i. > 1. 415] Ric in sithbe *.i. in > dúan* sitlas mag > > 416] ric in dam trí cóecait glond. > > 417] ric in gilla *.i. > Capr*i* mac *Con* Dinisc* gusmar gand > > 418] foracaib Cú Dínisc donn. > 419] Is e im a díabul .i. a filliud .i. do emnad ut *est* h*oc* .i. > 1. 420] Agur águr iar céin chéin > > 421] bith i péin phein ní síth > sith. > > 422] am*al* cách cách co bráth > bráth > > 423] in cech thráth tráth cid > scíd*h* scíth. > 424] Da ernail díb so isind remfoc*u*l so. Atteruch i 425] nguth ngnáth & a innsimod. A insemod im namma 426] fogabar i curp ind immuin. 427] DIA DIA *episiuxis no*men* h*uiu*s spe*cie*i s*ecundum* Donatum .i. geminatio *eius*d*em* u*erb*i i*n* eod*em* u*er*su s*i*n*e* aliq*u*a dilatione ut me me ass*um* q*u*i rl^* DORROGUS *.i. is ró .i. is mór atágur Día. l^ dorró .i. ro thogus rúamnad and.* RIA TÍAS INNA GNÚIS 428] .i. atagur Dia l^ gudim dia ríasiu thías ina gnúis l^ in tan l^ 429] ind inbaid tías. 430] CULU*.i. cul .i. carpat* TRÍA NEIT.*.i. cath* 431] Fortched l^ formolad fil híc & conna bitís gnee fortcheda 432] --- p.16 foi sin dichned & dochned & cennacros ut q*u*idam d*icu*nt. 433] bid da*no* néit guin ut d*icitu*r > 1. 434] ro bé do lecht i farthe *.i. i mmochai* > > 435] iar do néit *.i. iar > do guin* séol siraichthe. *l^ sírarde* > > 436] ructhar i capp *.i. i > carr* i ndiaid phill *.i. eich* > > 437] do racc *.i. do ben* a > scáil *.i. a fir* día > coemchill > 438] .i. am*al* téit carpat *l^ claidab* serda tré chath corop amlaid 439] dech m'animsea tría chath nemna dochum nime. Culu 440] .i. forthched *.i. deichned specialit*er** sund incond ilid. ar is cul in foc*ul* gnáthach 441] acht ro thuill in filí .u. sund do línad na filidechta. l^ do 442] dúaichnigud na foc*u*l tría dígbail & tria tórmach & tria 443] inchumscugud do dénam intib & atát trí gnee fair .i. 444] díchned *l^ dechned* & dochned & cennachros. Is é in dichned *.i. dicennad* a 445] chend do gait dond c*u*l & cen ní ele ina inad ut dixit 446] poeta. > 1. 447] Dál ro dálus mór in baes > > 448] isind arus huas Druim *Lias*{folio 7a} > > 449] a mmo chomdiu a ri .rú. rá. *.i. rún .i. rathmar sa* > > 450] bui biu *l^ bi* ba > bés ni thías. > 451] rú rá. is é in desmerecht and sein. ar is rún rán ro dlecht. 452] is e u*er*o in dochned. *.i.l^ in dechned* da cend fair .i. a chenn féin & cend 453] ele. & commad é a díles in litt*er* dédenach ind oc*ui*l do 454] emnad am*al* dognethea benn dondí as ben ut d*icitu*r > 1. 455] La m*ac* fir néit *.i. guin* fadb corcra *ut d*icitur* .i. > [*...*] > .i. > > [*...*] > orb > [*...*] > a ligaib* > > 456] téit dáig dedemin.*l^ dinéim* ní t*er*cda. > > 457] f*or*ruim *.i. ro > gon;* *l^ > > > .i. ro furmi* tend *.i. laech*. do > chrund ochtga *.i. do crund gai i > mbít ocht láma* > > 458] gnath cenn í c*h*rub Chon Echtga. > 459] --- p.17 Commad hi rét no béth in desmerecht híc .i. a chend 460] féin for ind ir út & cenn neich ele ina láim acht chena is 461] i n-erlabra fégtair inna haisti & ní hi rét. Commad hé 462] in desmeirecht híc ni t*er*cda ar ro tuilled da forsin foc*u*l 463] cert. acht chena increchthar sein ar ní deichned iar 464] ndílsi tormach sillaibi acht is formolad filed. & is é so a 465] deismerecht s*id*e. > 1. 466] Céim o lochaib do línnól > > 467] co glothaib clu nad gandón. *ón hi*c* > exemit*ur** > > 468] techt sech eochu i cind chríce > > 469] maith bethu i mbite annón > 470] Cade di*diu* in déchned *l^ in dochned* isind rund atrubrummar. La 471] m*ac* fír &rl^. *[*...*] rethaib .i. fer [*...*] s. ferr* ni *handsa* tenn do dénam dondni as ten .i. 472] tene ar daig goro recrad do chenn & déned iar ndílsi 473] sein. Is amlaid só im dermerechtaigtir na hernaili sea 474] in aliis libris .i. dichned am*al* atá dochusin .i. tellad a 475] chend dé .i. net ar is docuisnet ro bui de prius. Is e im 476] in deichned ut *est* maelan .i. án in cend ele. is é in chennachros 477] ut *est* senchas ar is fenchas ro buí de prius is e 478] so increchad na ndesmerecht sea .i. ni díchned iar 479] ndílsi digbáil sill*ai*bi & ni díchned iar nd[*gap: scribal error/extent: 1 line*] indara de 480] cip ed arile. Araill and da*no* is íat na focail gnátha 481] indiu dochusin & maelán & senchas iar n-arsathaib di*diu* 482] ata deismerechta sút ar roptar iat na foc*ai*l gnáthcha 483] acus*id*e. docuisinet & mael & fencas. Is e im in cennachros 484] indiu fenchas do denam dond ocul as senchas 485] ar is e in gnathach. indiu senchas. ut d*icitu*r > 1. 486] > > > --- > > p.18 > > > Fégsait filid Fáil i fos > > 487] fenchas co féig la Fergos > > 488] mad íar mal ca*ch* maige {folio 7b} immach > > 489] dorróische doíne Dubthach. > 490] Fenachas is é in desmerecht ann sein .f. ar .s. and is 491] cumma dogníth*er* i tosuch & i nderiud foc*ai*l in díchned 492] & in cennachros i nderiud im foc*ai*l namma as gnáth 493] dóchned do dénam. Ni aiccem da*no* ic filedaib na 494] gaedeilge ainm sain for dígbail littri & sillabi. am*al* 495] atchiam for tormach littri & sill*ai*bi .i. dóchned tormach 496] littri & formolad tormach sill*ai*bi. 497] DIA NIME NIM REILGE I LLURG *.i. dechned i*n*les* I N-EIGTHIAR 498] AR MUICH DIA MÉIT. 499] .i. ar rélad fírinni atb*eir* Día nime l^ día fis *con*nach Dia 500] as ídal. Nim reilge i llurg ndemna *l^ in demain dianid ainm Enégthíar ar méit a múche* ocá ndentar 501] égem ar mét a mmuiche. 502] DÍA MÁR MO ANACCOL DE MÚR THEINDTIDE 503] DÍUDERC NDÉR 504] .i. mór Día domm anaccul ar immed in tened bale i 505] teilgit*er* déra co cían ico déicsin .i. q*uia* fit mur immed 506] ut d*icitu*r > 1. 507] múr immed tall isind recht > > 508] coph búaid is briathar lánchert. > > 509] Dú bale dú dúthaig lat > > 510] cul comet is cul carpat > 511] díuderc da*no* no*men* compossitum ó latin & scotic. diu 512] .i. incían derc .i. súil ut d*i*x*it* Gránni ingen Cormaic fri 513] Find. > 1. 514] Fil dune > > 515] rismad bude lem diuderc. > > 516] ara tribrind *l^ dia > tibrind* in bith ule *l^ mbude > l^ hule hule* > > 517] a meicc Maire cid diúbert. > 518] --- p.19 DIA FIREN *.i. a oenur as firen. l^ firén hé cen peccad* FÍROCUS CLUINES MO DONÚAILL 519] DO NIMÍATH NÉL 520] .i. Dia Fíróen l^ Día na fírén. fírocus .i. q*uia* *est* d*eu*s 521] ubíque & p*ro*pe omnibus inuocantibus eum. Mo donúaill 522] .i. mo do núaill .i. núall mo chuirp & m'anma iar 523] nelaib co íath nime. l^ núall fetarlaice & nufinad. l^ mo donuaill 524] .i. mo dó nuall .i. mo núall dó .i. do Dia. Bíd 525] da*no* íath mind & iath ferand ut d*icitu*r > 1. 526] Fó ainm do maith is do míad. > > 527] Fí ainm d'ulc & d'anríad. *l^ & d'etraid* > > 528] án fír is ní forus fand > > 529] íath mind & íath ferand. > 530] De mestitia o*mn*ium r*e*r*um* i*n* morte Columbae l^ de 531] exitu Columbae 532] NI DISCÉOIL *amrat .i. ánum fil and óndí as ámus éc atá. amrath di*diu* .i. ecrath ar is e Col*um* Cille ro rath anduas. alit*er* ecndairc rath* DUAE NEILL 533] .i. ni cen sc[*gap: extent: 2 letters*] l^ ni dis in scél l^ ni din in scél d'uib 534] Néill. Colum C*ille* do éc. l^ duae Néill .i. doínui Néill. 535] l^ ni dis*ceoil* .i. ní dúthe scéoil .i. niba scél do duid .i. 536] clothaigfit*hir*.*l^ cluinfither* {folio 8a} 537] NI UCHTAT ÓENMAIGE MÓR MAIRG *.i. mismerg* MOR DEILM NDIOLAING Line 538 is the second part of a soft-hypenated word, and is taken back. There is no text loss. 539] .i. ni do oenmaig as uch l^ as íachtad s*ed* tótís ca*m*pis 540] Is mairg mór estecht Col*uim* C*hille* deilm .i. is mor in 541] crith & in c*um*sugud tánic isin nErind la hestecht Col*uim* 542] C*hille* .i. q*uia* fit deilm .i. torand l^ throst ut d*icitu*r > 1. 543] Atá ben is tir > > 544] ni apar a hai*n*m. > > 545] maidid esi a deilm > > 546] am*al* chloich a tailm. > --- p.20 547] RIS RÉ ASNEID COLUM CEN BEITH CEN CHILL. > 1. 548] Ris nád fir. > > 549] ó ricfa co tech a ríg. > > 550] cóich bas lugu innía sin. > > 551] inná Finnía find serchaid. > 552] .i. is diolaing dún in scél isind ré i n-aisnét*er* dún 553] Col*um* C*ille* do éstecht cen bith .i. cend a beith i mbith l^ 554] i mbethaid cen chill .i. mbethaid cen chill .i. cen a beith i cill. ris. .i. scél ut 555] *est* i n Immacallaim in da Thúarad .i. áil ríg risi rédi. l^ i 556] m Brethaib Nemed ut d*icitu*r. Ní díl dáimi risi .i. ní fil 557] airfitiud dáimi do scelaib oca. l^ combad ed bad choir 558] and. cen díl dámi rísi .i. cen díl óegidechta in scelaigi 559] ar bíd risi .i. scelaigi ut d*i*x*it* Corp*re* m*a*c Etaine isind 560] aír dorigni do Bres m*a*c Eladan. > 1. 561] Cen cholt *.i. cen diad* > ar *l^ for* craib cerníne > *.i. clár* > > 562] cen gert *.i. cen loim > l^ cen geilt* ferbba *.i. > bó* fora n-assa athirni *.i. > lóeg* > > 563] cen adba *.i. cen tech* > fir fo druba disorchi *.i. adaig* > > 564] cen díl dámi resi *.i. scélaigi* rob sen Brisse. > 565] & is í sein cétáer dorónad i nÉrinn. 566] COI INDIA DUÍ DÓ 567] .i. coi .i. q*uo*m*od*o india innisfes .i. cia cruth innisfes 568] duí de. l^ coi .i. conar .i. cia conair innisfes dui dé. l^ robo 569] duí cech dune ina condelgsom co Indía. 570] SCEO NERA 571] .i. sceo & céo & neo trí comaccomail góedelge .i. cid 572] Nera m*a*c Moraind l^ Nera m*a*c Findchuill a sídib ní 573] chóemsad a asnéis l^ robo duí s*id*e i n-athfégad Chol*uim* 574] C*hille*. 575] IN FAITH DÉ DÉ DE SIÓN SUDIOTH IS NU NAD MAIR 576] .i. is nu atbath in faith Dé ro suidestar for deis in 577] --- p.21 Sioin nemdai. l^ da*no* in faith Dé no aisneded in sudigud 578] bias i n-iath *.i. hi tír* Sion. l^ i faith ro sudestar for deis Dé in 579] Sion. 580] NI MARTHAR LEND 581] .i. ní marthar ocund l^ ni fil mórath ocund hifechtsa 582] l^ ni fil nech diar mórad ocund. 583] NÍ LES ANMA AR SUI ARDON CONDÍATH{folio 8b} 584] .i. ní fil ocund nech lessaiges l^ soillsiges ar n-anmain 585] ifechtsa ar atrullaí úain i n-íath caín ar sui. l^ condio .i. 586] sallim .i. inti no sailled o forcetul bréntaid ar cinad & ar 587] targabal. l^ ni lesaigend ar n-anmain ar suí ar ro foilged 588] erond .i. *con*d[*gap: extent: 11 letters*] 589] CONRÓET*UR* BIU BATH 590] .i. inti no chometed. l^ no cométad ar mbiu atbath l^ 591] inti no chometed ar mbiu co cain atbath 592] AR DON BATH BO AR N-AIRCEND ADILG [*gap: extent: 2 letters*] *.i. dliged* 593] .i. atbath airund inti omba irchend ar n-áilgius 594] dligthech ar dobered dún cech ní ba ail dún co gligthech 595] l^ intí bá airchend fri airchesecht ar n-adlaige atbath. 596] AR DON BATH BÁ FÍADAT FOÍDIAM 597] .i. atbath erund intí nod faidmis co ar Fiadat .i. co ar 598] nDia maith .i. ar teged a spir*ut* for nem cec dardaín 599] ARA NIN FISSID FRISBERED ÓMNU HÚAIN 600] .i. ar ní bered intí dobered fis síth dún l^ fis áith cona 601] bid imecla ocund. l^ in fisid téged úain i n-ía[*gap: extent: 2 letters*] 602] AR NIN TATHRITH DOSLUNEND FOCUL FÍR 603] .i. ní aithred*h*end cocund intí no rethed úain & no 604] sluined fír focuil l^ ni thic diar tathreos .i. díar sésugud 605] AR NIN FORCETLAID FORCANAD TÚATHA TOÍ 606] .i. ar ní mair in forcetlaid non forcanad na túatha co 607] mbítis inna tost l^ no forcanad tuatha im denam toi. l^ in 608] --- p.22 forcetlaid no forcanad na tuatha batar im Thai .i. ainm *l^ sigge [*...*]* 609] srotha i nAlbain. 610] HUILE BITH BA HAE HÉ 611] .i. robo lesseom in t-ule bith l^ da*no* is intírecht 612] fégthair and .i. he.i. trúag .i. is trúag atat atrebthaide 613] in betha robo lesseom. is crot cen chéis iatside & is cell 614] cen abaid 615] IS CRUIT CEN CEIS *.i. ceis coí astuda. l^ coí a fis in ciúil* IS CELL CEN ABAID 616] .i. céis ainm do chruit*h* bic bís i comaitecht chruite 617] móre hi comsinm. l^ ainm don delgain bic fostas in téit 618] hi mmude na crote. l^ dona coblaigib. l^ ainm don tromthet. 619] l^ is i in cheis isin chruit ani chongbas in lethrind 620] cona tétaib inti. ut d*i*x*it* p*oeta* Ros m*a*c Find{folio 9a} *> 1. Is carad lega fri > léis > > is carad smera ri > smúais > > is amrán ri c*ru*it cen chéis > > sinni d'éis ar n-argain úais. >*cecinit. 621] l^ Ferchertne file. > 1. 622] Ni celt *.i. niro cheil Ros > m*a*c Find l^ Ferchertne fili* ceis ceol de cruit > Crabtene *.i. cruittire* > > 623] coselastar *.i. dorat* > for sluagu suanbas *.i. bas > cotolta* > > 624] consert coibnius et*er* sceo Main Moriaet *.i. p*roprium** *.i. Moríath ingen Scoríath ingen > ríg Fer Morca is i ro charastar Labraid.* macdacht Morca > *.i. p*roprium* > gentis* > > 625] ba mo lé cech lóg Labreid. *.i. labrad do Loingsiuch ar ba balb* > * 626] ba binniu cec céol in chrot > > 627] arpete Laibraid *.i. > Lab*raid* Loing*sech* m*ac* Ail*ella* > Loeg*airi* m*eic* Ugaini Móir* Loingsech > Lorc > > 628] ciarba docht *.i. ciarbo balb > remi sin* for rune in ri Lineation error: line 629 skipped by printer. > > > > 630] niro chelt ceis Craiptini. > 631] Prim*us* capitulus huic usque canitur 632] --- p.23 De ascensione eius in caelum 633] ATTRUIC ROARD TRÁTH DÉ COLUM CUITECHTA 634] .i. atraracht co roard Culum in tan tánic cuitechta 635] Dé ara chend .i. angil Dé. 636] FINNETHAL FRESTAL 637] .i. is finn l^ is taitnemach in fethal día táncatar 638] frest*h*al l^ is finn in sídlaith tánic i fre*stal* Choiluim Cill*e* 639] .i. Axal aingel c*um* cet*er*is ang*e*l*is*. 640] FIGLIS FUT BAÍ 641] .i. dorigni figill in fot ro baí i*m* uita .i. dá cét déc 642] slechtan leis ca*ch* laí acht i sollomnaib t*antu*m comtar 643] léri a asnai tríana bla lin ut d*i*x*it* p*oeta* > 1. 644] Glé no laiged isin ngeim *.i. isin ngan*em** > > 645] ina ligu bá mór sáeth. > > 646] slicht a asna triana étach > > 647] bá léir dána séted > gáeth. > 648] BAÍ SÁEGUL SNEID. *.i. súail l^ bec l^ diriuch* 649] robo garit a saegul. .i. uii. bli*adn*a lxx. ut d*i*x*it* in 650] file. > 1. 651] Teora bli*adn*a boí cen lés > > 652] Colum ina dubreclés. > > 653] luid co hainglib asa chacht > > 654] iar .ui. blia*dnaib* .lxx. > 655] BAÍ SÉIM SÁTH 656] .i. ba becc a saith .i. ba bec domeled l^ ba bec a hasad 657] BAÍ SAB SÚITHE CEC DIND *l^ uas. l^ in .i. ba suithe in cach dindsenchas* 658] .i. roba sab daingen no soad cech niummus l^ robo 659] suiabb l^ sabb cech denna .i. cecha airechta cosa ricced 660] C*olum* C*ille* l^ ba soabb i suthemlacht cech b*er*lai co 661] clethi. l^ robo nertmar isin tuithe co riacht co clethi. --- p.24 662] BAI DIND OC LIBUR LEIG DOCT *.i. no forcanad libru ind rechta co clethe q*uia* fuit doctor i*n* libris legis* 663] .i. robo bind focetlada leigis Colum Cille. 664] LAISSAIS *l^ loss l^ laiss* TÍR TÚAITH 665] .i. ro soillsig l^ ro lesaig tiri & tuatha l^ ro las de in 666] tír thuaid. l^ ro lasastar isin tir thuaid. *.i. tuascert nErend* l^ ro lesaig in tir 667] t*uaid* l^ ropo lais é. 668] LAIS TUATH OCCIDENS 669] .i. lessaiges l^ soillsigis. l^ robo leis tuath occidentis{folio 9b} 670] .i. Eriu & Inis Bó Finne forsind arge .i. cutr*um*a ro 671] holsig l^ ro lesail aquilonem & occidentem. 672] COTROLAS ORIENS 673] .i. cutrumma *l^ ro las cid isind airthiur* roba leis oriens & occidens. 674] OC CLERIB *l^ o clíaraib* CRIDOCHTAIB 675] .i. oc cleirchib na chridib f*or*tchi. l^ ona cleirchib 676] cosna cridib f*or*cdib ro foglaim l^ da*no* ropo docht a 677] chride im clerecht fri cach. 678] FÓ DÍBAD 679] .i. maith a epiltiu. q*uia* fit díbad & bath & ba & teme 680] ic slui*n*d epilten. 681] DÉ AINGIL I RE ASSIDROCHAIB 682] .i. aingel Dé nime dodeochatar ara chend in tan 683] conuargaib. 684] *titul*De regione ad q*uam* peruenit C*olum* C*ille* & de pluribus 685] gradibus *eius*. s*ecun*dus capitulus húc us*que* i*n*cip*it* 686] tertius. 687] RÁNIC AXALU LA ARBRIU ARCHANGLIU 688] .i.ranicsom co du i tá Axal aingel l^ axalu .i. auxilium 689] l^ axalu .i. na imacalam .i. ranicseom tír i ndéntar 690] immaccallaim .i. molad na trínote. q*uia* d*icun*t hir*uphin* 691] --- p.25 & sara*phin* s*anctus* s*anctus* s*anctus* d*ominus* d*eus* s*abaoth*. 692] l^ axalu .i. uca & sola .i. comsuid*igud* ó latin & o goedilg 693] .i. ranicseom a oentoga .i. nem. l^ Axal nomen ind aingil 694] no accallad Colum C*ille* & quod *est* uerius ut ueniebat 695] Uictor ad Patricium la airbriu .i. la immed. l^ la sluag. 696] RÁNIC ÍATH NAD ADAIG ACCESTAR 697] .i. ranic in ferand nád aicither adaig et*ir* s*ed* lux. 698] RANIC TÍR DO MOISE MUNEMAR 699] .i. ranic in tir i toimnemni Moisi do bith ar secnaid 700] cach and is coir Moise do bith and ara ebas. 701] RANIC MAIGE MÓS NAD GENETAR CIUIL 702] .i. inid bes nemgenemain ceól s*ed* s*un*t s*e*m*pe*r i*n*se 703] NAD ESTET ECNAIDE 704] .i. nad eplet ecnaide. quia mali peribunt in futuro & 705] non boni. l^ nad estet ecnaide fri araile quia omnes 706] periti sunt in caelo. l^ ni etat ecnaide a aisneis. l^ ni 707] etsend nech fri écnach l^ ni chluinet ecnaide ní a*n*d q*uia* 708] ciues celestes officio aurium corporalium n*on* indigent. 709] s*ed* cogitationes suas introspiciunt alterutrum. 710] ASRALA RI SACART SAETHU 711] .i. ro la as ri na sacart a sáethu .i. i n-amsir a etsecta 712] ut d*icitu*r tristis *est* a*n*i*m*a & rl^. {folio 10a} 713] Húc us*que*t*ertius* &i*n* h*oc*q*u*arto capitulo de mart*ir*io 714] ei*us*co*m*me*m*morat*ur*. 715] RO CEHAES GAIR. CO MBUICH 716] .i. ro chesastar isin garitré ro bui i fos coro brisestar 717] cath for demon & domon. 718] BAÍ HÚATH FIA DEMAL 719] .i. ro boiseom corbo húath hé fri demon l^ fri demal. 720] fri dee mali. l^ fri Demal .i. fri rí na ndemna .i. dé ondí 721] as demon mál .i. rí l^ demal nomen propriu*m* demonis 722] no bith ic aimsigud Coluim Cille do gres. --- p.26 723] DIAMBO GOISTE CELEBRAD 724] .i. diambo choi astuda celebrad C*oluim*C*hille* l^ goiste 725] airi féin .i. airet rochluned in demon guth C*oluim* C*hille* 726] icelebrad ni lamad cor de co tairced in celebrad & co 727] n-iarfaigtis scela dó iar sein. o Chol*um* C*hille* l^ robo goiste 728] gabala don demon ro bui isin mac legind i nArd Macha 729] .i. macc legind no theged co mmnai clérig and .i. in tan 730] dogníthea celebrad & off*renn* iss and no theged cuci. 731] coro arig C*olum* C*ille* fecht and in demon ic smétiud for 732] in mac legin coro thairmisc C*olum* C*ille* immón mac 733] légind. dul immach robo goiste gobala di*diu* de demon 734] celebrad C*oluim* C*hille* and sein fri ré míle co lleith míle 735] ba follus guth Col*uim* C*hille* icelebrad. ut dixit poeta. > 1. 736] Son a gotha Col*uim* Cille > > 737] mor a binne úas cach cléir > > 738] co cend cúic cét déc ceimmend > > 739] aidble remmend ed ba réil. > 740] ASA CHEIRD CUMACHTAIG 741] .i. a cumachta a chleirchecta dognidsom sein. 742] CONROÍTER RECHT ROBUST 743] .i. cain roitir l^ ro chomét in recht sonairt l^ ro chomet 744] recht .i. rectitudinem. robust .i. robusti .i. sonairt hé i 745] comet dirgetad 746] ROFES RÚAIM ROFÉS SÉIS 747] .i. rofes roim a hadnaicthe l^ rofes ic Róim a ecnasom 748] & a chrabud. sess .i. sofis .i. fis ecnai fáitsine hi *n*nún 749] da*no* atberat araile eisseirge Choluim Chille do bith ut 750] d*i*x*it* poeta.{folio 10b} > 1. 751] Hí co n-ilur a mmartra > > 752] diamba Cholum coemdalta > > 753] dolluid essi fó dered > > 754] conid Dún a sennemed > --- p.27 755] RO SUITHE DÓ DÁMA *l^ dana l^ dámtha**l^ dana deachta .i. deerce & trocaire [M]* DEACTA 756] .i. ro suidiged do aiste na deachta ar teged cach 757] dardain ad D*omi*n*u*m .i. ro damad dó suithe na deachta ó 758] m*a*c Dé ró etarstar sein. l^ robo i ndeacht damtha m*ei*c Dé 759] DERB DAG *.i. maith ut d*icitur* dagdune* I MBA *l^ imma .i. et*er* a da á .i. a. a gene & a. a báis* 760] .i. is demin is maith intéc*h* dochuaid l^ i mbai .i. 761] maith i mbaí siu 762] BA EOLA AXAL N-AINGEL 763] .i. ba eolach i n-immaccallmaib aingel l^ ba eolach i 764] n-immaccallaim d angil danid ainm Axal 765] ARBERT BASSIL BRATHU 766] .i. in brath diummusa dochúaid ind i mmordáil 767] Dromma Cetta conid airi sein tuc Baíthin testemain a 768] Basil do tróethad in diumais l^ no airbired bretha brátha 769] a Basil. 770] ARGAIR GNÍMU DE ADBSIB AIRBRIB AIDBLIB AIDBSIB. 771] .i. ro ergair imme a menmain do bith inna Dia in 772] molad doratsat na sloig fair l^ ro ergart gnimu Dé de 773] thaibsin na n-immed ndub duabsech & is *ed* argarg 774] deseom sein in testemain a Basil l^ na bretha. aidbsi 775] ainm in chiuil l^ in crónain dognitis ermór fer nÉrend in 776] tan sin cid ed doscarad immalle & is triasin ceol sin 777] doronsat fir Erend do Cholum C*hille* i mmórdáil Dromma 778] Ceta ro ás míad menman ind. Huc us*que* q*u*art*us* 779] *De scientia ei*us* i*n* o*mn*i parte* 780] RAITH RITH RETHES 781] .i. ro raithestar l^ tarraid dó in rith ro rethestar. 782] DAR CAIS *l^ dar cais .i. dar cend grada a namat .i.* CAINDENAM 783] .i. doníd caingnim dar cend a miscsen .i. q*uia* fit 784] cais .i. miscais. --- p.28 785] FAIG FERB FITHIR *.i. fét*h*athir**l^ ferb [*...*] .i. [*...*]* 786] .i. no fúaged l^ no fíged brethir ind forcetail in féthathair. 787] l^ fithir .i. sír l^ amnas. bid da*no* ferb ic slaind trí 788] rét .i. ferb briath*ar* ut d*icitu*r mad iar ferbaib fíramraib 789] berlai bias bain. l^ is fas fénechas ic ferbaib Dé. Bid da*no* 790] ferb bolc ut d*icitu*r turcbait ferba fora gruadaib iar 791] cílbrethaib {folio 11a} *> 1. Día ecna dia dilgud dess > > innisid ráid rith rethes. > > Coich boí bia ba bind lib > > diad amraib dia ainib > 2. Sloinnid a máre si*n* maig > > ergnaid suí siacht slicht cethrair > > do chomaithni a molta on rig > > Áed atnóe ule aisníd. > 3. Dia chinud do clannaib Neill > > innisid innisid buích brón bithréil. > > amrai inso in ríg ráid fó deóid > > dia degattach ni disceóil.ni disceoil.d.n. >* .i. iar clóenbrethaib. bid da*no* ferb. ut 792] d*icitu*r théora ferba fira dosnacht .i. ros immaig Assal ar 793] Mog Nuadat 794] GAIS GLUASA GLÉ 795] .i. ba gas hé ic erslocud na gluas. l^ robo gaethsum 796] ic gleod glefessa l^ gonais na glúasa co gle .i. eochair 797] glé C*olum* C*ille* do rédigud glúas l^ chest. 798] GLINSIUS SALMU 799] .i. ro glinnig na salmu fo obil & astrisc l^ ro foglaind 800] na salmu. 801] SLUINSIUS LÉIG LIBRU LIBUIR UT CAR CASEON 802] .i. ro sluinnestar na salmu ica tichtain iarna foglaim 803] & is úas in sluinnsius foi sin. l^ sic ro sluinestar libru leig 804] .i. ind rechta am*al* ro charastar libru Eoin Caseoin. l^ 805] nírbo mo leiss libuir ind rechta do thiactain q*uam* libuir 806] Eoin Casseoin. l^ ro leg Eoin Cassioin libru legis 807] CATHA GULAE GAELAIS 808] .i. ro gailastar catha in croís l^ cúlai as maith and .i. 809] ro bris cath na trí cúl .i. cath Cúli Dremni for Connachtu. 810] & cath Culi Feda for Colman Mor m*a*c Diarmata. & cath 811] Culi Rathin for Ultu ic cosnam Rois Torothair et*er* --- p.29 812] Colum.Cille & Comgall l^ gálais ro brisestar. ut d*i*x*it* 813] po*eta* > 1. 814] Mór do chataib gaelastar > > 815] f*or* athair ralastar > > 816] m*a*c in mail a Main Masten > > 817] rí fer Fail adagastar. > 818] LIBRU SOLMAN SEXUS 819] l^ ro siach libru Solman. l^ sexus .i. fegius ut d*icitu*r 820] fenchas p*ro* senchas. 821] SINA SCEO IMRIMA RAITH. 822] imrima .i. donenna & ondí as imbér atá imrima raith 823] .i. ro raidestar sein .i. doucad in tan ticfad sonend & 824] donend. 825] RANNAIS RAIND CO FIGUIR ETER LIBRU LÉIG 826] .i. ro rannastar raind co figuirdacht eter lebraib ind 827] legind l^ ind rechta .i. no deliged a stair & a sians & a 828] moroil & a n-anogaig. 829] LÉGAIS RÚNE ROCHÚAID ETER SCOLAIB SCREPTRA 830] .i. ro leg rúne in rosuthe co fitir na rúne in tan ro buí 831] et*er* scolaib ic foglaim na screptra. l^ rosualt .i.{folio 11b} ainm do 832] beist bís isind airci & is iat so a airde side .i. in tan sceas 833] & a aged fri tir domma & t*er*ca isin tír sin co cend .uii. 834] mblia*dna* l^ isin bliadain sin namma mad súas domma & 835] mortlaid isind aeor sin. Mad sís domma & mortlaid for 836] míla in mara. no innised iarum runa ind anmannai sin 837] do doinib co mbetis inna foimtin. rosualt da*no* ann maile 838] don beist sin. 839] SCEO ELLACHT IMMUAIM N-EISCI. IMM RITH 840] sceo .i. ocus ro ellged acceseom cohuaim retha esci 841] im rith g*re*ne .i. esci ria g*re*in o prím co cuicid déc & íar 842] g*ré*in o chúicid déc co prím. 843] RAITH RITH LA GREIN NGESCAIG 844] .i. ropo reid dó eolas retha escai la rith na grene --- p.30 845] taitnemche. is airi asberar gescach fri g*ré*in ar is uathi 846] atá sollsi dona rennaib ailib. 847] SCEO RÉIN RITH 848] .i. robo éolach i rrith rénis .i. maris l^ commad rían 849] bad choir and ut d*i*x*it* Find hu Baiscne > 1. 850] Scél lém dúib > > 851] dordaid dam. > > 852] snigid gaim > > 853] ro faith sam. > 2. 854] gáeth ard huar > > 855] ísel grian > > 856] gair a rrith > > 857] ruthach *.i. tondgarach* > rían. *.i. muir* > 3. 858] roruad rath *.i. raithnech* > > 859] ro cleth *.i. ro cheil* > cruth. > > 860] ro gab gnath > > 861] giugrand guth. > 4. 862] ro gab uacht > > 863] ete. én > > 864] aigre ré. > > 865] e. mo scle.scél lem duib > 866] RIMFÉITH RIND NIME NECH INCHOI CECH NDIRUAIS O 867] CHOLLUM C*HILLE* CUALAMAR 868] .i. no airmebad retlanna nime inti no i*n*inisfed cach 869] ní roúcos ro chualammar o Cholum Chille. l^ no innisfed 870] C*olum* C*ille* dia triallad rohúais do rennaib. húc us*que* 871] quint*us*. --- p.31 872] De admiratio*ne* & carita*te* *eius* hic sextus cá*pitulu*s 873] COICH BOI COICH BÍA BEO BADIB AMRADAIR AR IATHAIB 874] IRDOCHT IRTUAITH 875] .i. coich ro boí l^ cúich bias béo bad chomuasal fris 876] na*ch*bad fírfortchiu for ferannaib in tíri túaith. ar iath*aib* 877] ir*docht* .i. bá erdocht fria thuaith*ib* l^ thír anechtair in tan 878] conucaib a chill hi tosuch .i. Eu. irthuaith .i. frim anthuaith. 879] l^ irdocht .i. ba erdocht hi tuaith .i. ba docht a 880] chobaisseom fri nech l^ ba docht im chobais neich. 881] ADFET CO NÚ NECH NAD GOÍ GEOIN. 882] .i. no aisneded co rici nú inti na aithgéoin goi and 883] fein. l^ adfet fil and ide*m* & uet*us* testa*mentum* & a nnu. is 884] nouu*m* testa*mentum* .i. no aisneded{folio 12a} dun fetarlaic co 885] núfíadnaise ut d*i*x*it* ang*e*l*u*s l^ monachus. > 1. 886] Maccán umal atb*eir* cet > > 887] D*eu*s ei indulget. > > 888] fortgella. nú. & fet > > 889] i mbethaid suthain surget. > 890] GRESS RO FER FECTHNACHU 891] .i. ro g*re*ssaig l^ ro chemnig immalle frisna firu .i. 892] aingil. l^ sic .i. ba fechtnachu cach g*re*ss in g*ré*ss ro 893] ferastar Colum Cille. 894] FRI ÁRTHU ARCHATRU CO DOMUN DRINGTHIER 895] .i. fri aradu na catrach uaisli ro dringestar co domun 896] .i. corba dó a sdomaín l^ do domun .i. co dá somain .i. 897] cuirp & anma l^ co do*mun* .i. ad c*oe*l*u*m l^ fri arthu arch*atr*u 898] .i. ar chatir nime coru drebraing in domun fri fidisi riagla 899] & dismirechta noeb ar it árid dogairter ut d*icitu*r scale l^ 900] c*oe*li s*un*t s*an*c*t*i. --- p.32 901] AR DEO DOENACHTA 902] .i. ar denacht meic Dé ro chesastar .i. co ragbad 903] g*re*im dó cesad De l^ ar Dia dognid doenacht .i. 904] tidnacul neich ar Dia. 905] AR ASSAIB RIGTHIER 906] .i. is airi dognidsom ar sásad dó isind richiud huasal 907] RIRIR ACCOBUR A SULA 908] .i. ro rec ar Dia ca*ch* ní rob accobor riae suil na mna 909] & rl^. 910] SUI SLAN CREAS CR*IST* 911] .i. in lánsdui sen ro cretestar Cr*ist* l^ slan cen pheccad. 912] l^ creis .i. a u*er*bo cresco .i. ro forbrestar iar*um* i Críst l^ 913] dorat Cr*ist* forbairt fair. 914] CEO NI COIRM CEO NI SERCOLL SAITH SECHNAIS BEOIL 915] .i. ocus ni ebed coirm l^ ni carad coirm & nírbo sercad 916] leis co ollsaith do sechnad da*no* in beoil 917] BAI CATH BAI CAST 918] .i. ro bai cath l^ ro boi cath .i. catholicus. 919] BAI CARTHAIT 920] .i. tóit lan do déirc eseom uli l^ fichthe Clum Ci**[[H](#H)]** l*le***[[A](#A)]** 921] deseirc. 922] CLOTHOND OC BUAID 923] .i. robo ail **[[H](#H)]** i cath**[[A](#A)]** he oc breith buada do cach l^ 924] clothond .i. cloch cloithi. q*uia* fit ond cloch robo cloch 925] iarum cloithi cach uilc C*olum* C*ille* 926] BOI LES LÁN 927] .i. boeseom co tabrad a lánles do cach 928] BOI LEOR LES OIGED 929] .i. robo leor no lesaiged aegedu. 930] BOI OBEID 931] .i. auidus .i. laind. {folio 12b} 932] BAI HUASAL. BOI HUAS A BÁS 933] .i. ba fortail for bas .i. for diabul. l^ peccad. l^ rob uais 934] a bás. l^ rofitir bás uasa. --- p.33 935] BOI LIEN 936] .i.lenis .i. ailgen. 937] BOI LA CRIDE CECH ECNADA 938] .i. robo liaig lesaigthe cride cach ecnada l^ robo 939] chaimrigthe do reir cride cec ecnada ondi as ligo .i. 940] cumrigim 941] AR MIND N-AXAL N-ACALLAD 942] .i. ar n-úasal no aicelled in n-aingel diarbo ainm Axal 943] l^ iar mind n-axal n-accallaim .i. iar n-acallaim Dé dosom 944] ar is *ed* mind n-aingel Cr*ist* m*a*c Dé l^ a n-as dech de 945] ainglib ba m*en*ic dorim a n-accallaim s*id*e ba tanaisi da*no* 946] do accallaim aingel a acallaimseom. 947] BA AINMNE ARA MBEBA 948] .i. do ítaid atbath .i. do lugu dige atbath ar ni 949] chaided lind na biad isin blia*dain* atbath acht i sathurnd 950] l^ i ndomnuch. 951] BÁ BIND 952] .i. bá bind a guth icelebrad. 953] BA ÓEN A CHERD CLÉIRCHECHTA 954] .i. rob oen dia eladnaib cleirchecht ar ba suí ba fáith 955] ba file l^ robo leor do cach ind óenchert chleirchechta 956] baí oca. ut Pat*r*ici*us* d*i*x*it* > 1. 957] Genfid maccan dia fine > > 958] bid sui bid faith bid file > > 959] inmain lesbaire glan glé > > 960] nad ebera immarbé > 961] BA DO DOINIB DISCRUTAIN 962] .i. ba ansa do doinib scrútan a gnim son l^ commad 963] discréit bad chóir and .i. ni chluined screit dune in bale 964] i ndénad a crabud .i. isin ditrub l^ isin dubrecles. 965] BA DÍN DO NOCHTAIB 966] .i. imm etach 967] BA DID DO BOCHTAIB 968] .i. immi biad. --- p.34 969] BA NUA NO CHESAD CACH TROMM DIOFOTHUCH 970] .i. cach tromfotach no chésad ba am*al* núa leisseom 971] sein l^ ba truimmiu cach othaig dún in cesad nua ar in 972] Dall. 973] O CHOLUM COSC TUATH 974] .i. o Cholum no choisctís na túatha. 975] MIAD MAR MUNEMAR MANN[*gap: extent: 1 letter*] 976] .i. tiagmait ina munigin in morairmitnig sin im nem 977] dúinn. l^ dommunem doberthar airmitiu mór do do 978] chind na gnim so. Miad mair .i. imbed {folio 13a}Manna .i. in 979] maind. is *ed* atbertis meicc Isr*ae*l fria manchu .i. q*u*id *est* 980] h*oc* n*isi* cibus celestis dommuinimar íarum doberthar 981] armitiu mor in bíd nemda dosom 982] NOD GEILSIGFE CR*IST* ETER DLIGTECHU 983] .i. no ngebasom Cr*ist* ina geilsine .i. ina munt*er*as 984] et*er* na dligthechu. et*er* aingliu & archaingliu. 985] TRIASNA CÍANA COTAISLIA 986] .i. trisin ré cian ro bui ic taisled i fos .i. oc crabud. 987] De prudentia *eius* & lectio*ne* & sapien*tia* 988] ERGNAID SUI SIACHT SLICHT CÉTRAIR 989] .i. is ergna in sui ro siacht slicht na cetri suis*celaigthe*. 990] COITLUID LA DO CETUL DO NIMIATH IARNA CROICH 991] .i. is amlaid dolluidseom co íath nime iarna chesad 992] i fos co cetul muint*ir*e nime & talman l^ it i chlais aingel 993] nime. 994] CÉT CELL CUSTOID TOND FO OGI OIFF*RIND* 995] .i. ro choemestar cet cell fo chomlaintius tuinni cailig 996] off*rind*. l^ cet cell cosa taet tond mara & cintech ar 997] écintech and. --- p.35 998] OLL NÍ NI IDAL 999] .i. is oll in trenfer hé & noco n-idlacht dognith. l^ oll 1000] ani dognith do maith & ní idlacht. 1001] NI ELLASTAR CLOENCHLEIR 1002] .i. ni ailed na cliara nidligtech 1003] DOELLAR FO INMUILC 1004] .i. no fegad eat fo innib a n-uilc. l^ no taidled eat co 1005] taprad a phennait cóir for cach. l^ ba gabail ella dond 1006] uasul na cloenchliara combo maith no immuilged cretim 1007] forru l^ nos bliged do sallund .i. do denam sallaind. 1008] NI FÓET NI FUACHT NAD HERIS 1009] .i. niro foid nech uad do denam uilc. & niro fuachnaig 1010] fein na heris .i. ni rabi fis comrairnech aicce. .i. heres l^ 1011] niro. aslaig heris for nech. 1012] NI AENED NÍ NÁ BUI I RRECT RÍG 1013] .i. ní dénad ní do aini acht iar nirgetaid Dé .i. nained 1014] i ndomnaigib. l^ ni airdercaiged ní acht do reir ríagla Dé. 1015] NAND ETSA BAS BITH 1016] .i. arnad etad l^ na bad istad do bas tria bithu l^ isin 1017] bith. 1018] BEO A AINM 1019] .i. i fos. {folio 13b} 1020] BEO A ANUAIM 1021] .i. a anim tall. 1022] AD IMBUD FODRUAIR FO RECHT NOEB 1023] .i. ro furestar co mbeith do fo dirgetaid na noeb l^ ara 1024] fot ro drubastair fo recht noeb is *air*i as beo a ainm 1025] i fos & a anim tall ar immed fodruair .i. ara fot. q*uia* fit 1026] immed .i. fota ut d*i*x*it* p*oeta* > 1. 1027] is imtherc > > 1028] cos int abcan oc imthecht. > > 1029] in t-aboc o Rus chaem Chas > > 1030] noco n-é a taeb as imda .i. fota. > --- p.36 1031] FRISBERT TINU A THOEB 1032] .i. ro rithbrúi conárbo thiuch a thóeb. frisbert tinu a 1033] th*oeb* .i. ro mairnestar ut d*i*x*it* p*oeta* > 1. 1034] nech frísbert a thigerna > > 1035] nirbat ile a liberna > > 1036] co rrucait namait a chend > > 1037] a gabair is a dubcend > 1038] .i. a ech & a chlaideb ar colg & dubcend duo no*min*a 1039] gladii s*un*t insin tengoedilg. ut d*i*x*it* p*oeta* > 1. 1040] nir for braigt*h*ib dam na bo > > 1041] fromthair colg mo ruanadó > > 1042] for braigtib rig foceird feit > > 1043] indi dubcend oc Diarmait. > 1044] TUIL A CUIRP CUILLSIUS 1045] .i. ro choillestar toill a chuirp .i. is e a milliud a 1046] nemdenam. 1047] CUILL A NEOIT 1048] .i. ro chuillestar in gainni ut poeta d*i*x*it* > 1. 1049] in maith lib > > 1050] in tan asberar fír frib > > 1051] a ssaiges serc saigit seoit > > 1052] ni geib neoit fri nech as dil. > 1053] NAD IN M*EI*C M*A*C HUI CHUIND 1054] .i. cuich in m*a*c ni *handsa* em m*a*c hui Chuind .i. 1055] Col*um* C*ille* l^ nibu in meic hui Chuind gainni l^ neoti. l^ 1056] nad maicc adnacht mc hui cheo Chuind .i. ni bui in 1057] maicc acht bás f*oir*bthe .i. m*a*c hui cheo Chuind cith .i. 1058] ni bu iarmua acht ba hua Cuind q*ua*si dixi*s*set bá 1059] soerchland cia forodomair mór o Día --- p.37 1060] CUIL DEIM DE EOT 1061] .i. ní derna de eot ní no dígbad cuil .i. ondi as demo 1062] .i. digbaim. l^ de fót as choir and .i. de fuachtain. 1063] CUIL DEIM DE FORMUT 1064] .i. ní derna de formut ní digbas cuil. 1065] FO LIB LIGE A AI AR CECH SAETH SRETA SINA 1066] .i. is maith lib a eolchu a lige Col*uim* Cille ar no 1067] ícad a drucht l^ a úr ar ca*ch*c ngalar no ráethnaiged rais 1068] na sina .i. cach sín a rathe. 1069] TRIA THUAITH IDLAIG DORUMEOIN RETU 1070] .i. ic dul dó{folio 14a} tría thuaith na n-ídal ro finnad a 1071] mbibdanas fri Dia co tabrad forru cretim do Dia & ondi 1072] as reatus atá rétu. 1073] AR CREDLA CAIRPTIU 1074] .i. is aire dorat in mes sa forru ar in carpat credal a 1075] cuirp l^ ara cleirchecht ro rec a cairptiu. 1076] CATH SÍR SOICH FIR FICHED FRI COLUAIM 1077] .i. ropo suthain a chath fri demon & domun soich fír 1078] .i. ro sechestar firinne fiched fri culuain. ni fúachtnaiged 1079] fría cholaind i fos. 1080] CONA REGA IN RÍGM*A*C FOR DÉDE DÉ 1081] .i. noco raga m*a*c in ríg .i. Col*um* C*ille* for indara 1082] ernail fil ic Dia. 1083] I N-ATHGUTH I N-ATHFERS 1084] .i. isin guth n-aigthide .i. ite maledicti l^ i n-athguth 1085] .i. isin guth fil. Aithle gotha aile remi. i n-athfers .i. niba 1086] isin fers tánaise ragas acht isin cétfers .i. uenite benedicti. 1087] & rl^. 1088] ADRADNACHT RIA N-ÁES RIA N-AIMNIURT 1089] .i. ro adnacht riasiu tísad áes dó .i. riasiu robo senoir 1090] & rob amnertach ar it sé blia*dna* .lxx. robo lán de. 1091] AR IFFURND I N-ALBU ÓMUN 1092] .i. ar omun iffirnd dochuaid i nAlbain. huc us*que* .ui. 1093] id. --- p.38 1094] De comendatio*ne* laudis eius rege nepotum Néil. 1095] ÁED ATNOI *.i. ro aithnestár* ULE *.i. combad ulliu* OLL DOINE DRO*N*CHÉTAL *.i. combad druniu a chetal* 1096] .i. Aed m*ac* Ainmerech dorat .uii. cumala don Dull 1097] ar ainm do thabairt isin molad sa C*oluim* C*hille* & 1098] roiaithnestar Aed don Dull commad druiniu cech cetal 1099] in cetal sa. 1100] FECHTA FOR NIA NEM 1101] .i. in tan no regad in trenfer .i. Col*um*Cill*e* q*uia* fit. 1102] nia .i. trenfer ut d*icitu*r > 1. 1103] Fidchell Cremthaind niaid Náir > > 1104] nis b*eir* m*a*c bec do > leitáin. > > 1105] leth a foirne d'ór buide > > 1106] a lleith aile d'indruine. > > 1107] Óenfer dia fairind namma > > 1108] no chrenad sech lánamna. > 1109] NI ANDIL 1110] .i. nirbo nemdil la Dia hé acht robo dil. 1111] NI SUAIL 1112] .i. nír bec hé. l^ ni handil .i. niro indil & níro úaig ní 1113] bad suail. 1114] NI SUAIG 1115] .i. niro sufuaig. {folio 14b} 1116] NI NIA NAD NUA FRI COTACH CONUAILL 1117] .i. ni trénfer na*ch* nua insó fri cotach .i. fri glinnigud 1118] chotaig Conaill .i. et*er* tuatha Conaill ar medon. l^ ic 1119] dénam a cotaig fri tuathaib ailib dianechtair l^ ni nua .i. 1120] nocon uil ocund in trenfer uages ní nua fri cotach 1121] Conaill & ní suaig tosach na ceille síc. l^ da*no* .i. ni fil --- p.39 1122] ocund in trenfer athnuiges cotasch Conaill. ni nia in 1123] tosach s*i*c fri cotach conuail .i. ic síth et*er* corp & 1124] anmain. 1125] CLUIDSIUS BORB BEOLU BENNACHT BATAR IC TOÍ 1126] TOILRIG 1127] .i. ro chloi béolu inna mborb bátar ic ardríg Toí cid 1128] ed bad áil léo olc do rad conid bennachad dognítis ut 1129] fuit lalam. 1130] Ó DONIB DEIMTECHTA OC DEO DESSESTAR 1131] .i. o doinib ro dígbad ic Dia tarrasar 1132] AR ADBUD AR ÁNI ATRONNAI AR GART GLAN HÚA HI 1133] CATHAIR CONUAIL 1134] i. ara ainmni & ara aíni ro ernai gart nglan húa 1135] Conuaill inna chatir l^ huasom Codiáir moir do Laignib 1136] i lleth o mathair l^ ar adbchlos ocus ar áini ro ernai in 1137] gart glan & rl^. ar ní dénadsom sein ut faciunt hipoc*r*itae 1138] HI CUDBUD CAINSRUITH SCEO MAGIST*ER* MUINTERE. 1139] hicudbud *l^ icud [*...*] .i. ic fadb [*...*] bad fad [*...*] [*...*] m b [*...*] d [*...*] Col*um* C*ille** .i. no*men* doloris .i. ingiu *l^ ing* sechi robo 1140] chain íarum in sruith cona toimled magne cona ragbad 1141] in galar *.i. ingu eich* sein hé. ocus da*no* robo maigist*er* muintere 1142] immon cétna l^ ingu sechi .i. is ifechtain ro thogmaing a 1143] sechi hé ar immed a dan l^ ic udbud .i. ic fethugud adbb 1144] ic éirniud chest na canoni. l^ ic ud*bud* .i. ic dibdud ngoa l^ 1145] ic udbud .i. ic foibadud .i. ic bádud cuirp Cr*ist* foa uil ic 1146] off*riund*. l^ ainm do boith légind l^ p*ropr*i*um* loci i Ceneol 1147] Chonaill 1148] FRI ANGEL N-ACALLASTAR ATGAILL GRAMMATAIG G*RE*IC 1149] .i. dogníd aingel d'accallaim ocus ro foglaind grammataig 1150] am*al* G*re*cu l^ no aicilled grammatacdu ocus 1151] Grécu. [*gap: chasm in MS/extent: 1 leaf*] {folio 15a} --- p.40 1152] ocus Col*um* C*ille* l^ s*i*c frecurimsea ceill atamchomnaic 1153] dirgitetaid mo Cr*ist* cumachtaig .i. immcomairge. Finit 1154] am*en* finit. > 1. 1156] Dia ard airlethar > > 1157] aingel indrechta > > 1158] tabred dagb*er*ta > > 1159] for ar n-imtechta. > 2. 1160] for ar n-imrimmend > > 1161] ar na*ch* n-elammar > > 1162] ar na*ch* omonar > > 1163] riasam ternamar. > 3. 1164] for ar dianarlib > > 1165] Dia domm aidbresa > > 1166] Cr*ist* dom ditisea > > 1167] Dia dom airlesenaDia ard & rl^. > > Finit amen. > > 1. 1168] Colum cáid cumachtach > > 1169] a cléthib clithnimi > > 1170] tairi domm imnádud > > 1171] archaingel Héil. > > 1172] ar biastaib ilardaib > > 1173] imdubaib imthennaib > > 1174] ticed domm imdegail > > 1175] inhua Néil. > 2. 1176] Nert n-irsi firinni > > 1177] fin crothe cruthaige > > 1178] > > > --- > > p.41 > > > Comdiu cloth cobtelach > > 1179] cluined mo gairm. > > 1180] ar athchaib tennide > > 1181] ar intech n-anaichnid > > 1182] admuniu móritge > > 1183] m*ei*c Ethne ainm. > 3. 1184] Ar Comdiu cumachtach > > 1185] ar cond slúag sochaide > > 1186] ar suí ar slánicid > > 1187] snadsium ar cel. > > 1188] ar cend cáid comarli > > 1189] ar commor moradbal > > 1190] ar n-árad firinni > > 1191] fíadat fri nem > 4. 1192] Nerts*om* sund sírsáegul > > 1193] sírchóemna m'anmasa > > 1194] scéo colla > > 1195] céin bethir and. > > 1196] Colum ar thrócaire > > 1197] co dora dom commairge > > 1198] fomm esgairm thall. > 5. 1199] Tair dag tair sacarbaic > > 1200] mo beolu bánchoibsen > > 1201] sét ná bo rom. > > 1202] ré domm anim > > 1203] rop o lamaib Colaim > > 1204] accoe a colain > > 1205] cen chloine cen chol. > > 1206] Colum caid cumactac a cléthib > --- p.42 1207] Scél Tuain m*eic* Cairill do Finnen Maige Bile 1208] inso ----------------------------------------------------------------- 1209] IAR dudecht do Finnén Maige Bile cosin toscelu i tír 1210] nÉrend i crich Ulad luid dochum laich saidbir and & 1211] nís relic isin les cuci coro throiscet ací fo domnach & 1212] nirbu maith a chretem ind laich. Asbert Finnen fria 1213] muinter. doforbicba fer maith rob dídnoba & innisfid dúib 1214] senchas Hérend. 1215] Iar sin dosfic sruith clérich{folio 15b} arna bárach matain moch 1216] feraid failti friu. Taít limsa dom disiurt ol se is dudchu 1217] dúib lotar leis & dogniat ord in domnaig et*er* salmu & 1218] p*re*cept & offrend. Ro íarfaig Finnen a slonniud de asbert 1219] friu de Ultaib damsa ol se. Tuan m*ac* Cairill mesi m*eic* 1220] Muredaig Munderc. Ro gabus for orbu m'athar a 1221] ndis**[[H](#H)]** ert sa**[[A](#A)]** Tuan m*ac* Stairn m*eic* Sera m*eic* brath*ar* do 1222] Par*tholon* rob e mo lonnud tall at thús. ro iarfaig Finnen 1223] dé imtechta Herenn .i. aní forceomnacair inti o amsir 1224] Partholoin m*eic* Sera. & asbert Finnen ná airbértaís bith 1225] aici coro innised dóib senchasa Érend. Asbert Tuan fri 1226] Finnen is ansu dún cen brethir Dé atchúadsu dun do 1227] imrarud. Is cet duitsiu trá ol Finnen t'imthechta féin 1228] & imthus na Hérend do innisin dún. 1229] Cóic gabala ém ol se ro gabad Hériu íar nilind & nís 1230] ragbad íar nilind coro chateá di blia*dain* .xii. ar .ccc. 1231] Is iar sein ro gab Partholon m*ac* Sera doluid for longais 1232] cethora lanamna fichet nírbo mór amainsi cáich díb fri 1233] áraili trebsat Herind co mbátar cóic míli día sil and. 1234] Dosánic dunebad et*er* da domnach co n-erblatar uli acht --- p.43 1235] óenfér namma ar ní gnáth orgain cen scéola do ernam 1236] esi do innisin scél dara n-esi is mesi da*no* in fer sin ol 1237] seseom 1238] Bása iar*um* o dingnu do dingnu & o aill do aill 1239] ocom imditin ar chonaib altaib na dí blia*dain* ar fichit 1240] ro baí Heriu fás Dolluid crini chucumsa & sentath & ro ba 1241] i n-allaib & i ndithrubaib & forémed imtecht & no bitis 1242] úama irdalta acum. 1243] Ros gab íarum Nemed m*ac* Agnom*ain* bráthair athar 1244] damsa & atachimsea a hallaib & basa fora imcabaíl & me 1245] mongach ingnech crín líath nocht trog imnedach. Basa 1246] aidchi and iarum im chotlud co n-aca mo dul i richt oiss 1247] allaid. Bása i suidiu & me óc & ba maith lim mo 1248] menma{folio 16a} **[[H](#H)]** iss and sin ro radi*us*a na bríat*r*a sa sis. Lineation error: line 1249 skipped is skipped by the printer. > 1. 1250] Amnirt indiu m*a*c Senbath > > 1251] ar ro scarad re thendrath > > 1252] ni fó degblad co nirt núa > > 1253] atá m*ac* Senbath senrúa > 2. 1254] Na fir sea thecait anair > > 1255] cona rennaib ruamnait gail > > 1256] nim thá lúd hi cois l^ i llaim > > 1257] do thecht fora n-imgabáil. > 3. 1258] Stari*n* is tairbech in fer > > 1259] atagur Scemel scíathgel > > 1260] nimm ain Andind ci adagind(?) > > 1261] mad hé Béoin nis n-agsind > 4. 1262] Cía rom ácbad Beothach béo > > 1263] Cach*er* is garb a garbgléo > > 1264] Britan doni da gáib gus > > 1265] ata fraech ferci ar F*er*gus > 5. 1266] Atát chuc*um* a comdi cain > > 1267] cland Nemid m*ei*c Agnom*ain* > > 1268] trén atat for ti m'fola > > 1269] do chosnam mo chetgona > > > --- > > p.44 > > 8. 1270] Ro córaigit dam trém chend > > 1271] da beind for tri fichtib rend > > 1272] co filim garbliath i rricht > > 1273] ar cáemchlód aísi a hamnirt.a. > 1274] Basa thoisechsa do almaib Her*end* iar sudiu o ro bá i rricht sétha. & 1275] boí alma mor do ossaib alta imm*um* cach conair no thegind. Dor*um*altsa 1276] iarom m'amsir amlaid sin fri hamsir Nemid & fri amsir a claindi. 1277] In tan iarom tánic Nemed doch*um* na Her*end* a m*ur*choblach 1278] cetheora barca .xxx. a lín & tricha in cech báirc conos rala in muir for 1279] sechran fri ré bliad*na* co lleith for muir Chaisp. & ro bateá iar sin & 1280] atbathatár di gortai & d'ítaid acht cetheora lanamna namma im 1281] Nemed. Ro forbair a sils*om* iar sin & ro chlannaigestár co rrabatár 1282] cethri míli ar trichait lanamna and. Atbathatars*id*e da*no* uli. 1283] Dolluid iarom críni & sentatu formsa & basa for teched re ndainib 1284] & conaib alta. Bása fechtas and i ndorus m'úama c*um*an lim beus & 1285] rofetar techt asin richt in n-araili. Ludsa iarom i ndeilb thuirc allaid 1286] iss and asb*iur*tsa > 1. 1287] Glasreng *.i. torc* me > indiu et*er* cuanaib > > 1288] am tríath tren co robuadaib > > 1289] domrat i ndubi ndecair > > 1290] rí na nuli i n-ilrechtaib > 2. 1291] Matan ro basa oc Dún Bré > > 1292] oc comrac fri sensruthe > > 1293] ba cáem mo churi dar lind > > 1294] lenad ócbad aibind sind > 3. 1295] Mo churi robtar dathi > > 1296] et*er* fiannaib i n-aithi > > 1297] fogertis mo gai ma sech > > 1298] for ocaib Fáil for cech leth. > 4. 1299] In tan no bimmís n-ar dáil > > 1300] oc cocert breth Partholain > > 1301] ba bind fri cách na canaind > > 1302] ba síat biat*r*a firthadaill > 5. 1303] Ba bind mo chocert áni > > 1304] et*er* andrib co n-álli > > 1305] ba segda mo charpat cáem > > 1306] ba bind mo dord dar dubráen > > > --- > > p.45 > > 8. 1307] Ba lúath mo chéim cen fordul > > 1308] hi cathaib oc imforcum > > 1309] ba cáem mo drech ro boí la > > 1310] indium cíarsam glasrengsa.gl^. > 1311] Bása ém for se hi sudiu isin delb sin & mé óoc & ba maith lim mo 1312] menma & bamsa rurech do thretaib torc Herend & doimchellaind mo 1313] durais {folio 16b} beus in tan ticind hisin chrich sea Ulad i n-amsir mo chrini & 1314] mo throgi. ar is i n-oenmagin no claemcloindsea na delba sin uli is 1315] airi sin no thathigindsea in n-inad sin beus do idnaidi ind athnugthi. 1316] Gabais Semion m*a*c Staríath in n-insi sea iar sin. is dibs*id*e Fir 1317] Domnand & Fir Bolc & Galiúin. & ro trebsats*id*e in n-insi sea fri ré. 1318] Dolluid crini & sentatu formsa iar sin & ba torsech lim mo menma 1319] & forfémmedus cach rét no gniind remi do dénam. acht basa i 1320] n-uamannaib dorchaib & i n-allaib díamraib m'oenur. 1321] Ludsa iar sin dom durais dilis do g*ré*s. Cuman lim cach richt i 1322] rraba ríam. Ro aínius mo thredan am*al* dogniind do g*ré*s. nim baí 1323] cumang cena. Ludsa iar sin i ndeilb segi mori .i. murrech adbul. 1324] Maith lim ón da*no* mo menma. Ba fortail mé for chach rét. Ba siratech 1325] imholtanach da*no* no luind dar Erind no findaind cach ret is and 1326] atbertsa. > 1. 1327] Séig indiu glasreng indé > > 1328] ingnad alaig utmaille > > 1329] ansu lim ar ca*ch* ló de > > 1330] Día in cara rom c*ru*thaige > 2. 1331] Is sochaidi cland N*em*id > > 1332] ca*n* réir ruirech rigdemin > > 1333] úathad indiu sil Sera > > 1334] ni fetar cid fot*er*a > 3. 1335] Et*er* tretaib torc ro bá > > 1336] cía tú indiu et*er* > énelta > > 1337] rofetarsa 'na mbia de > > 1338] bíatsa beus i rricht aile > 4. 1339] Ingnad ro ordaig Dia dil > > 1340] mesi & clanna Nemid > > 1341] siats*om* ac reir demain dé > > 1342] mesi is Dia mo chomarse.seig > 1343] Gabais Béotach m*a*c Iardonel Fatha in n-insi sea forsna cen*ela* 1344] ro bátar inti. is dibs*id*e Tuatha Dee & Ande dona fes bunadas lasin --- p.46 1345] n-aes n-éolais acht ba dóich leó ba din longais dodechaid de nim 1346] dóib. ara n-engnaigi & ar febas a n-eolais. Basa tra amsera móra i 1347] ndeilb in tsega sin co tormaltus na cen*e*la sin uli ro gabsat tír nErend. 1348] Gabsat da*no* m*ei*c Miled in n-insi seo for Túaith Dé Danand ar 1349] écin. Dollodsa da*no* ands*id*e i ndeilb inna séga sin i rraba co mba 1350] hi c*ús* craind for sruth. Ro aínius nómaid ands*id*e & ro thuit cotlud 1351] form. & lodsa i rricht iaich *.i. br tán* aba andaide. Domchuritar Dia isin 1352] n-abaind iar sin co mba inti. Maith lim ón da*no* & basa setrech 1353] saithech & bá maith mo snám & no elaind as gach gabud & as cach 1354] airrceis .i. a llamaib línaige & a crobaib ségae. & o gaib iascaig co 1355] filet a crechta in [*gap: faint ink/extent: 5 letters*][*gap: chasm in MS*] --- p.47 *DÁ BRÓN FLATHA NIME* --------------------- 1356] **[[M](#M)]** [*gap: chasm in MS*]Héle co mbí fo chrund bethad hi pardus & soscela ina laim do 1357] ph*re*cept dona hénaib út. Dotháegat iarom ind eóin co mbít oc 1358] ithe cháer in chraind. Cáera móra da*no* si*n* at milsiu cach mil 1359] & at mesco cach fín. Biit íarom oc ithe na cáer. Oslaicid iarom 1360] Éli iar sin in soscéla. Laside doimmaircet ind eóin a n-ette 1361] fríu & a cossa can scibud ette ná cosse co tairic in praicept. 1362] Laithe mbrátha da*no* iss *ed* pridchas dóib .i. a ndoberar do 1363] thodérnamaib for anmannaib duíne día brátha .i. na cethri 1364] srotha im Slíab Sión ic loscod na n-anmand na ndeich míle 1365] blí*adn*a & deich cét mbliad*na* in cach míle. Fota in gábud sin 1366] da*no* do neoch ocá mbíat pecda. Is maith do neoch ocá mbía 1367] degáirliud cid isind ló sin nammá. Cen co beth and acht sein. 1368] bá méte ná cotlad nech oca imrádud céin no beth ina bethu. 1369] Céinmothá titacht Cr*i*s*t* co noe ngrádaib nime. & feraib tal*man* 1370] do neoch ro génair & geinfes co bráth & muint*er* iffirnd. Is 1371] amlaid da*no* dorróega chucu intí Isu Cr*i*s*t* & a croch derg fria ais 1372] do dígail forro a crochtha ara tuidecht día tesorcain ar gin 1373] Díabuil. Is adbol iarom in slúag bías. Issi fíadnaise di*diu* in tslúaig 1374] doasfénpha cách a gnímu et*er* maith & saich. Cách ar úair ón 1375] do thaisfénad a n-athcho*m*airc a n-atchonnarcatár a súile 1376] & i n-atrubratár a mbeóil & a tenga & á ndorónsat a láma & 1377] ani mándechatár a cossa. Cr*ist* m*a*c Dé & aingil nime & fir 1378] thal*man* & fir iffrind ic coistecht fris dóib uile coro láis in 1379] tasfénad sin do dénam. A demon comaitechta oc taithmet dó 1380] cach uilc dorigne ar no bíds*id*e fora láim chlíseom do g*ré*s oca 1381] forcomét. A aingel comaitechta da*no* fora láim deis oc taithmet 1382] dó a ndorigne do maith. 1383] O tháiric dó sin uile. Fégaid sein a brithemnu ar Cr*ist* cia 1384] de as tr*um*mu a maith andá a olc ind fir sea. Éirged iarom i 1385] n-óentaid aingel or Cr*i*s*t*. Dothaegat ind aingil ara cind a --- p.48 1386] lláma fóena. Fo chen duit ar cach cuc*um*sa doraga or araile. Is 1387] comthrom a maith & a holc da*no* ind fir seo. Lenne a leth 1388] des*id*e ar Diab*ul*. Ni etarscérthar ind anim [*gap: extent: 7 letters*]ar is 1389] tressiu mo chumachtasa ragaid {folio 17b}limsa. Is tr*um*mu da*no* a olc 1390] ind fir sea. Eirged des*id*e lá olc cosin mui*n*t*ir* doréga. 1391] Dothíagat demna ara chind & ferait mifáelti fris. In tan im 1392] ro scáig in t-et*er*gleód sa síl Ádaim. is and atbera Cr*ist* techt la 1393] Díabul cona daescorslúag do neoch dodraega & ro laí ina muinteras 1394] i n-iffernd cen na*ch* forcend. Atreset iar sin & dobérat a 1395] n-óengáir essib occá tarraing do Diab*ul* lais n-iffern. 1396] It é da*no* teóra gáire in domain .i. in gáir dorigset túath Dé 1397] ocá timarcon don hEgept*acdaib* la Foraind ri Muir Romair. día 1398] mmarbad & día ndilgend & do thabairt a mm*a*c & a n-ingen 1399] i ndaíre co bráth acht m*an*is tesorced Dia. Ocus gáir fer 1400] n-iffirnd & anmand síl Ádaim do neoch atrubalt díb ría crochad 1401] Cr*ist* .i. dosfuc ar ulc ri Díabul condas fil i n-erbothaib flatha 1402] nime. In gáir di*diu* ro láeset na hanmand iar n-imtholtain tuidechta 1403] ó Díabul & gáir fer n-iffirnd ina ndíaid. In tres gáir .i. gáir na 1404] n-anmand do neoch atroille iffernd díb icá sroínud ind do 1405] bithaitreb pene & rége cen nach crich et*ir*. 1406] In muint*er* im doróega Dia ragaits*id*e doch*um* na flatha 1407] suthaine la Cr*ist* m*a*c nDé co mbíat and sin tria bithu sír et*er* 1408] airbrib árchaingel. 1409] Erbada tra lathe brátha iss *ed* pridchas Héle am*al* ro ráidsem 1410] acht is bec di mór chena aní sin. 1411] Am*al* dúnas iarom in clérech a lebor doberat ind eóin a 1412] ngáir essib & túargit a n-ette ria tóebaib co táegat a srotha fola 1413] essib ar ómon lathe brátha. 1414] In tÉle iarom & in tEnóc asberar sund ernaiditsi*d*e ar cind a 1415] mmarbtha & a mmartra do chomailliud fástine in Chomded 1416] atrubairt tria gin ind fátha. Q*u*is *est* ho*mo* q*u*i uiuit & n*on* 1417] uidébit morte*m* .i. Cia ro blais{folio 18a} bethaib na blasfe bás. Dotháegats*om* 1418] iarom ar cind Ancr*ist* fri dered domain conid leisidé 1419] claidbebtair .i. Díabul i rricht duine intí Ancríst am*al* bid do 1420] tabairt cretme isin domon dotháet. eps*cop* dogní fría ingin día 1421] haine hé. Iss *ed* atberar na derna Cr*ist* hi talam mírbail na dingneseo*m* 1422] acht mairb do dúscud. Acht chena bid lánsum ó etrud --- p.49 1423] & ó anbírinne **[[H](#H)]** Tri blia*dn*a .xxx.**[[M](#M)]** co lleith da*no* a áessom am*al* 1424] rob ed áes Cr*ist*. Sood a pólaire ina etun iss é comartha bías fair. 1425] Cach óen na cretfe dó claidbebtair laisseom. ar iss *ed* atb*eir*seom 1426] conid hé féin m*a*c Dé & conid hé ro thirchansatar fádi. Conid 1427] hé Míchél dotháet do nemdaib dia fordinge & conid hé gebes 1428] claideb dó. Conidat é íarom dá brón flatha nime. Héle & Enóc 1429] ina corpaib críad et*er* ainglib nime co táegat ar cind Ancr*ist*. --- p.50 *MESCA ULAD* ------------ [*gap: chasm in MS*] 1430] dianda tairle mo lorgsa mairfidus Is messe ol Triscoth. 1431] Nách fer díb donecuchussa co handíaraid atbélat a beóil. 1432] Is messe ol Reordae drúth. Is messe ol Nia natrebuin chró. 1433] Is messe ol Daeltenga. nechtar nátharni nod ra ol Dub & 1434] Rodub. Cotréracht cach fer díarailiu imbi. Nacha foglúesed 1435] ani sin ol Sencha. Fer dongegat Ul*aid* cinip é gaiscedach 1436] bas dech bes and. is é nod raga. Cía uanni son ol Ul*aid*. 1437] Cu C*hu*l*aind* ucut cenip se gais*cedach* bas dech and is hé nod 1438] raga. Frisnerachtatar iarom isin les & Cu Ch*u*l*aind* remib. 1439] Inn é in genid seo as dech gaisc*ed* la hUltu ol Fintan. La 1440] sodain lingid Cu Ch*u*l*aind* i n-ardai co mboí for tulchinniu ind 1441] lis. & f*or*róebling a gais*ced* forsind aurdrochut con torchartár dia 1442] n-ailchengaib in gaisc*ed* ro bátár isin dún. Ructa iarom hi tech 1443] ndarach cúachlete & comla ibair aire i mbatár tri fertraigid dia 1444] tiged. & da drolam íaraind esse. & indb*er* íarind arin dá drolam 1445] sin. Ro hesrad a tech di cholctib & brothrachaib. Dobert Crom 1446] Deroil a ngaisceda inna ndíaid. & sudigthi. & arrocabar gaisc*ed* 1447] Con Cul*aind* úasaib. Tessaigid indlat dóib ol Ailill. & dobert 1448] coirm & bíad doib comtar mesca. Dodasathiged Crom Deróil 1449] béos dús i mbuí ní bad áil dóib. Ó raptar mesca benais Sen*cha* 1450] bascrand. *con*túasiset fris uli. Tabraid tra f*or* mbennachtain 1451] forsin flaith donfáncid iségonnae ro both frib. ní lám i ngort 1452] mbocht is imda coirm & bíad dúib lasin fláith donang*id* nírbu 1453] écen a rád fri urgnam. Is fir són ol Dóeltenga. Tong*us*a a 1454] toinges mo thúath nád*con* ricfaid far tír co bráth. acht a mbertae 1455] eóin úaib inna crobaib acht fir Herend & Alban co aitrib f*or* tíre 1456] & do breith f*or* mban & f*or* set & do brisiund cend f*or* m*a*c fri 1457] clocha. is de asbreth Fergus for Tána inso > 1. 1458] Léic ass Dubtach nDoeltengad > > 1459] ar cul in tslúaig no srengaid{folio 19b} > > 1460] nocon dergeni nach maith > > 1461] ro geogain in n-ingenraith. > > > --- > > p.51 > > 4. 1462] Ferais echt ndochlae ndobail > > 1463] guin Fiachaig m*ei*c Concob*air* > > 1464] nibu amru ro cloth dó > > 1465] guin Mani m*ei*c Fédelmtheó > 5. 1466] Rigi nUlad ni chosnai > > 1467] m*a*c Lugdach m*ei*c Casrubai > > 1468] iss *ed* dogní fri doini > > 1469] annad ruba contsuidi. > 1470] Ni gó aní sin trá ol Dub*thach* décidsi a tech dia daigni & a 1471] ndúnad fil ara tech. Nach facthi cid áil dúib dul ass níp thá 1472] cumac dó. Is mebol damsa indosso mani fuil imorbága imar 1473] tob*air*t immuich. acht nammá in láech ucut as dech gaisc*ed* 1474] la hUltu rofestar fis scél úadib. 1475] Cotrosci Cú Ch*u*l*aind* & ró lá **[[H](#H)]** cor n-iach n-erred**[[A](#A)]** de i 1476] n-ar **[[H](#H)]** *da co* ruc a chléthe n-óchtarach din tig co mboí for cléthiu 1477] in tigi aile co n-accae in slóg sís úad. Doralsat óenclár catha 1478] foraib día tob*air*t. Dobert Ailill a druim frisin comlaid día 1479] n-anacol. Gabsit a secht m*ei*c a láim an dorus. Dommemaid in 1480] slóg for lár ind lis. Tolluid Cu Ch*u*l*aind* coa muint*ir* & dobert a 1481] luie frisin comlai co lluid a chos trethe co rice a glún. Mád do 1482] ben doléced ol Dóeltenga no biad ina lligu. Tobert Cu Ch*u*l*aind* 1483] a lue afridisi co mboí a n-imdorus isin tenlug fó. Fresdiadam 1484] ol Sen*cha*. iss *ed* bias and olso Cu C*hu*l*aind*. Cach n-ada as ada 1485] do ócaib oc comruc bíd ocaib. tofil fair celiu chucaib sund. 1486] Cate far n-arle *.i. for comarli* ol Sen*cha*. tocraid f*or* ndrommand fri fraigid uli 1487] & bíd a gaisced ar bélaib cáich & erbaid óenfer dá n-acallaim. 1488] Mád tr*um*mi t*ur*cbáil a ndubí fochartaid a tech díb. Cia 1489] atagegalldathar *.i. acaillfes* ol Sen*cha*. Atagegallarsa of Triscoth. Nách 1490] fer díb donécucussa atbélat a beóil. Batár a chéli oc airli a 1491] n-airle *.i. oc denam a comairli* immuich. 1492] C*ei*s*t* cia atageglathar & cetnaraga cucu isa tech ol ind óic 1493] ammuich. Ragatsa ol Lopán. Luid iarom Lop*an* isa tech cucu 1494] n*on*bor dó. In laich sin láechu ol se. iss *ed* ar in laích. In fer 1495] co cind a chéli ol Drisc*oth*. Fír fír. Driscoth sund {folio 20a}oc erlabrai 1496] Ulad ni fuil aurlab*rai* mathi leo chenae. Danéci Trisc*oth* co 1497] andiaraid co tarla a di bond bána fair. --- p.52 1498] Tolluid iar*om* Fer Caille isa tech n*on*bor. In láin sin a 1499] laech*u* ol se. iss *ed* a n-imláin in fer co cind a cheli ol Drisc*oth*. 1500] Daneci Drisc*oth* co andiaraid co tarla a da bond bána fair. 1501] Tolluid iarom Mianach Anaidged isa tech n*on*b*ur*. It bana 1502] linni ind o *thair fil*et* forsin* *lar* ol se. Daneci Drisc*oth*. 1503] Domfecise ol se dús in n-ebél de. Gabais a cheli a chois foí & 1504] immambert forsna tri n*ón*boraib ro bátár isin tig iarom conná 1505] dechaid nach háe i mbethu ass et*er* sudiu. 1506] Congair iarom in slóg ammuich immá tech dia gabáil for 1507] Ulto. Ro láiset íarom Ul*aid* a tech tara cend co torchratar tri 1508] chét fón tig din tslóg ro buí friss anechtair. Dlútai in cath 1509] dialailiu. Batár iarom i n-imnisiu in chatha co medón laí ara 1510] bárách. Ro gab maidm for Ul*tu* ar abu ar bati úati. 1511] Buí Ailill for sosad in dúine oca ndéscin. Roptar scéla 1512] innisen damsa scela Ul*ad* cosindiu. Atchúas dam ni bátár i 1513] nHére óic a c*um*ma dóib co n-accu ní dénat acht mebáil indiu. 1514] Is cían o as fásach ni gebth*ar* cath cen ríg. Mád imomsa im 1515] dobertha in cath níbád chían folilastae. atchíd nim thása c*um*ac 1516] dóib is díguin *.i. sarugud* domgonar imáib. 1517] La sodain ro lá Cu Ch*u*l*aind* begd de tresin mbudin & 1518] fordarubai fó thrí. Fordarubai da*no* Furbaidi Fer Bend 1519] m*a*c Conchob*air* imma cuaird. ni gointis a cheli ara lechet *.i. ara chaimi* 1520] leo. Cid na gonair ol alaile dib in ségond sa. Ní mellach 1521] a caíne (?) dogní. Tongussa a tongas *mo thúath* cid cend óir 1522] no beth fair na ngénaind seo oc guin mo bráthar. benaid 1523] s*id*e sleg n-ind & adbaill de. Mutti iarom in cath for Érnu 1524] & ní ernaí acht trian díb ass. Orgit Ul*aid* iar sin a ndún 1525] n-uli. & aingit Ailill & a secht maccu ar nad bátar hi cath friu{folio 20b} 1526] O sin tra nír threbad Temair Lochra. 1527] Atdluí Crumthand Niath Nair ass. di Érnaib. Co*n*tric fri 1528] Richis mbanchainti tíar oc Lemain. mumme do Cr*um*thand in 1529] ben. In farcbad mo m*a*csa ol si. Forrácbad ol Cr*um*thand. 1530] Tair limsa ol si co ndérais. *.i. coro digla* cisi dígal ol Cr*um*thand. Co rubae 1531] Coin Cul*aind* tara esi ol si. Cinnas dogéntar son ol éseom. Ni 1532] *handsa*. ma rut bet dí láim dó níbat **[[H](#H)]** écen**[[M](#M)]** nách n-aill chena ár 1533] fogéba i n-ascid. 1534] Lotar di*diu* i ndíaid in tslúaig co farnactár Coin Cul*aind* for áth 1535] --- p.53 ara cind hi crích Úathne. Tiscaid Riches a hetach di fíad 1536] Choin Ch*u*l*aind*. Muchais Cu C*hu*l*aind* a étan fri lár arnácha 1537] ndercachad a hernochta. Tofairthe hifechtso a Chrumthaind ol 1538] Rich*es*. dofuil in fer chucut or Lóeg. Naté ém ol Cu Ch*u*l*aind* 1539] céin bes in b*en* in cruth ucut nís n-érussa. Gabais Lóeg cloich 1540] asin charput & dibaircid di conda ecmaic tara lutain co mmemaid 1541] adruim i ndé. & combo marb de iarom. Cotréracht iar sin 1542] Cu C*hu*l*aind* ar cend Crumtaind & fich fris co tuc a chend lais & 1543] a fodb. 1544] Dollotár iarom i ndegaid in tslúaig co mbatár oc dún 1545] con Cul*aind* co feotár and i*n*sind aidchi sein. Bátár iarom for 1546] foirriuth co cend cethrachat aidche forind óenfeis la Coin Cul*aind*. 1547] & tíagait úad iar tain & fácbait bennachtain leiss. 1548] Tánic da*no* Ailill anes fri hUltu co mbuí for célidi occo. 1549] Dobreth comlethet a enech di or & arg*ut* do Ailill & secht 1550] c*um*ala cach m*ei*c día maccaib. Dolluid iarom Ail*il*l doch*um* a 1551] thíri fó chori & óentaid fri Ultu. Boí iarom Conchob*ar* iar sin 1552] cen coscrad a rígi immi céin buí i mbíu. --- p.54 1553] Táin bó Dartada inso sís ------------------------------- 1554] BOÍ Eocho Bec m*a*c Corpri rí Clíach i nDún Cuille. *.i. i nHuib Cúanach indossa* Batar 1555] cethraca dalta lais di maccaib ríg & rurech na mMuman. 1556] Boí cethraca lulgach oca fria mbíathad na m*a*c. Téit techta o 1557] Ailill & Meidb a doch*um* co ndigs*ed*[*gap: missing leaf/extent: 1 leaf*] --- p.55 *TÁIN BÓ FLIDAIS* ----------------- [*gap: missing leaf*] 1558] Cid dofuci or Ail*ill* Find. coro faeem celidi latsu íair*m* ár atá 1559] debuid dún fri Ail*ill* m*a*c Mágach. Mád nech dit muintir seo 1560] no ragad for debaid no anfad limsa co roísced a síd. Ní anfa 1561] om or Ail*ill* Find atfíadar dam rot chara mo b*en*. Tabar ascid 1562] dún di*diu* di búaib or Fergus ár atá ecen mor fornd tochsaígid in 1563] tslúaig dolluid lind for longais. ni béraso ascid úaimsea for se 1564] úair nách anaí célidi lim. Atbéra nech is ar anacol mo mná 1565] lim dobéraind deit an conaigi. Dobér dam co tinniu dúib dia 1566] furriuth masa adlaic lib chena. 1567] Ni chathiubsa do b*íadso* im for Fergus úair nach berim 1568] th'ascid. Asind lis dúib di*diu* or Ail*ill*. Rot bia són or Fergus ni 1569] gebthar forbaes fort linni. Toc*um*lát ass immach. Tairced fer 1570] ar mo chendsa i n-áth fo chétóir i ndorus ind lis. or Fergus. ni 1571] herfaid*er* dom incaibse ón sibsi imme sin or Ail*ill*. Totháetside 1572] i n-ath ara cend. Cia **[[H](#H)]** uaind ól Fer*gus***[[M](#M)]** a Dubth**[[H](#H)]** aig ragas ar 1573] cend**[[M](#M)]** ind fir. Ragatsa or Dub*thach* a*m* so & am anáithiu atáesiu. 1574] Téit Dubthach ara chend. Benaid Dubthach sleg trit *.i. tria Ailill* co 1575] ndechaid tríaa da sliasait. Toleiciseom gai do Dub*thach* co 1576] mbert crand trít a lleth n-aill. Focherd Fergus scíath tar 1577] Dubthach b*en*idsom hi scíath Fergusa co mbert crand trít 1578] fodesin. 1579] Tautat Fergus. Tob*eir* Fergus m*a*c Óenláimi scíath 1580] airiside. B*en*aid Ail*ill* gai hi suide co lluid trít. Focheird 1581] co mbuí ina ligu fora chélib. Tautat Flidais asin dún & 1582] focheird a brat tairsu a tríur. Muitti iarom do muint*ir* 1583] Fergusa for teched. Téit Ail*ill* inna ndíaid. Fácabar 1584] .xx. láech lais díb. Atluí morfesser díb do Cruachnaib{folio 21b} --- p.56 *> Bricne cecinit1. Ailid Ailill amra triath > > gadaim tre ech asa íath. > > domorched cul comlúth marc > > as ferr sagod ro orth íath. > 2. Cóeca colg foch*er*d a dún > > & fúan dian funchi rún. > > calb Domnand fotaili fí > > i*n* r > [*gap: extent: 2 letters*] > cos tud*ch*amar > múr. > 3. Ailed m*a*c Domnail Dail > > imp*er* Irruis Do > [*gap: extent: 5 letters*] > baig. > > in saeglond doc*er* mo losc > > in rosc fri irgala a > [*gap: extent: 1 letter*] > l. >* 1585] **[[H](#H)]** Aí & adfíadat a sscél n-uli hi sudiu and sin do Ail*ill* & do Meidb. 1586] Coterig iarom Ailill & Medb & mathi *Con*nacht & in loinges Ulad 1587] olchenae. adcosnat hi crich Ciarraigi Aí cona mbudnib co Áth Féne. 1588] Rofuctha colléic la Flidais isin les ind fir athgoiti & dognith a frebaid 1589] lea. Tecait iarom in tslúaig dond lis. 1590] Congairth*er* Ail*ill* Find do Aili*n*d m*a*c Mata immach assind lis dia 1591] acallaim. ni ragsa or se is mór a uallchas & a sotlacht ind fir fil and. 1592] Ba do chocur chóre cena boí Ail*ill* m*a*c Mata do Ailill Find & do 1593] frebaid Fergusa do am*al* bad techta & do chórai friss iar sin do réir 1594] tigernad *Con*acht. Bretha iarom ind óic athgoiti for fúataib immach 1595] assin dunad co mbátar oca n-othor lía muintir fessin. Nos fobret 1596] iarom ind óic for togail in duni & niro fetsat nách ni dó. fri sechtmain 1597] láin dóib fón n-innas sin. Dorrochratar secht fichit láecht di mathib 1598] Connacht oc togail a duine for Ail*ill* Find. 1599] Nírbo sé*n* maith dolodbair ol Bricriu do saigid in duni seo. Adde 1600] is fir ci atberthar son or Ail*ill* m*a*c Mat*a*. Olc do inchaib Ul*ad* in 1601] fechtas so na tri eclai*n*d do thutim dib & nad tabrat dígail fair. Ba 1602] háge immairic cach fer díb seo. nícon torchair cid óenfer lais nách ai 1603] díb. It móra ám na tri córaid seo do bith fo sopaib fer in duni seo. 1604] Mor in cutbiud in t-óenfer do far nguin f*or* tríur. Uch cena for Bricriu 1605] is fota a chubat for lár mo phoba Ferguis ce ro trascair óenfer. 1606] La sodain atregat anchinnidi Ulad & siat lomnochta. & doberat fobairt 1607] trén tolchar co feirg & londnus dermar co rrucsat an n-imdorus inna 1608] cind co mboí for medon ind lis & tíagait *Con*achta léo immalle. 1609] Dofec*h*at a ndun ar ecin imna láthu gaili batár and. Dofecair cath 1610] amnas étrócar etorro & nos gaib cách díb for sraigled & esorcon a 1611] cheli. Íar scis imgona & imforráin iarom dóib srainter for lucht in 1612] dúnaid. & arselgat Ul*aid* secht .c. láech and isin dunud im Ailill Find 1613] & im thrícho m*a*c dia maccaib. & im Amalgaid & im Núado. & im 1614] Fíachaig Muinmetháin. & im Chorp*re* Chrom. & im Ailill mBrephne. & 1615] im thrí Oengusa Bodbgnai. & im thri Echthigiu Irruis. & im secht --- p.57 1616] mBresléniu Áí & im coícait nDomnall. Ar bátár tinoltai na Gamanraidi 1617] oc Ailill & cach óen do Domnandchaib ro ti*nc* báig leis batar oca {folio 22a} i 1618] n-oenmaigin fo bíthin rofitir conos tairsed longas Ul*ad* & Ail*ill* & 1619] Medb cona socraiti d'íarraid Fergusa. ar ba fora foesam boi Fergus. 1620] Ba si sin in tres láechaicmi Her*end* .i. in Gamanrad a Hirrus Domnand. 1621] & cland Dédad hi Temair Lóchra. & clanna Rud*raige* i nEmain Mach*a*. 1622] La claind Rudraige im*murgu* ro dibdait in da aicme aili. Cond*er*get trá 1623] Ul*aid* co tegluch Medba & Ail*ella* leo & oirgset a ndún. & toberat 1624] Flidais leo assin dun. & toberat bancuri in duni hi forcomol. & doberat 1625] leo iar sin do neoch do sétaib & maínib baí and. et*er* ór & airget & 1626] curnu & copana & baíglénna & ena & dabcha. & doberat a mbaí 1627] d'etaigib cach datha and. & toberat a mbaí di cethrib and .i. c. lulgach. 1628] & da .xx. ar .c. do damaib. & tricho cet di mincethri olchenae. 1629] Is de sin luid Flidais co Fergus m*a*c Róich a comarli Ailella & 1630] Medba fo dáig combad furtacht dóib ocon Tána na mbó a Cualngi. 1631] Is de sin no geibed Flidais cach sechtmad láa di feraib Her*end* do 1632] bóthorud dia thoscid ocon Táin. Ba sé sin búar Flidais. Is de sin 1633] luid Flidais la Fergus dochom a chríchi bunaid co ngab rígi blogi do 1634] Ultaib .i. Mag Murthemni cosinni baí i lláim Con Culaind m*ei*c 1635] Sual*taim*. Ba marb iarom Flidais iar tain oc Traig Bali. & nibá ferdi 1636] trebad Fergusa ón. Ar ba sisi no frithailed Fer*gus* im cach tincur bá 1637] hadlaic do. Is and atbath Fer*gus* iar tain hi crích Connacht iar 1638] n-écaib a mná .i. iar tíchtain dó do fis scel co Ailill & Meidb. ar do 1639] irgartigud a menman & do breith táircthe c*ru*id o Ail*ill* & o Meidb. 1640] luidi síar co Cruachain. conid tíar dind fecht sin fúair a bás t*r*ia ét 1641] Ailella. conid Táin bó Flidais a scél sin anuas. --- p.58 1642] Immram curaig Mail Dúin inso. tri blia*dna* & uii. mis iss *ed* boí for 1643] merogod issind ócian. ----------------------------------------------------------------------------------------------------------- 1644] BAÍ fer amra di Eoganacht Ninussa *.i. Eóganacht na nÁrand* .i. Ailill Ochair Ága a ainm. 1645] Trénmílid s*id*e & láechthigerna a thúathi & a ceneóil féin. 1646] M*a*ccaillech banairchinnech cilli caillech ro chomraicseom f*r*iía. Baí 1647] m*a*c sainemail etorro díb línaib. i. Mael Duin m*a*c Ailella esside. Iss e 1648] cruth iarsa luid a chompertsom & a gein Maili Dúin. fechtas dolluid rí 1649] Eóganachta for tiri hi crích & hi cendathaig n-aile & Ailill Ochair 1650] Agai{folio 22b} **[[M](#M)]** ina chóemtecht. scorsit & gabsit dúnad hi sleib and. 1651] Boí cell chaillech hi comfocus don tsleib sin. Medón 1652] aidchi iarom o ro an cách do imtecht is dúnud luid Ailill 1653] don chill. Is é tráth són dodeochaid in chaillech do béim 1654] chluic do íarmérgi. Gabais Ailill a láim & dostascar & dogéni 1655] a coblige. Asbert in banscál fris ní segda ar cor ol si 1656] amser chomperta damsa inso ol si. Can do chenel & cia 1657] th'ainm ol si. Asbert in láech Ailill Ochir Ága mo ainmse 1658] ol se di Eóganacht Ninussa. *.i. a Túathmumain* Luid iarom in rí día chrích 1659] iar n-inriud & giallai dó. & Ailill da*no* lais. Gair íar ríchtain do Ailill 1660] día thúaith na n-ortatár dibercaig lóingse. Loscit Dubclúain 1661] fair. 1662] Tofuisim a mbanscál m*a*c cind .ix. mís & dobert ainm fair 1663] Máel Dúin es*id*e. Bretha in m*a*c iar sin fó chlith cúa bancharait 1664] .i. co rígain ind ríg. & altsom la sudi & asbert bá sí a máthair. 1665] Rod n-alt iarom óenmumme éseom & tri m*ei*c ind ríg i n-óenchliab 1666] & for áenchích & for áenchúd. Alaind di*diu* a delbsom & is infechtain 1667] má ro boí hi colaind nech bed chomalaind dó. 1668] Asais iarom combu óclách combu thúalaing airb*ir*t gascid. 1669] Bá mór da*no* a áine & a uallchas & a chluichechaire. Bá forggaine 1670] for cách a cluiche et*er* imarchor liathraite & rith & leim & cur liac 1671] & imrim ech. Bá leis trá búaid cech cluchi díb sin. Laa n-óen --- p.59 1672] and ro f*or*mdigestár alaile ócláech amsach friss co n-epert la recht 1673] & feirg. Tussu ol se nád fess can cland ná cen*e*l duit & nicon fes 1674] mátair ná hathair do giallud forni in cech óenchluchi cid for tír 1675] cid for usci cid for fidchill cotrísam fris. Sochtais Máel Dúin 1676] iarom ar doruménair co sin combá m*a*c dond ríg hé. & don rígáin 1677] dia m*um*me. Asbert iarom fria m*um*mi ní praindigiubsa & ní ib 1678] ní co n-erbara frim ol se mo máthair & m'athair. Inge ol si cid 1679] no taí do íarmóracht indí sin. ná tabair dot menmain bríathra na 1680] n-óclách ndiumsach. Messe do máthair ol si. Ni fulliu serc a 1681] mm*a*c la doíne in tíre andas do sercso limsa. Doecmaic aní sin. 1682] & arai fessa dam mo th*us*tidi féin. 1683] Dolluid a mummi leis iarom conda tarat i llaim a máthar {folio 23a}[*gap: leaf missing/extent: 2 pages*] 1684] co téigtís íar funiud g*ré*ne issin n-insi. No lomraitis 1685] íar*om* na hubla & nos ithitís. Tíagam ar Máel Dúin isin n-insi 1686] ní hansu dún oldás dona hénaib. Luid fer díb do déicsin na 1687] hinsi & dogair sidé a chéli chucai i tir. Te in talam fúa cossaibsom 1688] fó bíth bátir tentidi ind anmannai & no theigtís in tálmain 1689] úasaib. Tobertatár bec dini hublaib leó a cétlá nos ithitís inna 1690] curuch. In tan bá solus in matan dollotár ind eóin ónd insi for 1691] snám isa mmuir. La sodain tócaibtís ind anmannai thentidi a 1692] cenna asa fochluib & no ittís na hubla co funed ng*ré*ne. In tan 1693] adcuirtís inna fochloí no théigtís ind eóin dara n-essi do ithi na 1694] n-ubull. Dolluid da*no* Máel Dúin cona muint*ir* & tecmallsat anba 1695] dina hublaib in n-aidchi sin. Cumma aranggairtís gortai & íttaid 1696] díb na hubla. Iss *ed* aní [*gap: extent: uncertain*] línsait a curach dina hublaib am*al* bá 1697] mellach leó. & lotair for muir afridisi. 1698] .xi. In tan iar*om* arrochiúirtár na ubla hísin & bá mór a 1699] ngorta & a n-ítu. & in tan bátir lána a mbeóil & a sróna di 1700] bréntaid in mara. Atchiat insi nárbu mór & dún indi & múr gel 1701] ard im sodain am*al* bad du áel chombruithiu dognethe. l^ am*al* 1702] bed óenchloch calca uile. Már a dícsa ón muir acht nád roched 1703] néolu. Óebéla ro boí in dún. Tige snechtaidi márgela immá 1704] mmúr. A llotár is tech bá moam díb nicon facatár nech and acht 1705] catt bec boí forsind lár oc cluchiu forsna cetheóraib úaitnib 1706] lecdaib bátar and. No linged di cech úaitniu for araili. Dofécai 1707] biucán na firu & nín tairmesc día chluchiu. Co n-accatár iar sin 1708] teóra sretha isind raigid in taige immá cuaird ónd ursaind díarali. --- p.60 1709] sreth and chetumus di bretnasaib óir & argit & a cosa isind 1710] fraigid. & sreth di muntorcaib óir & argit mar chirclu dabcha 1711] cech ae. in tres sreth di claidbib móraib co n-imdornaib óir & airgit. 1712] Lána inna himda di cholcthib gelaib & di tlachtaib etrochtaib. 1713] Dam bruthe da*no* & tinne forsind lár & lestra mára co ndeglind 1714] inmesca. In dúnni forrácbad so ol Máel Duin frisin cat. 1715] Dosnécacha talmaidiu & gabais cluche arísi. Atgeóin iarom 1716] Máel Dúin ba doib forruis*ed* in praind. Prainsit iarom & ibsit & 1717] con{folio 23b}toilset. Dobertatár díurad ind lenna isna paitti. & docosechtatár 1718] diúrad in biid. In tan asbertsat iarom imthecht asbert 1719] a thris comalta Maíli Dúin in bérsa lemm múince dinaib 1720] muincib se. Nithó ol Máel Dúin ni cen chomet atá a tech. 1721] Dobert cammai co rrici lár ind lis. Dolluid in cat ina ndíaid & 1722] lebling trít am*al* saigit tentidi & loiscthi combu lúathred. & luid 1723] arísi co rrabi fora úaitni. Ro áilgenaig iar*om* Máel Duin cona 1724] bríathraib in cat. & sudigestár in muince ina inad & glanais a 1725] luathred di lár ind lis & fochairt i n-alt in maro. Lotár iar*om* 1726] inna curach a mmoltais & a nn-adamraigtis in Comdid. 1727] .xii. Matan moch tres laí iar sin atchíat insi n-aili & sonnach 1728] umaide tara medón ros rand in n-insi i ndé. & atchíat tréta móra 1729] di chairib inti .i. trét dub fri sonnach adíu. & tret gel fri sonnach 1730] denall. & co n-accatár fer máoc et*er*gle na cáerech. An 1731] focherded caírig find tar son*nach* de síu cosna duba bá dub 1732] fó chetóir. A ndocured da*no* cair*ig* nduib tarsin sonnach ille bá 1733] find fó chétóir. Bátir immecalsom oc aicsin indní sin. Is *ed* as 1734] maith ol Máel Dúin cuirem dá bunsaig isin n-insi. día cóemchlót 1735] dath conclóechbabamni día tiasam indi. Fochartatár íar*om* 1736] bunsaig co rrúsc dub isa leth i mbátár na finna & finnais fó 1737] chétóir. Fochartatár da*no* bunsaig snaisi gil issa leth i mbátár 1738] na duba & bá dub fó chetóir. Ní sechbaid ol Máel Dúin ná 1739] dechammár isin n-insi. bes níbád ferr ol ndathni oldáti na 1740] bunsacha. Tollotár for cúlu ónd insi la himeclai. 1741] .xiii. Tres lou iar sin da*no* rathaigsit araili insi máir lethain & 1742] trét mucc n-álaind indi. gegnaitsom banb bec díb asrous iar*om* a 1743] brith día doud *co* tuidchetar uli imbi. Fannoíset & na mbertatár --- p.61 1744] inna curach cucu. Atchiat uadib iar sin slíab már isind insi & 1745] imráidset techt día déicsin na hindse ass. A llotár iar*om* Diúrán 1746] Leccerd & Germán {folio 24a} do ascnam in tslébi arrecat abaind letain 1747] nádbo domain ara cind. Tummis Germán irlund a gai issin 1748] n-abaind & immándíbdai dó fó chétóir am*al* bid tene nod loscad & 1749] ní lotár ní bad sire. Co n-accatar and da*no* frisin n-abaind anall 1750] daumu móra máela ina ligu & fer mór inna sudiu occaib. Bí 1751] Germán iar sudiu crand fría scíath do bupthad na ndam. Cid 1752] día mbúpthai na báethlaegu ol in t-áegaire már hísin. Cairm 1753] hi tat a mmaithre na lloeg sa ol Germáne. Atát frisa sliab ucut 1754] ol se anall. Tollotár afrísi coa céli & adfíadar scéla doib. 1755] Dollotár ass iar*om*. 1756] .xiiii. Fúaratár insi nirbu chían iar sin & mulend már grainne 1757] indi. & mulleóir már brúichnech grainne and. immafoacht dó cía 1758] mulend so. ní có ám ol se ní nách eolach íarmifóich ní nách 1759] aithgenaidsi ol se. nátho ol seatsom. Leth n-etha for tíre ám 1760] ol se is sunda melair. nách ní beres cesacht de isin muilind sa 1761] conmel*ar*. La sodain atchíat na heriu tromma diármidi for 1762] echaib & doínib don mul*ind*. & úad da*no* afrisi. acht aní doberthe 1763] úad is síar no berthe. Imchomarctár atheruch cía ainm in 1764] mulind se mul*end* Inbir tre Cenand ar mul*leoir*. Noda sénsat 1765] iar sin ó airdiu croiche Cr*i*s*t* íarsinní o'tchúalatár & ó'tchoncatár 1766] na huli sea. Lotár for intech inna curach. 1767] xu A llotár da*no* ond insi sin in mul*ind* fúaratár insi máir & 1768] sochaide mór di daínib indi. hit é duba et*er* churpu & étach. 1769] Cennaithi imma cenna & ní chumsantaís di chui. Dofuit di 1770] crandchor dondala comaltai Maíli Duin dul isin n-insi. A lluidside 1771] cusna doíni ro bátár oc coí. Bá c*um*thach fríu fó chétóir & 1772] gabais coí leó. Foíte días día thabairt ass & ní n-athgénatár et*er* 1773] a célib {folio 24b} fecsit cadesne for coí. ba hand asbert Mael Duin tét 1774] cethrar úaib ol se co n-armaib & tucaid na firu ar écin & ná décid 1775] in talmain nach in n-aér & tabrid f*or* n-étaige immó bar sróna & 1776] immó bar mbeolu & ná súgid aér in tire & gataid f*or* sella do f*or* 1777] feraib fodeisne. Dogníth samlaid aní sin. Luid in cethrar & 1778] dobertatár leó in díís n-aili ar écin. A n-immácomraicthe ced 1779] atchoncatár isin tír. asbertís nicon fetammár ám ol seatsom. acht 1780] a n-atchondcamár dorigénsam. Táncatár iarom co hellam iar 1781] sin ond insi. --- p.62 1782] xui. Recait iar sin insi n-aird n-aili imbá rabatár cethri 1783] sonnaig. nod randsat hi cethair. sonnach di ór chetumus. alale di 1784] argut. in tress sonnach di humu & in cethra*m*mad di glain. Ríg 1785] isin chethra*m*mad rind. rígna i n-alaili. óclácha i n-alaili. ingena 1786] isind aili. Tolluid ingen ara cend & dosnderaid hi tír & dobert 1787] bíad dóib. fri cáise ro samlaisetarsom & secip blas bá mellach la 1788] nech fogebed fair. & dális dóib a cilurn bic co comtalsatar mesci 1789] tri laa & teóra aidchi. ro mboí ind ingen oca timthirecht in tucht 1790] sa. A ndofochtraiset isin tres [*gap: extent: 1 word*] bá inna curuch for muir bátár. 1791] Nicon facatar nách dú a n-insi nách a n-ingin. ráisit ass iarom. 1792] xuii. Fogaibset insi n-aili iar sin nárbu mór & dún indi. Dorus 1793] umaide fair & ágai umaidi and. Drochet glainidi arin dorus. 1794] Am*al* no théigtís súas forin drochet dofuittitís sís for cúlu. La 1795] sodain atchiat banscáil asin dún & cilor*n*d inna láim. Tócbaid 1796] clár nglainidi a hícht*ur* in drochit. & línais cilornd asin tiprait 1797] boí fón drochat. & luid afrísi isa ndún. Táet ferthigis fri Máel 1798] Dúin ol Germáne. Máel Dúin ón ém ol sisi la dúnad in dorais 1799] tara héissi. B*er*tais íar sudiu inna hágu umaidi & a llín n-umaide 1800] ro boí foraib. & in fog*ur* íar*om* dorigénsat bá ceól meldach n-áilgen 1801] són. La sodain fochairt inna cotlud co matain ara bárach. 1802] A ndofóchtraiset co n-accatar in mbanscáil cetna asin dún 1803] & a cilornd inna láim & línaid fón clár chétna. lnge táet 1804] ferthaigis fri Máel Dúin ol Germ*an*. Amra bríge ol si Mae[*gap: extent: 5 letters*] 1805] la dúnad ind lis tara hessi. Fosnálaigsom a[*gap: extent: 4 letters*] cétna co 1806] ara bárach. Tri láa & téora aidchi dóib fond rían sain. Isin 1807] chetra*m*mad lou iar*om* dolluid in banscál a ndoch*um*. alain[*gap: extent: 12 letters*] {folio 25a}**[[H](#H)]** 1808] brat gel impe & buinne óir immá moing. mong orda f*uir*ri. dá máelán 1809] argit imma cossa gelchorcrai. bretnas argit *co* *m*brephnib óir inna brut 1810] & léne srebnaide síta fria gelchnes. mo chen duit a Mael D*uin* ol si & 1811] ainmnigestár cach fer fó leith cona anmaim diles fein. Is cían o tá hi 1812] fis & hi forus f*or* tíchtain sund ol si. 1813] Dob*eir* lei iarom hi tech mór boí hi comfocus don muir. & tocaib a 1814] curach hi tír co n-accatar iarom ara cind isin tig dérgud do Máel 1815] D*uin* a óenur & dérgud cach triir dia muintir. dobert biad doib i 1816] n-óenchiss *.i. i n-oenlest*ur**cosmail do chássi nó tháth. ataig cuit cach trir. cach blas --- p.63 1817] adcobrad cách iss *ed* fogébed fair. no thimthirted da*no* do Mael D*uin* 1818] f*or* leth. Línais da*no* cilarnd fón clár chetna & dális doib sel cach thrir 1819] lee. atgeoin da*no* in tan ba leór leo. anais do dail dóib. Ben chomadas 1820] do Máel D*uin* in ben so f*or*cách dia muintir. Luidsi iarom cona 1821] henchiss & cona cilurnd. asbertatar a muint*er* fri Mael Dúin in 1822] n-eberam fria dús in fáefed lat. Cid gatas uaib ol seseom ci atberaid 1823] fria. Ticsi ara barach. asbertatar fria in dingnesiu caratrad frí Máel 1824] D*uin* & in fáefe lais & cid na hanai hi fos innocht. Asbertsi na 1825] hathgeóin & na fit*ir* cá rét peccad. Luid iarom úadib día tig & tic 1826] ara barach in tráth cetna cona t*h*imthirecht dóib. & o roptar mescai & 1827] roptar sáthig rádit na briatha cetna friasi. I mbarach thra ol si 1828] dobérthar athesc dúib dindí sin. Luid iarom dia tig & contuletsom 1829] fora ndergodaib. am*al* ro dúscsetsom bá ina curach bátar for carraic & 1830] ní accatár in n-inis l^ in dún l^ in ben l^ in magen i mbátar riam. 1831] [*gap: extent: 2 letters*]iii Amal dolotar ón magin sin co cualatar anairtúaid gáir móir & 1832] lex am*al* bid oc cetol salm no bethe and. Ind adaig sin & a llá ara barach 1833] co nónai dóib oc imram co festais cia gáir no cia lex rochúalatar 1834] achiat insi n-áird slíabdai lán d'énaib dubaib & odraib & alathaib oc 1835] núall & oc labra mór. 1836] [*gap: extent: 2 letters*]x Imraiset biucán ond insi sin co fuaratar insi n-aile narbu mór. 1837] Craind imdai inti & eóin imdai foraib & co n-ac[*gap: extent: 2 letters*]tar iar sin fer isind 1838] indsi & a folt ba hetach dó íarfaigset dó iarom cúich he & can a cen*e*l. 1839] Do [*gap: extent: 2 letters*]raib Herend damsa ol se. dodeochad im ailithri [*gap: extent: 2 letters*]uruch 1840] biuc & dlugis mo churach fóm am*al* [*gap: extent: 2 letters*]dechad biucan ó thír. doludsa 1841] do thír arise [*gap: extent: 3 letters*]e & dobiur fót dom thír fom chossaib & frissocbus 1842] [*gap: extent: 4 letters*] for muir. Ro fothaigestar in Comdiu damsa isin ma {folio 25b}gin se in fot 1843] sain ol se & dob*eir* Dia traig cacha blia*dna* fora lethet. o sin co se & crand 1844] cacha bliadna dó ás and. Ind eóin atchithisi da*no* isna crannaib ol se 1845] anmand mo clainnesea & mo chenióil et*er* mna & firu at é sút oc ernaide 1846] lai brátha Lethbairgen & ordu eisc & lind in topair dorat Dia dam. 1847] domfic sin cach dia ol se tria thimthirecht aingel. trath nona da*no* 1848] dosnicseom uile lethbairgen & ordo eisc cech oenfir dib sút & cach 1849] óenmná. lind in topair am*al* as lór la cach o roptar lána a teora aidchi 1850] oígidechta celebraiset & asbertsom friu rosesaidsi uli ol se do f*or* tír 1851] acht óenfer. 1852] xx. Fogabat isin tres lo iar sin insi n-aili & múr orda impe & lár 1853] gel am*al* chluim. atchiat da*no* fer inti & iss *ed* ba hetach do findfad a 1854] chuirp fodessin. imchomaircsetar dó iarom cía sasad o mbered bith 1855] atá ém ol se sund topor isind insi se. I n-aine & hi cetain megd l^ --- p.64 1856] us*ce* doberar ass. I ndomnachaib im & hi felib mártir degass *.i. loim* doberar 1857] ass. Mad hi feil apstal im & Mairi & Eoin Bab*taist* is coirm & fin 1858] doberar ass & i ssoll*amnaib*da*no*. Im nonai iarom dosnanic ón 1859] Chomdid doib uli lethbairgen cech fir & ordu eisc & ibsit a ndoethain 1860] dind lind dobreth doib asin tiprait inna hinsi & focheird hi súan cotolta 1861] ón trath sin cus arna barach. O ro fersat tri aidchi aigidechta forforcongair 1862] in clerech forru imtecht & lotar iarom ass for imtecht & 1863] celebraiset dó iar tain. 1864] xxi. A mbatár iarom ciana for imluad forsna tonnaib atconnarcatar 1865] fota uadib insi. & am*al* ro scuchsat co focus di. co cualatar fog*ur* na 1866] ngoband oc tuarcain brotha forsind inneoin co n-ortaib am*al* tuarcain 1867] trír l^ cethrair. in tan iarom lotar hi comfocus co cualatar in fer oc 1868] imcomarc diarailiu in failet hi focus ol se to ar araile cia són ar fer 1869] aile asberitsi do tuidecht and. Meic beca atchiat hi loth*ur* bic anallút 1870] f*or* se. O rochúala Máel Duin aní sin atbertatar inna gobaind asb*eir* 1871] tecam for cúlu ol se & na himpam in curach acht bid a erais reme arnáro 1872] airiget teched dún. Imráiset iarom & a erais resin curach. Iarfaigis 1873] arís in fer cetna buí isin cerdchai. indat facsi don purt indossa ol se. 1874] Atát inna tost ol in dercthaid sech ni thecat ille ni thiagat innond. 1875] Nírbo chían iar sin coro íarfaig dorís cid dogniat indossa ol se. is 1876] doich lemsa ol in fegthaid. is for teched tiagait is sia lim attát indossa 1877] on phurt olda o chíanaib. Dothaet in goba andsaide assain cherdchai 1878] & bruth {folio 26a} romor isin tenchoir inna laim & focheird in mbruth sain i 1879] ndegaid in curaig hisin muir coro fich in muir uile acht nis rochtsom 1880] ar ro theichset fo ner bág co dían deinmtach isin n-ocian mór 1881] immach. 1882] xxii. Imráset iar sin conos tarla i mmuir ba cosmail fri glain nglais 1883] buí día glaine corbo réill in grian & in gainem in mara trit & nocon 1884] faccatar biastai na hanmannai and et*ir* na carrce acht in grian glan & 1885] an gainem glas batár ré mor dind ló oc imram in mara sin & ba mór a 1886] etrochta & a álli. 1887] .xxiii. Focheirdat ass iar sein hi mmuir n-aill cosmail fri nél & andar 1888] leoseom nís fáelsad féin nach in curach co n-accatar iar sain fón muir 1889] fóthib annís dúine c*um*tachta & tír alaind & atchiat anmanna mór 1890] n-úathmar bíastaide hi crund and & táin do almai*m* & indilib immon 1891] crand imma cúaird & fer cona arm hi farrad in chraind co sciath & gai 1892] & claidiub. am*al* atconnaircsede in n-anmanna mór út boí isin crund 1893] téit ass for teced fo chetóir. sínis in t-anmanna a brágit úad asin chrund 1894] & furmid a chend i ndruim in daim ba mó dond almai & srengais lais --- p.65 1895] isin crand & nos ithend fo chétóir fri*h*a brathad sula. Techit ass 1896] fo chétoir ind innile & in búachaill. & ó'tchonnaic Máel Dúin sin cona 1897] muintir nos geib imecla móir & ómon ar bá dóich léo ní roistís taris 1898] cen totim trít sís ara thanaidecht am*al* chiaich. rosagat ioarom thairis 1899] iar mórgábud. 1900] xxiiii. Fúaratar iar sin insi n-aile & atraacht a mmuir impi súas co 1901] ndernai alle dímora impe imá cúaird. am*al* ro arigsetar daine in tíri sin 1902] eatsom atasfoprat ic egmig impu & atberat att ésim on att esim ón fot 1903] a n-a{folio 26b}nali. Atchoncatar iarom daíne imdai & alma móra do indilib & 1904] g*r*age ech & treóit chaerech imda. Boí iarom banscál oca ndíburgudsom 1905] anís co cnoib móraib co tairistis forsna tonnaib thúas occosom ro 1906] theclaims*et*som mór dina cnoib sin & dofucsat leo. Dollotarsom ond 1907] insi for cúlu & ansat na hegme la sodain. Cairm hi tát indossa ol in 1908] duine ticced fón n-egem día n-éis. Dolotar ass for cether*n*d aile dib. 1909] nidat é amlaid ar cethernd aile. Is fris as chosmail da*no* aní sin am*al* 1910] bad nech día mbeth hi tarngire leosom do dilgend a tíri & dia n-innarba 1911] asa tír. 1912] xxu. Gabsat in n-insi aile bi tárfás dóib rét n-ingnand .i. *co*nuargaib 1913] sruth mór a tracht na hinsi súas co téged am*al* túaig nime tarsin n-insi 1914] uli co ndiburned isin tracht n-aile na hinsi dond leith aile di & 1915] tictisseom foí annís cen fliuchad & no gantaiseom [*gap: scribal error/extent: 6 words*] écne mora ass anuas. 1916] & dofutitis écne móra dermara asin tsruth anúas for tailmain. na hinsi 1917] sis cómba lan ind inis uli dia mbréntaid. ár ní rabi nech ó tairs*ed* a 1918] teclamad ara n-imad. O espartain aidchi domnaig co hanteirt día 1919] lúain ni nglúas*ed* in sruth sain. acht no thairiss*ed* ina thost inna muir 1920] imon n-insi imma cuairt. immainait dóib iarom anba móir dona hécnib 1921] & línsait a curach dóib & lotar ond insi sin for culu forsin n-ocían 1922] beos. 1923] xxui. Imrais*et* iar sin co fúaratar colomain móir n-airgidi. Cethri 1924] slessa aicce i mboí [*gap: extent: 2 letters*]sesbeim in churaig fri cech slis. co mbátár ocht 1925] sesbéimend don churuch a timchell uli & ni rabi óenfot do talmain 1926] imme acht in t-ocían anf*or*cnedach & ni accatarsom cinnas boí thís a 1927] hícht*ur* l^ a huacht*ur* túas fora hairde. Boí lín argdide assa húachtor 1928] co fota úad immach & dolluid in curach fo séol trena mocoll ind 1929] lín sin. & dobert Diúran beim do faebur a gae tar mocoll ind lín. Na 1930] mandair i*n* in lín ar Máel Dúin ar is op(*r*ed) morfer aní atchiam. ar 1931] molad anma Dé ol Diuran is airi dogníusa so corop mote chretir --- p.66 1932] [*gap: extent: 7 letters*] & bérthair uaimse for altóir Aird Macha acht co r*ús* Hér[*gap: extent: 7 letters*] ungi 1933] co leith iss *ed* boí and íarna thomus i nArd Mach[*gap: extent: 8 letters*]latar da*no* iar 1934] sain guth mór solusglan do úacht*ur* n[*gap: extent: 9 letters*] út. sech ní fetatar cia b*ér*la 1935] ro labair & cid ro[*gap: extent: 6 letters*]. 1936] xxuii. Atchiat insi aile da*no* for óenchois .i. óenchos [*gap: extent: 9 letters*] & imrais*et* 1937] a timchéll d'íarraid chonairi inti & ni[*gap: chasm in MS/extent: uncertain*] --- p.67 1938] **[[M](#M)]** Fís Adomnán só sís --------------------------------------- 1939] **[[A](#A)]** IS uasal & is adamraigthe in Comdiu na ndúla & is mor 1940] & is machdaígthe a nert & a chumachta. is cennais 1941] & is áilgen is trócar & is dearcach. ar tócurid dochum nimi 1942] chuci lucht na deirce & na trócaire na censa & na 1943] connircle. Tairbirid im & trascraid dochum n-iffir*n*d 1944] comtinól n-écraibdech n-étarbach na m*a*c mallachtan. 1945] ar fuirid derritussa & foc*r*aice écsamla nimi dona bennachtnachaib. 1946] & tairbirid illatu pían n-ecsamail dona 1947] maccaib báis. 1948] **[[M](#M)]** Sochaidi trá do nae*m*baib ocus d'fírenaib in Comded na 1949] ndúla & d'apstalaib & desciplaib Isu Cr*i*s*t* díaro faillsigtheá rúine 1950] & derritiusa flatha nimi fón cumma sin. & fochraice fororda na 1951] firén & da*no* díaro faillsigtheá píana écsamla iffrind cosna fíb filet 1952] intib. Ro foillsiged ém do Phetar aps*tal* ind long cethararddidi 1953] doleced do nim & cethri suanimain esti. Binnithir cach ceól a 1954] *h*éstecht. Conúargabad da*no* Pól aps*tal* cosin tres n*em* co cúala 1955] bria*thra* diasnéte na n-aingel & imacallaim n-adamraigthe 1956] muintiri nimi. Ructha da*no* beos ind aps*tail* uli i llo estechta 1957] Muri co n-accatár píana & todérnama trúaga na ndaíne 1958] n-anfechtnach díaro forcoingair in Comdiu for ainglib ind fuinid 1959] oslocud in talman ríasna aps*talu* coro fégtais & coro innithmigtís 1960] hiffer*n*d cona ilphíanaib am*al* dorair*n*gertsom fessin dóib aní 1961] sin ré cían rena chésad 1962] Ro faillsiged da*no* fó deóid do Adamnán u Thinne do ardecnaid 1963] íarthair domain labairth*ir* sund. Díaro escomlá a anim 1964] asa churp hi feil Ioh*ain* Baptis*t* & día rucad dochum richid co 1965] n-ainglib nimi. & iffrind cona dáecorslúag. 1966] O ro scar íarom ind anim frisin corp ro arthraig fo chétóir di 1967] aingel a comaitechta céin bai hi colaind. & ros fuc leis ar thús do 1968] fegad flatha nimi. --- p.68 1969] Is sí da*no* cétna tír coso rancatár tír na naeb. Tir sutach 1970] solusta iarom in tír sin. Airechta écsamla inganta and co 1971] caslaib lín gil impu co culpaitib glégelaib úasa cennaib. Naim 1972] airthir in {folio 27b} *Misi vill^ o Flait [*gap: extent: uncertain*]* *Misi vill^ [*gap: extent: uncertain*]* *Mul Dom. án. and. on.* in domain ina n-airiucht fo leith i n-airthiur thiri na 1973] naem. Naim íarthair in domain da*no* i n-iarth*ur* in tire cetna 1974] Naím thúascirt in domain da*no* & a descirt ina ndíb n-airechtaib 1975] dermáraib tess & tuaid. Cach óen íarom fil i tír ina náeb is 1976] cómfocus dó estecht inna ceól & innithmigud inna luinge hi 1977] failet .ix. ngrad nime íarna cém*en*naib & íarna n-urd. 1978] Indara fecht da*no* dona naebaib canait ceol n-adamra oc 1979] molad Dé. In fecht n-aill contúaset fri ceól muintire nime. Ar 1980] ní recat a les ind naim ní aile acht éstecht in ceóil risa coistet. & 1981] innithmigud inna soilse addécet. & a sásad don boltnogud fil is 1982] tír. 1983] Ata flaith adamra da*no* fri gnúis do gnúis dóib úathib 1984] sáerdes. & fíal glainide etarro & erdam orda fris anes. Is tríts*id*e 1985] immaiccetsom fúath & fóscugud muintire nime. Ni fil im 1986] fial no temel et*er* mu*n*t*ir* nime & inna nóemu acht itát i foilse 1987] & i frecnarcus dóib i lleth friusom do g*ré*s. Circull tentide da*no* 1988] imón tír sin imma cuaird & cách ind & ass & ni erchótigend. Na 1989] da aps*tal* déc im & Maire óg ingen ina haireocht fó leith imón 1990] Comdid cumachtach. Úasalathraig & fáde & descipuil Isu i 1991] comfocus dona aps*talaib*. Atát da*no* araile nóemóga do deis 1992] Maire & ré nách cían etarro. Noídin & maccaím impu do cach 1993] aird. & ceól enlathe muint*ir*e nime oca n-airfitiud. Buidna ana 1994] do ainglib coimthechta inna n-anmand oc umallóit & oc timthirecht 1995] et*er* na hairichtaib sin i fíadnaisi ind ríg do g*ré*s. Ni 1996] chumaic thra nech isin bith frecnairc sea túarascbail l^ innisin 1997] inna n-airecht sin. am*al* itát iar fír. Na buidne ocus na hairechta 1998] da*no* fil*et* i tír na náeb am*al* ro radsem bidat marthanaig isin 1999] mórglóir sin co mordail brátha coros córaigea in brithem firén i 2000] llathe ind fugill isna sostaib & isna inadaib i mbíat oc déscin 2001] gn*ús*se Dé cen fial cen forscáth etarru tria bithu na mbetha 2002] Cid mor im & cid adbul in taitnem & in tsoilse fil i tír na náem 2003] am*al* ro rádsem. is aidbliu fo mile ind etrochta fil i mmaig --- p.68 2004] muint*ir*e nime im rígsuide in Comded fessin. Is amlaid iarom 2005] atá in rígsudi sin inna chathaír chumtachta co cethri colomnaib 2006] di liic lógmair foi. Cén co beth da*no* d'airfiteod do neoch acht 2007] cocetul comchubaid na cethri coloman sin ro{folio 28a}pad lor do glóir & 2008] d'aibnius dó. Trí éoin airegda im isin chathaír i fíadnaise ind ríg 2009] ocus a menma ina ndúlemain tria bithu iss é sin a ndán. 2010] Celebrait da*no* na ocht trath oc molad & oc adamrugud in 2011] Coimded co claischétol aircaingel oc tíachtain foí Ona hénaib 2012] iarom & ona harcainglib tinscetal in cheóil & nos frecat iar sin 2013] muint*er* nime ule et*er* nóemu & nóemoga. 2014] Stúag dermár da*no* os chind ind ordnide ina chathaír rigdai 2015] am*al* cathbarr cumtachta l^ mind ríg. Díanos faictís roisc 2016] dóenna no legfaitís fo chétóir Tri cressa ina mórthimchell etarro 2017] & in slúag & ni fes la túaraiscbáil cid atascomnaic. Sé míle do 2018] míledaib co ndelbaib ech & én imon cathaír tentide for lassad cen 2019] crích cen forcend. 2020] Aisneis iarom in Comded cumachtaig fil isind rígsuidi sin ní 2021] thic do neoch acht mád doneth féin. l^ m*an*i ebrad fri grádaib 2022] nime. ar ní innisfea nech a bruth & a bríg a derge & a rofoillsi 2023] a anius & a aibnius a chu*n*lacht & a chobsaidecht. imad a aingel 2024] & a árchaingel oc cantain chiúil dó. A thechtairi roimdai chuci 2025] & úad co n-athescaib roch*um*rib do cach budin ar úair. a mine 2026] & a rochendsa friarailib. a ainmíne & a roacairbe fri lucht aile 2027] díb 2028] Día mbé nech occá sirfegad imme anair ocus aníar anes & 2029] atúaid fogéba do cech leith aci agid n-airegda soillsithir fó secht 2030] andá grían. Ní aicfea da*no* delb ndune fair do chind l^ coiss 2031] acht na dlúim thentide for lassad fón mbith ocus cách for crith 2032] & for úamain remi. Is lomnán día soilse nem & tal*am* & ruthen 2033] am*al* rétlaind ríg ina mórthimcell. Tri míle cheól n-écsamail 2034] cecha óenclaisse fil oc classchétol imme. Binnithir ilcheólu in 2035] domain cach óencheól fo leith dibs*id*e fessin. 2036] In cathir íarom ina fail in rígsudi sin is amlaid atá & uii. múir 2037] glainide co ndathaib écsamlaib ina thimcell. airdiu cach múr 2038] araile. Lebend im & fond iníchtarach na cathrach di glain gil 2039] atacomnaic co ngné g*ré*ne fair iarna brechtrad di gurm & chorcra 2040] & úani & cacha datha archena 2041] Muinter bláith romín rochennais da*no* cen esbaid nácha --- p.70 2042] mathiusa foraib is iat aittrebait in cathraig sin. Ar nís rochet & 2043] nís aitrebat do g*ré*s acht nóemóig l^ ailit*r*ig dút*r*achtacha do Dia. 2044] A n-ecor im & a córugud is dolig a fiss cinnas forcáemnacair ar 2045] ní fil druim neich díb l^ a slis fríaraili. Acht is am{folio 28b}laid ros córaig 2046] & ros comét cumachta díasnéte in Chomded gnúis fri gnúis ina 2047] srethaib & ina corónib comardaib mórthimchell ind rígsuide 2048] immá cuaird co n-ánius & co n-aíbinnius & a n-aiged ule fri 2049] Día. 2050] Crand caingil di glain et*er* cach dá claiss co cumtuch 2051] derscaigtech dergóir & argit fair. Co srethaib sainemla di liic 2052] lógmair & co mbrechtrad gem n-écsamail & co cathairib & 2053] chorónib carrmocail forsna crunnu caingil sin. Tri leca lógmara 2054] da*no* co fog*ur* bláith & co mbinne cheóil et*er* cach dá primairecht 2055] & a llethe úachtarcha ina lócharnaib for lassad. Uii. míle aingel 2056] i ndelbaib primcainnel oc soilsigud & oc inorchugud inna cat*r*ach 2057] má cúaird .uii. míle aile ina certmedón oc lassad tría bithu sír 2058] imón cathraig rígdai. Fir domain i n-óenbale cidat línmair nos 2059] f*ór*fed do biud boltnogud cind óenchainle dina cainlib sin. 2060] Do neoch trá do daínib in domain nád rochet in cathraig sin 2061] asa mbíu & dianid érdalta a haittreb iar fugiull brátha is intib 2062] airbirit co anbsaid & co utmall i ndindgnaib & i cnocaib i sescnib 2063] & rrotaigib anaitreba co tí chucu bráth. Is amlaid da*no* atát 2064] na slóig sin & na hairechta & aingel comimtechta cacha hóenanma 2065] fil indib oc umallóit & timthirecht di. 2066] Fíal tened & fíal d'aigriud i prímdorus inna cathrach inna 2067] fíadnaisse & síat icomthúarcain cind ar cind tria bithu Fog*ur* 2068] & fúamand da*no* na fial sin oc comríachtain atcluint*er* fón mbith. 2069] Síl nAdádaim dia cluintis in fog*ur* sin nos gébad ule crith & 2070] úamun dofulachta remi. Itorsig thrá & it búad*er*tha na pecdaig 2071] ocond fog*ur* sin. Mád i lleth im fri muintir nimi ni cluint*er* din 2072] gárbthóraind sin acht lánbec do ráith. & binnithir cach céol 2073] atacomnaic. 2074] Is adbul íarom & is ingnad fria innisin sudigud inna cat*r*ach 2075] sin ar is bec di mór aní ro innisemár dia hordaib écsamlaib & dia 2076] ingantaib. 2077] Is andam trá lasin n-anmain iar comgnáis & comattrib na 2078] colla cona súan & cona sádaile & cona saíre cona sóinmige --- p.71 2079] insaigid & dula co rígsuide in dúleman. acht m*an*i dig la 2080] heo[*gap: extent: 1 letter*]chu aingel ar is docomail drém na .uii. nime. ar ní assu 2081] nach ai araili dib. ar itát .ui. dorais chóemtechta ar cind in 2082] chiniuda dóenna co rrice in ríched. Ro sudiged da*no* dorsioir & 2083] cométaid o muintir nimi do forcomét cach dorais díb. 2084] Dorus íarom ind nime as nesu ille is fair ro sudiged Míchél 2085] arcaingel ocus di óig ina farrad co flescaib iarnaidib {folio 29a} ina 2086] n-ochtaib do sroigled & d'esorcain na pecthach co comraicet iarom 2087] and sin na pecdaig fri cétglífit & fri cétchesad na conaire 2088] cengait. *.i. tiagait* 2089] Dorus im ind nime tan*aisi* Ariél arcaingel as chometaid dó & 2090] di óig inna farrad co sroiglib tentidib ina llámaib is dibs*id*e 2091] sraiglit na pecdachu dara ngn*us*sib & dara roscaib. Ro sudiged 2092] da*no* sruth tentide co forlasair fair i fíadnaise in dorais sin 2093] Abersetus da*no* ainm aingil ingaire in tsrotha sin derbas & niges 2094] anmand na náem din chumtr*um*ma chinad nos lenand. co rroichet 2095] comglaine & comsoillse fri etrochta rétland. Ro sudiged da*no* 2096] and sin topor taitnemach co mbláthe & boltonugud do glanad & 2097] dídnad anmand inna fírén. Ingrinnid im & loscid anmand na 2098] pectach & ní dingaib ní díb acht is tuilled péne & pennaite rosic 2099] and. Frisócbat íarom as sin nach pecdaig co mbrón & dubu dermar 2100] Na fíreóin íarom co subu & forbáelti co dorus in tres nimi. 2101] Sornd tentide da*no* for lassad do g*ré*ss ands*id*e. Dá míle déc 2102] cubat iss *ed* rosoich a lassar i n-ardde. Tíagait da*no* anmand na 2103] fíren triasin sornd sin la brafad súla. Ergorid im & loscid and 2104] anmand na pecthach co cend dá blia*dna* déc. conos b*eir* iar sin 2105] aingel in coímthechta cosin cet*r*amad ndorus. Is amlaid da*no* 2106] atá dorus inotachta in chet*r*amad nime & sruth tentide ocá 2107] thimchell am*al* in sruth remoind. Timchellaid da*no* múr for 2108] lassad lethet a thened fri dá míle déc cubat tomsithir. Cengait 2109] im anmand inna fírén taris am*al* nach beth et*ir*. Ocus fastóid 2110] anmand inna pectach fri ré da blia*dna* dec. i tróge & i todérnam 2111] conos b*eir* aingel in cóemtechta co dorus in chúced nime. 2112] Sruth tentide beos and ands*id*e acht is écsamail hé frisna 2113] srotha aile ar itá sóebchore sainraedach i mmedon in tsrotha sin. 2114] & impaíd immá cuaird anmand inna pecthach & nos fastand co 2115] cend se mblia*dna* déc. Rosoichet im ind fíreóin tairis fo chétóir --- p.72 2116] cen nach furech. In tan iarom as mithig túaslucud inna pecthach 2117] ass b*en*aid in t-aingel in sruth co fleisc dúir co n-aic*n*iud lecdu 2118] co tócband inna anmand súas do chind na flesci. Berid da*no* 2119] Míchél iar sin {folio 29b} na anmand co dorus in tsess*ed* nime. Ní 2120] armith*er* im pían l^ thodernam dona anmannaib isin dorus sin 2121] acht forosnait*er* and o soillse & o etrochta líac logmar. Rosoich 2122] da*no* Míchél iar sin co aingel na trinóite co taisfenat díb linaib in 2123] n-anmain i fiadnaise Dé. 2124] Is adbul tra & is dírim failte muint*ir*e nime & in Comded 2125] fessin frisin n-anmain in tan sin mád anim ennac firén hí. Mad 2126] anfírén im & mád anf*or*bthe ind anim fogeib anmine & acairbe 2127] ón Chomdid chumachtach. & atb*eir* fri aingliu nimi. Tarrgid lib 2128] a aingliu nimi in n-anmain n-ecráibdig sea. & tabraid i lláim 2129] Lucifir día badud & día formúchad i fudamain iffir*n*d tria 2130] bithu sír. Is and sin iarom scarthair ind anim thrúag sin co 2131] áigthide & co hacarb & co adúathmar ri frecnarcus flatha nime & 2132] gn*us*si Dé. 2133] Is and da*no* dolléci in n-osnaid as tr*um*mu cach n-osnaid oc 2134] techt i ngnúis Díabail íar n-ascin oíbniussa flatha nime. Is and 2135] scarthair fri comairge inna n-árcaingel lasa tánic doch*um* nimi. 2136] Is and sin da*no* slucit na dá draic déc thentide cach anmain 2137] d'éis a céle co cure*n*d úadi in draic inichtarach i ngin Díabail. 2138] Is and sin fogeib comslaintius cacha huilc la frecnarcus Díabail 2139] tria bithu sír. 2140] O ro foillsig thra aingel in choimtechta do anmain Adomnan 2141] na físi sea flatha nimi & cétimthúsa cecha hanma iar techt assa 2142] curp. Rosfuc leis hí iar sin d'insaigid iffirn iníchtaraig co 2143] n-immud a pían & a ríag & a thodernam. 2144] Is é iarom cétna tír coso ránic tír ndub ndóthide sé folom 2145] follscide cen péin an etir. Glend lán di thenid fris anall. 2146] Lassar dermár and co teít dara oraib for cech leth. Dub a 2147] icht*ur*. Derg a medón & a uachtor. Ocht mbíastai and a súli 2148] am*al* bruthu tentidi. Drochet dérmár da*no* darsin nglend. 2149] Gabaid ond ur so arailli. Ard a medón isli im a dá n-imechtar. 2150] Trí sloig oc air*m*irt techta thairis & ní huli rosagat. Slóg díb 2151] is lethan dóib in drochet o thús co dered. co roichet ógslán cen 2152] uamun cen imecla tarsin nglend tentide. Slóg aile da*no* ocá --- p.73 2153] insaigid cáel dóib ar thus he. lethan im fo deóid. co rochet iarom 2154] amlaid sin tarsin nglend cétna íar mórgábud. In slóg dedenach 2155] im lethan dóib ar thús in drochet{folio 30a} cóel & cummung fo deóid co 2156] tuited día medón isin glend ngaibthech cetna i mbrágtib na 2157] n-ocht mbiast mbruthach út ferait a n-aittreb isin glind. 2158] Is íat lucht díarbo soirb in sét sain áes óige áes atrige lere 2159] áes dergmartra dut*r*achtaige do Día. Is í da*no* fairend diarbo 2160] chumu*n*c ar thús & díarbo lethan fo deóid iar sin in sét drem 2161] timaircit*er* ar écin do denam thole Dé & soit a n-écin iar sin i 2162] toltanche fognoma do Dia. Is dóib im robo lethan ar thús in 2163] drochet & díarbo chumung fo deóid dona pecthacaib contúaset 2164] fri forcetol bréthre Dé & ná comaillet iarna clostin. 2165] Atát da*no* slóig dímórai ndichumung hi traig na péne 2166] suthaine risin tír n-etordorcha anall. Cach ra n-úair trágid in pían 2167] díb. In n-úair aile tic thairsiu. Is iat iarom filet amlaid sin in 2168] lucht dianid comthrom a maith & a n-olc. Ocus isin ló brátha 2169] midfid*ir* etarro. & bádfid a maith a n-olc isind ló sin & bertair 2170] iar sin do phurt bethad i frecnarcus Dé tria bithu sír. 2171] Atat da*no* drem mór aile and hi comfocus dond lucht sin & is 2172] adbul a pian. Is amlaid iarom atát i c*um*riuch fri colomna 2173] tentide. muir tened impu connice a smecha. Slabrada tentide 2174] imma medón fo deilb nat*r*ach lassait a ngn*ús*si osin péin. Is iat 2175] iarom filet isin phéin sin pecdaig & fingalaig & áes admillte ecailse 2176] Dé & airchinnig etrócair bíte ós inchaib martra na nnáeb for 2177] danaib & dechmadaib na hecailsi. & dogníat dona indmasaib 2178] selba sainrudcha sech aígedu & aidlicnechu in Comded. 2179] Atát da*no* and slóig móra ina sesam do g*ré*ss i llathachaib 2180] círdubaib connice a cressa cochaill gerra aigreta impu. Ní anat 2181] & ní thairiset tría bithu. acht na cressa oca loscod et*er* úacht & 2182] tess. Slúaig demna na mórthimchiull & pluic thentide ina 2183] llámaib ocá mbúalad ina cend & siat ic sírthacra fríu. A n-aigthe 2184] uile na trúag fothúaid & gáeth garb goirt ina fíretan maróen ri 2185] cach n-olc. Frassa derga tentide oc ferthain forro chach n-aidche 2186] & cach laí. & ní chumgat a n-imgabáil acht a fulang tria bithu sír 2187] oc coí & ic dogra. Araile díb & srúama *.i. tunni* tened i tollaib a ngn*ús*se. 2188] Araili cluí thened triana tengthaib. Araile tríana cendnaib --- p.74 2189] dianechtair. Is iat iarom filet isin phéin sin .i. gataige & ethgig 2190] & áes braith & écnaig & slataige & crechaire & brethemain gúbrethaig 2191] & áes cosnoma {folio 30b} mná aupthacha & cánti. aithdibergaig & 2192] fir légind pridchait eris. 2193] Atát drong mór aile i n-insib i mmedón in mara tened. Mur 2194] argdidi impu día n-étaigib & dia n-almsanaib. Fairend trá sin 2195] dogníat trócaire cen dichill & biit araíde i llaxai & i téti a collai 2196] co crích a mbáis. & nos cobrat a n-almsana i mmedón in mara 2197] tened co bráth & foíditir do phurt bethad iar mbráth. 2198] Atát da*no* sochaide mór aile and ocus cassla derga tentide 2199] impu co lár. Rocluint*er* a crith & a nggáir fón firmimint. Drong 2200] discrútain do demnaib oca formúchad & coin brena lethoma leó 2201] ina llámaib oca nfuráil foraib día tomailt & día cathim. 2202] Rotha derga tentide for sírlasad imma mbrágtib. Bertair 2203] súas co firmimint cach ra n-úair. Telcit*er* sís i fudamain iffir*n*d 2204] in n-uair aile. Is iat iarom filet isin phéin sin áes gráid tarmideocatár 2205] a ngráda & fúathcraibdig & brécaire brécait & sáebait 2206] na sluagu & gabait forro ferta & mírbaile nách fétat do dénam 2207] dóib. Is iat im na naídin filet ocá n-athch*um*a inn áesa graid .i. 2208] it é sin in lucht ro herbad dóib do lessugud & níros lesaigset & 2209] níros cairgetár imó pecdaib. 2210] Atat da*no* drem dermár aile and sair síar doib cen tairisem 2211] darna lecaib tentidib oc cathugud fri slúagaib na ndemna. At 2212] lir turim thrá frassa na saiget for dérglasad dóib ona demnaib. 2213] Tíagait inna rith cen t*ur*bród cen tairsem co rochet dublocha & 2214] dubaibne do bádud na saiget sin intib. Atodíuri thrá & at 2215] trúaga na gáre & na golgaire doníat in pheccdaig isna uscib sin 2216] ar is tormach péne ros tá dóib. Is iat trá filet isin phéin sin 2217] cerdda & círmaire & cennaige esinraice. brethemain gúbretaig 2218] na nIúdaide & caich archena & rig ecraibdig. aerchinnig claín at e 2219] colaig. Mná adaltracha & techtaire nos millet ina mígnímaib. 2220] Attá da*no* múr tened fri tír inna pían anall adúathmairiu & 2221] acairbiu hé fo secht andá tír na pían fessin. Acht chena ní 2222] aittrebat anmand co bráth ar is la demnaib a n-oenur a airichas 2223] co lathe mbrátha. 2224] Mairg thrá fil isna píanaib sin i comaittreb muintire Díabail 2225] Mairg nad foichlend in muintir sin. Mairg forsa mbía do 2226] thigernu demon díscir dairmitnech. Mairg bias oc estecht fri --- p.75 2227] guba & fri golgaire na n-anmand oc tróge & oc neméle frisin 2228] Comdib im torachtain chucu laithe mbrátha co llúath dús in 2229] fugebtaís nach n-etarúarad isind fugiull. ar ní fagbat nach 2230] c*um*sanad co brath acht tri úara cach domnaig. Mairg diamba 2231] dognas díles in ferand sin tria bithu sir. ar is amlaid atá. Slebe 2232] tolla delgnecha and maige loma da*no* {folio 31a} is íat loiscthecha ocus 2233] locha bréna bíastaide. Talam garb ganmide iss e urcrom aigreta. 2234] lecca lethna tentide fora lár. mara móra co n-ainbthinib 2235] adhúathmaraib ina mbí aidde & aittreb Díabail do g*ré*s. Cethri 2236] sroth dermára dara lár. sruth tened sruth snechtaide sruth 2237] néimthe. sruth usci duib dorchai. is intib sin nos fot*r*aicet slúaig 2238] digair na ndemna a haithle a n-oenaig & a n-aniusa oc píanad 2239] na n-anmand 2240] In tan trá canait slúaig nóema muint*ir*e nime claschetol 2241] comchubaid na n-ocht tráth co subach & co forbáelid ic molad 2242] in Chomded. Is and sin ferait ind anmand nualla trúaga 2243] torsecha oca tuarcain cen tairisem la drongaib na ndemna. Is 2244] iat sin trá na píana & na todernama ro follsig aingel in choimtechta 2245] do anmain Adomnán iar tascnam flatha nime. 2246] Roucad iar sin ind anim la brafad súla triasin n-erdam 2247] n-orda & triasin fíal nglainide co tír inna náem is inti 2248] cetarucadsi in tan *con*ruloi a curp. 2249] O ro gab iarom ceill for anad & for airiseom isin tír sin 2250] atchúala ina díaid triasin fíal guth ind aingil no forcongrad furre 2251] *co* n-igs*ed* ar cúlu doridisi cosin corp cetna asar escomloi. & 2252] coro innis*ed* i ndálaib & airechtaib & i comthinoltaib láech & 2253] clérech foc*r*aice nime & píana iffir*n*d feib ro follsig aingel in 2254] cóemtechta di. 2255] Is é seo iarom forcetul no gnáthaiged Adomnán dona 2256] slúagaib o sein immach céin buí na bethaid. Is é da*no* no 2257] pridchad i mmórdail fer nÉrend díaro fuirmed recht Adomnáin 2258] for Góedelaib. & diaro sáertha na mná la Adomnan & la 2259] Fínnachta Fledach la ríg nÉrend. & la mathib Her*end* archena. 2260] Is é da*no* cétscel no gnáthaiged Patraic m*a*c Calpuir*n*d fochraice 2261] nime & píana iffirn d'innisain donafíb no chretitis in Comdid 2262] tríana forcetul & no fáemtaís a n-anmchardine dó la t*ur*cbail 2263] soscelai Is é da*no* forcetol ba m*en*ciu dogníd Petar & Pól & na --- p.76 2264] apstail archena .i. píana & foc*r*aice d'innisin ár ro faillsigthea dóib 2265] fón c*um*a cétna. Is é da*no* dorigni Siluest*er* abb Róma do 2266] Chonstantín m*a*c Elena do ardríg in domain isin mórdáil 2267] d(í)aro édpair in Róim do Phól & do Phetar. Is é seo da*no* 2268] dorigni Fabian comarba Petair do Philip m*a*c Gordián do ríg 2269] Román díaro chreit in Comdid & diaro chretset ilmíle aile in 2270] n-úair sin. iss es*id*e cétrí do Rómánchaib ro chreit in slán{folio 31b}icid 2271] Isu Cr*i*s*t*. 2272] Is é seo scél gnáthaiges Héli do innisin do anma*n*daib na firén 2273] & sé fó chrund bethad hi pardus. Ónd úair iarom osclaices Héli 2274] in lebor do forcetol na n-anmand. tecait and sin anmand inna 2275] firén i rrechtaib én nglégel chuce do cach aird. Innisid dóib 2276] da*no* ar thús foc*r*aibe inna fírén oíbnius & airera flatha nime & at 2277] forbaeltiseom in n-airet sin. Innisid im dóib iar sin píana & 2278] todernama iffirn & erbada lathe bratha. Ocus is follus co mór 2279] gné mbroin fairseom fessin & for Enóc conid íat sin da brón 2280] flatha nime. Íadaid Héle iar sin in lebor & ferait ind eóin 2281] nuallguba dermar ind úair sin & tennait a n-ette fria curpu co 2282] tecait srotha fola estib ar ómun pían n-iffirnd & lathe brátha. 2283] In tan iarom is iat anmand inna náem díanid erdalta síraittreb 2284] flatha nimi dogníat in guba sin. bá dethb*ir*i do dainib in domain 2285] cíamtis dera fola dognetís oc erochill lathi brátha & pían n-iffirnd. 2286] Is and sin icfas in Comdiu a chommaín féin fri cach nduni isin 2287] domun .i. fochraice dona fírenaib & píana dona pecdachaib. 2288] Cuirfitir iarum am*laid* sin in pecdaig i fudamain péne suthaine 2289] forsa n-íadfa glas brethre Dé fó míscaid bretheman brátha tri 2290] bith sir. Bértair im ind naím & ind fireóin lucht na deirce & na 2291] trócairi for deis Dé do bithaittreb flatha nimi .i. áit i mbiat isin 2292] mórglóir sin cen áes cen urchra cen crích cen forcend tria bithu 2293] sír. 2294] Is amlaid iarom atá in chathir sin .i. flaith cen úaill cen 2295] díummus c*en* goí c*en* écnach c*en* díup*er*t c*en* taithlech c*en* gres c*en* 2296] ruci c*en* mebail c*en* mélacht c*en* tnúth c*en* mórdataid c*en* teidm 2297] c*en* galar c*en* bochtai c*en* nochtai c*en* díth c*en* díbad c*en* chasir 2298] c*en* snechta c*en* gaíth c*en* flechud c*en* deilm c*en* toraind c*en* 2299] dorche c*en* úardataid. flaith úasal adamra aererda co suthi co 2300] soilsi co mbolud tíri láin hi fail aerer cech mathiusa. Finit 2301] a*men* f*init*. --- p.77 2302] **[[H](#H)]** Scéla laí brátha inso sis. ----------------------------------------------- 2303] DIA do bennachad na n-éstidi uli tabrad cach óen díb fó leith a 2304] menmain & a innithim co dícra fri scélaib laí brátha .i. am*al* 2305] ferfas in Comdiu fáelti frisna náemaib & frisna fírénaib do aittreb na 2306] flatha nemda. am*al* ferfas im anfáelt[*gap: extent: 1 letter*] frisna pecthachaib & frisna 2307] hanfírenaib oca n-innarba i n-iffernd. Isu Cr*i*s*t* m*a*c Dé bi slánicid 2308] ind ule domain in tres p*er*so na deachta úasli as chomsuthain & as 2309] comfolbthaide dond athair & don spirut náem. iss e ro ráid na scéla sa 2310] gair bic ríana chésad do folsigud na tuarascbála bias do féin i lló 2311] brátha cona nóemaib & cona fírénaib. & do nertad a apstal & a 2312] descipul. {folio 32a} nachas ragbad torsi día chessadsom. ar rofitirsium coro 2313] chomacsig amser a chesta. Matha m*a*c Alphí*n* suí Ebraidi indara fer 2314] déc ro thog Ísu na muint*er*us in cethramad fer ro scríb in soscela 2315] comdeta iss é ro scrib & ro lesaig na scela so lathi bra*tha*. mar rochúala 2316] a bélaib a mágistrech .i. Ísu co farcaib hi c*um*ne cond eclais co 2317] n-ebairt fón n-innasa. In tan doraga m*a*c Dé & duini i n-óenpersaind. 2318] co n-onóir & co míadamla. & a ule aingil malle fris. suidfid in tan sin 2319] fora chathair rígda & for sossad a míadamla. & tinolfit*er* and sin na 2320] huli daine na fíadnaisi & dogéna a ndeligud & a t*er*bod iar tain. 2321] Ordaigfid ém a nóemu & a firénu dia deis. Ordaigfid im na pecdachu 2322] & na hanfírenu di chlé. 2323] Is and sin atbéra in rí dond fairind beti dia deis. Ticid a 2324] bennachtnachu selbaid flaith m'athar ro fuired dúib o thosuch domain. 2325] Úair ro ba i ngorta & doratsaid bíad dam. Ro bá i n-ítaid & doratsaid 2326] dig dam. Ro bá i rríchtain a les tigi aíged & dorat*said* aigidecht dam. 2327] Ro bá cen etach & dor*atsaid* etach dam. Ro bá i ngalur & tancabair 2328] dom torroma. Ro ba i c*um*riuch & tancaibair dom thúaslugud & dom 2329] fortacht. 2330] Is and sin doberat na fíreóin in frecra sa for in Comdid. a thigerna --- p.78 2331] for iat cuin atchoncammárni thú i ngorta l^ i n-itaid & doratsam biad 2332] & dig dait. *&* Cuin atchonnarcmár i rríchtain a les tigi aíged l^ cen 2333] etach tú & doratsamar aígidecht & étach duit. l^ cuin atconcamar i 2334] ngalur l^ i c*um*riuch thú & táncamár dot fis scél & dot fuaslucud. Is é 2335] seo im frecra dobéra in Comdiu forsna fírénaib. Cach tan ar se 2336] dorónsaith maith arna bochtaib im anm*um*sa is foromsa dorónsaid. Is 2337] íat sin trá sé hernaili na trócairi o cennaigth*er* ind flaith n*em*da. Is 2338] iat na sé dorsi glainidi triasa tic solsi in bethad suthain isind eclais. 2339] Is iat sin na sé cémend iarsa frescabat na naím & na fíreóin dochom 2340] nimi. 2341] Athbéra in Comdiu da*no* cid dond fairind beti día chlí in n-athesc 2342] n-acarb n-adúathmar sa .i. don lucht náro chomaill a thoil & a thimna. 2343] & is *ed* atbera fríu oca cur i n-iffern. scuchaid dím a mallachtnachu & 2344] ercid isin tenid suthain ro faíred do Díabul & dia drochmuint*ir*. úair 2345] ro bá i ngorta & i n-ítaid & ni thardsaid bíad l^ dig dam. Ro bá i 2346] rrichtain a les tigi aíged & étaig & ni thárdsaid aígidecht l^ étach dam. 2347] Ro bá i ngalur & i c*um*riuch & ní thancabair dom fis scél l^ dom 2348] thúaslucud 2349] Is and sin dobérat na hecrabdig in frecra sa for in Comdid. A 2350] thigerna for siat cuin atconnarcmárni i ngorta. l^ i n-ítaid l^ i rríchtain 2351] a les tigi aíged. l^ cen étach. l^ i ngalur l^ i c*um*riuch. & na d*ern*samar 2352] timthirecht & umallóit duit. Is and sin dobéra in Comdiu frecra 2353] forrosom. Ca*ch* tan for se na d*ern*said maith ar na bochtaib imm 2354] anmai*m*sea is foromsa na d*ern*said. Is íat sin tra sé nechi airegda 2355] triasa n-insaigth*er* iffernd. Sraínfit*ir* tra iar sin na hanfíreóin hi péin 2356] iffirn & isin todernam suthain. Ragait im na naím & na fíreóin isin 2357] mbethaid suthain do aittreb nime malle fri Dia cona ainglib tria bithu 2358] sír. {folio 32b} 2359] Cesnaigth*ir* isin scriptúir naím can asa targa in Comdiu do fugiull 2360] brátha. Ocus cinnas doraga ocus cid ara targa. De nim trá co 2361] deni*m* doraga in Comdiu do fugiull brátha mar demniges in rígfaith 2362] D*aui*d m*a*c Iese. Innas im doraga demnigid in fáith cétna & iss *ed* 2363] atb*eir*. Bid follus ar sé doraga in Comdiu dond fugiull & nibá 2364] toíthenach. Biaid da*no* tene mór ar lassad na fíadnaisi & ainbthiní 2365] dermár imme di cach leith. Is aire im doraga in Comdiu dond uugiull 2366] do mes for in ciniud ndoenna et*er* bíu & marbu. mar atbeir in rigfáith 2367] cétna. Tinolfait*er* ar se muinter nime & tal*man* hi fíadnaisi in Chomded 2368] i llo brátha. Is demin da*no* co ndingnit*er* cethri budni don chinud 2369] dóenda i lló bratha. Buden ém dib dogentar do mes & ragait aithle a 2370] mmessa dochom péné & tod*érna*ma.Is friuside atbéra in Comdiu in 2371] n-aithesc n-adúathmar so oca n-innarba uad. Scuchaid dím a --- p.78 2372] mallachtnachu isin tenid suthain ro faíred do Díabul & dia drochmuint*ir*. 2373] Is iats*id*e na comallat o gním in maith gellait o bélaib. Is é 2374] ainm na fairni sin isin scriptuir. mali n*on* ualde .i. uilc na*ch* adbulolc. 2375] Buden aile díb na dingentar do mes acht ragait fó chetóir cen 2376] mesrugud et*ir* forro dochom n-iffrind. & píanfait*ir* iar sin tria bithu na 2377] mbetha cen trocaire Dé dia fortacht ár ní thabratsom smacht l^ recht l^ 2378] ríagail ar denam a peccaid & a ndualach hi fus. acht cach olc as mó 2379] ro fétat do sárugud Dé & daíne iss *ed* dogniat. Is é ainm na budni sin. 2380] mali ualde .i. a n-as mesu don chinud dóenda 2381] Buden aile díb dognetar do mes & ragait a aithle a mmessa doch*um* 2382] foc*r*aice. Is iats*id*e dogniat i fus aithrige ndichra tria chongain cride. 2383] & lesaigit a n-ulcu remtechtacha tria sualchib & caíngnímaib. & da*no* 2384] doberat almsana bíd & etaig dona bochtaib i n-onoir in Chomded. co 2385] ndíchlets*id*e na pecda doronsat ríam. conna*ch* c*um*nig in Comdiu dóib 2386] thall na hulcu dorónsat i fus. Is fris*id*i atbéra in Comdiu i llóbra*tha* 2387] ica ngairm chuce doch*um* nime. Taít innossa a bennachtnachu do 2388] aitreib na flatha nemda. Is é da*no* ainm na budni sin isin script*uir* 2389] naím. boni n*on* ualde .i. mathi na*ch* adbolmaith. 2390] Buden aile im díb na dingentar do mes. acht ragait fo chetóir cen 2391] mesrug*ud* et*ir* doch*um* nimi. & foc*r*aici fororda. Is leos*ide* na*ch* leór di 2392] maith comallud na *n*n-erailend in script*ur* díada forro do denam co tuillet 2393] triana sualchib & triana caindu [*gap: extent: 1 letter*] h [*gap: extent: 5 letters*] féin sin. & co ndénat ni as mó de 2394] maith andas a n-e [*gap: extent: 1 letter*] ailt*er* forro isna timnaib díadaib. Is dóibside d [*gap: extent: 3 letters*] 2395] gellas & tairngires Isu in mórmaith seo n [*gap: extent: 5 letters*] nist*er* isin tsoscéla co 2396] n-ebre friu oca n-ascin o [*gap: extent: 9 letters*] chuce i mmórchomdáil laí brátha úair 2397] foracsabairsi (forom)sa ar Ísu ca*ch* maith ro boí ocaib isin tsáegul (& 2398] tan)cabair im muinter*us*a & im chomaitecht. taítsi innossa chu [*gap: extent: 3 letters*] co 2399] mbethi malle frim for díb rigsudib déc cen m [*gap: extent: 4 letters*] gud foraib. is sibsi 2400] oc mes in chiniuda dóenna.[*gap: missing folio/extent: uncertain*]{folio 33a} 2401] do aitreb iffirnd tria bith sír. Ocus it é beti i scoraib & i llongphortaib 2402] Diab*ail*. Ocus scérait fri airfitiud in domain deo ro charsat. Ocus 2403] fri gn*ús*ib muintire nime. .i.na n-aingel & na nóem & na firen. ar 2404] mbith dóib míle blia*dna* i tenid bra*tha*. ar is é sin ré lathi bra*tha* mar 2405] innisit trachtaireda na canoni noími. 2406] Nibá sóinmech thrá a sét na pectach sin. ni faigbet dig na biad. 2407] acht sírgorta & roítu & rouacht. Is ed bertair iar sin do taig Diab*ail* 2408] co fogur derchaínte co tromosnadaib sírrechtaidib. Bid trúag gáir & --- p.80 2409] núall golfadach & éigmech. bron & basgaire. na túath pecdach and sin 2410] ica tarroing doch*um* pene iffirnd. Acht bid hísin in mallaithrige cen 2411] g*re*im f*ur*ri. ar ni chluinfid*er* a ngudisium and sin. Úair naro 2412] foichlitar ar thus céin ro bátár hi fus hi comaitreib a corp & a 2413] n-anmand. Iadfait*ir* and sin tri glais na pecthach .i. iadad iffirn tria 2414] bith sír forru. & íadad a sul frisin ndomun dia tartsat grád & iadad na 2415] flatha nemda friu. Suidfit iar sin sudi nemthrócar for richessaib 2416] rothened ar bélaib ríg na claíni i nglind na pían airm i mbiat dóib 2417] todérnama tromma .i. bás cen betaid. tene dorcha. bethu brónach 2418] toirsech salach inglan. airm i mbiat ilchoin géra cicara. cróesmóra 2419] clúaslethna ingnecha crobgéra a ttóebaib. Ocus loscind géra garba 2420] oc imesorcain. Ocus nathracha nemnecha imlúatha im chuaird 2421] cathrach Díabail. Ocus leómain lonna letarthacha. Ocus ilar na 2422] ndubdlúm & na ndublúachat. airm i mbiat eóin etecha ingnecha 2423] ágmara iarnaide. Ocus brenlocha ainbthencha úara iffernaide. Tenti 2424] dorcha oc sírloscud. Lecca derca fo chossaib. Claidib ic cirriud. 2425] Cait ic scripad & ic dercad. Demna ic píanad. Créchta cen leges. 2426] Lassar cen díbdud. Gabáil for tengthaib. Tachtad ar brágtib. 2427] Búadred ar cennaib. Iachtad & gabáil ar gothaib. Glassad ar 2428] bonnaib. airm i mbia fri taíb cach uilc in pheist irdairc úathmar 2429] ilchennach co rubnib riches rúad. Ní dia tuarascbáil .i. cet muinel 2430] f*urr*i & cét cend for cach muineol. & coic .c. fiacal cach óenchind. cét 2431] lam f*urr*i. & c. mbas for cach láim. & c. n-ingen for cach bais. airm i 2432] mbethir cen chóemu cen cardiu i n-ítaid i n-acorus i rrouacht i 2433] rrothes. i n-esbaid ca*ch* mathiusa & hi comlaintius cach uile. i n-eontaid 2434] esóentad demna & muintiri iffirn. Bíaid da*no* and sin mairg & íachtad. 2435] gol & egmech. cnet & g*re*chach. cach óenbeoil. & mallacht cen 2436] chumsanad ona pecthachaib fora n-apaid .i. for Díabul. ar iss *ed* 2437] dos{folio 33b}b*eir*sium ic fulang phéne cach olc dorónsat triana aslachsom. 2438] Ocus mallacht da*no* úadsom fora manchaib imme .i. forsna pecdachaib 2439] ar is moti a píansom féin cach olc doronsatsom triana aslom forro oc 2440] aslach ca*ch* uilc. 2441] Is adúathmar im & is granna in carcar sin dorigni in Comdiu do 2442] Diabul cona demnaib .i. iffern. Is ísel tra & is domain a sudigud. ar 2443] cia no léicthe cloch mulind i mbélaib iffirn. ni mó indá hi cind míli 2444] blia*dna* roses*ed* a icht*ur*. Ude anma da*no* iar techt a curp fri ré 2445] trichat blia*dna* o úacht*ur* coa ícht*ur*. mar as chétfaid díarailib. Is 2446] daingen a himtimchell na carcrach sin. Is aigthech úamnach. 2447] gaibthech golfartach. Is dorcha dubgranna a chróes Is all do 2448] thimarcain cach anma phíantair. is bréo do loscud. israigell do 2449] esorgain. is fáebur do athchumma is adaig do erdallud. Is dethach do 2450] muchad. is croch do phíanad. Is claideb do dígail. is arm úathmar do 2451] guin & do letrad. is buriud pían. is rubne todernam. is bádud is plágud. --- p.81 2452] israínud. is brúd. is linud. is tragud. is dód. is leód. is loscud. 2453] islucud. is ard. is isel. is roúar. is rothe. is cumung is farsiung. is 2454] mór bréni a brothgaile. Cid tra acht dia c*ur*ta nech i secht n-áesaib. 2455] & co mbeth míle blia*dna* in cach aís díb ní mó andá óenmad rand 2456] fichet olc n-iffirnd no innisfed. Acht it íat sin chena prímthesmalta 2457] iffirn cona phíanaib. Ní mó chin for tal*main* cid árdrigi in domain o 2458] t*ur*cbáil co fuinud no beth acci. díambá hadba ind adba sin & día 2459] mbia i ccinniud aittreib na carcrach sin. 2460] Gairmebtair im co somíad. co n-onóir. co n-airmitin. na naím & 2461] na fíreóin ro chomailset ti*m*ma in Chomded & a forcetul. isin bethaid 2462] suthain for deis Dé tria bith sír. .i. lucht na censa & na hálgini. 2463] na déirci & na trocairi. & cach caíngníma archena. Lucht ógi & athrigi 2464] & fedba irescha ar Dia. Is and sind bias tairm adbul & fogur dermar na 2465] n-anmand nglan ic céimnigud for deis a rrig & a tigernai issin flaith 2466] nemda i nggradaib ríg nimi & tal*man* & iff*irn*. Airm i fil in tsoilsi 2467] doróisce cach soilsi. ca*n* tairthim. ce*n* t*ur*brúd. cen dorchataid. 2468] Bethu suthain cen bas. nuall faelti cen torsi. slanti cen galar. óetiu cen 2469] sentataid. síd cen debaid. sáime cen dóinmige. saire cen sáethar cen 2470] sním. cen ocorus bid l^ étaig l^ cotulta. naími cen ais cen erc*r*a. Óentu 2471] Solusta aingel. airera parduis. fledugud cen t*úr*brúd et*er* noi ngradaib 2472] aingel & nóemthuath ríchid. & noemairechtaib in ríg roúasail. & et*er* 2473] náemtlachtaib spirtáldaib nimi. & étrochta g*ré*ne. hi flaith aird úalail 2474] adamraigthi. chaim chóir chumtaigthi. móir mín milidi. sair sáim 2475] sorchaide. i mbrugib ríchid. {folio 34a} i sostaib aíbnib. hi cathaírib órdaib. i 2476] llepthaib glainidib hi sostaib argdidib. i sudigfid*er* cach óenduine ara 2477] mmíad & ar dliged & ara sognim fodéin. Is diasneti im farsinge & 2478] lethet na flatha nemda. ar in t-én as luathiu lúamain for bith ni 2479] tháirs*ed* dó tóichell ríchid o tossuch domain coa dered. 2480] Is adbul da*no* a suthaige & a solsi. a chaime & a chobsaide na 2481] cathrach sin. A sámi & a somilsi. a fostacht a logmaire. a rrédi a 2482] rruthnigthi. a glaine a grádmaire. a gile a ceólmaire. a naími a 2483] níamglaine. a haille a hailgine. a hardi a hetrocta. a hordan a 2484] hairmitiu. a lánsíd a lánóentu. ni túalaing trá na*ch* ndúil in chétmad 2485] rand do tuarascbail mathiusa na cathrach sin d'innisin. Acht a*m*máin 2486] is ferr in becan sa díb d'innisin indá beith hi tast. 2487] Mogenair im bias co ndegarliud. & co ndegnimaib & berthair do 2488] aittreb na cathrach sin i llo brátha. ár bíaid tria bithu cen chrích cen 2489] forcend. i n-óentaid na hecailsi nemda & tal*maide*. I n-oentaid úasalathrach 2490] & fádi apstal & descipul Ísu Cr*ist*. nóem & nóemog in domain. 2491] aingel & árchaingel in Chomded. isin n-óentaid as uasliu cach 2492] n-óentaid. I nn-óentaid na nóemtrinoti úasli Athar & M*ei*c & Spirta 2493] Naím. --- p.82 2494] Scéla na esergi inso --------------------------- 2495] TABRAD cách dia airi co ticfa bráth is ands*id*e bias esergi dona 2496] hulib daínib tri erfuacra m*ei*c De. Isind ló sin .i. lló bratha 2497] cumscaigfid*er* nem & tal*am* & inna huli duli filet intib. túaslaicfit*er* & 2498] legfait ri tes tened brátha. acht cuirfit*er* na huli sin hi cruth bas aldiu & 2499] basoc*r*aindiu co mór andás in cruth i rrabatar iarna mbrunniud & iarna 2500] nglanad tria thenid mbrátha. Is and sin techtfas in teni sin lathi 2501] brátha bríg & nert cosmail don tenid i*n*ro faíte na tri m*ei*c oc Nabcodo*n*. 2502] níro loise in tene sin na maccu náema. Ro loisc im na timthirthidi 2503] ecráibdecha batar imman sornd tened. Is amlaid sin loiscfes teni 2504] bruthmar brátha na huli pecthachu & na huli ecráibdechu. ni 2505] erchotigfi im do chorpaib na firen ar bíaid in teni sin am*al* bróen 2506] n-áilgen dona náemaib loscfid im na pecthachu. 2507] Doraga m*a*c duni de nim i*n*sind lo sin .i. i lló bratha .i. Ísu Cr*ist* 2508] & art*r*aigfid isind aeór i soilse & étrochta d*er*mair am*al* g*ré*in. & linfaid 2509] in tsolsi sin in n-uli ndomon o t*ur*cbáil g*ré*ni coa fuiniud. Atchluinfet 2510] and sin na huli daini filet i n-adnaicthib guth m*ei*c De. Combad guth 2511] corptha atberad Ísu sund do éstecht dona marbaib .i. guth ind 2512] árchaingil Michil doraga d'erfuacra na hesergi co coit*chenn* for in 2513] cinud ndóenda co n-ep*r*i friu fo tri .i. ergid uli a bas.{folio 34b} l^ is guth 2514] nemchorpda atb*eir* Ísu sund d'estecht dona marbaib .i. forcongra 2515] spirtalda & cumachta diasneti in Chomded nad chumaing nach nduil do 2516] imgabail. is triasin forcongra sin atresat na huli daíne a bás .i. do 2517] neoch ro sluic talam & atúatár bíasta. & ro báid us*ce* & ro loisc tene & 2518] da*no* ro túaslaicthe for aicned na ndul dia nd*ern*ta. Atreset sin uli a 2519] bás la brafad n-oenúaire & gebaid cách díb a anmain féin i n-oentaid 2520] a chuirp dilis & fedligfit iar tain mbetaid tria bithu. 2521] Is and sin faídfed in Comdiu a techtaire úasli .i. na aingliu nóema 2522] fón n-uli ndomon & tinolfait na huli fírenu a cet*r*i ardaib in tal*man*. & 2523] nos berat leó hi comdáil Cr*ist* isin n-aer. Tinolfit im na demna leó 2524] na hule pecdachu & na hule ecráibdechu. Beti and sin na huli sin for 2525] aird i fíadnaisi in Chomded ocond fugiull .i. aingil & demna & daini & .i. 2526] et*er* phecthacaib & fírenu. 2527] C*e*s*t*naigth*ir* da*no* cia hinad árithe asa mbia eisérge cach duine. asa --- p.83 2528] n-adnaicthib ém co demin. iar ndesmirecht sin chuirp in Chomded 2529] at*r*aracht asa adnacul fessin. Ind airend im ro tomlithea o bíastaib & 2530] ro scailte i n-inadaib ecsamlaib atreset sin iar comarli in Chomded nos 2531] tinolfa & nos athnuigfe asind inud bas áil dó. Araídi iss *ed* as dochu and 2532] comba *h*and atresat airm i*n*ro tomlithe & i*n*ro esrete. at iss *ed* sin 2533] armith*er* ar adnacul dóib. Cestnaigth*ir* da*no* i mbia esergi dona 2534] toglúasachtaib & dona torat*r*aib dóennaib. Is e a frecra sin co mbia 2535] co demin esérgi thall i mbethaib do hulib ro thechtsat hi fos bás iar 2536] mbethaid. Má ro thechtsat di*diu* na togluasachta bás iar mbethaid cid i 2537] mbroind a máthár is demin co mbia esergi dóib thall. & co techtfat 2538] bethaid iarsin básin. M*an*ip cumtabairt di*diu* amlaid sin esérgi dona 2539] toglúasachtaib is lugu co mor as chumtabairt esergi dona náedenaib & 2540] dona torothraib. 2541] C*est*naigth*ir* dí uair atresat na huli daíni a bás cía háes l^ cia delb i 2542] mbia esérgi dóib. ocus tráchtaid in t-ap*stal* in cesta sin co n-abair. 2543] Atresat na huli daíni a bás ar in t-aps*tal* iar cosmailius áesi & delbi 2544] Cr*ist.* Tri bliad*na* trichat im ropsat slána do Chr*ist* & is i cosmailius na 2545] haisi sin atrachtsom a bás. I n-aís da*no* Cr*ist* atb*eir* in t-aps*tal* inna huli 2546] daíne do eserge & ní inna méit .i. ni commétius a chuirp ar ni hairchend 2547] combat commeti ule cuirp na esergi. Fedligfid im Cr*ist* do 2548] g*ré*s cen tulled cen dígbáil isin delb & isin méit i*n*ro arthraig dia 2549] aps*talaib* iar n-esergi. & is airi sin cid i n-óenaís atresat inna huli 2550] doíni .i. i n-aís trichtaigi. araidi techtfait méit n-écsamail & méit 2551] n-ecutrumma ina corpaib iar cosmailius & iar n-aicniud na n-amser & 2552] na ferand irro genatár. Aní di*diu* testá do chomlanius a cuirp forna 2553] toglúasachtaib & arna nóedenaib becaib & ar arailib torothraib derólib 2554] na techtat a méit ndlechtaig & ara n-esbat araile baill a cuirp. comslanaigfid 2555] {folio 35a} in Comdiu sin uli thall isind esergi conna heseba nách ni 2556] fort*h*o do rudilse a ndelbe nach a n-aicnid dílis. úair ni techtaidsium 2557] intib féin sin iar ndligud nemaicsidi & inclithi a n-aicnid céin coro 2558] techtsat iar n-adbar nach íar méit chorpdai. 2559] Ind forcraid im fil for aicniud isna corpaib roremraib. & da*no* isna 2560] hulib torothraib techtait méit n-anmesarda digébthair ind forcraid sin 2561] forro thall isind esérgi. & fedligfid iar sin i meit dlechtanaig & i méit 2562] mesardai a folaid & a n-aicnid dilis. Na torothair da*no* techtaid da 2563] chorp i n-óenaccomol deligfit*ir* sin tall isind eséirgi & gébaid cách dib 2564] fo leith a chorp ndiles amal demniges Iob sin ic tairchetul inna libur 2565] in tan atb*eir* na huli daini do esérgi ina corpaib dilsib. 2566] Is tomtiu im icond eclais co techtfat cuirp na martíri nóem intib --- p.84 2567] iar n-esergi fulliuchta na c*r*ét*h* forodmotár ar Cr*ist* cen esbaid cen 2568] dígbáil deílbe no soc*r*aidechta forthu do falsigud a mbuada & a 2569] coscair. & da*no* do falsigud na foc*r*aici móri dlegait ón Chomdid 2570] ara mmartra. iar ndesmirecht sin chuirp in Chomded techtas and iar 2571] n-esergi fulliuchta na crécht forodaim ó Iudib do folsig*ud* a umalloti 2572] f*or*bthi dond athair nemda. & da*no* do thuilliud phene & todernama 2573] dona hIudaidib o ro fodaimsium na crechta sin. 2574] Cestnaigth*ir* da*no* do forcraid na foltni & na n-ingen cía ord bias 2575] forru isind esérgi. Érnid Augustin in fer naem in cesta sin & is i a 2576] thomtiu forcraid na foltni & na n-ingen connách intib féin nammá 2577] comthoíth*er* tháll isind esergi acht i n-aicned in chuirp hi coit*chinni*. 2578] úair ni de fat na foltni .i. dia forcraid. acht día n-árim nammá c*um*niges 2579] Ísu isin toscélu in tan aithnes aní seo día aps*talaib* co n-abbair. 2580] Foltni f*or* cindsi ar Isu fria aps*tal*u atát i n-árim chinti & in n-aichnius 2581] demin icon Chomdid. & mértait ule duibse aci thall isind esergi. 2582] l^ da*no* maso intib fein nammá comthothir forcraid na foltni & na 2583] n-ingen am*al* is chetfaid do fairind ar iss *ed* as chosmail forcraid cech 2584] baill do thinól & do thimarcain ind féin corop isin bul sa fein fogaba 2585] cip ed do phéin l^ do fochraic dliges tria chomchétfaid & comop*re*d in 2586] baill sin. 2587] Is *ed* as chretithe co ndluthfa & co timaircfea thall in Comdiu isind 2588] esergi tria elathain diasneti ind ecnai díadai curpu t*rú*alnidi na ndóeni 2589] i semi & i fáelli ind folaid nemt*ru*alnidi & a n-aicnid spirtállai. iarna 2590] t*er*bud & iarna ndeligud o cech elniud. iar ndesmirecht sin & intsamail 2591] inna tinni dognít*er* do dlúthad & timarcain tria eladain ind ecnai 2592] dóennai i sémi & i foilli a cuirp dilis iar ndíc*ur* cech él{folio 35b}niuda & cech 2593] slaidrid úadib. 2594] l^ da*no* is tomtiu and co c*ru*thaigfea in Comdiu a*n*dall curpu na 2595] esergi dind adbur toltanaigfes dó cip é méit l^ laget i mbé in t-adbar 2596] sin .i. do neoch ro thirúarthestar din churp doenna isin duine ar cind 2597] báis. am*al* chumtaiges innossa inna curpu móra dena sílaib dereolaib. 2598] & da*no* am*al* ro chumtaig thall i céttustin na ndúl na curpu dermara 2599] den dligud nemaicside & den dligud nemchorptha ro techtsat co 2600] hinchlithe intib na dúli diaro tusmidea na curp sin. Ar isochma do 2601] Día coro cumtaige cen adbar l^ de adbar deróil cech n-admat l^ cech 2602] n-aicde bes áil dó. & combad aire sin atberad in t-augtar naro taithm*en* 2603] Ísu do forcraid na foltne & na n-ingen l^ na*ch* baill archena & isochma 2604] do Dia coro athnuige i comlanius a ndelbe & a n-aicnid dílis cen in --- p.85 2605] forcraid sin do thinól doridisi isin churp. acht araidi is dolig na*ch* 2606] mball isin churp l^ na*ch* rand de do sechmall on phein & on dammain 2607] dliges tria chomchetfaid n-imarbais. l^ ond fochraic dliges tria chomchetfaid 2608] degníma. Conid ed is dóig di*diu* as chreti and comlanius in 2609] chuirp dóennai ule do athnugud isind esergi. co fagba ind anim i 2610] n-oentaid fón innasin cep ed dliges di phéin l^ di foc*r*aic ara 2611] ndegariltib l^ ara ndrochariltib. Ar fomtin di*diu* & ar imgabáil remlatrad 2612] .i. demnigthe aneich na dlegar do demnig*ud* acht is coir do bith i 2613] cumtabairt ata in brechtrad tomten sa. Uair cidat demni & cidat falsi 2614] araile di ruinib na esergi ar is todochaide n-airchend ind esergi fein 2615] iar forcetul ind aps*tail* & na screptra archena. araide atát ruini díb 2616] indemni & anfalsi. conid trebairiu & conid trebairiu & conid ecnaidiu a mbith i ndóchus 2617] & i tomtin andás i ndemnig*ud* tria slatrataid. 2618] Atresat tra na huli daíni thall i ndeilb & i n-ecosc ecsamail .i. na fir 2619] i n-ecosc ferda & na mná i n-ecosc banda. Úair airm i n-apair in 2620] t-aps*tal* na ule dóeni do esergi i fer f*or*bthe. ainm fir dorat and sin for 2621] in duine coit*chenn* et*er* firu & mná. Uair dígebthair thall a lochta & a 2622] n-anmi ara corpaib na ndáeni. Cométfaid*ir* im intib rudilse a ndelbe 2623] & a n-ecosca dílis. ní thechtfat da*no* cuirp na esergi intib elscoth l^ 2624] accobor nó nách nduálaig archena. & is aire sin da*no* ni bí na*ch* 2625] n-imnáire dóib cid lomnochta beti .i. cena fortugi et*ir* o étuch. 2626] Hi corpaib dlútaib da*no* & i corpaib tiugaidib bias esergi na ndóeni 2627] & ní i corpaib sémib & rofollib mar aer l^ gaíth. am*al* ropo chetfaid sin 2628] dond eritecdu do Eotaic doruménair curpu na esergi comtis semiu & 2629] comtis fóiliu indás aér l^ gáeth. Ro forúaslig im G*ri*g*oir*{folio 36a} náem in 2630] cétfaid sin & ros fathgé. 2631] Cestnaigth*ir* di*diu* úair is in corpaib dlúthib & tiugaidib atresat na 2632] dóeni cid ar n-apair in t-aps*tal* spirtalda díb. Combad aire atberad 2633] ara chuibde & ara chosmaili intib féin iar ndligud imfrecrai cach baill 2634] díaraile. & da*na* ara n-áille & ara soc*r*aide. ara soilse & ara n-etrochta. 2635] ár taitnébtaít na naím thall am*al* g*ré*in isind flaith nemda. l^ is aire 2636] atb*eir* in t-aps*tal* spirtaldai díb ara cuibde & ara n-óentadchi thall do 2637] spirut inna hanma am*al* is óentadach innossa spirut na hanma dóibsium. 2638] Úair bid óentadach thall co mór et*er* in corp & in n-anmain & 2639] bid inund comarli fora mbiat. úair ní bia nach frithb*er*t nó nach 2640] n-imresain tall o neoch díb diaraili .i. ón churp dond anmain l^ ónd 2641] anmain don churp. l^ da*no* spirtallai do rád díb úair fedligfid tall tria --- p.86 2642] bithu isna sostaib spirtállaib et*er* aingliu Dé for nim. l^ da*no* spirdaltai 2643] do rád díb dond aps*tal* ón mud sa. uair cumscaigfit*er* thall asin tróge & 2644] asin trúalniud & asin doc*r*aidecht i failet i nglóir & i n-etrochta. i solse 2645] & i soc*r*aidecht in bethad nemtrualnide & in bethad nemmarbdai i 2646] fedligfet do g*ré*s. & araide niba inund soc*r*aidecht do chorpaib na 2647] naem uli thall úair na*ch* inund cid fochraic. Acht am*al* is écsamail 2648] etrochta g*ré*ni & écsa & etrochta rétland. & da*no* cacha retlainde riaraili 2649] is amlaid sin bas ecsamail fochraic na firen íar n-esérgi. & is airi 2650] sin techtfaitsom sosta écsamla i nnim ara n-áriltib écsamlaib. Araídi 2651] ní bia format neich díbsium friaraile. ar ita do mét dethiten & gráda 2652] cáich dibsium feib oc araili. iar nedesmirecht sin ind óenchuirp 2653] techtas and bullu écsamla & bullu ata úasliu araile & araide ní bí 2654] format neich díbside ria cheli. & da*no* a n-aill and úair ni chesend nech 2655] dibsom fora foc*r*aic fein ar is e Dia a óenur bas cosmailius cech 2656] mathiusa tall dona hulib noemaib & fírenaib. Cid ecsamail di*diu* foc*r*aic 2657] na firén. araíde is óenfochraic techtaitsium oraile mud .i. ind fechtnaige 2658] & ind fáelti chomlan fil dóib i nDia. & da*no* ar is inund frisintí 2659] fil isind fochraic as inísliu & no beth fein isind ochraic as uasliu intí 2660] as chominmain lais fris féin do bith isind foc*r*aic sin. 2661] Dobéra im cach duine thall aich for araile iar n-esergi. Acht 2662] araide ni bia dethitiu neich díb thall for araile iar ndligud chardessa l^ 2663] chondalbais acht óentadaigfit ule do fugiull fírán in Chomded ernifes 2664] do chách am*al* dlé. 2665] Dofucfa da*no* cách thall na mbia fo menmain a chéli cena falsigud 2666] o bria*thraib* nó o chomarthaib ailib & tucfait o teorfégad spirtalla a 2667] mmenman na réta ata écnairce dóib & ata et*er*cíana úadíb iar 2668] ndes{folio 36b}mirecht sin ind fátha noím Elesi ro thuc tria spir*ut* fastine ana 2669] nd*er*nai a descipul Gezi ina ecmais & sé i n-et*er*céni úad. lóg ón do 2670] gabáil o Némán Sireta ara íc don claime. Uair cia rét fil i n-anfis 2671] ocond fairind dofucad in Comdid oc nách fil nách n-anfis. 2672] Ni dingnet im na fireóin nách monor aile thall acht aní dorairngert 2673] in fáith D*aui*d co n-érbairt. Mo*n*genair don fairind attrebait itegdaisiu 2674] a Chomdiu not molfat & not adamraigfet do g*ré*s triasna saeglaib 2675] suthainib. Ni ó bria*thraib* im l^ ó gothaib corpdaib sechtair dogénat 2676] na noím in molad sa for Dia. acht o theorfegad spirtalla & o sc*ru*tan 2677] inmedonach a ndligid & a n-intliuchta. 2678] Atreset da*no* na huli ecraibdig i n-óge & i comlaintius a corp cen 2679] dígbáil & cen esbaid nach mbaill forthu. Acht araide is amlaid beti 2680] na curp sin co tórtrommad & co n-emiltius co ndodelbi & co ndoc*r*aite 2681] dermáir ina comaitecht. Ní thatnéba da*no* i n-anmannaib na --- p.87 2682] n-ecráibdech dliged intliuchta ná tucse*n* solsi ecnai l^ eólais. acht 2683] beti fó brón & torsi co temel dorchaide a n-aneólais & a n-anecnai ar 2684] medon. Duba da*no* uli sechtair o churp. mairg iarom for in t-ecnaid 2685] dond fairind filet oc ernaidi na esergi sin. ar ní lugu as ainm dond 2686] esergi sin tathchor a bás i mbás do fedlig*ud* i mbás. andás tadchor a 2687] bás i mbethaid do fedlig*ud* i mbethaid. 2688] Is é da*no* bás na hanma a hercha & a hélúd tria phecdaib & 2689] dualchib ón bethaid forordai .i. o Dia. Uair am*al* is é bethu in chuirp 2690] ind ainm. is amlaid is e bethu na hanma Día. & Am*al* is é bás in 2691] chuirp a d*ér*ge ond anmain. is amlaid sin is é bás na hanma a d*er*ge o 2692] Dia ara phecdaib & ara dualchib. Is and im atá esergi dond anmain 2693] in tan tathcures tria sualchib & degnimaib cosin Comdid. & ní hetar 2694] innas aile sin acht tria guth m*ei*c Dé .i. tria forcetul in Chomded do 2695] chomollad. 2696] Is cóir a fis co filet da esérgi and .i. cétesergi & esergi tanaisi. is i 2697] in cétesérgi .i. esergi na hanma ona pecdaib hi sualchaib tri athrigi do 2698] denam & ní fil acht dona fírenaib namma ind esérgi sin. Is í im ind 2699] esérgi tan*aisi* ind esergi bias i lló brátha dona ulib daínib a bás. & cid 2700] óen & cid inund in bás sin iar n-aic*niud* choit*chiunn* araide techtaid 2701] delba & gnei écsamla fair ar immad na t*er*chor & na tecmong triasa 2702] fagaib cách and. Ind esergi coit*chenn* tra bias tall i llo brátha ni 2703] hinund & ind esergi dianid ainm isind augtartas p*re*st*r*igia .i. esergi 2704] fuathaigthi am*al* in pitóndacht. l^ ni inund & ind esergi dianid ainm 2705] reuolutio .i. tathchor na hanma i corpaib ecsamlaib iar ndesmirecht 2706] na tathcorthe. l^ ind es*ergi* dianid ainm metaf*or*matio .i. tarmch*ru*tad 2707] iar ndes*mirecht* na *con*richt. l^ ni inu*n*d & ind es*ergi* díanid ainm 2708] subductio .i. fothudchestu .i. am*al* bíte lucht ind remeca. l^ ind es*ergi* 2709] dianid ainm suscitatio .i. toduscud marb tria mírbail. iar ndesm*irecht* 2710] Lazáir. {folio 37a} 2711] Iss *ed* so da*no* bias and atrésat na hule daini thall isind esergi 2712] choit*chinn* i n-aís trichtaigi ina ndeilb & ina n-écosc díles co comnius 2713] a cuirp & a n-ule cetfaide. Co comlánius da*no* a foltne & a n-ingen & 2714] ce*ch* baill archena & congéba cách tria nert & cumachta in Chomded a 2715] anmain féin i n-óentaid a chuirp díl*is*. & fedligfit do g*ré*s isin beth*aid* 2716] suthain cen áes cen erc*r*a. Ar is í sin co denim ind fíresergi is di 2717] ainm isin script*uir* esergi tan*aisi*. i condiulg na cetesergi .i. na esergi 2718] bís tria athrigi. 2719] Cip é im na crete co f*or*bthe & co comlan esergi in ciniuda dóennai 2720] fon n-innas sa sechmalfaid tall on tslanti suthain tarngirth*er* dona 2721] naemaib & dona fírénaib fora n-iris. Acht a duine for in t-ecnaid 2722] máso dodaing lat coro chrete in mírbail sea na esergi. fég lat gníma --- p.88 2723] aile in Chomded & cidat gnáthchiu s*id*e ní lugu ata mirbaile. Fég ém 2724] lethet ind nimi & a farsingi. méit in tal*man*. abís in mara timchellas in 2725] tal*main* sin do cech aird & na hule fil*et* indib. Feg da*no* angliu 2726] nime. Fég ém na duli sin & na dule archena co nd*ern*ta do nemní 2727] tría nert & cumachta in Chomded. Ar is lugu co mor di mírbail nách 2728] n-aicde do dénam innossa do adbar tria bréthir nDé andát na hule 2729] dule do denam thall ar thus di nemni triasin mbrethir sin. Ar is inund 2730] guth Dé atberar sund innossa triasa mbia thall esergi dona ulib 2731] marbaib. & in bria*thar* triasa nderna thall ar thús na huli duli de 2732] nemni. A duine íarom for in t-ecnaid demnig duit in mirbail sea inna 2733] esergi. na craind dermara. cuirp na ndaine & na n-anmanna archena 2734] genit & tusmitir dina silaib d*er*eólaib. T*ur*cbala da*no* na rind íar 2735] funiud. Athnugud da*no* na fér & na lubi & cech réta archena dia fil 2736] in forbairt & in beógud. 2737] Doraga tra ind úair i mbia esergi dona hulib marbaib tria erfuacra 2738] m*ei*c Dé. & Atreset and sin ind fairend dorónsat na mathi i n-eserge 2739] mbethad. ind fairend im dorónsat na hulcu i n-eserge ndigla & fugill. Is 2740] and sin arthraigfes in brethem díada isin delb sin inro mided fó brithemain 2741] dóennai. Is and sin midfedsom co firen forsna dóenib isin deilb 2742] in ro mided co hanfirén óna dóenib Is and sin da*no* arthraigfes brithem 2743] firén in ciniuda dóennai .i. in Comdiu Isu Cr*i*s*t* isin deilb inad sochma 2744] do chách a fegad et*er* firenu & pectachu .i. i ndeilb a dóennachta. Is 2745] and sin da*no* ernifes foc*r*aice dona fírenaib & píana dona écraibdechaib. 2746] Úair ind faírend na techtat errannus innossa {folio 37b}isin chetna eserge .i. i 2747] nn-eserge na hanma atresat sin uli thall isind eserge choit*chinn*. & 2748] araide ni faigbet síth nó óentaid fechtaige l^ fáelti ocon Chomdid. 2749] acht láefit*ir* úad i carcair n-aduathmair n-iffirnd. & fodémat and sin 2750] píana & todernama ecutrumma ara mmiaraltib écsamlaib. Ocus cid 2751] mór & cid adbol ind ais*neis* dobéra nech forin pein sin. is nemni sin i 2752] condiulg & i fegad na peni fessin am*al* atá. 2753] Ind fairend im atragat innosa tria Cr*ist* isin chetna esergi .i. ind 2754] esergi bís tria aithrigi. Atreset da*no* thall tria Chr*ist* i n-esergi in 2755] bethad suthain. & nos béra leis isin flaith suthain i frecnarcus ind 2756] Athar nemda tria bithu na mbetha. Is and sin fogébat na fíreóin 2757] foc*r*aic ndermáir ara sualchib & ara ndegnímaib .i. in Comdiu féin o 2758] fúaratár na suálchi sin & na degníma. Ar is é in Comdiu bas chomlantius 2759] cecha airir & cecha hairfite thall dond eclais. Is é da*no* 2760] atchichestár tria bithu ond eclais cen crích cen forcend. carfaid*er* cen 2761] emiltius molfaid*er* cen scís. Ar is e seo iar fír in bethu suthain 2762] tarngirth*er* dona náemaib & dona firénaib iar n-esergi frecnarcus na 2763] nóemthrinoti úasli Athar & M*ei*c & Sp*i*r*ta* Naím --- p.89 **[[SC](#SC)]** 2764] ORAIT do Moelm*h*uiri m*a*c Ceileachair. m*a*c m*ei*c Cuind na 2765] mbocht ro scrib & ro scrút a lebraib egsamlaib in lebur sa 2766] Oráid do Domnall m*a*c Muirch*er*taig*h* m*ei*c Domnaill m*ei*c Taid*h*g 2767] m*ei*c Briain m*ei*c Aindrias m*ei*c Briain Luig*h*níg*h* m*ei*c Toirrdelbaig*h* 2768] moir issie in Domnall sin ro furáil athnúid*h*iug*h*ad*h* na pearsainni sin 2769] ler scrib*adh* in scíam*h*leb*h*ar sa ar Sigraid H*ua* Cuirrndín & ca ferr 2770] duind. ar mbeandacht do chur a mbel duine go fer in liubair sea na a 2771] fágbail aigi & sechtm*h*uin onúdh co satarn cásc & sectmuin onde co 2772] haíne in césda & & da aíne ordha uirri .i. áeni na féli M*uir*i & aíni in 2773] cesda & is ingnad*h* mór sin ic araile d'eolchaib*h*. 2774] ORAIT and so d'Aod*h* Ruad*h* m*a*c Neill g*h*airbh I D*h*om*h*naill 2775] do tob*aigh* co f*or*egn*e*c an leab*ar* so ar Chonnachtaib & in 2776] Leab*ar* Gearr maille fris iarna mbeith *n-ar n-ecmuis* o aimsir Cathail 2777] oig I Concabair co haimsir Ruaidri *me*ic Briain & dechneab*ur* tig*er*nad 2778] etorro for Cairbre & a n-aimsir Concob*air* m*ei*c Aed*h*o Hi Domnaill rucad*h* 2779] siar iad & is mar seo rucadh iad .i. in in Leab*ar* Gearr a fuasclod*h* 2780] I Dochartoig*h* & Leab*ar* na Huidri do dul a fuascl*odh* *me*ic ollamon 2781] I Domnaill re seanc*hus* arna g*h*abail do Cathal a ngill fris ar Cenel Conaill 2782] fris sin o Concob*ur* co hAed*h*. --- p.90 2783] Aided Nath Í & á adnacol insó ------------------------------------ 2784] RO GAB Nath Í m*a*c Fíachrach Herind & ro insaig co Slíab 2785] nElpa. F*or*ménus ri T*r*acía tánic dia ailithri co Slíab 2786] nElpa isind amsir sin. Dorigned leis tor cathrach *.i. do fótaib & clochaib* & sesca 2787] traiged a ardde & óentraig déc úadsom co solsi & ro boíseom i 2788] mmedón in tuir & ní aced *.i. F*or*ménus* g*re*in na solsi. Tanic trá Nath Í *.i. .i. is de atberthea a n-ainm sin fris conid Da Thi a ainm óndní is dathi gabálaid.* 2789] cosin tor. Ro scailset tra muint*er* Nath Í in tor & ro airig 2790] F*or*menus in gaíth chuce. Ruc thrá Dia úadib F*or*menus ina 2791] dlúim thened míle chémend *.i. míle chémend on tsléib sís atá F*or*ménus* on tur & ro guid F*or*menus in 2792] Comdid na bíad flathius Da Thí ní bád sía inná sin & ro guid nábad 2793] airdairc a ligi. *.i. Nath Í* Ní rabi trá do sáegul ocond ríg acht airet 2794] ro bás ac taithmech na cathrach in tan tánic saiget gelán do nim 2795] chuci co fúair a bas. 2796] Gabaid trá Amalgaid cennacht fer nErend & atnaig corp 2797] **[[H](#H)]** a athar leiss. *.i. da Amalgaid ro batar and .i. Amalgaid m*a*c Fiachrach & Amalgaid m*a*c Nath Í* **[[M](#M)]** Noí catha *.i. cath Corpair .c. Cinni .c. Faili .c. Miscail .c. Larrand .c. Corde .c. Moli .c. Gremnis .c. Fornar. is iat si*n* na catha ro maidsetár re Nath I triana thaisbenad dona sluagaib is e marb.* ro brissitár rempu anair. I nDéssib 2798] Temrach trá fúair Amalgaid a bás. *.i. m*a*c Nath I* Tucad trá corp Da Thí 2799] anair coro hadnaiced hé i Crúachain. Cethror da*no* dá áes 2800] gráda tucsat in corp leo .i. Dungalach & Flandgus Tomaltach & 2801] Túathal. co fil for lár Óenaig Crúacan. am*al* ro follsig Torna 2802] Éces. > 1. 2803] Celis cách a C*ru*acho > chróderg > > 2804] cóemri Her*end* Da Thi m*a*c > Fiachach > > 2805] fíalri ar muir ar tír > > 2806] techtastár cách cara ríg > > 2807] iathra ortar cách ní cheil.celis cách .a. > --- p.91 2808] Do Thornu Éces ro follsiged sin tria fisidecht íarna chur do 2809] feraib Her*end* algiusa fair immo fis cáit ro adnacht Da Thí conid 2810] and dorigni in retairic sea. & ro chan na runnu sa. > 1. 2811] Atá fótsu rí fer Fáil > > 2812] Da Thí m*a*c Fiac*r*ach ind > áig > > 2813] a Crúachu ro chelis sin > > 2814] ar Gallaib ar Goedelaib > 2. 2815] Atá fót Dungalach dían > > 2816] tuc in ríg dar muir na rían > > 2817] atá fót fallsigthe rath > > 2818] Túathal & Tomaltach > 3. 2819] Tri m*ei*c Echach Fedlig find > > 2820] atát it múr grind > > 2821] & Eocho Airem fáen > > 2822] arna marbad do Mórmáel > 4. 2823] atá Eocho Fedlech flaith > > 2824] inti & Drebriu co daith > > 2825] & Clothru ní céim aisc > > 2826] & Medb & Muresc. > 5. 2827] Eriu & Fotla is Banba > > 2828] tri ócmná aile amra > > 2829] céin cor chaithsetar a feib > > 2830] is i in Cruachu nodas ceil > 6. 2831] M*a*c Cuill M*a*c G*ré*ni > céim ngle > > 2832] M*a*c Cecht ni lugu a lige > > 2833] i rRáith C*ru*achan dodoscelt > > 2834] ni cheil úathad in óenlec > 7. 2835] Laibraid Loingsech rí nád gand > > 2836] Midir do Thúaith Dé Danad > > 2837] Cobthach Cóel Breg líth ro lá > > 2838] in fer uallach fot atá.a. > 8. 2839] Tóeb fri tóeb atá in > rí > > 2840] is Eocho Fedlech co llí > > 2841] is Eocho Airem and so > > 2842] isind leith túaid a Chrúacho > {folio 92} > > > --- > > p.92 > > 12. 2843] In nóem *.i. > F*or*menus* ar togail a múir > > 2844] atrubairt fris ina rúin > > 2845] a ligi l^ a lecht and so > > 2846] nibad airdairc a Chruacho > 13. 2847] Cóeca duma im C*rú*achain > cuirr > > 2848] ar in maig féraig forluind > > 2849] dofil et*er* firu is mna > > 2850] cóeca cacha duma atá.atá. f. > 2851] Tanic tra Dorban fili dar Oenach Cruachan & baí ic tabairt 2852] comarli dar cnoccaib inn óenaig baí ica n-áirim tria fisidecht. 2853] Is é trá tosach tuc fair. *> 1. Failet tri écis cen ail > > isind firt sa i n-oenchosair. > > Fland Dub Dorcha dubi a chuis > > ni chuala athgeoga > [*gap: illegible*] > is. > 2. Lugaid R(iab) nDerg in rí rán > > & Núada Argetlám > > ro adnaicit immalle > > Loc Ráith na Cruachna cairre >* Failet fót tri eces Her*end* a ardcnuicc. 2854] Flan. Dub. Dorcha. Eocho fíal Fedlech a theóra ingena & a 2855] theóra m*ei*c & morfessiur úasal do síl Ugaine & **[[H](#H)]** trí**[[M](#M)]** m*ei*c 2856] Rossa Rúaid di Laignib má Ail*ill* isinn óenuch & tri derbsethacha 2857] Ai*le*ll*a* .i. Níam & Drucht & Dathe. **[[H](#H)]** Atat da*no* tri ingena 2858] Ailella and. un*de* d*icitu*r > 1. 2859] **[[M](#M)]** Niam & Drucht is > Dathi > > 2860] tri ingena Roiss Achi > > 2861] a secht mbráthir mór a teglach > > 2862] má Ai*li*ll dar findBregmach > 2. 2863] Atat sin sin duma mór > > 2864] fil isinn óenuch cen brón > > 2865] iii. m*ei*c ríg Lagen lerda > > 2866] la tri ingena delbda > 3. 2867] A árim nó a innisin > > 2868] na fil fóthib do láechaib > > 2869] nocon fil ic filedaib > > 2870] & ní fil ic gáethaib > > > --- > > p.93 > > 6. 2871] Cóeca duma demnigim > > 2872] fil i nÓenuch na C*rú*achna > > 2873] atá fé cach duma dib > > 2874] .l. fer fírglan fúachda > 7. 2875] Iat tri réilce idlaide > > 2876] relec Thailten re toga > > 2877] relec C*rú*achan sírglaine > > 2878] & relec in Broga. > 8. 2879] Cach cnoc fil sind Óenuch sin > > 2880] atát foí laích is > rígna > > 2881] is écis is cudchaire > > 2882] & mná glana gribda > 9. 2883] Slóg Connacht ba comromach > > 2884] airecht fírálaind fúachda > > 2885] alaind in cath congalach. > > 2886] adnacht hi cathair C*ru*achna > 10. 2887] ni fil isin magin sein > > 2888] cnoc i nOenuch na C*rú*achna > > 2889] nách fert ríg l^ > rígflatha > > 2890] l^ mná l^ eces fúachda > 11. 2891] Adnaicthe slóg roMidi > > 2892] ar lár in Broga túathaig > > 2893] no adnaictis ardUlaid > > 2894] isin Taltin co Lúachair (?) > 12. 2895] FírUlaid ria Conchobor > > 2896] adnaicte hi Taltin riam > > 2897] **[[H](#H)]** co > bas in fir forburaig > > 2898] **[[M](#M)]** día ndechaid dib a > niam.Níam .&. > 2899] Mathi Ulad ria Conchobor i Talten ro adnachta .i. Ollam 2900] Fótla & morfessiur leiss dia maccaib & dia uíb & co ndréim aile 2901] do mathib Ulad. Uasli *.i. cenmotha morfessiur ro had [*gap: extent: 5 letters*] diib hi Talt [*gap: extent: 1 letter*] n* Túathe de Danand isin brug .i. Lug & 2902] Óe m*a*c Olloman & Ogma & Carp*re* m*a*c Etaine & Etan *.i. banfili* fein & --- p.94 2903] in Dagda & a tri m*ei*c *.i. Aed & Oengus & (C*er*m)ait* & sochaide mór archena do Tuaith De 2904] D*anand* & Fer mBolg & caich archena. Rígad cóicid Galia*m* i 2905] nÓenuch Ailbi. Rígrad Muman i nÓenuch Cúli i nÓenuch 2906] Colman & Feci. Cland Dedad hi Temair Erand. Rígrad 2907] Chonnacht hi C*rú*achain ut d*i*x*i*mus {folio 39a} **[[H](#H)]** Cóeca cnoc in cech 2908] óenuch díb sin. Cóeca cnoc ém i nÓenuch C*ru*achan & .l. cnoc i 2909] nÓenuch Talten & l. i nÓenuch in Broga. It iat so im filid *Conn*acht 2910] .i. Dorban & Flaithcius fili. & Oengus fili a Gnoí *.i. i n-iat*ur* *Con*acht ita* *.i. Delmna Tiri da Locha* in lucht sin. Torna 2911] Eces & Scalan m*a*c Eogain in fili & Dathen eces ro marb in bili. is de 2912] ata Bili Dathen hi tír Mani is fris atberar Bili Scathen indiu. 2913] Atat trá in lucht sin ule i nOenuch na C*ru*achna. & atá and ardri 2914] in choicid .i. Ailill m*a*c Mata M*ur*esci & a sétig .i. Medb ingen Echach 2915] Fedl*ig* íarna breith a fert Medba dia munt*ir* ar ba hairegdu leo a 2916] hadnacul hi C*ru*achain. Ní thic dim a n-áirim uli. Is and 2917] ro had*n**acht* Da Thí ardri Her*end* & is inti atat in lucht ro t*ur*im 2918] Torna Éces. Cíarraigi a diri. 2919] Fland tra & Eochaid eolach h*ua* Cérin is iat ro thinolsat so a 2920] llebraib Eochoda h*ui* Flandacan i nArd Macha & a llebraib Manistrech 2921] & asna lebraib togaidib archena .i. asin Libur Budi testo asin carcar i 2922] nArd Macha & as in Libur Girr boí i mManist*ir* & is s*id*e ruc in m*a*c 2923] legind leis i ngait dar muir & ni fríth riam di éis. Conid senchas na 2924] relec insin. --- p.95 2925] Aided Echach m*ei*c Maíreda inso --------------------------------------- 2926] RI maith ro gab (Mumain) .i. Mairid m*a*c Cáiredo. Batár dá m*a*c 2927] mathi leis .i. Eochaid & Rib. Ebliu im ingen Gúari a Bruig 2928] M*ei*c ind Óc is í ba ben do Maírid. Ro láeside menmain fora m*a*csom 2929] .i. for Eochaid. is ond Eblind sin da*no* ainmnigth*er* Slíab nEblinde. 2930] Baísi tra oc tothlogud in gilli fri ré ciana. Ro laisi trá fo deoid algis 2931] fairsium co tudchad for aithed léi. Asbert im Rib fria brathair ara 2932] mberad leis in mnaí síu no beth fo athis & no ragadsom a tír leis. 2933] Dobert iarom Eoch*aid* Ebl*ind* leis for aithed & tic Rib leó. Deich 2934] .c. a llín do feraib. Is amlaid tancatar co n-étaib & co n-almaib léo. 2935] asbertartar a ndruid friusom connách n-óeninad boí i ndan dóib orba 2936] do gabáil. scarait iarom oc Beluch da Liac. Luid Rib síar co Tir {folio 39b} 2937] Cluchi Midir *.i. Mag Find* & in M*ei*c Óic. Luid Midir chucu & capull cengalta oci 2938] co srathair fair iar marbad dosom a n-(ech) uli remi. Doberatsom a 2939] crod uli fair co ruc leó so tici Mag nArbthen .i. ait hi fil Loch Rí 2940] indiu. laigid in gerran occo and sin & siblaís a fual corbo thipra. 2941] conid hé sin tánic tairsibsium iar sin coros báid uli. conid hé Loch Ri. 2942] Luid da*no* Eocho co ránic in mBruig m*ei*c ind Oc. Tánic fer mór 2943] chucu & dlomaid dóib asind ferand & ni der*n*sat fair. Marbaid in 2944] fer da*no* a n-eochu uli ind aidchi sin. Tic in fer cétna ara bárach & 2945] asbert friu. Mairfetsa f*or* ndóeni uli innocht for se m*an*i fácthai in tír 2946] forsa táthi. Dorignis mór d'ulc frind chena for Eochaid ar n-eich uli 2947] do marbad. Cia bad áil dun techt ní etam dul cen eochu. Dob*eir* 2948] Oengus ech mór doib & c*ur*it a crod uli fair. & asbert friu cen scor ind 2949] eich & arná léictis airisium dó arnár siblad a fúal arnabad fochond báis 2950] dóib. 2951] Imtigit íar sin día domnaig isin mís medonaig ind fogomair. co 2952] rancatar Liathmuine i nUltaib. Tecait uli dia saigthin ind eich & 2953] berait a crod uli i n-óenfecht de. & niro soí nech dib aiged ind eich in 2954] frithlorg. silis in t-ech oco iar sin combo thipra. Dogní Eocho iar sin 2955] tech immon tiprait & comla f*ur*ri & oenben ocá hathigid. Ro chosain 2956] Eocho lethrigi nUlad iar sin fri Muridach m*a*c Fíachach Findamnais. --- p.96 2957] Fecht and tra náro íad in ben tiprait atraracht Lind Muni dar 2958] Líathmuni .i. don topur. & ro báded Eocho cona chlaind and acht Li Ban & 2959] Conaig & C*ur*nan onmit. Is ón Chonaing sin da*no* ro chinset Dál 2960] mBúain. & Dál Sailne. Baí trá Curnan oc taircetul doib ind locha do 2961] thichtain tairsib conid and asbertsom. > 1. 2962] Ticid ticid gebid faebra > > snaidid ethra > > 2963] ticfa Lind Muni da Liathmuni > > co llethba. > 2. 2964] Baidfid*ir* Airiu & Conaing sin lind > lethain > > 2965] snáifid Li Ban sair síar sanchan tar > cach trethain. > 2966] Fir on dosom sin ar ro boi Li Ban tri chet blia*dna* ar fut in mara & 2967] a orci i rricht dobran ina díaid cach conair no theiged can scarad fria 2968] eteir do gréss. conid si fein ro innis a imthechta do Béoan m*a*c Inli 2969] dia ragaib hí ina línaib conid and sin ro chansi inna briat*r*a sís 2970] iarom.{folio 40a} > 1. 2971] Fo Loch Echach adba dam > > 2972] ard in sceng dron dringed graig > > 2973] erdalta fo brunnib bárc > > 2974] tond mo tugi tracht mo fraig > 2. 2975] Duil echnat ind airmairi *.i. don topur* > > 2976] ní gnáth brónan for sudi > > 2977] is mairg frisi tibi gen > > 2978] in ben di thonnaib *.i. in > tipra* tuli > 3. 2979] Fossod a tond medrach mend > > 2980] mandra sál fri ainbthe hír *.i. firinni* > > 2981] tairind di*n*etan do fraig *.i. tabair haig*id* form* > > 2982] nom léic bicata*n* do thír > 4. 2983] Asta di*n*etan fort chind > > 2984] cían o ra ét locha lind > > 2985] tri chét blia*dna* o tú sund > > 2986] o bate and Eocho find > 5. 2987] Imda imned in cech du > > 2988] ní mád chin dún m*a*c na > mná > > 2989] mag i mbitis drongu ech > > 2990] conid ethair immará > > > --- > > p.97 > > 8. 2991] Tipra m*ei*c Maireda mais > > 2992] b*en*aid frais fri hadba nuis > > 2993] a llind laíchnech lethan glais > > 2994] immáteged cách dia chuis > 9. 2995] Dia mbá fo lind locha láin > > 2996] imrordus *.i.* > ríg richid ráin > > 2997] ateoch *.i. atchim* in > n-athair is náem > > 2998] atlochor braen batis báin > 10. 2999] Bása i n-ón (?) bíasta n-oll > > 3000] ro snadius muir medrach mend > > 3001] domfuc tond ós Letha (?) lind > > 3002] i rricht íaich acht mo chend > 11. 3003] Ciapsa duine ciapsa bled > > 3004] rom charsat máil maigi Breg > > 3005] nírbo lesainm básá lí > > 3006] rom anacht rí rethes ler > 12. 3007] Máré matan matan Mairt > > 3008] ní fúar ethar ni fúar bairc > > 3009] is and dolluid ba scél ngle > > 3010] Lind Muni da Líathmune > 13. 3011] Fó mo matan do Maig Cecht > > 3012] son forcetul imomracht > > 3013] siachtsom donend & úacht > > 3014] domruacht tond fri trethan tracht > 14. 3015] M'oenurán im romra ró > > 3016] ro snó farrci garb a glend > > 3017] mé muc mara méthas tond > > 3018] baíthium anfud mílach mend > 15. 3019] Ardomneat anfuth úar > > 3020] fri uarfarrci dulgi fál > > 3021] murbrucht Locha Echachach ain > > 3022] cenid mé in murgelt már > 16. 3023] Doraingert Curnan cét gal > > 3024] in scel sa dodeochad dún > > 3025] tipra ro boí inar tig > > 3026] is sí non c*ur*fed dar múr > > > --- > > p.98 > > 19. 3027] Fota mo chomnaidi sund > > 3028] am*al* rom ordaig mo rí > > 3029] mar rom chertaig Día do nim > > 3030] ar cind ind fir Brenaind bí > 20. 3031] Na téig a Brénaind na teig > > 3032] conid arlasar do léir > > 3033] innis dam ar Dia do nim > > 3034] cia rí dofil for Loch Léin > 21. 3035] Atb*er*sa frit ní rád mer > > 3036] is rí Fiachna formna gil > > 3037] ro techt aichnid o m*a*c Dé > > 3038] inné dodechaid do nim > 22. 3039] Fomtiu do chach crad m*ei*c Dé > > 3040] dáig iss e *co*nic cach ní > > 3041] comsid na náem násad n-an > > 3042] Día már *midedar cach ní* > 23. 3043] Nirbo mé in murgeilt már > > 3044] nirbó mé in traignech thrén > > 3045] blaisiu magri matan moch > > 3046] fó Loch Echach adba én > 24. 3047] Mithig damsa dul for cel > > 3048] scarad frim etal bes ni rom > > 3049] blaisiu maigri matan moch > > 3050] fo Loch Echach adba dam.f. > 25. 3051] Gudim Brénaind tria bith sír > > 3052] hi céin béo fo lindib lo > > 3053] cobair fir a culchi chíar > > 3054] rom áin co cían funchi fó.fó .L. > {folio 40b} > 27. 3055] Tipra m*ei*c Maireda mais > > 3056] f*or* luid laiss lodomar dó. > > 3057] úasu immi ro as muir > > 3058] & is tír hi fuil fó.fo L*och* E. > 3059] Iss *ed* sin da*no* is mó ro scail Ultu fo Érind tomaidb Locha Echach. 3060] fo thír. Doratad da*no* ainm do Lí Ban iarna baisted .i. Murgen .i. 3061] gein mara. a leth na bratan ro boi & a lleth n-aill na duni. is disi 3062] ro chet in senchaid na runnu sa. --- p.99 > 1. 3063] M*ur*gein is gein co mbúadaib > > 3064] ingen Echach imuallaig > > 3065] dochúaid sech císu co cert > > 3066] cé dorat Ísu i n-anrecht > 2. 3067] Ro char in ben secech treib > > 3068] Lí Ban ingen ind fir sein > > 3069] ro airbir bith fon tsruth trom > > 3070] noco tard guth do Cholom. > 3. 3071] A llos a lín is a c*r*aind > > 3072] Beoan iascairi Comgaill > > 3073] dosrat iarna taistel tair > > 3074] coro baisted i ndabaig > 4. 3075] Ingnad in richt as baí lus > > 3076] Dia dorigni in firt follus > > 3077] a drech abban ceirbo cacht > > 3078] a lleth do bratan bitbalc > 5. 3079] Día n-ebart carais m'áeda > > 3080] Oengus h*ua* Aiblen áebda > > 3081] moe > mó Dia is ada sin > > 3082] gein mór in mara M*ur*gein.M. is .g. > 3083] Lí Ban tra & Airiu da ingin Echach Find m*ei*c Maireda. ro baided 3084] Airiu ben C*ur*nan and. atbath da*no* C*ur*nan dia c*um*aid side inde Carnd 3085] Conan no*min*at*ur*. ar ec C*ur*nan and sin. 3086] Blia*dain* lan tra do Li Ban ina gríanan fón loch & a mesan inna 3087] farrud and & Dia oca anacul ar uscib Locha hEchach. Co n-érbairtsi 3088] i n-araili lo and. A Chomdi for si mogenair no bíad i rricht na 3089] mbratan co mbeth sechn*ón* in mara for comsnam friu. Ro soiedsi 3090] iar sin i rricht bratan & ro soied a orci i rricht dobran. co mbíd na 3091] degaidsi fóna uscib & fóna m*ur*ib cach conair no imthigedsi for cach 3092] n-aird. Co rabisi ó amsir Echach m*ei*c Maireda co amsir Comgaill 3093] Bendchair fon n-innas sin. 3094] Ro laí Comgall úaid Beoán m*a*c Indli o Thig Da Beóc co Roim do 3095] accallaim Grigair for cend uird & riagla. In tan im ro batar lucht 3096] c*ur*aig Beoan oc imr*um* forsind farrci co cúalatar celebrad aingel fon 3097] churuch. Coro íarfaig Beoán cid dia ta in celebad sa for se. Messi 3098] dogní for Li Ban. Cia thusa for Bean. Li Ban ingen Echach m*ei*c 3099] Maireda missi for si. cid fotera duit bith amlaid sin ar esium. Attú 3100] tri chét bliad*na* fond farrci for si. & is dó tanac {folio 41a} dia innisin duitsiu --- p.100 3101] mo dala chucutsu síar co Inb*er* Ollorba. & frithailt*er* misi acaibsi for 3102] naemaib Dail Araide isind ló sa hi cind bliad*na* & abairsiu fri Comgall 3103] & frisna naemaib olchena insein. Ni ebur sin for Beoan acht m*an*i 3104] thucthar a log dam. Cia log connaigi ol isi. t'adnacul oc*um*sa fein im 3105] manist*ir*. Rot fiasu sin tra ol isi. 3106] Tánic Beoán anair íar sin & ro innis do Chomgall & dona cleirchi 3107] olchena scéla na m*ur*gelti. Tánic in bliadain ass foi sin & ro indiltea 3108] na lina & ro gabadsi i llín Fergusa o Míliuc. Tucad co tír hí iar sin & 3109] ba ingnad a túrascbail & a delb. Tancatar sochaidi dia descin & sí 3110] isind ethur & usci impi and. Ro boí toisech ua Conaing and cumma 3111] cáich & brat corcra immi. Ro boisi da*no* ocá sírdescin s*id*e. Ro íarfacht 3112] in t-óclaech di masa th'airi téit don brut for se rot fia. Ac for si ni 3113] hairi atú ca descin et*ir* acht brat corcra ro boi im Eochaid in lá 3114] ro báided hé. Rath fortsu da*no* for si & for fir t'inaid ina log sin. & 3115] nirab écen iarfaigid fir t'inaid do g*ré*s. in cach airiucht i mbia. Tánic 3116] laech forgrainni dub mór & ro marbsi*d*e a mesansi. Foracaibsi doside 3117] & día thúaith a ngaisced fora n-ottraigib. & can a n-uilc do dígail dóib 3118] nó coro t*r*oisctis accisi. slechtaid in t-oclaech di iar sin. 3119] Ro boi íarom imcosn*am* impisi. Asbert Comgall robo leis hí ar is 3120] na ferund ro gabad hí. Asbert da*no* Fergus robo leis hí ar is na lín 3121] tarras hi. Ro raid Beoan da*no* corbo leis hi ar ro gell fein dó. Ro 3122] t*r*oiscet ule inna naim sin tra co rucad Dia breith etorro imma 3123] n-imresain. Asbert in t-aingel friaraili nduni and. Ticfat da dam 3124] allaid i mbarach for se a Carnd Airend & tabraidsi in carpat foraib 3125] for se & in leth bertait sin hí lecidsi dóib. Tancatar na daim arna 3126] bárach am*al* ro thi*n*gell in t-aingel & rucsat hí co Tech Da Beóc. 3127] Tucsat na clérig a rogo di iar sin .i. a baisted & a tocht doch*um* nimi 3128] fo chetóir. isind uair sin.l^ a fuirech in comfot cétna & a techt doch*um* 3129] nimi íar sírsaeglaib. Iss e roga rucsi {folio 41b} a éstecht and sin. Ro baist 3130] Comgall hí & iss é ainm dorat di Muirgein .i. gein in mara. l^ Muirgeilt 3131] .i. geilt in mara. Ainm n-aill di da*no* Funchi. 3132] Dognit*er* da*no* ferta & mirmaili trethisi and sin. & ita am*al* cach 3133] naemóig co n-onoir & co n-airmiten am*al* dorid*n**acht* Dia di i 3134] nnim. --- p.101 3135] Fotha Catha Cnucha inso ------------------------------ 3136] DIA mboí Cathair Mór m*a*c Fedelmthi Fir Urglais m*ei*c Cormaic 3137] Geltai Gaíth i rrigi Temnach & Cond Cétchathach hi 3138] Cenandos hi F*er*and Rigdomna Boí druí amra la Cathair .i. Nuadu 3139] m*a*c Achi m*eic* Da Thi m*ei*c Brocain m*ei*c Fintain do thuaith Da Thi a 3140] Bregaib. Boí in drui oc iarraid feraind i lLaignib for Cathair. ar 3141] rofit*ir* combad i lLaignib no beth a chomarbus Dob*eir* Cathair a thoga 3142] tíri dó. Iss *ed* ferand ro thog in druí .i. Almu. Rob i robo banceli do 3143] Núadait .i. Almu ingen Becain. Ro cumtaiged dún ocan druid and sin 3144] i nAlmain & ro comled alamu dia sund corbo aengel uli. & combad 3145] de sin no beth Almu f*ur*ri dia n-ebrad > 1. 3146] Oengel in dun dremni drend > > 3147] mar no gabad ael Erend. > > 3148] dond alamain tuc dia thig > > 3149] is de ata almu ar Almain. > 3150] Ro boí ben Núadat .i. Almu oc iarraid a anma do bith forsin cnuc 3151] & tucad disi ind ascid sin .i. a ainm do bith forsin chnuc ar is inti 3152] ro ad*n**acht* iar tain dia n-ebrad. > 1. 3153] Almu rop alaind in ben. > > 3154] ben Núadat móir m*ei*c > Aiched. > > 3155] ro cuinnig ba fír in dál > > 3156] a ainm for in cnuc comlán. > 3157] Boí m*a*c sainemail oc Nuadai*t* .i. Tadg m*a*c Nuadat. Raíriu ingen 3158] Duind Duma a banchéli sidé. Druí amra da*no* Tadg. Tanic bás do 3159] Núadait & ro ácaib a dún am*al* ro boí oca m*a*c. & iss é Tadg bá druí do 3160] Chathaír dar ési a athar. B*er*t Raíriu ingin do Thadg {folio 42a} .i. M*ur*ni 3161] Muncaim a *h*ainm. Ro ás gnóe móir i*n*n ingin isin co mbítís m*ei*c ríg 3162] & roflatha na Erend oca tochra. Boí da*no* C*um*mall m*a*c Trénmoír 3163] rigfénnid Her*end* fri láim Cuind. Boisidé da*no* cumma cháich oc 3164] iarraid na ing*in*i. Dobreth Nuado éra f(air) ar rofit*ir* combad tremit 3165] no biad scarad dó fri Almain. Inund mathair do Ch*um*all & d'athair 3166] Cuind .i. do Fedelmid Rech*tmar*. --- p.102 3167] Tic trá C*um*all & berid ar écin M*ur*ni for aithed leis ar ní thucad 3168] dó chena hí. Tic Tadg co Cond & innisid dó a sarugud o Chumall. & 3169] gabais fri grisad Cuind & oca imdercad. Faídid Cond techta co 3170] C*um*all & asbert fris Ériu d'ácbáil l^ a ingen do thabairt do Thadg. 3171] Asbert C*um*all na tibred acht is ca*ch* ní dobérad & nibád sí in ben. 3172] Faídis Cond a amsaig & U*ur*grend m*a*c Lugdach Cuirr rí Luagni. & 3173] Dáiri D*er*c m*a*c Echach & Áed a m*a*c is frisside atberthe Goll íar tain 3174] do saigid C*um*maill. 3175] Tinolaid C*um*all a soc*r*aiti chucu & doberar cath Cnucha etorro & 3176] marbthair C*um*mall and & c*ur*th*ir* ár a muntiri. Dofuit C*um*all la 3177] Goll m*a*c Morna. Gonais Luchet Goll ina rosc cor mill a suil conid 3178] de rod lil Goll de conid de asbert. > 1. 3179] Áed ba ainm do m*a*c Dáiri > > 3180] díar gáet Luchet co n-áni. > > 3181] ó ro gáet in laigni trom > > 3182] airi *con*rate fris Goll. > 3183] Márbais Goll Luchet. Is de sin da*no* ro boí fích bunaid et*er* maccu 3184] Morna & Find. Dá ainm ro bátar for Dairi .i. Morna & Dairi 3185] Luid M*ur*ni iar sin co Cond ar ro diúlt a athair di & nir leic cuci hí 3186] ar robo torrach hi & asbert fria munt*ir* a breoad. & arai nir lam a 3187] mmudugud {folio 42b} fri Cond. Ro boí ind ingen oca iarfaigid do Chund 3188] cinnas dogenad. Asbert Cond eirg for se co Fiacail m*a*c Conchind 3189] co Temraig Mairci & dentar th'asait and ar d*ér*fíur do Ch*um*all ben 3190] Fiacla .i. Bodball Bendron. Luid Condla gilla Cuind lei dia idnacul. 3191] co ranic tech Fiacla co Temraig Mairci. *Ro ferad* fáelti frisin n-ingin 3192] and sin. & robo maith a rrochtain and. Ro hasaited ind ingen iar tain 3193] & b*er*t m*a*c & dobreta Demni d'anmum dó. 3194] Ailt*ir* in m*a*c iar tain leo corbo tualaing fogla do den*um* for cach 3195] n-aen rop escarait dó. Fuacraid da*no* cath l^ comrac oenfír for Tadg l^ 3196] lanéraic a athar do thabairt dó. Asbert Tadg co tibred breith do ind. 3197] Rucad in bret & is si in breth rucad do .i. Almu am*al* ro boí do lecun 3198] dó ar dilsi & Tadg dia facbail. Doronad amlaid ro fcaib Tadg Almain 3199] do Find & tanic co Túaith Da Thi coa ferand duthaig fesin & ro aitreb i 3200] Cnuc Réin frisi rait*er* Tulach Taidg indiu. ar is uadsom rait*er* Tulach 3201] Taidg fria. o sin co sudi. conid de sin asbert inso. > 1. 3202] Cuinchis Find for Tadg na tor > > 3203] i C*um*all mór do marbod. > > 3204] cath can chardi co ca*n* dáil > > 3205] l^ comrac oenfir d'fagbail > > > --- > > p.103 > > 4. 3206] Tadg uair nír tualaing catha > > 3207] i n-agid na ardflatha. > > 3208] ro fac leis ba loor do > > 3209] mar ro boi uli Almo. > 3210] Docoid Find i nAlamain iar tain & ro aittreb inti & is sí robo dunarus 3211] bunaid dó céin robo béo. 3212] Doroni Find & Goll síd iar tain & doratad eric athar o claind 3213] Morna do Find. & batar co sidamail noco tarla etorro i Temair Lúac*r*a 3214] imman muic Slanga & im banb Sinna m*ei*c Mail Enaig do marbad. 3215] día n-ebrad. > 1. 3216] Ar sin doronsatar síd > > 3217] Find & Goll *co* meit gnim. > > 3218] co torchair banb Sinna dé > > 3219] mon muic hi Temair Luacrae. > --- p.104 3220] *Slicht Libair Budi Slani* --------------------------------- ### 3221] Seirgligi Con Cul*aind* inso sís & óenét Emire 3222] OENACH dogníthe la Ultu cecha bliadna .i. tri lá ría samfuin 3223] & tri laa iarma & lathe na samna feisne. Iss *ed* eret no bitis 3224] Ulaid insin i mMaig Murthemni. oc ferthain óenaig na samna cecha 3225] bliad*na*. & ni rabe isin bith ní dognethe in n-eret sin léu acht cluchi & 3226] céti & ánius & aibinnius. & longad & tomailt conid de sin atát na trenae 3227] samna sechnón na hErend. 3228] Fechtas and tra fertha óenach la hUltu i mMaig M*ur*themni. & ba 3229] hairi no fertha leu fo bith tab*ar*ta do chách a chomraime & a gascid 3230] do g*ré*s cecha samna. Ba bés leu da*no* di ág inna comraime ferthain 3231] ind óenaig .i. *rind* aurlabra cech fir no marbtais do thabairt inna 3232] mbossán. & dobertis aurlabrai na cethrae do ilugud na comram hi 3233] sudiu & dobered cách a chomram and sin ós aird acht bá cách ar úair. 3234] & is amlaid dognítis sin a claidib fora slíastaib in tan dognítís in 3235] comram. Ar imsoítis a claidib friu in tan dognítis gúchomram. 3236] Deithb*ir* ón ar no labraitis demna friu dia n-armaib conid de batir 3237] comarchi forro a n-airm. 3238] Tancatar Ul*aid* uli dochom ind oenaig acht dias namma .i. Conall 3239] Cernach & Fergus m*a*c Roig. Ferthair a n-óenach ol Ulaid ni firfid*er* 3240] ol Cu *Chu*l*aind* co tí Conall & Fergus fo bíth ba haiti dó Fergus & ba 3241] comalta Conall C*er*nach. Asbert Sencha iarom. imb*er*th*ar* fidcella dún 3242] coléic & canit*er* drechta & agat clesamnaig. Dogníth*er* iarom aní sin. 3243] A mbátar and iarom tairnid enlaith forsin loch ocaib. ní batar i 3244] nÉre énlaith ba caíni. Batar imtholtanaig na mná imna heónu 3245] imdarubart fair. Gabais cách dib immarbaig a mmuin a celi im 3246] gabail na n-én. Asbert Ethne Aitencáithrech ben Conchob*air* 3247] asagussim én cechtar mo da gúaland {folio 43b} dind énlaith ucut. Assagussem 3248] uli ol na mná aní sin. Má gabtair do neoch is damsa cetagébthar ol 3249] Ethne Inguba ben Con Cul*aind*. Cid dogénam ol na mná. ni *handsa* 3250] for Leborcham ingen Oa & Adairce rigasa úaib do chuinchid 3251] Con Cul*aind*. --- p.105 3252] Luid iarom Coin Cul*aind* & asbert fris. is ail dona mnáib ind 3253] eoin ucut úatsiu. Atetha a claideb do imb*ir*t f*ur*ri. Ni fogbat 3254] merdrecha Ul*ad* a n-aill acht foraim én dóib do thabairt fornd indiu. 3255] Ni cóir duit ém for Leborcham fúasnad friu ár is triut atá in tres anim fil 3256] for mnáib Ul*ad* .i. guille. ar it é téora anmi fil for mnaib Ul*ad* .i. cluíne 3257] & minde & guille. ár cech ben ro charastar Conall Cernach. ba clóen cach 3258] b*en* da*no* ro charastár Cúscraid M*en*d Macha m*a*c Conchob*air* dobered 3259] f*or*minde fora erlabrai atá samlaid. cech b*en* ro charastar *Coin* Cul*aind* 3260] no gollad iarom a rosc fo chosmailius Con Cul*aind* & ara seirc ar bá dá*n* 3261] dosom in tan ba n-olc menma no slocad indala suil conna roched corr 3262] inna chind. Dotéirged indala n-aí immach commeit chori cholbthaigi. 3263] Indel dún in carpat a Laich ol Cu *Chu*l*aind*. Indlis Lóeg iarom in 3264] carpat & téit Cu C*hu*l*aind* sin carpat. & ataig taithbéim dia claidiub 3265] dóib co ruildetar a mbossa & a n-eti dind usciu. Nos gaibet uli iarom & 3266] dosb*er*tatatár leo. & fodailset dona mnáib conná rabi ben nád riss*ed* dá én 3267] diib acht Ethne Ingubai a hóenur. Tánic de iarom coa mnaí fessin. 3268] Is olc do menma ol Cu C*hu*l*aind* fria. Ní holc ol Ethne. úair is uaim 3269] fodailt*er* doib. Is dethb*ir* dait ol si ni fil diib mnaí nachit charad no ná 3270] beth cuit dait. Uair mád messi ni fil cuit do nách ailiu inniumsa acht 3271] duitsiu th'óenur. Nábad olc do menma trá ol Cu C*hu*l*aind* dia tísat 3272] eóin Mag M*ur*themni l^ Boind in da én ba haildem dib duticfat. 3273] Nibo chían iarom co n-accatar da én forsind loch & rond dercóir 3274] etorro. Cansit ceól mbec. Torchair cotlud forsin slóg. Atraig 3275] Cu C*hu*l*aind* a ndoc*um*. día coistithe frim or Láeg & ol Ethne ní rigtha 3276] chucu. ar itá nách cumachta fora cul na n-én sa atethatár eóin damsa 3277] chena. In dóig bát dom éligudsa ón ol C*u* C*hu*l*aind*. Gaibthi cloich 3278] isin tailm a Loíg. Geibthi Lóeg íarom {folio 44a} cloich & dob*eir* isin tailm. 3279] Dosleci Cu C*hu*l*aind* cloich foraib. Focairt imroll. Fe amae ol se. 3280] Gaibid cloich n-aile. Dosleic dóib & luid seocu. Am trúsa tra ol se 3281] ó gabussa gaisced niro la imroll mo urch*ur* cussindiu. Fochairt a 3282] chroísig forro co lluid tré scíath n-ete indala heóin la sodain. Lotair 3283] foa lind. 3284] Dotháet Cu C*hu*l*aind* iar sin co tard a druim frisin liic & ba holc a 3285] menma leis & dofuit cotlud fair. Co n-accai in da mnaí cucai. Indala 3286] n-ai brat úaine impe. Alaili brat corcra cóicdíabail im sude. Dolluid 3287] in b*en* cosin brot úane chucai & tibid gen fris. & dobert béim dind 3288] echfleisc dó. Dotháet alaili cucai da*no* & tibid fris & nod slaid fón alt 3289] cétna. & batar fri cíana móir oca si*n* .i. cechtar dé immasech cucai 3290] beus dia bualad combo marb acht bec. Lotir úad iarom 3291] Arigsitar Ulaid uli aní sin & asbertatár ara nduscide. Acc ol 3292] Fergus nachi nglúasid res atchi. Atracht iarom trena chotlud. Cid --- p.106 3293] dotrónad ol Ul*aid* fris. Niro fet iarom a n-acallaim. Nom berar 3294] for se dom sergligu .i. don Teti Bricc. naba do Dún Imrith. l^ do 3295] Dún Delca. Not bertar do saigid Emiri do Dún Delca for Láeg. 3296] Aicc ol se mo breith don Teti Bric. Berair ass iarom co mboí co cend 3297] mbliad*na* isin magin sin cen labrad fri nech etir. 3298] Lathi n-and resin tsamfuin aile cind bliad*na*. A mbátar Ulaid 3299] imbi isin taig .i. Fergus et*ir* & fraigid. Conall Cernach etir & crand. 3300] Lugaid Reóderg etir & adart. Ethne Ingubai fria chossa. A mbatar 3301] iarom fón samail sin tánic fer chucu isa tech & dessid forsind airiniuch 3302] na imdai i mboí Cu C*hu*l*aind*. Cid dottucai and sin ol Conall Cernach. 3303] Ni *handsa* ol se. Mád ina sláinti ind fir fil sund robad chomairche ar 3304] Ultaib ulib. inid i lobrai & i n-íngás da*no* atá is móo de as comairche 3305] airthiu. Ní agur nech iarom uair is dia acallaim dodeochad. Tathut 3306] fáelte ni áigth*er* ní ol Ul*aid*. Atraig iar sin inna sesam & gabais doib 3307] inna rundu sa sis iarom.{folio 44b} > 1. 3308] A Cu Culaind fot galar > > 3309] nibo sirsan in t-anad > > 3310] not ícfitís díamtis lat > > 3311] ingena Aeda Abrat > 2. 3312] Asbert Li Ban i mMaig C*ru*aich > > 3313] bís for deis Labrada Lúaith > > 3314] robad cridiscel la Faind > > 3315] coibligi fri Coin Culaind > 3. 3316] Robad inmain lá mád fír > > 3317] ricfed Cu C*hu*l*aind* mo thir > > 3318] ra mbiad arcat & ór > > 3319] ro mbiad mór fina do ól > 4. 3320] Diammad chara dam co se > > 3321] Cu *Chu*l*aind* m*a*c Soalte > > 3322] i n-atconnarc ina súan > > 3323] bes atcoad cena slúag > 5. 3324] I mMaig M*ur*themni s*un*t tess > > 3325] aidchi samna nib amles > > 3326] domficfe uaimse Li Ban > > 3327] a Cu C*hu*l*aind* cot galar.a Cul^. c. > 3328] Coich thussu ol iat. messi Óengus m*a*c Áeda Abrat ol se. Luid 3329] úadib iarom in fer & ni fetatar cia deochaid l^ can do*n*luid. Atraig 3330] æu æ*hu*l*aind* ina sudi iarom & labrais iar sin. Bá mithig ém ol Ul*aid* 3331] aní sin isnith cid a ndotrónad. Atconnarc ém ol se aislingi immón --- p.107 3332] samain innuraid. Adfét dóib uli am*al* atchonnairc. Cíd dogentar 3333] di su*n*d a popa Choncobair ol Cu *Chu*l*aind*. Dogéntar ol Concob*ar* 3334] orta co rís in corthe cétna. 3335] Luid Cu C*hu*l*aind* ass iarom coránic in corthe co n-accai in mnaí 3336] bruit úani chucai. Maith sin a Cu C*hu*l*aind* ol si. Ní maith dún ém cid 3337] for t*úr*usi chucund innuraid ol Cu C*hu*l*aind*. Ní du for fogail ém ol si 3338] dodeochammárni acht is do chuinchid for caratraid. Dodeochadsa 3339] ém dot acallaimsiu ol in b*en* o Faind ingin Aeda Abrat ros léci 3340] Manandan m*a*c Lir. & dorat seirc duitsiu iarom. Li Ban da*no* 3341] m'ainmse féin. Timarnad duit iarom óm céliú o Labraid Luathlam ar 3342] claideb. Dob*ér*a deit in mnai ar debaid n-óenlai leis fri Senach 3343] Síaborthe & fri Ecdaig nIúil & fri Eogan nInb*ir*. Nim tha maith em 3344] ol se do chath fri firu indiu. Bid gar úar aní sin or Li Ban. Bía 3345] slan & doformastar deit a ndotesta dit nirt. Is denta dait ar Labraid 3346] ani sin ar is e láech as dech di ocaib domain. Cisi airm hi tas*id*e for 3347] Cu C*hu*l*aind*. Itá i mMaig Mell ol si. Is ferr damsa techt leth n-aill 3348] ol ind ingen. Táet Laeg lat ol Cu *Chu*l*aind* d'fis in tiri asa tudchad. 3349] Taet iarom oLi Ban. 3350] Lotar iarom co rancatar co airm i mboí Fand.{folio 45a} Tic iarom Li Ban 3351] dia saigid Loíg & geibthi ar gúalaind. Ni raga ass tra a Loig ol Fand 3352] indiu i mbethu acht m*an*it ainge ben. Nibo ed as mó ro gnathaigsem 3353] dún custrathsa for Loeg bancomarchi. Appraind & bithappraind 3354] nach hé Cu C*hu*l*aind* fil it richt indossa or Lí Ban. Bád maith limsa 3355] da*no* combad hé no beth and for Láeg. 3356] Lotar ass iarom *co* rancatar tóeb na indse. Co n-accatar in 3357] lungine crédume forsind loch ara cind. Tiagait íarom isin lunga & 3358] tíagait isin n-insi & lotar do dorus tige co n-accatar in fer chuc*h*u is 3359] and asbert Lí ban fris > 1. 3360] Cate Labraid Luath lám ar claideb > > 3361] as cend mbuden mbúada. > > 3362] búaid úas chret charpait glinni > > 3363] dercas rinni ruada. > 3364] Frisgart dissi in fer iar sin co n-epert so fria. > 1. 3365] Atá Labraid luithe cland > > 3366] nibá mall bid imda. > > 3367] tinol catha cuirth*er* ár > > 3368] dia*m*bá lan Mag Fidgae > 3369] Tíagait iarom isa tech co n-accatar tri cóechto imdad istig. & tri 3370] coícait ban indib. Fersait ule faelti fri Lóeg. Is *ed* asbertatar ulí fris. --- p.108 3371] Fo chen duit a Loig di ag neich las tudchad & o tudchad & dit dáig 3372] fesni. Cid dogena fechtsa a Loig for Lí Ban in raga do acallaim 3373] Fainde coléic. Ragat acht co fíasur in n-airm atá. Ni *handsa*. Atá i 3374] n-airicul fo leith ol Lí Ban. Lotar iarom día hacallaim. & feraiss*id*e 3375] fáelte friu fon innas cétna. Fand di*diu* ingen Áeda Abrat .i. áed tene 3376] is hé tene na súla in m*a*c imlesen. Fand iarom ainm na dére dotháet 3377] tairis. Ara glaini ro ainmniged disi sin & ara coími ar ní boí isin bith 3378] frisa samailte chena. In tan mbátar and iarom co cúalatar culgaire 3379] carpait Labrada dund insi. Is olc menma Labrada indiu ol Li Ban. 3380] Tíagam día ac{folio 45b}callaim. Tíagait ass immach. & ferais Li Ban faelti 3381] fris. co n-epert. > r.1. 3382] Fo chen Labraid Lúath > > 3383] lam ar claideb > > 3384] comarbae buidne > > 3385] snede slegaige > > 3386] slaidid scíathu > > 3387] scailid gou > > 3388] créchtnaigid c*ur*pu > > 3389] gonaid sóeru > > 3390] saigid oirgniu > > 3391] aildiu innaib > > 3392] manraid slúagu > > 3393] sreid muíne > > 3394] fobartach fían fo chen.fo ch*en* Lab*raid*. > 3395] Nis frecart Lab*raid* beus & asbert ind ingen atheruch. > r.1. 3396] Fo chen Lab*raid* Lúath > > 3397] lam ar claideb augra > > 3398] urlam do rath > > 3399] rurtech do chách > > 3400] saigthech do cath > > 3401] créchtach a thóeb > > 3402] cundail a bríathar > > 3403] brigach a chert > > 3404] cartach a flaith > > 3405] laimtech a des > > 3406] diglach a gus. > > 3407] tinben laeochu > > 3408] Lab*raid* fo chen.f. L. > 3409] Niro regart beus Lab*raid* canaidsi laíd n-aili affridissi. --- p.109 > r.1. 3410] Fo chen Lab*raid* Lúath > > 3411] lam ar claidem > > 3412] láechdu ócaib > > 3413] uallchu murib > > 3414] manraid gossa. > > 3415] gniid cathu > > 3416] críathraid ócu > > 3417] tocbaid lobru > > 3418] tairnid triunu > > 3419] fo chen Lab*raid*.f.L. > 3420] Ní maith a n-asb*er*i a ben ol inti Lab*raid* conid and asbert. > r.1. 3421] Ni ual na húabur dam a ben > > 3422] na*ch* ardarcnid mellchai mescthair ar cond > > 3423] rechmi cath n-imrind n-imda n-imamnas > > 3424] imberta claideb nderg ar dornaib desaib > > 3425] tuathaib ilib oenchridiu Echdach Iúil > > 3426] nitan bi nach n-úall. > > 3427] ni uall ní uabar dam a ben. > 3428] Bad maith lat do menma tra ol in ben or Li Ban fris atá Lóerg ara 3429] Con Culaind sund & timarnád duit úad doticfa slóg úad. Ferais 3430] Labraid faelti fris iarom a n-asbert. Fo chen duit a Laíg fo bíth na 3431] mná las tánac & in cháich o tudchad. Dó duit do tig a Laíg or 3432] Lab*raid* & ragaid Lí Ban it díaid. 3433] Tic Laeg ass iarom co Emain & adfet a scéla do Choin Cul*aind* & 3434] do chach olchena. Atraig Cu C*hu*l*aind* iar sin na sudi. & dobert láim 3435] dara agid & acallais Láeg co glé & ba nertiti leis a menma na scéla 3436] adfiadar do in gilla. {folio 46a} 3437] Baí da*no* terchomrac oc crethri ollchoecedaib Her*end* ind inbaid 3438] sin dús in faigbitis nech bad toga leo dia tibertis rígi nErend. Úair 3439] bá holc leo tilach airechais & tigernais Her*end* .i. Temair a bith cen 3440] rechtgi ríg f*ur*ri. & bá olc léo na túatha cen smacht rig oc coc*er*tad a 3441] cotrebi. Ár bátar fir Her*end* cen smacht ríg forro fri re .uii. mbliad*na* 3442] iar ndith Conaire i mBrudin Dá Derca c*us*sin mórdail sin cethri cóiced 3443] nErend hi Temraig na rig hi tig Erc m*ei*c Corpri Niad Fer. 3444] At íat so im ríg bátar isin dail sin .i. Medb & Ailill. Cú Roí & 3445] Tigernach Tétbannach m*a*c Luchtai & Find m*a*c Rossa. Ní dentais 3446] iarom ind fir sea comairli ríg fri Ultu fo bith ar is d'óenóentaib bátar 3447] ind fir se hi cend Ul*ad*. 3448] Dognith*er* iarom tarbfes leo and sin co fíastais esti cía 3449] día tibertais rigi. --- p.110 3450] Is amlaid dognithe in tarbfes sin .i. tarb find do marbad & óenfer 3451] do cathim a satha día eóil & da enbruthi. & cotlud dó fón saith sin. & 3452] ór firindi do cantain do cethri drudib fair & atchíthe dó i n-aslingi 3453] innas ind fir no rígfaide and asa deilb & asa t*ur*ascbail & innas ind 3454] oprid dognith. Díuchtrais in fer asa chotlud & adfíadar a res dona 3455] rigaib .i. móethoclaech sáer sonairt co nda c*r*is derca tairis & sé os 3456] adart fir i sirc i nEmain Macha. 3457] Faidit*ir* iarom techta frisin co Emain. Is and sin bátar Ul*aid* ina 3458] t*ur*chomruc im Choncob*or* i nEmain in tan sin & Cu C*hu*l*aind* ina 3459] seirgligu and. Atfiadat a scéla do Choncob*or* & do mathib Ul*ad* 3460] olchena. Fil linni m*a*c sáer socen*eoi*l fon samail sin ol Concob*ar* .i. 3461] Lugaid Réoderg m*a*c na tri Find Emna dalta Con Cul*aind* fil os adart 3462] na himda thall amne oc urgartigud a aiti .i. Con Cul*aind* fil hi sirg. 3463] Atraig Cu Cul*aind* andaide & gebid for tecosc a daltai conid and 3464] asbert.{folio 46b} > 1. 3466] Nirbat taerrechtach debtha dene dóergairce. > > 3467] Nirbat dísc*ir* dóichlech > díummasach. > > 3468] Nibbát ecal ocal opond esamain. > > 3469] Nipát tairne ó main mandartha > mesctha. > > 3470] Nibat dergnat colla coirme hi tig rurech. > > 3471] Nibat ilfurig im írad n-echtrand. > > 3472] Ní sáis daine dochla > díchumaing. > > 3473] Ní íadat iubaili for étechu > ail. > > 3474] Airlit*er cum*ni cóich cormarbai > cré. > > 3475] Cuibsigt*er* sencaid sin co firinne fiu hit > fíadnaisi. > > 3476] Finnatar bethamain brathir scéo mbroga. > > 3477] Mrogatar genelaigi gesci úa genit*er* > gein. > > 3478] Gairt*er* bi beoaigt*er* fri oethu. airm > irro trebsat mairm. > > 3479] Maínigt*er* comarbai fora thechtu > thoich. > > 3480] Toc*um*lúat anfini coa nemthe nert. > > 3481] Ni fresnesea co labur. > > 3482] Ni aisneisea co glórach. > > 3483] Ní fuirse. > > 3484] Ní chuitbe. > > 3485] Ní faitchith*er* senori. > > 3486] Nipá mithomtinach o neoch. > > 3487] Ní géis co ansa. > > 3488] Ni ettis nech cena domanches. > > > --- > > p.111 > > > > 3489] Caínoís. Caínéra. > Caínairlice. > > 3490] Bát umal múnta ó > gáethaib. > > 3491] Bat c*um*nech coisc ót senaib. > > 3492] Bát seichmech ríagla athardai. > > 3493] Nipat úarc*r*aidech im chardiu. > > 3494] Bat gusmar im naimtiu. > > 3495] Nipa frithenech debtha hit ilchomraicib. > > 3496] Nirbat scelach athcossanach. > > 3497] Ni faisce. > > 3498] Ni thaisce ní. > > 3499] Níba torba. > > 3500] Consecha do cursachad i *n*gnímaib antechtai. > > 3501] Ni chomainse th'irinne ar thoil daine. > > 3502] Nibát athboingid ar narbat aithrech. > > 3503] Nibat comromach ar nábat miscnech. > > 3504] Nirbat lesc ar narbat meirb. > > 3505] Nirbat roescid arnabat doescair. > > 3506] Ardotchuibdig fri sechem na mbriathar sin a > m*ei*c. > 3507] Is and asbert Lugaid inso sis fri Coin Cul*aind.* > 1. 3508] Ed as mait a mbith ule > > 3509] arin festar cach dune > > 3510] noco teseba ní de > > 3511] firfaider mádurise. > 3512] Luid Lugaid iar sin frisna techtaib co Temraig & gongarar garm 3513] rigi dó & fais hi Temraig ind aidchi sin & luid cach dia m*en*nut iar sin. 3514] Imthusa im Con Cul*aind* iss *ed* adfíastar sund coleic. {folio 47a}Do duit uaim 3515] a Laíg for Cu C*hu*l*aind* co airm hi ta Emer & innis condat mná sidi 3516] rom thathigset & rom admilset & apair fria is ferr a chách itosa & táet 3517] dom indnaigid. is and asbert in gilla oc nertad Con C*u*l*aind* inso. > 1. 3518] Mór espa do láech > > 3519] laigi fri súan serglige. > > 3520] ar donadbat genaiti *.i. > mna* > > 3521] áesa a Tenmag Trogaigi. *.i. a Maig Mell* > > 3522] condot rodbsat > > 3523] condot cachtsat > > 3524] condot ellat > > 3525] et*er* briga banespa. > > > --- > > p.112 > > > > 3526] Diúchtra *.i. > erig* a terbaig andregoin *.i. a galar > ban sidi* > > 3527] ar dotáet do lochbriga *.i. do laechbriga* > > 3528] et*er* argaib *.i. > anradaib* erritib. > > 3529] condot rudi sudi n-óg. > > 3530] condot chellti *.i. co > nd*er*na* > > 3531] condot chiúrthi margnímu. > > 3532] Día focart lúth Labrada > > 3533] a fir rudi atraí coropat mor.mór e. > 3534] Téit in gilla iar sin co airm i mboí Emer & adfét am*al* boí 3535] Cu C*hu*l*aind*. Olc duitsiu a gilli for si ar is tú taithiges in síd cen feib 3536] íca do tigerna d'agbáil lat. Truag d'Ultaib for si cen sirthin a márica. 3537] Diambad Conchobur credbaigte l^ Fergus ni thastar súan l^ Conall 3538] Cer*nach* tabsat crechta is Cu C*hu*l*aind* cobarthe. Cachainsi iarom laíd 3539] la sodain fon c*ru*th sa. > 1. 3540] **[[A](#A)]** A m*ei*c Riangabra > fó rír > > 3541] cid m*en*ic imthigi in síd > > 3542] ní moch doroich let ille > > 3543] icc m*ei*c delba Dechtere > 2. 3544] Trúag d'Ultaib co lín garta > > 3545] et*er* aite is chomalta > > 3546] cen siriud in domain duind > > 3547] d'ícc a carat Con Cul*aind* > 3. 3548] Mád Fergus no beth i ssúan > > 3549] dá n-iccad aicned oendrúad > > 3550] ní bíad m*a*c Dechtere i fos > > 3551] co fagbad drui dia tomos > 4. 3552] Díambad hé Conall chena > > 3553] fris mb*etís* crechta is cneda > > 3554] no sirfed in Cú in mith mbras > > 3555] co fagbad liaig da leges > 5. 3556] Mád do Láegaire > Búada*ch* > > 3557] tísad ág bád imuallach > > 3558] no sirfed Herind na n-íath > > 3559] d'íc m*ei*c Connaid m*ei*c > Iliach > > > --- > > p.113 > > 8. 3560] Dambad do Cheltchar na celg > > 3561] tísad súan & > sírserg > > 3562] robad astrach aidchi is lá > > 3563] et*er* sídaib Setantá. > 9. 3564] Dámbad Furbaidi na fían > > 3565] no beth i llige lanchían > > 3566] no sirfed in domon ndron > > 3567] co fagbad a thesarcon > 10. 3568] Atbathsat slúaig síde Truim > > 3569] ro scarsatar a morgluind > > 3570] ní thét a ccu dar cona > > 3571] o ro gab súan síthbroga > 11. 3572] Uchan do galur nom geib > > 3573] ó Choin cherda Conchobair > > 3574] isáeth rem chridi is rem cnes > > 3575] día tísad dím a leges. > 12. 3576] Uchan is crú mo c*r*aide > > 3577] serg for marcuch in maige > > 3578] *con*na toraig sund ille > > 3579] d'óenuch Muge Murthemne > 13. 3580] Is de ná tic a hEmain > > 3581] dáig na delba ron dedail > > 3582] is merb is is marb mo guth > > 3583] dáig atas*om* fó drochcruth > 14. 3584] Mí & rathe & > blia*dain* > > 3585] cen chotlud fó chomríagail. > > 3586] cen duini bad bind labra > > 3587] ní chúala a m*ei*c Riangabraa m*ei*c R. > 3588] Tanic Emer rempi co hEmain iar sind d'innaigid Con 3589] Cul*aind* & dessid issind imdaí i mbaí Cu Cul*aind* & ro baí cá rád 3590] is mebul duit or si laigi fri bangrá*d*. Uair dogénad galar duit 3591] sirligi & baí ca acall*aim* & ro chan laíd {folio 47b} > 1. 3592] Erig a gérait Ulad > > 3593] rod dúsci suan slán subach > > 3594] deci ríg Macha mo c*ru*th > > 3595] nit leci re rochtolud > > > --- > > p.114 > > 4. 3596] Deca a gúalaind lán do glain > > 3597] déca a churnu co comraim > > 3598] déca a chairptiu cinnit glend > > 3599] déca a rretha fían fidchell > 5. 3600] Déca a churadu co mbríg > > 3601] déca a ingenraid n-ardmín > > 3602] déca a rígu rem n-aga > > 3603] déca a rignu dermára > 6. 3604] Déca tossach gemrid gluair > > 3605] déca cach ingnad ar n-úair > > 3606] déca let iss *ed* > fótgní > > 3607] a fuacht a fot a hamlí > 7. 3608] Is meth ní maith cotlud trom > > 3609] is mertan ar n-écomlond > > 3610] is loim for saith suan hi fat > > 3611] tánaisi d'éc éccomnart > 8. 3612] Ro dusig suan síd ar n-ól > > 3613] telci ri robruth romór > > 3614] ilar mbria*thar* mbláith rot char > > 3615] érig a gerit Ulad.erig. a U. > 3616] Atracht iarom Cú Chul*aind* iar sind & dorat laim dara agid & 3617] ro chuir a mertnigi & a tromdacht de & atracht iar sin & tanic 3618] remi iar sin co mboí i nAirbi Roír. Co n-acca chuci iar sin 3619] Li Ban & ro ráid ind ingen friss & baí oca thócuriud **[[H](#H)]** din tsíd. 3620] Cisi airm hi tá Labraid ol Cu C*hu*l*aind*. Ni *handsa* ol si. > 1. 3621] **[[M](#M)]** Atá Labraid for lind > glan > > 3622] día n-aithiget buidni ban > > 3623] níba scíth let techt día > tuaid > > 3624] **[[H](#H)]** mád ar fis Labrada Luaith > 2. 3625] Laínid tech a des tindben cét > > 3626] eolach inti asidfet > > 3627] corcair co n-aldi datha > > 3628] samail g*rú*adi Labrada > > > --- > > p.115 > > 5. 3629] **[[M](#M)]** Crothid conchend catha > ceirp > > 3630] fiada chlaidib thana deirg > > 3631] bruid idnu buden mbáeth > > 3632] brisid scíathu lenna laech > 6. 3633] **[[H](#H)]** Li > sula a chnes isin tres > > 3634] ni mairnd cairdiu a f*or*ámles > > 3635] inrice feraib side > > 3636] fer ro selaig mór mile > 7. 3637] Láechdu ocaib amru *scéoil* > > 3638] rosiacht tír echach Iuil > > 3639] folt fair am*al* flesca óir > > 3640] bolad fína lía anóil > 8. 3641] Amru feraib fúabair nith > > 3642] is garg fri cíana cocrích > > 3643] riadu curach & graig > > 3644] sech inis hi tá Labraid. > 9. 3645] Fer co n-ilur gním dar ler > > 3646] Labraid Lúath lam ar claideb > > 3647] ni fuband *con*roithi de > > 3648] is fulang súain sochaide > 10. 3649] Srian muinci dergóir fria graig > > 3650] & nocon ed nammá > > 3651] t*ur*id airgit & glain > > 3652] iss *ed* fil is tig hi taata L. f. > 3653] **[[M](#M)]** Noco ragsa ar Cú Cul*aind* ar cuiriud mná ticed iarom ar ind 3654] ingen Lóeg and sút d'is cech réta. Tiat iar*o*m ar Cú Cul*aind*. 3655] Atralacht Lóeg iarom lasin n-ingin & dochuatar do Maig Lúada 3656] & don Biliu Buada & dar Oenach nEmna & i nÓenach Fidga & 3657] is andside baí Áed Abrat cona ingenaib. Feraid Fand failte 3658] fri Lóeg. Cid dia mbaí Cu C*hu*l*aind* cen tíachtain or si. Nirbo 3659] ail leiss tiachtain ar banchuriud & da*no* co finnad i*n*n uaitsiu 3660] rosiacht fis dó. Is uaim ar si & ticed co lúath diar saigid ar is 3661] indiu curthir in cath. 3662] Luid Láeg atheroch co airm i mboí Cu C*hu*l*aind* *& Fand malle fris* Cinnas sin 3663] a Loíg ar Cu C*hu*l*aind*. Ro frecair Láeg & ro radi is mithig techt 3664] ar se uair ita in cath oca ferthain indiu & is amlaid roboí oca rád 3665] & ro chan laíd.{folio 48a} --- p.116 > 1. 3666] Ranacsa rem rebrad ran > > 3667] bale ingnad ciarbo gnád > > 3668] *con*nici in car*n*d fichtib > drong > > 3669] hi fúar labraid lebarmong > 2. 3670] Co fuarusa hé sin char*n*d > > 3671] ina sudi mílib arm > > 3672] mong buide fair alli dath > > 3673] ubull oir ocá íadad > 3. 3674] Corom aichnistar iaraim > > 3675] a lleind chorcra coicdiabail > > 3676] atbert rim in raga lim > > 3677] don tig hi fail Faelbe Find > 4. 3678] Atát na dá rig is tig > > 3679] Failbe Find & Labraid > > 3680] tri .l. im chechtar dé > > 3681] is é lín inn óentaige > 5. 3682] .L. lepad na leith deiss > > 3683] & .l. airides > > 3684] .l. lepad na leth chlí > > 3685] & .l aeridi > 6. 3686] Colba do lepthaib cróda > > 3687] úatne finna forórda > > 3688] is si caindell ardustá > > 3689] in lía lógmar lainerdá. > 7. 3690] Atat arin dorus tíar > > 3691] i*n*si*n*n aith hi funend > grían > > 3692] graig ngabor nglas brec a mong > > 3693] is araile corcordond > 8. 3694] Atát arin dorus sair > > 3695] tri bile do chorcor glain > > 3696] dia ngair in énlaith búan > bláith > > 3697] don m*a*craid assin rígráith > 9. 3698] Ata crand i ndorus liss > > 3699] ni hétig cocetul friss > > 3700] crand airgit ris tatin grían > > 3701] cosmail fri hór a roníam > > > --- > > p.117 > > 12. 3702] Atat and tri .xx crand > > 3703] comraic nad chomraic a mbarr > > 3704] biatar tri .c. do cach crund > > 3705] do mes ilarda imlum > 13. 3706] Atá tipra sin tsíd thréll > > 3707] cona tri .l. breclend > > 3708] & delg óir cona li > > 3709] i n-óe cecha breclenni > 14. 3710] Dabach and do mid medrach > > 3711] oca dáil forin teglach > > 3712] maraid beós is búan in bes > > 3713] conid bithlan do bithg*ré*s > 15. 3714] Ita ingen is tig trell > > 3715] ro derscaig do mnaib Érend > > 3716] co fult budi thic immach > > 3717] is sí alaind illánach > 16. 3718] In comrád doní ri cách > > 3719] is alaind in ingnath > > 3720] maidid cridi cech duni > > 3721] dia seirc is dia inmuni > 17. 3722] Atrubairt ind ingen trell > > 3723] coich in gilla na haichn*em* > > 3724] masa thú tair bic i lle > > 3725] gilla ind fir a Murthemne > 18. 3726] Dochúadusa co foill foill > > 3727] rom gab ecla dom onóir > > 3728] atbert rim in tic ille > > 3729] oenm*a*c dígrais Dechtere > 19. 3730] Mairg ná dechaid o chíanaib > > 3731] & cach icá iarrair > > 3732] co n-aiced immar ita > > 3733] in tech mór atchonnarcsá > 20. 3734] Dambad lim Ériu ule > > 3735] & ríge Breg mbude > > 3736] dobéraind ní láthar lac > > 3737] ar gnais in bale ránac.ra*nac* .r. > --- p.118 3738] Is maith sin ar Cú Cul*aind*. Is maith ar Lóeg & is cóir dul 3739] día ríachtain & is maith cach ní issin tír sin & is and asbert Loeg 3740] beós frisseom ic innisin oibniusa in tsída. > 1. 3741] Atconnarc tír sorcha sáer > > 3742] inná ráit*er* gó ná > cloen > > 3743] fil an rí rúamna buden > > 3744] Labraid Lúath lam ar claideb. > 2. 3745] Oc techt dam dar **[[H](#H)]** Mag Lúada > > 3746] **[[M](#M)]** dommárfas Bili > Búada > > 3747] ro gabus i mMaig Denna > > 3748] la dá nat*r*aig imchenna > 3. 3749] Is and atrubairt Lí Ban > > 3750] isin baliu i rrabammar > > 3751] robad **[[H](#H)]** inmain lem in**[[M](#M)]** firt > > 3752] diambad Chú no bet it richt > 4. 3753] Alaind bantrocht búaid cen chacht > > 3754] ingena Áeda Abrat {folio 48b} > > 3755] delbad Fainne fúaim co llí > > 3756] ni roacht rígna ná rí > 5. 3757] Atb*er* úair is lim ro clos > > 3758] sil nAdaim cen imarbos > > 3759] delbaid is Fainne rem ré > > 3760] na fil and a llethete > 6. 3761] Atconnarc láechu co lli > > 3762] co n-armmaib ic imdibí > > 3763] atconnarc étach ndatha > > 3764] nocon erred anflatha > 7. 3765] Atconnarc mná féta ic fleid > > 3766] **[[H](#H)]** atconnarc a n-in*genraid* > > 3767] **[[M](#M)]** atconnarc gillu > glána > > 3768] oc imtecht ind fiddromma > 8. 3769] Atconnarc áes ciúil is tig > > 3770] ic aerfitiud dond ingin > > 3771] m*an*bad a lúas tísa ammach > > 3772] domgentais co hétréorach > > > --- > > p.119 > > 11. 3773] Atconarc in cnoc ro buí > > 3774] alaind ben Eithne in gubai > > 3775] **[[H](#H)]** acht > in ben atberar sund > > 3776] b*er*es na slúagu asa cund.at*connarc* m. > 3777] Luid Cu C*hu*l*aind* lee iarom is tir & b*er*t a charpat les co rancatár in 3778] n-insi. Feraib Lab*raid* fáelti fríu & fersi in bantrocht uli & ferais 3779] Fand da*no* fáelti sinredaig fri Coin C*u*l*aind.* Cid dogentar sund 3780] hifechtsa ol Cu C*hu*l*aind*. Ni *handsa* or Lab*raid* iss *ed* dogenam regmai 3781] coro lam cor imón slúag. Tíagait ass iarom co rancatar tor na slúag 3782] & co rolsat súil tairsiu. & bá dirim leó in slúag Eirg ass hifechtsa ol 3783] Cu *Chu*l*aind* fri Lab*raid*. Luid Lab*raid* ass iarom & anais Cu *Chu*l*aind* 3784] ocon tslóg. Fanócrat in da fiach druiidechta dogensat in tslúaig. Is 3785] doig ol in slúag in ríastartha a Herind iss *ed* t*er*chanait ind fiaich. 3786] Dossennat in tslúaig iarom conná fúair ined leó is tír. Dotháet Eochaid 3787] Iúil iarom do inlut a lam don tiprait matain moch. Atconnairc 3788] Cu *Chu*l*aind* iarom a gualaind tresin cochull. Doléci gai dó *co* luid 3789] trít. ro marb tríar for trichait díb a oenur. Tofobairt iar sin Senach 3790] Siabortha & ferait morgleó & marbthus Cu *Chu*l*aind* iarom. Tic 3791] Lab*raid* iarom & mebais riam forsna slógu. Ro gáid Lab*raid* dó anad 3792] dind imguin. Atagamar tra for Loeg in fer d'imb*ir*t a ferci fornd 3793] úair nach lór leis di cath fúair. Tiagar for Lóeg & inlit*er* teora dabcha 3794] úarusci do dibdúd a brotha. In cetna dabach i tét fichid tairse. In 3795] dabach tanaise nis fodaim nech ara tes. In tres dabach is comse a 3796] tes. In tan atconcatar na mná Coin C*u*l*aind* is and cáchain Fand 3797] inso. > 1. 3798] Segda cairptech docing rot > > 3799] cesu amulach is óc. > > 3800] alaind lúadam luades blai > > 3801] fesc*ur* iar n-óenuch Fidgai > 2. 3802] Ni céol side séol fodgain > > 3803] is fordath fola fil fair. > > 3804] cronan canas > [*gap: extent: 4 letters*] > > ch*r*eit > > 3805] focanat roith a ch > [*gap: extent: 6 letters*] > 3. 3806] Eich fil fó charput glinne > > 3807] an frim céin córda sille. > > 3808] ni fúair a (samail) di graig > > 3809] it lúathidir gaíth n-erraig. > > > --- > > p.120 > > 6. 3810] Imb*eir* cóic deich ubull óir > > 3811] ós clesit fora anóil. > > 3812] ni fúair a samail di (rig) > > 3813] et*er* mín & anmín. > 7. 3814] Fil i cechtar a da grúad > > 3815] tibri derg am*al* c*rú* > rúad > > 3816] tibri uani tibri g > [*gap: extent: 3 letters*] > > > 3817] tibri corcra dath n-étrom > 8. 3818] Fil secht suilse ara rusc > > 3819] ni scél fácbala hi lusc. > > 3820] (imdenam) súla saire > > 3821] abratchair duba (daile) > 9. 3822] Fil fora chend cid fó fer > > 3823] atchlos fo Érind imbel. > > 3824] tri foi(lt ni *h*i*n*a*n*d a > *n*d > [*gap: extent: 1 letter*] > th) > > 3825] gilla oac amulach. > 10. 3826] Claideb r*us*si roindes c*rú* > > 3827] cona imdurnd airgdidú. > > 3828] sciath co (mbualid) óir budi > > 3829] & co mbil findruini > 11. 3830] Cingid iar firu i*n* cach tind > > 3831] imthéit i n-ág i n-eslind. > > 3832] ni fil do bar laechraid laind > > 3833] as chosmail fri Coin C*u*l*aind*. > 12. 3834] Cu C*hu*l*aind* dotháet ille > > 3835] in t-ócláech a M*ur*temne. > > 3836] is íat dorat (sund) hi fat > > 3837] ingena Aeda (Abrat) > 13. 3838] Bróenán fola fota fland > > 3839] la toeb crand comarda dé > > 3840] ilach uallach uabrech ard > > 3841] la gol mairg fri síabru sé.(seg*d*a c.) > 3842] Ferais Li Ban faelti fris iar tain *con**id* and asbert inso sís.{folio 49a} --- p.121 > 1. 3843] Fo chen Cu Chulaind > > 3844] torc *.i. rí* > torachtaide > > 3845] mál mór Maigi M*ur*themni > > 3846] már a menma > > 3847] míad c*ur*ad cathbúadach > > 3848] cride níad > > 3849] nertlia gaíse > > 3850] flandrúad ferci > > 3851] aurlam fri firecrat > > 3852] lath ngaile Ulad > > 3853] alaind a lí > > 3854] lí sula do andrib > > 3855] is fo chen.fo c*hen*. C. > 3856] C*ei*s*t* cid doronais a Cu C*hu*l*aind* or Li Ban fris. is and asbert 3857] Cu C*hu*l*aind* andaide > 1. 3858] Tarlucus urchur dom sleig > > 3859] i ndúnad Eogain Inb*ir* > > 3860] nocon fet*ur* sochla set > > 3861] in buaid dorignius l^ in bet > 2. 3862] Cid ferr cid messu dom nirt > > 3863] co sse ni tharlus dom chirt > > 3864] urc*ur* anfis fir hi céo > > 3865] bes na n-árlaid duni beo > 3. 3866] Slog find forderg formnib ech > > 3867] domroipnitar forom leth > > 3868] munt*er* Manandan m*ei*c Lir > > 3869] cotagart Eogan Inbir > 4. 3870] Immimrous cipe cruth > > 3871] in tan tánic mo lanlúth > > 3872] oenfer dia tricha cet > > 3873] conda rucus dochom n-éc > 5. 3874] Rochuala cneit Echach Iúil > > 3875] i socraidi labrait biuil > > 3876] mad fir *co* fír bes nip cath > > 3877] in t-*ur*c*ur* ma tarlacad.tar*lucus* .u. > --- p.122 3878] **[[M](#M)]** Foíd Cú Cul*aind* iar sin lasin n-ingin & anais mís ina farrad. 3879] & celebraid hi cind mís di & atbertsi frissium in bale ar si atberasu 3880] frimsa dul it choimdáil ragatsa & is and dorónsat comdáil ic 3881] Ibur Cind Trachta. Ro innis do Emir aní sin. Dorónta scena 3882] acciside do marbad na ingine. Tánic & cóeca ingen lee *con*nici 3883] in comdáil. Is and ro boí Cu Chul*aind* & Lóeg oc immirt 3884] fidchilli & níro airigset na mná chucu. Is and ro ráthaig Fand 3885] & asbert fri Lóeg. Fégsu a Laíg aní atchiusa. Cid insin ar 3886] Lóeg. Dercais Lóeg & is and ro radi ind ingen inso .i. Emer 3887] .r. Fég a Lóig dar th'eis oc coistecht frit filet mná córi 3888] ciallmathi co scenaib glasgéraib ina ndeslamaib co n-ór fria 3889] n-uchtbrunnib cruth caín atchichith*er* am*al* tecait láith gaile dar 3890] cathcairptiu glé rosoí gné Emer ingen Forgaill. 3891] .r. Nít ágara ar Cu Chul*aind* & nícon tora et*ir*. Tairsiu isin 3892] creit cumachta lasin suidi ngríanda form dreichsea fodéin ar 3893] dothesarcainbsea ar andrib ilib imdaib hi cetharaird Ulad ar cía 3894] nos baigea ingen Forcaill a hucht a comalta in gním co c*um*achta 3895] bés ní lim lámathair. 3896] Asbert beós Cu Chu*laind* 3897] .r. Not sechaimsea a ben am*al* sechnas cách a chárait ní 3898] rubimsea do gae crúaid crithlamach nach do scían tím thanaidi 3899] nách t'ferg treith timaircthech ar is mórdolig mo nert do scor 3900] ó nirt mná. 3901] C*ei*s*t* trá ar Emer cid fódruair latsu a Chú Cul*aind* mo 3902] dímiadsa fíad andrib ilib in chuic*h*id & fíad andrib ilib na 3903] Hérend & fíad áes enig archena ar is fót clith tánacsa & fo {folio 49b} 3904] ollbríg do tharisen ar cia not bagea uall ollimresan bés nípad 3905] rith latsu mo lecunsa a gillai cía no trialltá. 3906] C*ei*s*t* tra a Emer ar Cu C*hu*l*aind* cid arna leicfideá damsa mo 3907] denus i ndáil mná ar chetus in ben sa is sí in glan genmnaid 3908] gel gasta dingbála do ríg ilchrothaig ind ingen sin do thonnaib 3909] dar leraib lánmóraib co ndeilb & écosc & sóerchenel co ndruni 3910] & lamda & lamthorud co ceill & c*h*ond & cabsaidecht co n-immad 3911] ech & bóthánte ar ní fil fo nim ní bad tol ria cóemchéle na 3912] dingned cía no comgelltá. a Emer ar se ni faigebasu curaid 3913] caín crechtach cathbúadach bádam fiusa. 3914] Bes ar Emer nocon err in ben día lenai. Acht chena is alaind 3915] cech nderg is gel cach nua is caín cech ard is serb cach gnáth. --- p.123 3916] caid cech n-écmais is faill cech n-aichnid co festar cach n-eólas. 3917] A gillai ar si ro bámarni fecht co cátaid acut & ni bemmís dorisi 3918] diambad ail duitsiu & robo dograch furri. D*ar* mbrethir tra ar 3919] se isatt ailsiu damsa & bidat ail hi céin bat béo. 3920] Mo lecudsa di*diu* ol Fand. Is coru mo lecudsa ar Emer 3921] Náthó or Fand messi leicfidir and & is mé ro baeglaiged o chéin 3922] & forópair oc dogru & oc domenmain móir ar bá nar lée a lécud 3923] & dul día tig a chétóir & ro buadir in rograd hí dorat do 3924] Coin C*hu*l*aind* & is aml*aid* ro boí oc dogru & doroni in laid sea. > 1. 3925] Messe ragas for ast*ur* > > 3926] ce dech lim ar mórgestul > > 3927] cé t*ar*a nech lín a blad > > 3928] ropad ferr lim tairsem > 2. 3929] Robad ferr lim bith hi fus > > 3930] dob*ér* fót laim cen dobus > > 3931] ná dula cid ingnad lat > > 3932] co gríanan Áeda Abrat > 3. 3933] A Emer is lat in fer > > 3934] & ro mela a deigben > > 3935] aní ná roich lam cid acht > > 3936] is écen dam a dút*r*acht > 4. 3937] mor fer ro boí com iarraid > > 3938] et*er* chlitar is diamair > > 3939] noco dernad ríu mo dál > > 3940] dáig is misi rop irán > 5. 3941] Mairg dob*eir* seirc do duni > > 3942] menes tarda dia airi > > 3943] is ferr do neoch a chor ass > > 3944] m*an*e chartar mar charas > 6. 3945] Cóeca ban tánac ille > > 3946] a Emer án foltbuide > > 3947] do tascrad ar Faind ní fó > > 3948] is dá marbad ar andró > 7. 3949] Atat tri .l. rim la > > 3950] do mnaib aille oentamá > > 3951] ac*um* i ndún immalle > > 3952] noco treicfitis messe.mese. > --- p.124 3953] Iar sin ro fallsiged do Manandan aní sin .i. Fand ingen 3954] Áeda abrat do bith i n-ecomlund ic mnaib Ulad & a bith coa 3955] lécud do Choin C*hu*l*aind*. Tanic iarom Manannán anair do 3956] saigid na hingini & ro boí ina fíadnaise & níro rathaig nech díb 3957] aní sin acht Fand a hoenur.& is and sin ro gab et*er*e móir & 3958] drochmenmain in n-ingin oc fegad Manandán & dorigni laíd{folio 50a} *> M*a*c Lona*n* d*ixit*1. Mían mná Tethrach *.i. > badb* a tenid *.i. gae & > arm* > > slaide sethnach *.i. táeb* > iar sodain. > > suba *.i. fuil* luba *.i. corp* fo lubaib *.i. fó feraib* > > ugail *.i. súli* troga *.i. cend* dír drogain *.i. fíaich* >* > 1. 3959] Fégaid m*a*c laechraidi Lir > > 3960] do maigib Eógain Inbir > > 3961] Manannán úas domu*n* dind > > 3962] ro boí tan rop inmain lim > 2. 3963] Mád indiu bá digrais núall > > 3964] ní charand mo menma múad > > 3965] is éraise in rét in tserc > > 3966] téit a héol cen immitecht > 3. 3967] Lá ro bása & m*a*c > Lir > > 3968] hi ngrianan Dúni Inbir > > 3969] ropo dóig lind cen anad > > 3970] noco bíad ar n-imscarad > 4. 3971] Danam thuc Manannan mass > > 3972] robam céle comadas > > 3973] noco b*er*ad orm ria lind > > 3974] cluchi erail ar fidchill > 5. 3975] Danam thuc Manandan mass > > 3976] robam céle comadas > > 3977] dornasc d'ór aromthá > > 3978] thuc dam i llúag m'imdergthá > 6. 3979] Baí ac*um* dar fraech immach > > 3980] .l. ingen illdathach > > 3981] doratus dó .l. fer > > 3982] centar in .l. ingen > > > --- > > p.125 > > 9. 3983] Cetra .l. cen miri > > 3984] iss é lucht inn óentigi > > 3985] da .l. fer sonmech slán > > 3986] dá .l. ban find follán > 10. 3987] Atchíu dar in muir i lle > > 3988] nín acend nach meraige > > 3989] marcach in mara mongaig > > 3990] enand do sithlongaib > 11. 3991] T'imthecht seochainni co se > > 3992] ni acend acht sídaige > > 3993] maraid do chiall cech slúag séim > > 3994] cía beit úait > i n-et*er*céin > 12. 3995] Mad messe bá dethb*ir* dam > > 3996] dáig at báetha cialla ban > > 3997] intí ro charus co holl > > 3998] domrat sund i n-ecomlond > 13. 3999] Celebrad dit a Chú chain > > 4000] aso sind uait co sochraid > > 4001] cén co tísam dút*r*acht > lind > > 4002] is ard cech recht co himchim > 14. 4003] Érgeseo mithig damsa > > 4004] atá nech risnid **[[H](#H)]** andsa**[[M](#M)]** *.i. risnad dolig* > > 4005] is mór in tócosol tra > > 4006] a Laíg a m*ei*c > Ríangabrá > 15. 4007] Ragat rim chéli fodéin > > 4008] dáig noco dingnea m'amréir > > 4009] nár apraid is ceim i cleith > > 4010] mád alic duibsi fegaid.feg*aid*. > 4011] Atracht ind ingen iar sin i ndíaid Ma*n*na*nnan* & ro fer 4012] Man*annan* faelti fria. & asbert maith a ingen ar se in oc urnaidi 4013] Con Cul*aind* bía fodechtsa l^ in limsa doraga. Dar ar mbrethir 4014] ém ol si fil uaib nech bad ferr lim a chéli do lenmain. acht ar si 4015] is letsu ragatsa & ni irnaidiub *Coin* Cul*aind* ar rom thréc & araill --- p.126 4016] and da*no* a degduini ní fil rígain catamail acotsu. ata **autem** la 4017] Coin Cul*aind*. 4018] Ó'tconnairc im Cu Chul*aind* in n-ingin ic dula úad co 4019] Man*annan* ro ráid fri Lóeg. Crét sút ar sé. ni *handsa* ar Lóeg 4020] Fand ic dul la Manan*nan* m*a*c Lir ar ncorb álic duitsiu hí. Is 4021] and sin tra ro ling Cú Chul*aind* tri ardlém*en*d & tri deslem*en*d 4022] Lúac*r*a co rrabi fri ré fotá cen dig cen bíad sechnon na slebte & 4023] is and no chotlad cech n-aidchi for Sligi Midluac*r*a. Dochoid 4024] trá Emer do saigid Concob*air* co hEmain & ro innis dó 4025] Cú Chul*aind* am*al* ro boí. Ro faíd Conchobor filedu & áes dána 4026] & drúdi Ulad dia saigid co fastaitis & co tuctais co hEmain léo 4027] hé. Ro t*r*iallsom da*no* in n-áes ndána do mar{folio 50b}bad. Ro chansats*id*e 4028] brechta drui*dechta* ina agid coro gabait a chossa & a láma 4029] conos tanic trell dia ceill. Ro boíseom da*no* oc cuingid digi 4030] chucu iar sin. Tucsat na druíd dig ndermait dó. Am*al* atib in 4031] dig nirbo chumain laiss Fand & cech ní doroni. Tucait da*no* 4032] deoga dermait a héta do Emír ar nirbo ferr ro boí. Ro croth 4033] da*no* Manan*nan* a brat et*er* *Coin* Cul*aind* & Faind connaro 4034] chomraictís do g*ré*s. Conid taibsiu aidmillti co *Choin* Chul*aind* 4035] la háes sidi sin ar ba mór in cumachta demnach ria cretim. & ba 4036] hé a méit co cathaigtis co corptha na demna frisna doínib & co 4037] taisfentais aíbniusa & díamairi dóib. am*al* no betis co marthanach 4038] is amlaid no creteá doib. Conid frisna taidbsib sin atberat na 4039] haneolaig síde & áes síde. --- p.127 4040] Senchas na relec inso ---------------------------- 4041] MÓRRÍ mórbrethach ro gab os Herind .i. Cormac m*a*c Airt 4042] m*eic* Cuind C*etchathaig* Bá maith iarom baí ind Eriu 4043] ria lind fó déig ro scaíled breth rechtgae fo Érind acciseom. 4044] Conná laimtheá guin duni i nHérind fri ré iúbili bicci .i. uii. 4045] mblia*dna*. ar baí cretim in óenDé oc Cormac do réir rechta. 4046] ar ro ráidseom na aidérad clocha ná crunnu acht no adérad intí 4047] dosroni & ropo chomsid ar cul na uli dúla .i. in t-óenDia 4048] nertchomsid ro c*ru*taig na dúli is dó no chreitfed. Conid eseom 4049] in tres ro c*r*eti i nErind ría tíachtain Pat*raic* .i. Conchobor m*a*c 4050] Nessa díaro innis Altus dó cesad Cr*i*s*t*. Morand *.i. m*a*c Maín* m*a*c Corpri 4051] Cind Chiatt indarna fer. Cormac in tres. & ane is doig co 4052] ndeochatár drem aile fora slicht imón cretim sin. Is and trá 4053] no gnátaiged *.i. Cormac* a dodgnos hi Temraig ar slicht ce*ch* rig remi. 4054] no coro milled a rosc Óengus Gai buaphnech m*a*c Echach 4055] Find Fúath Airt. I nAchaill *.i. tulach hi fil Scrí(n) Choluim Cille ind [*gap: extent: 2 letters*]* im & i Cenandas & hi Tig Cletig 4056] no bídsom iar tain ár níba hada rí co n-anim hi Temraig. 4057] Tánic tra bás dia i*n*naigidseom hi Tig Cletig isin blia*dain* 4058] tan*aise* ar coll a roirc íar nglenamain cnáma bratan ina bragit. *l^ it siabra* *ron ortsat .i. T [*gap: extent: 5 letters*] D [*gap: extent: 17 letters*] b*e*rthea sia [*gap: extent: 3 letters*]* 4059] Ro ráidseom *.i. Cormac* im fria muintir cena adnacul *.i. dáig bá relec idaladartha* issin Brug daig ní 4060] hinund Día ro adairseom & ce*ch* oen ro adnacht issin Bruig acht 4061] a adnacol i rRos na Ríg & a aiged sair. 4062] Fúairseom bás iar sin & ro ferad comarli oca áes gráda & 4063] iss *ed* ro chinset a adnacol isin Bruig áit i mbátar rig Temra 4064] romiseom. Ro tócbad iarom corp ind ríg fo thri dia breith issin 4065] Bruig {folio 51a}& hitracht in Boand fó thrí i n-arda conná fétais a techt 4066] Co tucsat día n-uid cor tíachtain dar breith flatha techt dar timna 4067] in rig. Ferait a fert iarom i rRos na Ríg am*al* asbert féin. --- p.128 4068] Roptar iat so trá prímreilce Her*end* ría cretim .i. Crúachu. in 4069] Brug. in Talltiu. Lúacair Ailbe. Óenach Ailbe. Óenach 4070] Cúli. Óenach Colma*n*. Temair Erand. Óenach Cruacha*n* 4071] chetus iss and no adnaictís clanna Heremoin .i. rígrad Temrach. 4072] no co tánic Cremthand m*a*c Lugdech *.i. iss eside c*e*tri díb ro adnacht isin Brug* Riab nDerg .i. Cobthach 4073] Cóel Breg *.i. is iat so ro adnaicit hi Crúachain* & Labraid Loi*n*g*sech* & Eocho Fedl*ech* cona tri 4074] maccaib. *.i. na tri Find Emna .i. Bres & Nar & Lothor* & Eocho Airem. & Lugaid Riab nDerg & sé ingena 4075] Echach Fedl*ig* *.i. Medb & Clothru Muresc & Drebriu Mugain & Éle* & Ailill m*a*c Mata cona secht mbratrib *.i. Cet Anlon Dóche. & r*eli*ci* & ind 4076] rígrad uli co Cremthand. 4077] Cid fot*er*a nach isin Bruig no hadnaictis *.i. sil Cobthaig co Cremthand*na rig. Ni *handsa*. 4078] ar roptar íat da cóiced ro techtsat cland Heremoin .i. cóiced 4079] nGáleoin *.i. coiced Laigen* & coiced Ól nÉcmacht. *.i. coiced Connacht* Coiced nGalióin chetus ro 4080] gabsat síl Labrada Loingsig. Cland Cobthaig Coíl Breg im bá he 4081] a flesc láma s*id*e coiced Connacht. Conid airi iss é thucad 4082] do Meidb ré cech cóiced. *.i. coiced Connacht**is airi tuccad orba do Meidb ar ni boí do sil Echach nech bad túalaing a gabail acht sisi ar nirb ingníma Lugaid in tan sin.* & da*no* in tan na bid rígi nÉrend o 4083] claind Chobthaig Coil B*reg* ba cóiced *Connacht* a ruidles. *.i. a flesc láma* Conid 4084] airi sin no adnaictís i nÓenuch na Cruchna íat. Issin Bruig im 4085] no adnaictís íat o amsir Chrimthaind *.i. Niad Nair* co amsir Lóegaire m*ei*c 4086] Neill cenmothát tríar .i. Art m*a*c Cuind & Cormac m*a*c Airt 4087] & Niall Noigiallach. Ro innisemmar tra in fath ar nách and 4088] ro adnacht Cormac. 4089] Is airi da*no* nach and ro adnacht Art. ar ro chreit in lá ría 4090] tabairt chatha Muccrama & ro tharngir *.i. co forbérad in cristaidecht for Erind* in cretim & asbert combad 4091] and no beth a fert i nDuma nDerglúachra áit hi fail Treoit indiu. 4092] diaro dechtsom isin duain *.i. dúan dorigni Art & iss e a toissech. Cain do Denna Den. & r*eliqua** dorigni sin .i. Cain do Denda Den. 4093] In tan roucad *.i. co Duma nDerglúachra* a corp *.i. Airt* sair tain dia mbetís Fir Her*end* oca 4094] sreing ass ni fetfaitis coro adnacht isind inud sain. fo déig ar 4095] rop eclas *.i. Treoit indiu* cathalacda iar tain bali in ro adnacht. fo déig na 4096] fírinni & na cretmi ro mbí ar ro faillsiged tria fír flatha dó. 4097] Niall im iss and ro adnacht i nOchaín. Conid de atá Ochaín --- p.129 4098] forsin telaig .i. och caíni .i. ind ochfad & ind écaíni dodrónsat 4099] fir Her*end* oc caini Neill and. 4100] Conaire Mór da*no* **[[H](#H)]** hi mMaig Feci *.i. oc Ferta Conaire* i mBregaib ro adnacht acht 4101] chena iss é Conaire Carp*r*aige ro hadnacht ands*id*e (& ni) he Conaire Mor. 4102] Combad he da*no* in tres ri no hadnaicthe {folio 51b} hi Temraig hé .i. Conaire & 4103] Lóegaire & **[[M](#M)]** Hi Talltin im no hadnaictis Ul*aid* .i. Ollom Fótla 4104] cona chlaind co tanic Conchob*or* .i. ar is and ro thogs*id*e a 4105] thabairt et*er* Slea & muir & aiged sair fo déig na creitmi ro 4106] mboí. 4107] Uasli Tuathi Dé Danand *.i. in Dagda & a thri m*ei*c & Lug & Óe & Ollam & Ogma & Etan & Corp*re* m*a*c Etaine* issin Brug no adnaictis. & fora 4108] slicht s*id*e dochóid Crimthand. ar ba do Thúaith Dea a ben .i. 4109] Nár & is si ro aslaig fair *com*bad he bad reilec adnaicthi dó & día 4110] chlaind in Brug conid hé fáth a *n*n*em*adnaicthi hi Crúachain. 4111] Lagin i nÓenuch Albi. *.i. Cataír cona chlaind & na rig rempo* Cland Dedad *.i. sil Conaire & Ernai* hi Temair Érand. 4112] Fir Muman *.i. Dergthene* i nOenuch Culi & i nOenuch Colman. Connachta hi 4113] Cruachain. Conid d'innisin na ríg ro gabsat Temraig iar 4114] C*r*emthand do neoch ro adnacht isin Brug ro ch*um* Cináed h*ua* 4115] hArtacan in laid sea. .i. dia fallsigud na mathi ro n-adnacht 4116] isin Bruig. > 1. 4117] Án sin a maig M*ei*c ond Óc > > 4118] fairsiung do rót rethaib cét > > 4119] forolgais mór flathe fír > > 4120] do aicme ce*ch* ríg > mótrét > 2. 4121] Rot brecai cach n-ingnad n-án > > 4122] a clár findglan fictib slúag > > 4123] a thír ferach fénach féig > > 4124] a íath n-énach n-indsech > n-úag > 3. 4125] Tech M*ei*c ind Óc ós do dind > > 4126] rigda fót fri féle find. > > 4127] taircet éim os do lind duind > > 4128] geill a sidib Hér*end* ind > > > --- > > p.130 > > 6. 4129] Ingen Araind fort lár luind > > 4130] **[[H](#H)]** caín mál**[[M](#M)]** bá > molbthach in mind > > 4131] furri ro lád in tor thall > > 4132] ni gand i*n* gnod ós do > chind > 7. 4133] Atchíu lind find Féic na Fian > > 4134] frit aníar ni tim in gním > > 4135] co lá brátha brígach > bág > > 4136] méraid hi fán rátha > ríg > 8. 4137] Lánamain contuiled sund > > 4138] ria cath Maigi T*uir*ed tall > > 4139] in b*en* mór in Dagda dond > > 4140] ní duachnid a n-adba and > 9. 4141] Cnoc in Máthai *.i. Matha Mallcosach* iarna guin > > 4142] léir fort a Bruig breccas graig > > 4143] a chnáim ro chorbai in muir > > 4144] dia tá Inb*er* Colbtha cain > 10. 4145] Sechi bó Boadain búain > > 4146] os gruaid a líac budi bain > > 4147] t*er*mond na fían fedeil féig > > 4148] im reid airthir Nemid nair > 11. 4149] Hi Fertai na Failend fand > > 4150] is and ro maided in glond > > 4151] mór i*n* gnim > n-úalle do rind > > 4152] echt Find for fein Lúagni lond > 12. 4153] Génair inneot mellach m*a*c > > 4154] Cellach ro slat leirg for Lorc > > 4155] bá túalnge trebe rot chacht > > 4156] co n-appad éc n-ualle fort > 13. 4157] A barc brainech na tor trom > > 4158] tathig trethan trom do dind > > 4159] otha Chremthand Níad co niall > > 4160] bá tú relec na fían find > > > --- > > p.131 > > 16. 4161] Fintan Feradach fecht fland > > 4162] ro thecht do thalam in trom > > 4163] Tuathal Techtmar tríath ar cland > > 4164] foluing do land lechtach lom > 17. 4165] Fedelmed Rechtach it rím > > 4166] bá gein glecach fri ce*ch* toir > > 4167] nidat écradach hi tír > > 4168] focheil Cond Cétchadach > cóir > 18. 4169] Ni thoracht Art aidble uird > > 4170] immánaig tess luirg for leirg > > 4171] ro gab lige n-uachal n-ard > > 4172] arg na laech i lLúachair Deirg > 19. 4173] Ní thoracht Cormac cen lén > > 4174] déad na fírinni rod fír > > 4175] ro gab foss os Boind báin > > 4176] forsin tráig ic Ross na Ríg > 20. 4177] Corpri Liphechair fort lar > > 4178] Fiachra rán Roiptine réil > > 4179] Muridach Tírech din Brí > > 4180] in rí Eochu *.i.* **[[H](#H)]** athair Neil**[[M](#M)]** > 21. 4181] Ní thoracht Niall núal nad gó > > 4182] dirsan dó in rian ro ra {folio 52a} > > 4183] iar ndul do Elpa fo secht > > 4184] rofes a lecht áit i tá. > 22. 4185] Iar sin tánic cretem glan > > 4186] for mag Fáil bes nirbo rom > > 4187] co fail cách i rreilcib nóem > > 4188] dia scarad fri clóen fri col > 23. 4189] Focheil cúani colma caín > > 4190] a mag M*ei*c in Dagdai déin > > 4191] na der*n*sat adrad Dé > móir > > 4192] andso dóib hi tát hi péin. > > > --- > > p.132 > > 26. 4193] Iatsom dimbúan tussu búan > > 4194] immótreide ce*ch* slúag > slán > > 4195] íatsom dosrogáed a > mbés > > 4196] tussu fogéba áes án.an .s. > 27. 4197] Boand bale roglas réil > > 4198] mana sechut la séil sláin > > 4199] cen ni*n*dais uí úabrig > úaib > > 4200] Senbic a túaim immais áin.an .s. > 28. 4201] Congalach culli cond fían > > 4202] dían a buille dond a dál > > 4203] is búale rantor co rían > > 4204] is cúane n-ardchon is án.an .s. > --- p.133 4205] Genemain Áeda Sláne inso sís ----------------------------------- 4206] TEMAIR na ríg is si bá dodgnas díles do cech ríg no gebed 4207] Herind. ar ba coit*chenn* dosom cána & smachta & císa fer 4208] nErend dó connici sin. Bá coit*chenn dano* do feraib Her*end* 4209] tíachtain as cech aird co Temraig so chathim fessi Temrach ar 4210] cech samain. ar bá híat da comthinól airegda no bítis oc feraib 4211] Her*end* .i. fes Temra cecha samna. ar bá hís*id*e caisc na ngente. 4212] & óenach Tailten cech lúgnasaid. Cech smacht im & cech recht 4213] no ortaigtheá ó feraib Her*end* i nnechtar díb sin ní laimthea a 4214] sarugud co tísed áigi na blia*dna* sin. 4215] Baí trá móráenach mór fecht and hi Talltin la Goedelu. 4216] Iss é im ba rí for Erind in tucht sin Díarmait m*a*c Fergusa 4217] Cerbeóil. Ro hordaigit trá fir Her*end* for foradaib ind oenaig 4218] .i. cách ar míadaib & dánaib & dlestunus and am*al* bá gnath 4219] co ssin. Baí da*no* forud ar leith ocna mnáib im dá sétig ind ríg 4220] Ba híat rígna bátár hi fail Diarmata in tan sin .i. Mairend Máel 4221] & Mugain ingen Chonchraid m*ei*c Duach Duind do feraib 4222] Muman. Baí tnúth mór oc Mugain fri Mairind. & asbert 4223] Mug*ain* frisin mbancanti dobérad a breth féin di día mb*en*ad a 4224] mind oir do chind na rigna. ar is amlaid boí Mairend cen folt 4225] conid mind rigna no bid oc foloch a lochta. Tanic trá in 4226] bancháinti co airm i mbuí Mairend & boí oc tothlugud neich 4227] f*ur*ri. Asbert in rígan ná baí acci. Bíaid ocut so or si oc tarraing 4228] in catbairr orda día cind. Día ocus Chíaran risside im or 4229] Mair*end* oc tabairt a dá lám mo cend. Ní tharnic im do neoch 4230] issin tslúag dercad f*ur*ri in tan rosiacht áth a da himdad in folt 4231] fand flescach forórda ro asair furri tría nert Cíaran. Machthaigit 4232] in slog in mírbail & bá maith leo cen meblugud na rígna. Tuca 4233] Dia friss or Mairend *.i. fri Mugain* corot imdergthar ind i fiadnaisi fer 4234] nEr*end*. & ro firad ón. {folio 52b} 4235] Boí Mugain iar sin hi fail Díarmata & sí amrit. Bá torsech 4236] Mugain des*ide* ar ro midair in rí a trécud uli & da*no* bá torsi 4237] leisi inna mná aile bátár con ríg iats*id*e oc breith clainne --- p.134 4238] .i. Eithne ingen Brenaind Daill do Chonm*ai*cnib Cúli Talad 4239] in tinrud. Bá hís*id*e máthair Colmain Móir & Brea ingen 4240] Cholmáin m*ei*c Nemáin o Dún Súane máthair Colmain Bic. 4241] Bá brónach trá Mug*ain* de sin .i. a bith cen m*a*c cen ingin 4242] & in rí ic falmaisi a lecthi. 4243] Dorala **[[H](#H)]** Finden Maigi Bili & eps*cop* Aed m*a*c Bric *i mBregaib***[[M](#M)]** 4244] Tánic in rigan dia saigid & boi oc etargudi **[[H](#H)]** na**[[M](#M)]** clér**[[H](#H)]** ech**[[M](#M)]** im 4245] fortacht dí. Ro b*en*nach **[[H](#H)]** Fi*n*den *& eps*cop* Aed***[[M](#M)]** usci & tuc di 4246] co n-essib. & bá torrachsi des*id*e. Iss *ed* tra roucsi don 4247] torrchius sain úan. Am mairgsea des*id*e or Mugain .i. cethir do 4248] chompert dam. ar nípam comchirtisea do neoch asa aithli. 4249] Ni hed bías and or Finnén. acht bid cosecrad dot broind aní 4250] sin .i. intamail ind úain nemlochtaig ro hedprad dar cend in 4251] chiniuda dóenna. Ro b*en*nach in clérech daríssi us*ci* di & bá 4252] torrachsi des*id*e & iss *ed* ro chompir ands*id*e bratán airgdide. 4253] Am mairgsea de seo ar si. Is mesti trá damsa ina ndéni a chlérig. 4254] úair bid airdairc ic feraib Her*end* an dá gein sea. & ním thasa 4255] maith di síu. Ni hed bías and or in clérech acht bératsa in 4256] mbratan airgdide & dogenait*er* m'ethla lim de & *rot* biaso m*a*c dá 4257] cind. & forbéra a bráithriu. & bid lía rí úad for Érind andás 4258] óna maccaib aile. Maith lem or Mug*ain* acht coro comaltar 4259] frim na rádi. Comall*tar* or in clérech. 4260] Dogní iarom Finnen *& eps*cop* Aed beus* b*en*nachad na rígna & b*en*nachad in 4261] tsil no genfed úadi. & atnaig usce ina chúach & atnaig don 4262] rígain & ibis & fothraicis ass. Ro torrched trá in rígan de 4263] sin & b*er*id m*a*c. & rop és*ide* Áed Sláne. Maith tra in gen ro 4264] compred and .i. Áed Sla*ne*. & at mathi a chland .i. Fir 4265] Breg .i. im gart im allud im ordan. im crúas im chána im 4266] forlamus. im dírgi im dretlat im thoid*er*ci. im ord im brugas 4267] im buci. im gnáis im alaig im sotlotus. Im blad im báig 4268] im cridechairi. im cruth im chéill im ergna. im míad im mathius 4269] im roithinchi. ar rop é in síthbe óir dar in clár findruini síl 4270] Aeda S(la)ni dar Bregmag. Ar cach maith mortheglach 4271] mórecarthach do neoch as ulliu cech maith is co Áed Sláne --- p.135 4272] cutrommaigt*her*. {folio 53a}Conid do chumnigud in gnima sin & día 4273] thaiscid hi c*um*ni do chách ro chan in senchaid inso .i. 4274] Fland Manistrech > 1. 4275] Mugain ingen Choncraid chain > > 4276] m*ei*c Duach don Desm*um*ain > > 4277] ro chre*n* fialgarta cen faill. > > 4278] ben Diarmata m*ei*c Cerbaill > 2. 4279] Cachtsus rosacht ind rigain > > 4280] bá fósalt co fírdígail > > 4281] úair ná tarmaltad a suth > > 4282] co tarmartad a lécud > 3. 4283] And dolluid ba gialltach gnía > > 4284] úa féig in Fíatach > Finnía > > 4285] i n-íath Bregmaige co mblait > > 4286] coár ndegduine co Díarmait > 4. 4287] dolluid doch*um* in ríg rúaid > > 4288] cen dochund is cen dimbúaid > > 4289] nábad and bá cathalt blad > > 4290] and rod n-adacht in rígan > 5. 4291] Ráidis fris ránic a les > > 4292] ní no ícad a ances > > 4293] dia chloí bad gell co nglicce > > 4294] ar baí trell i n-amrite > 6. 4295] Rodas b*en*nach Finnia féig > > 4296] combad chennach dia cóemréir > > 4297] asa chuch forodail dig > > 4298] don mnaí forrain etrochtgil > 7. 4299] Íarom ba halacht Mugain > > 4300] slánalt rodá samsubaid > > 4301] co mbert úan nárbo deilm di > > 4302] narbo dúal do deilb duini > 8. 4303] De ro dubaig dar g*rú*ad nglan > > 4304] Mugain maith in morrigan > > 4305] ferr lé a fethim cen claind cirt > > 4306] indá cethir do chompirt > > > --- > > p.136 > > 11. 4307] Na síreclaig de ar Día > > 4308] ar in fírecnaid Finnía > > 4309] taraill cosecrad do brond > > 4310] in t-úan alaind etrochtoll > 12. 4311] Iarom bá halacht in ben > > 4312] ropo máralt airmiten > > 4313] hé maccan ro lamnad de > > 4314] bratan algan airgdide > 13. 4315] Edprais do Finnia fond glan > > 4316] ar in Día día fegfognad > > 4317] a bratan os brí cía pé > > 4318] is maccan dí dia ésse. > 14. 4319] Dogníth la Findbarr fúaim nglan > > 4320] c*um*tach dindmall daigfethal > > 4321] ba blatdál cen bron ce pé > > 4322] do bratan mór Mugaine > 15. 4323] Compert Mugain mó cach claind > > 4324] do m*a*c cóir chubaid Cherbaill > > 4325] iarom os róen rúamach ré > > 4326] in nÁed sáer sluagach > Sláné > 16. 4327] Segait fornert (?) Fótla fía > > 4328] feib dodarair*n*gert > Finnía > > 4329] glana glórda im gním ngle > > 4330] clanna móra Mugaine > 17. 4331] > [*gap: extent: 1 letter*] > s í seo cen betblaid mbrath > > 4332] cétfaid araile senchad > > 4333] cona ollaltaib cen ail. > > 4334] bá do Chonnachtaib Mugain.Mug*ain* .i. > --- p.137 4335] Tucait innarba na nDessi i mMumain inso 4336] **[[H](#H)]** & aided Chormaic ------------------------------------------------------------------------------------ 4337] **[[M](#M)]** CID dia tá cóechad Cormaic hi Temraig Ni *handsa* fer amnas 4338] ro boí dona Déssib Maigi Breg .i. Óengus Gai buafnech 4339] .i. gai nemnech co slabradaib. Teóra slabrada esti triar for 4340] cech slabraid. Is airi atberthe Oengus Gai buafnech de .i. 4341] dígail gres cen*eoi*l dogníd .i. bale i ndénta fingal l^ etualand 4342] d'immirt for fannaib ní anedsom so n-indechad. Ruc Cellach 4343] m*a*c Cormaic ingin a brátharsom .i. **[[H](#H)]** Forrach ingen Sorait*h* *.i. m*ei*c Artcoirb* 4344] **[[M](#M)]** Is and boi Oengus ic dígail gressi cen*eoi*l i cociud *Con*acht in 4345] tucht sin. Téit Eogan d'insaigid Oengusa.{folio 53b} is rochlíamain 4346] damsa m*a*c Cormaic a Oengus or se. Dó dotaig ar Óengus ar 4347] ní ricubsa co ndernur inní fris tánac. Tanic Oengus matan 4348] moch iar sudiu & sé scíth ocurach iar barbad dremmi ro immir 4349] in fingail. co mnaí & sí a hoenur oc ergnom cota methli. 4350] Deoch & mír dam a ben or se doig am ítmar acurach. Ní 4351] **[[H](#H)]** hairchisi **[[M](#M)]** th'op(ar) or si andá opar in lochta asa cuit seo. Ba scíth 4352] lasain mnaí a ndognid Oengus. Olc or si do dán bith oc 4353] búadred na Her*end* & t'enech d'ácbáil fo bíad. Dochu lim. or si 4354] andá dígail saraigthi do brater écnigud óenmná dait. Nos geib 4355] ferg & tomlid na hocht mbargi*n* & dob*eir* a dí láim fon mudi & 4356] tocbaid fair & nir ét in ben a thairmesc. Fecid in ben ocá 4357] cháiniud. Tócbaid in derba fair & dob*eir* bulli i*n* cend na mná 4358] conid romarb. Gebid ferg & luindi & tic immach & tecmait da 4359] sleig inna dib lethfoltaib cor scail a folt mo chend. 4360] Luid iar sin do saigid Temrach Atchimsea or in dercaid 4361] láech orcnech garb grellíath & t*ur*i rígthigi fria ais & tarfas dam 4362] gné fergi fair. Is é Óengus or Cormac & tabar d'oid hé. A 4363] dalta hi farrad Óengusa .i. Corc Duibni m*a*c Corpri Musc m*ei*c 4364] Conaire m*ei*c Etersceoil ro bois*id*e o feraib Muman i ngiallai --- p.138 4365] fri láim Cormaic I tech nÓengusa ro aithniset fir Muman a 4366] ngiall dia airchisecht. Luid di*diu* Óengus issa rígthech i rrabi 4367] Cormac ní tharat im Cellach i n-eslis Oengus. téit co mboí it*er* 4368] Cormac & fraig. Cid not b*eir* and sin a gilli or Óengus la 4369] tabairt forgoba inna bruinni co mboí isin cleith fris anall. Oc 4370] tabairt dó in gai a bruinnib in m*ei*c taraill brefe na slabraidi 4371] dar súil Cormaic co ndernai da leth di ina chind. Co n-ecmaing 4372] a hirlond i n-étan ind rechtaire *.i. .i. Sétna m*ei*c Blaí.* co mboí triana chend síar. 4373] Immalle dorochratar in m*a*c & in rechtaire *.i. Sétna m*ei*c Blaí.* & ro mebaid súil 4374] Cormaic & ní roacht g*re*im fair co rránic a tech. & ro marb 4375] nonbor do churadaib Cormaic oca thofund & a dalta leiss .i. 4376] Corc Duibni & atrulláes*id*e a giallai. 4377] Ní deochaid dí Cormac hi Temraig ónd uair sin ar ni hada 4378] rí co n-ani*m* i*n*ti conid i nAchaill *.i. áit hi fil Scrín Cholaim Cille indiu* ar Themair ro boí. Issin 4379] blia*dain* ar chind da*no* fúair Cormac aidid hi Tig Cletig. 4380] Doratsat tra na Dessi .uii. catha iar sin do Cormac & 4381] ro mebdatar forsna Desib. Batár tressiu f*or*tlisi fer nÉrend fo 4382] deóid la Cormac. Bá maith cid a cen*e*lsom na nDessi .i. cland 4383] Fíachach Suigthe m*e*ic Fedelmede Rechtada m*eic* Thúath*ail* 4384] Tech*tmair*. Oc Dumu Dér iss and celebraisit mná na nDessi 4385] do Themraig .i. dera fola ro teilcset ic scarad fri Temraig .i. 4386] fría tír & fria talmain co bráth. I mMaig Inir is and tucsat in 4387] cath ndédenach. is inir in cath sa innosse or Cormac. bid ed 4388] ainm in maigi {folio 54a} **[[H](#H)]** co brath Mag nInir. Lotar na Desi iar sin co 4389] mbátar oc Ard na nDesi i mMaig Liphi. & atraigsetar iar sin Lagin 4390] do gabail in tíri sin forro di cach leith. Ro bátar iar sin hi cosnam 4391] fri Dunlang fri ríg Laigen & fri ilcenelaib ailib sechn*on* na Hérend. & 4392] dociuchratar a trénfir & a laith gaili and. Mór do chathaib tra 4393] ro chuir Oengus & Corc Dubni and sin. Dorochair Oengus and sin i 4394] lLaignib fri maccaib Corpri Lifechair .i. Fiacho Srobtine & Echaid 4395] Domlen & Eocho in chacaid i ndigal Chellig [*gap: extent: uncertain*] sula Cormaic. **[[M](#M)]** Lotár 4396] di*diu* co mbatár i ndesciurt Lagen **[[H](#H)]** na Desi **[[M](#M)]** .i. i tír aessa na 4397] imirgi. Tíagait iar sin for muir aníar oc Miledoch .i. míle tige *.i. i*n*de Milidach nó*min*at*ur** 4398] doronsat and. 4399] Lotár iar sin la muir síar co rrancatár Tech nDuind iar 4400] ndErind. Sund rom altsa or Corc Duibni atrebom sund .i. --- p.139 4401] Corpri Músc m*a*c Conaire dia tát Muscraigi Muman is é doroni 4402] fria derfíair .i. fri Duibind ingin Conaire in tan ro boí i rrigi 4403] Muman. Bátár mesaite a torthe. Gó na flatha fótera so or 4404] Corp*ri* fingal aní doron*us*. In fil ní de fil da m*a*c .i. Corc & 4405] Cormac i n-oentairb*ir*t ructha. Ro chorc indala n-aí araile 4406] i mbroind a mathar. Loscth*er* or fir Muman conná raib a 4407] n-anfíal is tír. Tabar damsa or in druí ro boí isin dunud in 4408] Corc ucut cono rucursa a Herind conná raib a n-anfíal and. 4409] Doratad dó & rouc leiss i n-indsi & a chaillech. Boí a ainm na 4410] calligi & bo find óderg leo. Dobertheá dinech for Corc for 4411] druim na bó cacha óenmaitni. A llá sin da*no* cind blia*dna* 4412] conos lá in bó uadib issin muir co nderna carraic di issind 4413] fairrce .i. gentliucht in m*ei*c dochóid furri. Bó Boí ainm na 4414] cairrce & Inis Buí ainm na indsi. Tucad in m*a*c iar sin i 4415] nHerind afridise. Geib th'ua it ucht a Sárait or Boí fri ingin 4416] Cuind Cetch*athaig*. > 1. 4417] A Boí. > > 4418] céin bes in cethrur innuae. *l^ innui* > > 4419] cia no charthaso ba lat > > 4420] m*a*c dot ingin m*a*c dot > m*a*c. > 4421] or Buí. Is and asbert Sárait fri Boí inso *.i. fri m*um*mi a m*ei*c* > 1. 4422] Mo dá m*a*c > > 4423] nirbo chóir a ngradugud > > 4424] Corpri Músc do dul coa fiair > > 4425] Corpri Niad dom sárugud *.i. im marbad Nemid* > 4426] .i. a sarugud do Chorpri Rigfota im marbad a fir et*er* a dí láim 4427] .i. Nemed m*a*c Srobcind hi cath Grutine oc marbad Ingciuil 4428] ro boí for inchaib Nemid co torc*r*atár a nnís i cath Grutine la tri 4429] maccu Conaire do dígail a n-athar for Ingcel. hi fail Nemid 4430] ro boí a mmáthairseom coro marb Corpri Rigfota et*er* a dí láim 4431] conid de sin ro gabsi in rand. Is é in Corc sin tra dodeóchaid --- p.140 4432] lasna Deise anair. **[[H](#H)]** Anaid Corc thess Batar na Desi for fainnel 4433] as ca*ch* inud na chéli o amsir Chormaic co amsir Óengusa m*ei*c 4434] Nad Fraich. Asbertatar a nd*ru*id friu conna gebtais fos acht tria 4435] ingin ríg Laigen d'ailemain doib. Conid é doratsat Ethni *.i. Uathach* cucu for 4436] altrom {folio 54b} [*gap: extent: 8 letters*]b doberthe di combad prapiti no asad E [*gap: extent: 4 letters*] .i. ingen 4437] C*r*i*m*t*h*aind. Tabraid damsa for Oengus do mnaí [*gap: extent: 5 letters*] **[[M](#M)]** .i. for ndalta. 4438] & dobersa ferand duib **[[H](#H)]** na tinscra .i. ferand rig **[[M](#M)]** fíl damsa la 4439] Osraige frind andes & is cet duibsiu a f*or*si*n*gud foraib. Doberar 4440] dó ind ingen. Tiagait fodes i mmedon in tíre. acht chena 4441] nírb áelid dóib ar buí in slúag forro for cech leth. Is amlaid ro 4442] bátár am*al* mucca et*er* conaib. In rotach leósom im for cach 4443] leth. in cath di cech leith díb cech oenlathi in maidb remibseom 4444] for cach leth. Cách fénnid & cach foglaid dodeochaid asa tir 4445] doberedsi ór & airget dóib ar cungn*am* risna Désib. Dil m*a*c uí 4446] Creca o Druim Díl druí dall di Osraige is uad t*er*chanad forna 4447] Deise co mmaided forro. Ingen uallach leis maith lei teglachas. 4448] ro gab co Ethne. no aithiged co Ethni. conas tarats*id*e doch*um* 4449] fir dona Desib. Noco maith ar noediu or Ethne atá th'athair 4450] friar muintir. ni chumgaimsí am ni de or si Eírg damsa or 4451] Ethne *.i. Uathach* & tabair múin imme dús in dingebad dí*n*. Robad maith 4452] a lúag duit. maith ám or si. Luid síar ind ingen co Díl. 4453] Can so a ingen or se. ón Chasiul sa atúaid or si. In fir bith 4454] duit hi fail na Ethni corpthi sin atúaid. is fir or si. Maith ám 4455] or se. Dotidnadso dodeocadsa (or sí) Pait meda ro gabussa ar 4456] bith ós chind cáich. ataif(etsa) tenid dait tomail co rrucursa do 4457] bennachtain. Ibthi di*diu* co maith. Ataig a díchelta ass iar sudiu. 4458] Is olc or (se) in sathe ro gab duib i cind for tíri .i. na Dessi. 4459] Cumma sin or (se) ragait ass i mmedon laí i mbárach. Atósa ic 4460] tarchitul forsin dlaí ucut fil imm asso loiscfid*ir* in Inneóin 4461] i m(bar( [*gap: extent: 3 letters*] )) biaitseom i nUrd alláthíar co n-acatar a dé. Leicfidir 4462] bó mael derg taris síar. nos genat in óengair focichret. ragait 4463] ass noco taidlébat a tir se co bráth. Maith or ind ingen cotail --- p.141 4464] in tan bas mithig lat Contule iarom. B*er*id ind ingen dloí ind 4465] assa colleic co ranic Cassel ría matain. atnaig Ethne fades 4466] cosin dloí co ranic na Desse. Loiscth*ir* in dloí seo for Ethni 4467] & tabar bó máel derg dun nicon frith in bó. Maith or in druí 4468] dona Desib ragatsa i rricht na bó dom guin sair ar sairse ona 4469] Dessib dom claind co brath. Dognít*her* amlaid. Leicth*ir* in 4470] bo sair. Is and bátar Osraige i nIndiuin. Cid dogníat na 4471] Desse innossa or Dil. Tene do loscud & bó do lécud forsind 4472] áth aníar. Nibo i*n*(main) ní ón or se. In fil in dloí isind assa 4473] or se. Nád fil or in gilla. Olc ón o*m* or se. Ná gon(at) ind fir 4474] in boin or se nos lécet seco. Nos gonat gilli na n-ech iarna cúl. 4475] Cissi gáir seo or se a gilli. Na gilli oc guin na bó. Fe (a*m*mae) 4476] mo carpat dam or se. A hOrd slatir i*n* Indiu [*gap: extent: 2 letters*] o Indeoin 4477] co Lainnin. nico*n* bia tairisium fair. Ba f[*gap: extent: 1 letter*]r ón ro srainset 4478] na Desse taris aniar[*gap: text ends imperfect/extent: uncertain*] --- p.142 4479] Táin bó Cúailnge inso sís., ---------------------------------- #### 4480] **[[A](#A)]** TARCOMLÁD slóiged mór la Connachtu .i. la hAilill 4481] & la Meidb & hetha húaidib cossna tri chóiced 4482] aili. & foíte techta ó Ailill co uii. m*a*cu Mágach .i. 4483] co hAilill. co Ánlúan. co Moccorb. co Cet. co Én. & 4484] Bascall. & Dóche .xxx.a cét la cach n-ae. & co Cormac 4485] Cond Longas m*a*c Conchob*air* cona thríb cétaib boí for 4486] condmuid la *l^ fó* Connachta. tecait uile íarum co mbátar 4487] hi Crúachnaib Aí. 4488] Trí luirg di*diu* do Chormac oc tochím do Crúachnaib. 4489] In cetna lorg broitt brecca i forcipul co filliud impu. 4490] F*or*tíi bértha foraib. léini fo thairinnuith cota nglun 4491] & fotalscéith foraib & manais lethanglas for crúnd 4492] midsding i lláim cech fir. 4493] In lorg tánaisi broit dubglasa impus*id*e & lénti co 4494] ndercintliud co horcnib sís & monga tara cenna síar & 4495] lubne gela foraib & slega cóicrinné inna lamaib. Ni hé 4496] Cormac beus or Médb. 4497] Tic in tres lórc da*no* broitt chorcra ímpu & lénte 4498] culpatacha fo dérggintsdlaid co traigthe & berthai slechtai 4499] co guaille & crómscéith co faebraib condúala ímpu & 4500] t*ur*re rígthige i llaim ca*ch* fir. is é Cormac inso hifechtsa 4501] or Medb. 4502] Doecmalta da*no* iar*um* .iiii. coiced Herend co mbatar 4503] hi Crúachnaib Aíi. & nis téilcset a fáthi & a nduíd ass --- p.143 4504] sein co cénd cóicthigis oc írnaidi seóin. Asbert Médb 4505] íarum fria haraid a llaa documlásat. Cach óen scaras sund 4506] tra indiu ol si fria chóem & a charait doberat maldachtain 4507] fórmsa úair is mé dorinól in slúagad sa. Ansu di*diu* ol in 4508] t-ara co n-imparrá in carpat deisel & co tí nert in tseuin 4509] ara tísam ar frithisi 4510] In tan di*diu* dosoí in t-ara forsin carpat & lotair do 4511] thecht ass. co n-accatár in n-íngin m*a*cdacht remib. 4512] Folt buidi furri. Bratt brecc impe. Delg n-óir and. 4513] Léine culpatach. co nderggintslaid ímpe. Da assa co 4514] foraíb óir impu. Agad fochoel forlethan. Dí broí 4515] duba dórchaidi{folio 55b} *P*ro*batio pennae Mail Muri m*ei*c m*ei*c [*gap: extent: 13 letters*]* Abrait duib daín co mbentaís foscod 4516] i mmedón a da gruaide. Indar latt ropo di partaing 4517] imdéntai a beóil. Indar lat be fross do nemannaib boí 4518] inna bélaib .i. a fíaclai. Teóra trillsi fuirri .i. dí thriliss 4519] immo cénd suas. trilis tara haiss síar. co mbenad 4520] a da colptha inna díaid. Claideb corthaire do fíndruine 4521] inna láim esnaid óir and. Tri m*ei*c imlisse cechtar 4522] a dá súla. Gaisced lasin n-íngin & dá ech duba foa 4523] cárput. 4524] Cía do chomainmsiu ol Médb **[[M](#M)]** frisin n-ingin. Fedelm 4525] banfili do Chonnachtaib mo ainmsea or ind ingen. Can dothéig 4526] or Medb. A hAlbain iar foglaim filidechta or ind ingen.**[[A](#A)]** 4527] In fil imbass forósna lat or Médb. Fil écin or ind 4528] ingen. Décai dámsa di*diu* co bbia mo fechtas. dosnécce 4529] ind íngen íarum. Is ánd asbert Médb. A Feidélm 4530] banfaith co acci *.i. cinnas atchí* in slúag. Frisgart Fed*elm* co n-epert. 4531] Atchíu fordérg atchíu rúad. ní fír són ém ol Médb. 4532] Ar atá Conchobor ina chess i nEmain & hUlaid imbi --- p.144 4533] *co* neoch as (dech) a n-ócc & ráncatár mo thectasa co 4534] tucsat fis scél damsa ass. 4535] Fedélm banfáith co acca sl*uag* ol Médb. Atchíu 4536] forderg atchíu rúad ol ind íngen. Ni fír són ol Me*db* ar 4537] atá Celtchar m*a*c Guth*idir* co tríun hUl*ad* imbi i nDún 4538] Lethglaisse. & atá Fergus m*a*c Roeich m*ei*c Echdach 4539] lenni sund for longais co .xxx[*gap: extent: 1 letter*] chet imbi. 4540] Fedélm b*anfaith* c*o*a*cca* ol Med*b*. Atchiu fordérg. 4541] a*tchiu* r*uad* ol ind ingen ni baa aní sin tra ol Med*b*. 4542] Ar bit imserga & círgala & fuili fordérgga i cach slúag 4543] & i cach thaurchómrac dunaid móir. Déca atheruch 4544] dund da*no* & abbair a fir frind. Feidelm b*anfaith* c*o* a*cca* 4545] Achíu forderg atchíu ruad ol Fed*e*l*m* **[[H](#H)]** conid and asbert > 1. 4546] Atchiu fer find firfes cles > > 4547] co lín crechta fora chnis > > 4548] luan láith i n-airthiur a chind > > 4549] óenach mbúada a thulchind > 2. 4550] Fail .uii. ngemma láith ngaile > > 4551] for lár a dá imlisse > > 4552] fil fuidrech fora glinni > > 4553] fil leind ndeirg ndrolaig i*m*mi > 3. 4554] Dofil gnúis as g*r*ato do > > 4555] dob*eir* mod don bancureo > > 4556] duni óc is alaind dath > > 4557] dofeith (deilb nd*r*acui*n* > do*n* c*h*ath) > 4. 4558] Cosmail innas a gaile > > 4559] fri Coin Cul*aind* Murtheimne > > 4560] nocon fetar cúich in Cu > > 4561] Culaind asa caini clú > > 4562] acht rofet*ur*sa amne > > 4563] is forderg in sluagsa de > > > --- > > p.145 > > 7. 4564] Atchíu fer mór forsin maig > > 4565] dob*eir* tres dona slog(aib) > > 4566] cet*r*i claidbini cles n-an > > 4567] fil i cechtar a da lám > {folio 56a} > 9. 4568] Dá gáe bolga immosb*eir* > > 4569] cenmotha colg det i sleg > > 4570] ardaric i*m*b*er*t dom tslúag > > 4571] sain gnim fris teit ca*ch* n-arm úad > 10. 4572] Fer i cathfochrus bruit deirg > > 4573] dob*eir* in cosmail ca*ch* leirg > > 4574] ardaslig tar fonnad clé > > 4575] cotagoin in ríastarthe > > 4576] delb domárfas fair co se > > 4577] achiu imrochlad a gne > 11. 4578] Ro gab toscugud don chath > > 4579] m*an*i airlestar bid brath > > 4580] dóich lim iss e dobobsaig > > 4581] Cu Cul*aind* m*a*c Sualdaim > 12. 4582] Slaidfid for slúagu slana > > 4583] forchiuchra for tiugára > > 4584] fáicfidi leis mili cend > > 4585] ni cheil in banfaith Fedelm > 13. 4586] Snigfid crú a cnesaib c*ur*ad > > 4587] do láim laich bid lanpudar > > 4588] oirgfid ócu imregat fir > > 4589] do clannaib Dedad m*ei*c Sin > > 4590] beit cuirp c*er*btha cainfit mná > > 4591] la Coin na certa atchiusa.a. > 4592] **[[M](#M)]** .r. In luan iar samain is and doc*um*laiset iss *ed* dollotar 4593] sairdes a C*rú*achnaib Aíi .i. for Muicc Crui*m*b. for T*er*loch 4594] Teora Crích for Túaim Mona for Cuil Sibrinne *.i. Loch Carrcin. & o Silind ingin Madchair ro ainmniged.* for Fid. for 4595] Bolga for Coltain for Glúne Gabair for Mag Trego for Tethbai 4596] túascirt *.i. Capri.* for Tethbai descirt for Tíarghechta for Ord for Slaís fadess 4597] for Indiuind for Carnd for Ochtrach. for Midi for Findglassa Assail 4598] for Deilt. for Delind for Sailig. for Slaibre for Sléchtai selgatar 4599] for Cúil Sibrinne for Ochuind fadess for hUatu fathúaid for Dub. --- p.146 4600] for Comur fadess for Tromma for Othromma sair for Slani for 4601] Gort Slani for Druim Licce fadess for Áth nGabla Ardachad 4602] for Féraind fothúaid for Findabair. for Assi fadess for 4603] Drúim Sálfind for Druim Caín for Druim m*a*c nDega for 4604] Eódond Mór for Eodond mBec for Methe Tog for Methe nEóin 4605] for Druim Cáemtechta for Scuaip for Imscúaip for Cend Ferna 4606] for Baile. for Aile for Báil Scena for Dáil Scena for Fertse for 4607] Ross Lochad for Sále for Lochmach for Ánmag for Deind for Deilt 4608] for Dubglaiss for Fid Mór *.i. Trúalli* for Colbtha for Crond hi Cualngi 4609] A Findabair Chúalngi is ass fodailte in tslóig Her*end* fón 4610] cóiced do cuingid in tairb. Ár ropo thairsíu sin dochótar céin 4611] co ráncatar Findabair. Finit a titulrad incipit in scél iar 4612] n-úrd. {folio 56b} ### 4613] In scél iar n-urd inso sís 4614] O dodeochatár a cétna n-ude a Cruach*naib* co mbátár hi 4615] Cúil Sibrinne. *.i. áit hi fil Loch Carrcin indiu* Asbert Medb fria haraid ara n-indled a nóí 4616] carpti *.i. nonbor cairpthech no bídsi for leith arna salcad dendgur in morsluaig hisi* dí coro lád cor isin dúnud co n-accad dús cía lasmboth 4617] scíth *.i. lasmbad dolig* & lasmboth laind techt in tslog*aid*. 4618] Focress a phupall colléic for Ailill & sudigthe a thincur et*er* 4619] choilcthe & brothracha. Fergus m*a*c Roich di*diu* for láim Ailello 4620] isin phupull. Cormac Cónd Longas m*ac* Conchobair fora láim sidi. 4621] Conall Cernach fora la*i*m *side*. Fiacha m*a*c Fir Febe fora láim 4622] side *fora laim sidi Flidais* m*a*c ingine Conchobair. Medb ingen Ech*ach* Fedlig fora 4623] láim aili do Alill. Findabair ingen Ailell*a* & Medbi fora laim 4624] sidi. cenmothá fossu & timthirthidi insin. 4625] Tic Medb iar ndescin in tslóig & asbert ba n-espa do chách 4626] dul in tslógaid dían teset in .xxx. cét Galión. Ced ara tansi na 4627] firu or Ail*il*l. Ni dá tánsem dam ol Medb it ána ind óic. In tan 4628] ro mboí cách oc gním a sosta ro scáig dóibseom tuga a sosta 4629] & fune a mbíd. In tan ro mboí cách oc praind ro scáig praind 4630] dóibseom hi suidiu. & ro bbátár a cruti ocaó n-airfitiud. Is espa *.i. is feles* 4631] di*diu* ol Medb a techt is foraib bíaid búaid in tslóig. Is airiund 4632] arbáget da*no* or Ail*il*l. Ni regat lend ol Medb. Anat di*diu* ol --- p.147 4633] Ail*il*l. Nách ainfet da*no* ol Medb. Ficfit f*orn*d iar tíachtain 4634] ol si & gébtaít ar tír frind. C*ei*s*t* cid dogéntar fríu or Ail*il*l 4635] innách maith a n-anad nách a techt A nguin ol Medb. ní 4636] chélam as banchomarle or Ail*il*l. ní maith a n-asb*ir*. La sanais 4637] ón ol Fergus ní maricfe úair is áes *com*chotaig dúinni nar 4638] nUl*taib* acht ma non gontar uli. Cid ed ón dorigenmaísní *ro fetfaimmais a denom* ol 4639] Medb. Ár atúsa sund mo sainteglach díb tríchtaib cét ol si. 4640] & atát na .uii. Mane .i. mo secht m*ei*c .uii. tríchait chét cotaroí 4641] a toccad ol si .i. Mane Math*ramail* & Mane Ath*ramail* & 4642] Mane Morgor & Mane Mingor & Mane Moep*ir*t .i. iss eside 4643] Mani Milscothach Mane Andóe. & Mande Cotageib Ule. Is es*i*de 4644] tuc cruth a máthar & a athar. & a n-ordan dib línaib. Nipá fír 4645] són ol Fergus. Atát .uii. ríg sund din Mumu & xxx.a cét la 4646] cech n-ae comchotach dúinni nar nUltaib. Dobérsa cath duit 4647] ol Fergus for lár in dúnaid hi tam cosna .uii. trichtaib cét sin 4648] & com thrichait chét fadéin & co tríchait chét na nGalión Acht 4649] ni thacersa aní sin ol Fergus. Arlifimni na hócu chena conná 4650] gébat forsin tslóg. Secht .xxx. {folio 57a}chét deac lenni ol Fergus. 4651] iss é lín ar ndúnaid cenmothá ar ndaescorslúag & ar mná. Ar itá 4652] a rigan la cach ríg sund hi comaitecht Medba & cenmothá ar 4653] maccáemu. Iss e in t-ocht(m( [*gap: extent: 1 letter*] (d) .xxx. chét déac inso .i. xxx. 4654] cét na nGalión. Fodailt*er* fón slóg ule. Cumma lem ol Medb 4655] acht na robat isin chaír chomraic i taat. Is *ed* dognith and 4656] iar*om* fodailte in Gali*óin* fon slóg.)) 4657] Dollotár ass arna bárach do Móin Choíltrae dosnáirthet ocht 4658] fichit oss n-allaid and i n-óenalaim. Cúartait impu nos gonat 4659] íarom. Nách airm thrá i mbuí fer donaib Gal*ionaib* is hé 4660] arddaánaic. acht .u. oss arránic in slóg ule diib. Dotháegat 4661] iar sudiu i mMag Trego & scurit and & arfognat doib. Asberatsom 4662] is and sin ro gab Dubthach in laíd seo. > > 4663] .r. > 4. Atmaid nád chúalaid co sse > > 4664] costecht fri tress nDubthaige > > 4665] slúagad n-ímdub arubtha > > 4666] fri Findbend mna Ailellá. > > > --- > > p.148 > > 7. 4667] Doficfe in slúagadach > > 4668] gébas ar cend éte Murthemne. > > 4669] ibait fíaich lúgbairt lacht > > 4670] di gnáis inna muccaide. > 8. 4671] Gébaid Crann fóitech > f*r*iíthu > > 4672] nís léicfe i Murthemniu > > 4673] con roisc opair fer Féne > > 4674] isin tsléib túad Ochaíni > 9. 4675] Crib ol Ailill fri Cormac > > 4676] taít co comsaiged far m*a*c > > 4677] ní tháet di maigib in búair > > 4678] nach robda fuam in tslúaig > 10. 4679] Bid cath inso iarsind úair > > 4680] la Meibd co tríun im tslúaig > > 4681] bíait colnai de iné de > > 4682] dianub thí in ríastarthé. > 4683] Dosfóbair thrá ind Némain *.i. in Badb* la sodain & nip sí sin adaig bá 4684] sámam dóib la budris ind athig *.i. Dubthaig* triana chotlud. Fosc*er*dat 4685] inna buidne fo chétóir & fochérd dírna mór din tslóg *co*luid 4686] Mebd día chosc. Dothíagat iarom co féotár i nGránairud 4687] Tethba *.i. Gránard indiu* túascirt. Iar tabairt imthúsa fordallaig forsin slúag 4688] dar grellacha & dar srutha. 4689] Dobreth robud o Fergus i suidiu co Ul*tu* ar chondalbi 4690] bátirsidé hi cess calléic acht Cu Chul*aind* & a athair .i. Sualtaim. 4691] Dolluid Cú Cul*aind* & a athair íar ríachtain ind robaid o Fergus 4692] co mbátár i nIraird Cuillend *.i. Crossa Caíli* oc f*r*ecomét in tslúaig and. Atta 4693] menma in tslóig ocom innocht ol Cu Chul*aind* fri athair. 4694] Orthá *.i. eirg* úan co rrobud do Ul*taib*. isim écensa techt i ndáil 4695] Fedelmae Noíchride .i. i ndáil a hinailte boí i comair 4696] Con Cul*aind* i ndormainecht *.i. fó chlith* dim glinniu fadein dochóid friae. 4697] Dogní id n-erchomail iarom ría techt & scribais ogum inna 4698] menoc & focheird i*m* úachtar in corthe. 4699] Dobreth di*diu* tuus na conaire do Fergus ríasin slúag {folio 57b} Luid --- p.149 4700] Fergus di*diu* fordul mór fadess co fórs*ed* do Ult*aib* terchomrac 4701] slóig ar chondailbi doróniseom sin. Arigthi Ailill & Medb ba 4702] and asbert Medb > 1. 4703] A Ferguis is andam amne. > > 4704] cinnas conaire cingme. > > 4705] fordul fadess no fothúaid > > 4706] tiagmai tar cach n-ailetúaith. > 2. 4707] Atotágathar dia mbrath > > 4708] Ailill Aie lía slúagad. > > 4709] ni tharat menmain co se > > 4710] do thús inna conaire. > 3. 4711] Maso chondalbi dogní > > 4712] na tuíd inna echraidí. > > 4713] bés adchotar nech aile > > 4714] do thosach na conaire. > 4715] ro recair Fergus. > 1. 4716] A Medb cid not medraisiu > > 4717] ni cosmail fri mrath inse. > > 4718] is la hUltu a ben trá > > 4719] a tír tarndotuidisa. > 2. 4720] Ní ar amlessaib in tslúaig > > 4721] tíagu cech fordul a húair. > > 4722] do imgabail in mórgeine > > 4723] immandig Mag Murthemne. > 3. 4724] N*í* arná > corad mo chiall > > 4725] arna fordulu no tíag. > > 4726] dús i*n* ri*m*gaib > ced iar táin > > 4727] Coin Cul*aind* m*a*c Sualtaim. > 4728] Tecait trá co mbátár i nIraird Chuill*end*. *.i. is fris atberar Crossa Cail indiu* Eirr & Inell. 4729] Foich & Fochlam a nda ara. Cethri m*ei*c Iraird m*ei*c 4730] Ánchinne *l^ cethri m*ei*c Nera m*ei*c Núado m*ei*c Taccain ut in alis lib*ris* inuenit*ur*.* It esidé no bitis remain resi*n* slog do i*m*didnad --- p.150 4731] a *m*bretnas & a fortcha & a mbrat ar nácha salchad dendgor in 4732] dírma. Fogabats*id*e in n-id focheird Cú Cul*aind*. & arigsitár *.i. atconcotár* 4733] in geilt geltatár ind eich. Ar geltatar dá ech Sualtaim a fér 4734] cona bun a talam. Lelgatár *.i. lomraiset* im da ech Con Cul*aind* in n-úir 4735] co rrici na clocha i ndegaid ind feúir. sudit íarom co tánic in 4736] slóg & aruspettet *.i. sennit* a n-áes ciuil. Dosberat i lláim Fergusa m*ei*c 4737] Róich in n-id arlégaside in n-ogum boí isind id. Asbert Medb 4738] iar tíachtain cid frisin n-anaid and anmai or Fergus frisin n-id 4739] n-ucut atá ogum inna menuc & iss *ed* fil and ná tíagar secha co 4740] n-étar fer ro laa id samlaid cona óenláim & óenslat día tá & 4741] friscuriur mo phopa Fergus. Fír ol Fergus Cu Chul*aind* rod la 4742] & it é a eich geltatar in mag so. & damb*eir* i llaim in druad 4743] & cachain Fergus in laid so sís. > 1. 4744] Id inso ced sloindnes dún > > 4745] ind id cía fo tá a rún > > 4746] cía lín ro lá insé > > 4747] inn úated nó in sochaide > 2. 4748] In dene erchóit don > slúag > > 4749] má docoiset ude n-úad > > 4750] finnaid a druide ní ar sin > > 4751] cid frisi farcbad in t-id > 4752] in drui d*i*x*it* > 1. 4753] Crephnas churad caur rod lá > > 4754] lán aingces for erreda > > 4755] astúd rurech ferg i ndá > > 4756] óenfer co n-óenlaim ro lá *l^ feirg i ndáil ro lá > oenfer co n-óenláim* > 2. 4757] in nách día réir slúag ind > ríg > > 4758] inge máro choilled fír > > 4759] conid ro lá uaib nammá > > 4760] óenfer am*al* fer ro lá > > 4761] nocon fet*ur* acht isin > > 4762] ní frisi corthe in t-id.id inso .c.s. > 4763] Asbert Fergus íar*om* friu má saraigthe in n-id-se ol se nó 4764] má thíastá secha cia beith i lláim duni no i taig fó glas ricfe --- p.151 4765] i ndead ind fir ro scríb in n-ogum n-ind. & genaidside guin 4766] dune díb ría mmatain mani laa nech úaib id samlaid. Ní háil 4767] dúinni ém guin dune dín fó chétóir ol Ail*il*l. Regmai for 4768] muncind ind feda móir ucut frind andes. & ni ragam tairiseom 4769] eter.{folio 58a} Ra selgatár na budni iarom in fid resna carptib. Iss *ed* 4770] ainm in puirt sin Slechta. Is and atá Partraige. Mad íar 4771] n-arailib im **[[H](#H)]** dorala and so **[[M](#M)]** imacallaim et*er* Medb & Fedelm 4772] banfáith am*al* ro innisimar remoind. & **[[H](#H)]** da*no*is **[[M](#M)]** iarsind frecra 4773] do **[[H](#H)]** ratsi **[[M](#M)]** for Medb ro sl**[[H](#H)]** echtad **[[M](#M)]** in fid .i. deca dam or Me*db* co 4774] bia mo fechtas. is anso dam or ind ingen níro láim súil toraib 4775] isind fid. Is ar bías ón or Medb silsimini in fid. dognith*er* 4776] da*no* ani sin. conid sed ainm in puirt sin Slechta. Feotár 4777] iarom i Cúil Sibrille *.i. Cennannas* ferais snechta mór forru co fernnu fer & co 4778] drochu carpat. 4779] Bá moch a mmatan arna bárach do érgiu nirbo hí sin adaig 4780] ropa sám dóib lasin snechta & ní airgénsat bíada dóib ind 4781] adaig sin. Nipo moch di*diu* dolluid Cú Chul*aind* asa bandáil. 4782] anais co foilc & co fothraic. Dotháet iarom for lorg in tslóig. 4783] Ní má lodmar dó ol Cu Chul*aind* ná mertamar Ultu ro léicsem 4784] slóg forru cen airfius Cure airdmius dún tarsin slóg ol 4785] Cú Cul*aind* fri Lóeg co fessammar lín in tslóig. Dogní Lóeg 4786] aní sin & asb*eir* fri Coin Cul*aind*. is mesc limsa ol se aní siu ni 4787] ermaisim. Nípá mesc atchíu acht co risa ol Cu *Cu*l*aind*. tair 4788] isin carpat di*diu* or Láeg. Tic Cú Cul*aind* isin carpat & focheird 4789] airdmius forsin lorg iar céin móir. Cid tussu. or Láeg ní réid fort. 4790] Is assu ém damsa ol Cu *Chu*l*aind* oldás daitsiu. air itát tri búada 4791] formsa .i. búaid roisc & intliuchta & airdmessa. ro láosa di*diu* tra 4792] ol se fomus forsaní sin *Is sí seo in tres árim is glicu & is dolgiu dorigned i nHerind .i. árim Con Cul*aind* for feraib Her*end* ár Tána .& árim Loga for sluag Fomórach ar Cath Maige T*ur*ed. & árim Ingciúil for slóg Bruidni Da Dergae.* Ochtricait chét deac inso ol se ara 4793] rím acht forodlad in t-ochtmad .xxx. chet deac fón slóg n-ule 4794] conid mesc fria rím .i. xxx. chét na nGalión 4795] Dolluid Cu *Chu*l*aind* iarom timchell in tslóig co mboí oc Áth 4796] Grena b*en*aid gabail i sudiu óenbéim cona claidiub & saidsíus 4797] for medón na glassi cona díchtheth carpa*t* friae di síu nách 4798] anall. Dofuircet oco Eirr & Inell Fóich & Fóchlam a nda ara. --- p.152 4799] B*en*aidsom a cethri cinnu díb & focheird for cethora benna na 4800] gabla. Is de atá Ath nGabla. *.i. oc Beloch Caille Móre fri Cnogba atúaid* 4801] Tiagait íarom eich in ceth*rair* i n-agid in tslóig. & a fortchai 4802] forderga foraib indar leó bá cath boí ara cind isind áth 4803] Dothéit buden úadib do déscin ind átha ni acatár ní and acht 4804] slicht ind óencharpait. & in gabul cosna cethri cinnu. & ainm 4805] ogaim íarna scribend ina tóeb Ric in slúag uli la sodain. In 4806] diar muintirni na cenna ucut ol Medb. Is diar muintirni ón & 4807] is díar forclidib or Ail*il*l. Ardléga fer díb in n-og*um* ro boí i 4808] tóeb na gabla .i. óenfer rod lá in gab*uil* cona óenláim & ní 4809] théssid secce conda rala nech úaib co n-áenláim cenmothá 4810] Fergus Is machtad ol Ail*il*l a thraite ro bíth in cethror. 4811] Nápad ed bas machdad {folio 58b} lat ol Fergus bád béim na gabla di 4812] bun óenbéim & mássu óenleód a bun is crichidiu de & a intádud 4813] in tucht sa ol ní claide ro clas rempe & is a íarth*ur* carp*ait* ro lád 4814] co n-óenláim. Dingaib dind in n-ecin seo a Fergus ol Medb. 4815] Tucaid carpat damsa trá ol Fergus conda tucsa ass. co ndercaiss 4816] inn óenleód a bun brissis Fergus iarom cethri carp*tiu* déac día 4817] charpt*ib*. combo assa charput fessin dosbert a talmain co n-aca 4818] ba hoenleód a bun. Is tabartha do airi ol Ail*il*l indass in 4819] cen*iui*l cosa tíagam. Érgnad cách úaib a bíad. Nírbo sám 4820] dóib irraír lasin snechta & innist*er* dún ní do imtechtaib & 4821] airscélaib in cen*iui*l cosa tíagam. 4822] Is and sin trá adfessa dóib imtechta Con Cul*aind*. Imcomarc 4823] Ail*il*l iar*om* inn é Conchob*ar* dorigni seo. Nach hé ol Fergus 4824] ni t*er*gads*id*e co hor críche cen lín catha immi. C*ei*s*t* inn é 4825] Celtchar m*a*c Uthidir. Nách hé ní thargadside co hor críche 4826] cen lín catha imbi. C*ei*s*t* inn é Eógan m*a*c Durtacht. Nach hé 4827] ol Fer*gus* ni thargads*id*e tar or cococriche cen tríchait carpat 4828] n-imrind imme. Is é fer dogenad in gním ol Fer*gus* Cu Chul*aind*. 4829] Is é no b*en*fad a crand óenbémim di bun & no génad in cethrur 4830] ucut hi p*r*api ro mbíthá & doragad dochom críche & a ara. ### 4831] Inna formolta inso sís 4832] Cinnas fir or Ailill in Cú rochúalammár la hUl*tu*. Cia háes 4833] in gillai sin is irdairc. Ni *handsa* ém ol Fer*gus* inna .u. blia*dain* --- p.153 4834] luid dia cluchiu cosin macraid do Emain Machi. Issin tsess*ed* 4835] blia*dain* luid do foglaim gaiscid & chless la Scáthaig. *Obicit*ur* Tochmarc Emire de so.* Isin 4836] tsechtmad bli*adain* gabais gaisced. Isin tsechtmad blia*dain* 4837] déc a áes ind inbaid sea. Inn é sin as andsam fil la Ultu ol 4838] Medb. For cach n-aí ém ol Fergus ni fairgébasu ar do cind 4839] láech bas andsu. ná rind bas áigthidiu ná bas altnidi ná 4840] bas athlaimi nó láth bas luinniu. ná fíach bas feólchairiu. 4841] ná comlond a áesa ródsá co trían. ná léo bas feoc*ru* ná cláriud 4842] comlaind. na hórd esorcthe ná comla ergaile. ná bráth for 4843] buidne. ná ergaire mórslúaig bas inraici. Ní fuircébasu and 4844] fer rosasad a áes. & a ás. & a erriud. & a erúath. a erlabra. a 4845] áinius. a irdarcus. a guth. a c*ru*th. a chumachta. a c*rú*as. a chless. 4846] a gaisced. a béim. a bruth. a barand. a búaid. a brath. a búadrisi. 4847] a f*or*aim. a fómsigi. a fíanchoscur. a déni. a tarptigi. a dec*r*ad. 4848] co cliuss nonbair for cach rind am*al* Choin Culaind. 4849] Ní dénaimsea baa de sin ol Medb. I n-óenchorp atas*id*e.{folio 59a} 4850] fodaim guin. ní mou gabáil. lasanní is áes ingini m*a*cdacht 4851] insin & ní thángatár a fergnima beus. Ni ar ni són ol Fergus. 4852] nibo machdad dagním do dénam dossom indiu. ar cid in tan 4853] ba soosom batír ferdai a gníma. ### 4854] Na m*a*cgnímrada inso sís 4855] Altasom ém ol Fergus la math*air* & la ath*air* ocond 4856] dairggdig i mMaig Murthemne. Adfessa dó airscéla na 4857] m*a*craide i nEmain. ár bíit trí chóecait m*a*c and ol Fergus 4858] oc cluchiu. Is amlaid domel Conchob*ar* a flaith. trían ind 4859] laí oc déscin na m*a*craide. A t*r*ian n-aill oc imb*ir*t fidchille. 4860] A t*r*ian n-aill oc ól chorma conid gaib cotlad de. Cia bemni 4861] for longais ní fil in nÉre óclaig bas amru ol Fergus. 4862] Gudid Cú Cul*aind* día máthair di*diu* a lécud dochom na m*a*craide. 4863] Ní rega ol a math*air* condit roib cáemtecht di ánrodaib 4864] Ul*ad*. Rochían limsa anad fri sodain ol Cu *Chu*l*aind*. Incoiscsiu 4865] damsa ced leth atá Emain. Fathúaid amne ol a math*air* & is 4866] doraid a n-ude ol si atá Slíab Fúait etruib. Dob*ér* indass fair 4867] ol Cu *Chu*l*aind* amim 4868] Teit ass iar*om* & a scíath slissen laiss & a bunsach & a lorg --- p.154 4869] áne & a líat*r*ait. Focherded a bunsach ríam conda gebed ar loss 4870] resíu dorótsad a bun for lár Téit cosna maccu iar*om* cen 4871] naidm a fóesama forru. ár ní théged nech cucu ina cluchimag 4872] co n-arnastá a fóesam. Ni fitirsom aní sin. *.i. in ges boí foraib* Non saraigedar 4873] in m*a*c ol Follomon m*a*c Conchob*air* sech rafetamár is di 4874] Ul*taib* dó. Argu**[[H](#H)]** ntís do benaid foo. **[[M](#M)]** Focherdat a trí cóecta 4875] bunsach fair & arsisetar isin scíath slissen uli lesseom. 4876] Focherdat da*no* a líathróite uli fairseom. & nos gaibseom cech 4877] óenliathróit ina ucht. Focher*dat*da*no* an tri .lll. lórg ána fair 4878] araclichsom conach ráncatár hé & gabais airbir díib fria aiss. 4879] Ríastartha immiseom i sudiu indar lat ba tinnarcan asnort cach 4880] foltne ina chend lasa comérge conérracht. Indar lat bá hoíbell 4881] tened boí for cach óenfinnu. Iadais indara súil connárbo lethiu 4882] indás cró snáthaiti Asóilgg alaile combo móir béolu midchúaich 4883] Doérig día glainíni co rici a hou. Asoilg a beólu coa inairddriuch 4884] combo ecna a inchroes. Atreacht in lúan láith assa mull*uch*. 4885] B*en*aid fona maccu iarom. Doscara .l. m*a*c diib síu ristaís 4886] dorus nEmna. Forrumai nonbor díib thoromsa & Conchob*ar* 4887] bámár oc imb*ir*t fidchille. {folio 59b}Lingidsom da*no* tarsin fidchill i 4888] ndegaid ind nónb*air*. Gaib*id* Conchob*ar* a rig. Ní maith 4889] airrailt*er* in m*a*crad ol Conchob*ar*. Deithb*ir* damsa a popa 4890] Chonchob*air* ol se. Dosroacht do chlu*chiu* óm thaig óm mathair 4891] & ó*m*m athair. & ní maith ro mbatar frim. Cia th'ainmseo ol 4892] Chonchob*ar*. Setanta m*a*c Sualtaim atomchomnaicse. & m*a*c 4893] Dechtere do phetharsu. Níba dóig mo chonpére sund. Ced náro 4894] nass do foessamsu da*no* forsna maccu ol Conchob*ar*. Ní fetarsa 4895] aní sin ol Cú Cul*aind*. Gaib it láim mo fóesom airtho di*diu*. 4896] Atmu ol Conchob*ar*. La sodain doellasom forsin m*a*craid 4897] sethnón in taige. Ced taí da*no* dóib innossa ol Conchob*ar*. 4898] Coro nastar a foesom formsa da*no* ol Cu Chul*aind*. Gaib it 4899] láim di*diu* ol Conchob*ar.* Atmu ol Cu *Chu*l*aind*, Lotár uli isa 4900] cluchemaig iarom & atarachtatár in maic hí ro slassa and. 4901] Fosráthatar a mummi & a n.aiti. 4902] Fecht n-and da*no* or Fergus in tan bá gilla ní chotlad i 4903] nEmain Mach*a* co matain inndis dam ol Con*chobar* fris cid ná 4904] cotlai. Ní dénaim or Cu Cul*aind* cen chomard frim chend --- p.155 4905] & frim chossa. Dobreth iarom la Conchob*ar* coirthe fria chend 4906] & araile fria cossa. & dogníth imdai fo leith dó etarro. 4907] Luid in fecht n-aile da*no* araile fer día duscudsom co mbe*n*som 4908] dia dur*n*d ina étan co rruc tulchlár ind étain co mboí forsind 4909] inchind & cor thrascair in corthe cá rigid. Rofes or Ail*il*l 4910] robbó dor*n*d niad & ropo rig rúanada. O sin trá ol Fergus 4911] ní laimthesom do dúscud co ndusced a óenur. ### 4912] Aided na maccraide inso 4913] Baí in fecht aile da*no* oc áni líat*r*aiti i mmaig in cluche fri 4914] Emain anair Do leith da*no* dó a óenur frisna tri cóectu m*a*c 4915] conbóing airthiu. iarom cach cluchiu ind indas sin caidche. 4916] Gabait in gillai oc sudiu imb*ir*t a dor*n*d foraib conid apad .l. 4917] m*a*c díib. Téit for teched la sodain co mboí fo adurt imdai 4918] Con*chobair* conerget Ul*aid* imbi conergimse & Conchob*ar* 4919] laisseom. Conerigsom fón imdaí da*no* co corastar de in 4920] n-imdaí cosin .xxx. láth ngaile ro boí indi co mboí for lár in 4921] tigi. Sedait Ul*aid* imbi la sodain isin tig. Córaigmitni iarom 4922] or Fergus & sídaígmít in m*a*craid friseom iar sin. ### 4923] Cath Eógain m*ei*c Derthacht do Concob*ar* inso. 4924] Boí imnisse chatha et*er* Ul*tu* & Eogan m*a*c nDurtacht. 4925] Tíagait Ul*aid* don chath. Facabarsom inna chotlud. Maiti 4926] for Ul*tu* Facabar Conchob*ar* & Cuscraid Mend Macha & 4927] sochaide mór olchena. Dofúsciseom a ngol. Sínithi iarom 4928] co memdatar in a liic ro batár immi. Hi fíadnaise Bricriu 4929] ucut dorónad ol Fergus. Atraig la sodain. Cotricimse fris 4930] i ndorus ind lis. & mé athgaíte. Fuit Dia do bethu a popa 4931] Ferg*us* ol se. Cáte Concob*ar*. ni etarsa ol mé. Teit ass iarom. 4932] Ba dorcha ind adaig. Fóbair a n-armach. Co n-acca ara 4933] chind in fer & leth a chind fair. & leth fir aile fora {folio 60a}muin. 4934] Congna lem a Chú Chul*aind* ol se rom bíth & tucus leth mo 4935] bráthar ar mo muin b*eir* síst lim. Ni b*ér* or se. La sodain 4936] focheírt in n-aire dó. Focheirdsom de. Immasínithar dóib. 4937] Doscarthar Cu Cul*aind.* Cu cuala ní in boidb dinib collaib. Olc 4938] damnae laích fil and fo chossaib aurddrag. La sodain fónérig 4939] Cu *Chu*l*aind* & b*en*naid a cend de cosind luirg áne & gabaid --- p.156 4940] imman liathraite riam dar in mag. In fail mo phopa Con*chobar* 4941] isind ármaig se frisgairs*id*e dó. Téit chuci conid n-acca issin 4942] clud & ro boí ind úir imbi do cach leth día diclith. Cid día 4943] tánac isin n-ármag ol Conchob*ar* co ndeochais uathbás and. 4944] Tanócaib asin chlud la sodain ni t*hur*cébad sesser linni di 4945] trenferaib Ul*ad* ní bad chalma. Tair reond don tig ucut ar 4946] Conchob*ar* [*gap: scribal homoiteleuton/extent: 13 words*]díanom thísad mucc fonaithe robadam béo. Ragsa 4947] conda tuc ar Cu *Cu*l*aind*. Téit ass iarom co n-accai in fer 4948] ocond fulucht i mmedón ind feda indara lam dó cona gaisciud 4949] inti ind lám n-aill oc funi in t*u*i*r*cc. Ba mór a úathmaire ind 4950] fir fanópairsom arapa & dob*eir* a chend & a muicc laiss. Loingid 4951] Conchob*ar* iar sin in torc. Tíagam díar tig or Concob*ar*. 4952] Condrecat fri Cúscraid m*a*c Conchob*air*. Bátár da*no* tromgona 4953] fairs*id*e dob*eir* Cú Chul*aind* fora muin. Dollotár iarom a tríur 4954] co hEmain Macha. ### 4955] Aided na tri nonbor inso & in fath arna laimthé a nguin ina 4956] cess. 4957] Fecht aile da*no* bátár Ul*aid* inna noendin. Ní boí noenden 4958] linni iarom for Fergus for mnaíb & maccaib nách for neoch bís 4959] fri crích nUlad anechtair na*ch* for Coin Cul*aind* & fora athair. 4960] & ane ní lamar fuligud forrosom. Ar conscescing in cess for 4961] intí nod goin. l^ a meth l^ a garséle. Tonnecat tri nónbor a 4962] hinsib Faíche lottar for in n-íarless tan bamár inar noendin. 4963] Égit in bantrocht isind liss. Boí in m*a*crad i mmaig in 4964] cluchi. Doíagats*ide* fóna hegme am*al* atchoncatár in m*a*crad 4965] na firu *duba* duabsecha. Tíagait ar teched ule acht Cu Cul*aind* a 4966] óenur. Imberts*id*e na lamlecca foraib & a luirg áne foraib. 4967] Marbaid nonbor diib & facbait .l. cned fairseom & doc*um*lat 4968] ass iarom olchena. Fer dorigni inna gnima sin i*n*raptar lán a 4969] cóic blia*dna* nirbo machthad ce na thís*ed* co hor cocríchi & ce 4970] no eisged a cinnu don chetror ucut. ### 4971] Aided con na cerda inso la *Coin*Cul*aind* & aní día fil 4972] Cu C*hu*l*aind* fairseom 4973] Rafetammár ém in gilla sin ol Conall Cernach & ní messaite --- p.157 4974] fria fis is dalta dún. Nípu chían iarsin gním adchúaid Fergus 4975] indossa co ndernasom bét n-aile. Dia forgéni Cauland cerdd 4976] oegidacht co Conchob*ur* asbert Cauland iarom nábad sochaide 4977] no bertha chucai áir nípu du thír na ferund dó a fuirec dorigni 4978] acht do thorud a dá lám & a tharnguir. Luid Conchob*ar* iarom 4979] & .l. ca*i*rp*tech* imbi do neoch{folio 60b} ba sruthem & ba haeregdu inna 4980] caurad. 4981] Adell Conchob*ar* laiss iarom a cluchemag. Ba bés da*no* 4982] dó do g*ré*s a n-adall & a tadall oc techt & oc tuidecht do 4983] chuingid a bennachda cosna maccu. Co n-accai iarom 4984] *Coin* Cul*aind* oc áin líathroti frisna trí cóectu m*a*c & b*ir*t a 4985] ráena forru. In tan ba háin phuill dog nitis. no linadsom in 4986] poll dia liathrotib & ni chumcaitis in m*ei*c a ersclaige. In tan 4987] batir heseom ule dobictis in poll arachlichedsom a óenur conná 4988] téged cid óenlíathróit ind. In tan bá n-imtrascrad dognítís 4989] dorascradsom na tri .l. m*a*c a oenur. & ni chomraiced imbiseom 4990] lín a t*r*ascartha. In tan da*no* bá n-imdírech dognítis dosnergedsom 4991] uli co mbítís tornochta. & nocon ructaísseom im cid a 4992] delg asa brotsom nammá. 4993] Ba hamra la Concob*ar* aní sind. Asbertsíde in et*ar*bíad a 4994] gnímu acht tis*ed* dóib co áes ferdatad. Asbert cách et*ar*dabíad. 4995] Asb*eir* Concob*ar* fri Co*in*Cul*aind*. Tair lem ol se dond fleid 4996] día tíagom dáig ot áegi. Nimda sátech dom cluchi béos a 4997] bobba Chonchob*air* ol in gilla ragatsa in far ndíaid. 4998] O ráncatár uli iarom don**[[H](#H)]** d fleid. **[[M](#M)]** Asbert Cauland fri 4999] Concob*ar* in frithalid nech infar ndíaid ol se. Náthó ol 5000] Conchob*ar*. nírbo chuman laiss dal a daltai inna díaid. Atá 5001] árchú *.i. cú doratad dar muir .i. cuil*en* brotcon.* lemsa ol Culand. tri slabrada fair & triar cacha slabraide. 5002] A hEspáin dosfucad. Leicth*er* de dáig ar n-indili & ar cetra 5003] & duntar in less. 5004] Tic in gilla fo sodain. Fónópair in cú. Nos fethedsom a 5005] cluche colleic. Focherded a líathróit & focherded a loirg ina 5006] díaid com mbenad in liath*roit.* Níbo moo in band oldas a chéle 5007] & focheird a bunsaid inna ndíaid conda gebed re totim. & niro 5008] tairmesc a cluchi immi. ce ro boí in cú oca ascnam. Torbaís 5009] Conchob*ar* & a muint*er* aní sin connarbo et*ir* leo a ngluasacht --- p.158 5010] indar léo ni faircbitís i mbethaid ara cind cid ersloicthe in less. 5011] In tan di*diu* dolluid in cú chucaiseom focheirdseom úad a líathróit 5012] & a loirg. & frisíndle in coin cona díb lámaib .i. dob*eir* indara 5013] láim dó fri ubull bragat in chon. Dob*eir* araile fria chúl b*en*tai 5014] frisin corthe inna farrad *co* sescaind cach ball de a lethe. Mad 5015] iar n-arailiu im is a líatróit ro lásom inna beolu co rruc a 5016] inathar thrít. 5017] Comérgit Ul*aid* ara ammus. araill dib for less. araill for 5018] dorus liss. Damb*er*at i n-ucht Conchob*air*. Fochertar armgrith 5019] mór leo .i. m*a*c sethar ind ríg di folmaisiu a báis. Dothéit 5020] Culand issa tech la sodain. {folio 61a} *Sengallóccl*ach* dimór do b*h*i ag Ó Dómn*aill* .i. Ó Cuirri*n* iss é fuair Tobar I Chuirri*n* a nDun na nGall* Fo chen duit a maccain fo déig 5021] cridi do máthar Messe im ní mád airgénus fleid. Is bethu 5022] immudu & is trebad immaig mo t*r*ebad i ndegaid mo chon. *nirbo é in tres cú ro boí i n-inchind Congánchnis in cú sin am*al* is cétfaid do foirind. ar is do dígail *Con* Roí for Ul*taib* dodeochaid Conganchnes & fota a haithli na Táná cid hes*id*é & hi cind a secht mbliadna ro marbsom (.i. Cu Chul*aind*) coin na cerda. Conid bréc amlaid sin cétfaid na fairni út ar is a hEspain tucad cú na cerda am*al* innist*er* hi curp in sceoil.,* 5023] Conággaib ainech & anmain damsa ol se in fer muintire ruccad 5024] úaim .i. mo chú. Robo dín & ditiu diar feib & ar n-indili. 5025] Ropo imdegail cacha slabra dún et*er* mag & tech. Ni mór bríg 5026] ol in gilla ébéltair culén din chúani chétna lemsa duit & 5027] bíam cúsa do imdegail do chethra & dot imdegail féin colléic cor 5028] ása in cú hísin & corop ingníma. & imdíusa Mag Murthemne 5029] uile noco mberthar uaimse eit na halma ass manip aúrderg 5030] limsa. Bid Cú Cul*aind* t'ainmsiu íarom or Cáthbad. Maith 5031] lem cid ed mo ainm ol Cú Fer dorigni sin amdar lána a .ui. 5032] blia*dna* nipu machdad cé doronads*id*e dagním ind inbuid sea 5033] in tan ata lána a secht mblia*dna* déc ol Conall Cernach. ### 5034] Aided tri m*a*c Nechta Sceni inso sís. 5035] Dogéni fecht aile da*no* ol Fiacha m*a*c Fir Febe. Boí Cathbad 5036] druí hi fail a m*ei*c .i. Conchob*air* m*ei*c Nessa. Cet fer ndéinmech 5037] dó oc foglaim druidechta úad is é lín doninchoisced Cathbad. 5038] Íarmifoacht araili dia felmaccai*m* do sudiu cid díambad maith 5039] a llá sa. Asbert Cathbud ócláech no gébad gaisced and forbíad --- p.159 5040] a ainm Herind co bráth ar gním gascid & no mertaís a 5041] airscéla ca brath. Rochlunethar Cu C*hu*l*aind* aní sin. Dothéit 5042] co Conchob*ar* do chuingid gascid. Asb*eir* Conchob*ar* cía 5043] dorinchoisc duit. Mo pobba Cathbath ol Cu *Chu*l*aind*. Rofetammar 5044] ém ol Concob*ar*. Dob*eir* gai & scíath dó. B*er*taigthus for 5045] lár in taige conna t*er*nó ní dona .u. gaiscedaib déc no bitís di 5046] imforcraid hi tegluch Conchob*air* fri maidm n-airm no fri 5047] gabáil ngasced do neoch. Co tardad dó gaisced Conchob*air* 5048] féin. Falloingside im eseom & b*er*taigthi hé & bennachais in ríg 5049] bá gaisced & asbert céin mair túaith & cen*e*l díanid rí in fer assa 5050] harm so. Dafic iarom Cathbad chucu & asb*eir* in gaisced gebes 5051] in gilla or Cathbad. ed ol Conchob*ar*. Ní sirsan do m*a*c a 5052] máthar ém ol se. Ced ón nách tussu ém donarchossaig ol 5053] Conchob*ar*. Nách mé écin ol Cathbad. Cid dochana (?) duit 5054] in bréc do imb*ir*t form a siriti ol Conchob*ar* fri Co*in*C*u*l*aind*. 5055] A rí Féne ní bréc {folio 61b}ol Cú Ch*u*l*aind*. Is hé dorinchoisc dia 5056] felm*a*c*aib* i mbúaruch & rachúalasa fri hEmain andess & 5057] dedeochadsa chucutsu iarom. Is maith ane in laa ol Cathbad 5058] is glé bid airdairc & bid animgnaid intí gebas gaisced and acht 5059] bid duthain nammá. Amra brigi són ol Cu Ch*u*l*aind* acht ropa 5060] airdercsa. maith lim cen co beind acht óenlá for domun. 5061] A lláa n-aile imchomairc araile fer dona druídib cid díambo 5062] maith a lla sin. Nech no ragad hi carpat and for Cathbad 5063] forbíad a ainm Herind co bráth. Roclunithar iarom Cu Cul*aind* 5064] sin. Dothets*id*e co Con*cho*b*ar* co n-epert fris a popa Chonchob*air* 5065] ol se carpat damsa Dob*eir*síde carp*at* dó. Forrurim a láim et*er* 5066] di fertais in carp*ait* co mmebaid in carp*at*. Brissis in dá carpat 5067] deac in c*ru*th sin. Doberar dó iarom carpat Conchob*air*. 5068] Foloings*id*e heseom Téit isin carpat iar sudiu & ara Conchob*air* 5069] leiss. Imsoí in t-ara .i. Ibor a ainm side in carpat foíseom. 5070] Tair isin charpat fechtsa ol in t-ara. It cóema na heich am 5071] cóemsa da*no* a maccán ol Cu C*hu*l*aind*. Tair ríun timchell 5072] nEmna nammá & rot bía a lúag airi. Téit ón da*no* in t-ara 5073] & cotnéicnigidar Cu Chul*aind* iar sudiu *co* dairled forsin slige do 5074] chelebrad dona maccaib & condam bennachtaís in m*ei*c. Gáid 5075] dó da*no co* tairled in sligid dorísi o tháncatár ón da*no* asbert 5076] Cu Ch*u*l*aind* frisin n-araid indaig brot forsin n-echraid trá ol se. 5077] Ced leth ón ol in t-ara céin adi*n*dain in tslige or Cu C*hu*l*aind*. --- p.160 5078] Tecait di sudiu co Slíab Fuait forreccat Conall Cernach and. 5079] Do Chonall da*no* dorala imdegail in chóicid a llá sin fo bíth 5080] no bíid cach láth gaile do Ul*taib* a laa hi Sleib Fúait fri snádud 5081] neich dothíssad co n-airchetul l^ do chomroc fri fer combad 5082] and sin condrístá fris arná teis*ed* nech doch*um* nEmna cen 5083] rathugud. Do sónmigi sin tra or Conall. Rob do búaid & 5084] choscor. Eirgsiu trá a Chonaill don dún & rom leicsea oc 5085] f*or*airiri sund colléic or Cu C*hu*l*aind*. Bid lór són or Conall 5086] mad fri snádud neich co n-airchet*h*ul. Mád do chomruc fri 5087] fer im is rom són daitsiu co se beus. Bés nípu hécen ón et*ir* 5088] ol Cu *Chu*l*aind*. Tíagam etarphort ol Cu *Chu*l*aind* do déscin 5089] úan for fertais Locha Echtra. Is gnath airiseom óc féne and. 5090] Is maith lim or Conall. Tíagait ass íar*om*. Focheirdseom 5091] cloich asa thábaill co mmebaid fertas carp*ait* Conaill Cher*naig*. 5092] Cid frisind rolais in cloich a maccain or Conall do ph*ro*mad 5093] mo lá*m* & dírge mo urchair or Cu C*hu*l*aind*. & is bés duibsi far 5094] nUltaib ní réidid tar **[[H](#H)]** églindne**[[M](#M)]** Aircsiu do Em*a*in aridisi a 5095] phopa Conaill & rom leicse sund oc forairi. Maith lim da*no* 5096] or Conall. ni dechaid {folio 62a}Conall Cernach sech in magin iar sudiu. 5097] Teit Cú C*hu*l*aind* ass íarom do Loch Echtra. & ni fuaratar nech 5098] and ara chiund. asbert in t-ara fri Coin Culaind ara n-urthaítís 5099] do Emain co társitís ól and. Acc ol Cu C*hu*l*aind*. Ced slíab 5100] inso thall ol Cu *Chu*l*aind*. Slíab Monduir*n*d ol in t-ara. 5101] Tíagam co risam ol Cu *Chu*l*aind*. Tíagait iarum co rrancatár. 5102] Iar riachtain dóib in tslébe. imchomarcair Cu *Chu*l*aind* iarom 5103] cia carnd ngel inso thall i n-úachtor in tslébe. Findcharnd ol 5104] in t-ara. Ced mag aní thall ol Cu *Chu*l*aind*. Mag mBreg ol in 5105] t-ara. Adfét dó da*no* ainm cech prímdune et*er* Themair & 5106] Cenandas. Adfét dó chetumus a n-íathu & a n-áthu. a n-airdirci 5107] & a treba. a ndúne & a n-arddindgnu. 5108] Inchoscid dó da*no* dún tri m*a*c Nechta Scéne *.i. o Inb*iur* Scéne* *Fer Ulli m*a*c Lugdach a n-athair & Nechtan Scéne a mmáthair. Ulaid da*no* ro marbsat a n-athair iss air ro batár hi cocad faraib.* .i. Foill & 5109] Fandall & Túachell a n-an**[[H](#H)]** mandaidi.**[[M](#M)]** Indat eside asberat or 5110] Cu C*hu*l*aind* nách móo fil do Ul*taib* i mbethaid oldás ro beótarsom --- p.161 5111] dib. At é écin ol in t-ara. Tíagom conda risam or Cu C*hu*l*aind*. 5112] Is gúais dúnn em ol in t-ara. Ní día imgabáil ám tíagma ol 5113] Cu C*hu*l*aind*. Tíagait ass iar*o*m & scorit a n-eochu oc commor 5114] mana & aba allándess úas dún a chéle. & srethe in n-id boí forsin 5115] corthe róut a láma isin n-abaind & leicthe la sruth dáig ba coll 5116] ngisse do maccaib Nechta Scene aní sin. Arigits*id*e iar*om* 5117] & dothíagat a ndoch*um*. Contuli Cu Chul*aind* iarom ocon 5118] chorthe iar lécud ind ide frissin sruth & asbert frisin n-araid. 5119] nim dersaige fri úathad nom díusca im fri sochaide. Bá himecal 5120] im in t-ara colléic & indlidsid*e* a carpat & dosrenga a fortgae 5121] & a forgaimniu ro batár for Coin C*hu*l*aind* úair nach rolamar a 5122] dúscud. Daig asbert Cu *Chu*l*aind* friseom ar thús nách dusced 5123] fri húated. Tecait iarom m*ei*c Nechta S*céne*. Cia fil sund ol 5124] fer díb. M*a*c bec dochóid indiu ar esclu hi carpat ol in t-ara. 5125] Nipo do soinmige ol in láech & nirop do fechtnaige dó a 5126] chétgabáil ngaiscid. Na bid inar tír & na gelat ind eich and 5127] ní as mó ol in laech. Atát a n-essi im láimsea ol in t-ara. 5128] Nirbo latsu tollem écraite ol Ibar frisin laech. & attá da*no* in 5129] m*a*c ina chotlud. Nimda m*a*c écin or Cu Ch*u*l*aind* acht is do 5130] chuingid chomraic fri fer dodeochaid in m*a*c fil and. Is sain 5131] limsa ón ol in láech. Bid sain duitsiu innossa issind áth ucut 5132] ol Cu Ch*u*l*aind*. 5133] Is tacar dait trá or in t-ara foichle in fer dotháet ar do 5134] chend Foill a ainm or se. ár mani thetarrais issin chetforgam 5135] ni thetarrais co fescor. Tongu do dia toinges mo thúath nocon 5136] imberasom for Ultu a cles sin dorísse {folio 62b}diano tárle máís mo 5137] phopa Choncob*air* as mo laimsea. Bid lám deóraid do. sréthis 5138] fair iar*om* in sleg co mmebaid a druim trít. Dob*eir* leiss a 5139] fodb & a cend iar sudiu. Foichle in fer n-aile da*no* ol in t-ara 5140] Fannall a ainm s*id*e. Ní tr*um*mu do*n*essa in n-usce oldás ela no 5141] fandall. Tongusa da*no* nocon imberasom for Ul*tu* in cles sin 5142] dorissi ol Cu C*hu*l*aind*. Atconnarscu ém ol se indas imatiagsa 5143] in lind oc *h*Em*ain*. Condrecat iar*om* issind áth. Gonaidsom 5144] da*no* in fer sin & dobert a chend & a fodb lais. Foichle in fer 5145] n-aile dotháet chucut ol in t-ara. Tuachell a ainm ni lessainm 5146] dó da*no* ar ní thuit di arm et*ir*. Ondar dossom in del chlis día 5147] mescad conid ndérna. retherderg de or Cu *Chu*l*aind*. Srethius --- p.162 5148] fair iarom in slig conid rallá ina *chom*sudiu Dolluid a doch*um* 5149] iarom & b*en*naid a chend de. Dobert Cú iarom a chend & a 5150] fodb laiss diaraid fadessin co cúala íar sudiu foíd a mmathar 5151] ina ndíaid .i. Nechta Scene. Dob*eir* a fodb di sudiu & dob*eir* 5152] na tri cind laiss inna charp*ut* & asbert. ní fuicéb tra mo choscur 5153] ol se co rríus Emain Macha. 5154] Doc*um*lat ass iar*om* cona coscor. Is and sin asbert Cu C*hu*l*aind* 5155] frisin n-araid Dorar*n*gertaissiu dagérim dund ol Cu *Chu*l*aind* & 5156] rosnecam a less indossa di ág in tressa & inna iarna fil inar 5157] ndiaid. Imríadat iar*om* co Sliab Fúait. Ba hé lúas ind érma 5158] donucsat iar mBregaib íar ngrísad ind arad co togrennitís ind 5159] eich fón charpat in gaíth & inna heonu for luamain & co táirthed 5160] Cu C*hu*l*aind* in n-urchur dollécéd asa thailm riasú rísad talmain. 5161] Iar riachtain dóib Slébe fúait forrecat alma n-oss n-and 5162] ara ciund. Cissi slabrai in díscer sa thall ol Cú *Chulaind*. 5163] Oiss alta ol in t-ara. Cia dé or Cu *Chu*l*aind* bad ferr la Ul*tu* 5164] a mmarb **[[H](#H)]** l^ a mbeo **[[M](#M)]** do breith dóib. nó a mbeó. Is inganto 5165] a mbeó ol in t-ara dóib ní cach óen condric samlaid. a mmarb 5166] im ni fil úadibseom ónach ric Ní ch*um*cison a beó nach ae do 5167] brith ol in t-ara. C*um*cim écin ar Cú. Indaig brot forsna 5168] eochu issin monai. dogní in t-ara ón aní sin. Glenait ind 5169] eich isin mónai iar*o*m. Taurlaing Cu C*hu*l*aind* & gabaid in 5170] n-oss ba nessom dó & bá caimem díb. Slaittius sethnón na 5171] móna & dammainti fo chétóir c*um*rigis et*er* da fert in carp*ait.* 5172] Co n-accatár ní eill ngésse ara ciund atheroch Cia de bad 5173] ferr la Ul*tu* or Cu C*hu*l*aind* a mbéo nó {folio 63a}a mmarb dóib. Is a 5174] mbéo b*er*es a n-as béodu & a n-as segundo ol in t-ara. Lát*r*aid Cú 5175] íarom cloich mbic forna héonu co mbí .uiii. n-éonu díb. Inláa 5176] afrithisi cloich móir co mbí da en déc diib. Tria tháithbém*en*d 5177] trá insin uli. Tecmall na heónu dún tra ol Cú fría araid. 5178] Mád messe dig dia tabairt or se conclichfe in dam allaid fortso. 5179] Ní réid dam a techt ém ol in t-ara ro dass*ed* imna heochu conna 5180] dichtim seccu. Ni étaim da*no* techt sech nechtar in dá roth *.i. fonnod* 5181] iarndae in carp*ait* ara fáebraige & ni dichtim da*no* sech in dam 5182] árolín a congna et*er* di fert in carp*ait* ule. Cingsiu am*en*d dia 5183] congno or Cú. Tongusa do dia toingte Ul*aid* clóenad clóenfatsa --- p.163 5184] mo cend fair l^ in tsúil dogensa fris nocon focher cor dia chind 5185] riut & noco lémaith*er* a glúasacht. Dognít(*h*) són iar*om* conrig 5186] Cu C*hu*l*aind* inna esse & tecmala in t-ara inna héonu. Conreraig 5187] Cu C*hu*l*aind* iar sin inna héonu di thétaib & refedaib in carp*ait.* 5188] Conid samlaid sin luid do Emain Mach*a*. Dam allaid i ndíaid 5189] a charp*ait* & íall gesse oc folúamain uassa. & tri cind inna 5190] carp*ut*. 5191] Recait iar sin co Em*ain*. Carptech dorét far ndoch*um* ol in 5192] dercaid i nEm*ain* Ma*cha* ardailfe fuil laiss cach dune fil isind 5193] lis mani foichlith*er* & mani dichset mná ernochta friss. 5194] Tossoísom iar*om* clár clé a carp*ait* fri hEmain & ba gess di 5195] aní sin. & asbert Cu Ch*u*l*aind* tongu do dia toigt*h*e Ul*aid* mani 5196] étar fer do gleó frimsa ardailfe fuil cach n-áen fil isin dún. 5197] Mná ernochta ara chend ar Conchob*ar.* Tothéit iar*om* 5198] bantrocht nEmna ara chend im Mugain *l^ im Feraig *secundum* alios* mnaí Conchob*air* m*ei*c 5199] Nessa & donnochtat a mbruinni friss. It é óic inso condricfat 5200] frit indiu or Mugain. *l^ or Férach* Foilgiseom a gnúis. La sodain atnethat 5201] láith gaile Em*na* & foch*er*dat i ndabaig n-úarusci. Maitti 5202] immiseom in dabach hísin. In dabach aile da*no* in ro lád fichis 5203] dornaib de. In tress dabach i ndeochaid iar sudiu fosngerts*id*e 5204] combo ch*uim*si dó a tess & a fuacht. Dotháet ass iarom & dob*eir* 5205] ind rígan iar sudiu .i. Mugain bratt ngorm n-imbi & delg n-argit 5206] n-and & léne chulpatach. & suidid fo glún Chonchob*air* iar*o*m 5207] & ba sí sin a lepaid do g*ré*s iar sudiu. Fer dorigni sin inna 5208] sechtmad blia*dain* ol Fíachna m*a*c Fir Febe nipo machdad 5209] cia chonbosaide for écomlond & cia no tragad *.i. cia no érged* for comlond in tan 5210] ata lána a sé blia*dna* déc indiu. ### 5211] Slicht sain so *.i. sis* co aidid nÓrláim {folio 63b} 5212] Tíagam ass trá hifechtsa or Ail*ill*. Roeca iar*om* Mag 5213] Mucceda. B*en*naid C*u* Ch*u*l*aind* omnae ara ciund i sudiu & 5214] scribais og*um* ina taíb. Iss *ed* ro boí and arná dechsad nech 5215] sechai *co* ribuils*ed* érr óencharp*ait*. Focherdat a pupli i sudiu 5216] & dotíag*at* día leimim inna carptib. Dofuit .xxx. ech oc sudiu 5217] --- p.164 & brisit*er* .xxx. carp*at* and. Belach nÁne iar*om* iss *ed* ainm na 5218] maigni sin co brath ### 5219] Aided Fraich 5220] Biit and co ára bárach congairther Fraech dóib tonfóir a 5221] Fraích ol Me*db*. Díscart dín in n-ecin fil fornd. eirg dund ar 5222] cind Con Cul*aind* dús in comrasta fris. Toc*um*lai ass mattain 5223] muich n*ón*bor co mboí oc Áth Fúait co n-acca in n-óclaig oca 5224] fothrucud isind abaind. Anaid sund or Fráech fria muintir. 5225] conid rolursa frisin fer n-uccut ní maith i n-us*ciu* or se. Tíscaid 5226] a étach de. Téit isin n-usci a doch*um*. Ná tair ar mo chendsa 5227] or Cú atbéla de & is tróg lim do marbad. Ragat óm ol Fraech 5228] co comairsem isind usciu & bad chert do cluchi frim. *Com*mitti 5229] són am*al* bas maith latt or Cu æ*hu*l*aind.* Lám cechtar náthar 5230] immáraile or Fráech. Atnagait co céin móir oc imtrascrad 5231] forsind usci & bátir Fráech. Tanócaib súas afrithisi in dul so 5232] or Cú in didma th'anacol. Noco didém or Fráech. Atnaig Cú 5233] foí atherruch conid appad Fráech. Tocurethar for tír. berait 5234] a muint*er* a cholaind co mboí isin dúnud. Ath Fraich iss *ed* 5235] ainm ind atha sin co brath. Coínti a ndúnad n-ule Fraech 5236] co n-accatár banchuri i n-inaraib úanib for colaind Fraích m*ei*c 5237] Idaid. Focessat úadib issa síd. Síd Fraich ainm in tsida sin 5238] iarom. Lingid Fergus darsin n-omnai ina charp*ut*. Tíagait 5239] co mbátar oc Áth **[[H](#H)]** Táiten **[[M](#M)]** Toscara Cú sessiur dib and .i. 5240] **[[H](#H)]** sé Dúngail Irruiss 5241] **[[M](#M)]** Tíagait ass iarom hi Fornocht. Culen la Medb Baiscne a 5242] ainm. Lécid Cú irchor fair co mb*er*t a chend de. Druim ainm 5243] inna maigni sin iarom o sin immach. **[[H](#H)]** Mór in cuitbiud dúib ol 5244] Medb can tophund na erri angceóil ucut fil co f*or* nguin. Doberatsom 5245] iarom topund fair iar si*n*i coro brisiset fertsi a carpat oca ### 5246] **[[M](#M)]** Aided Órlaim 5247] Dothíagat ass da*no* tar Iraird culend ara bárach Dosleci 5248] Cú Ch*u*l*aind* riam dofuric araid nOrlaim m*ei*c Ail*el*lo & Med*ba* 5249] i Tamlachtai Orláim fri Dísiurt Lóchait antúaid bican oc béim 5250] feda and. Mád iar n-araili slicht im is fertas carp*ait* Con C*u*l*aind* --- p.165 5251] ro maid & is do béim fertas dochóid in tan cotranic fri araid 5252] nÓrláim. Is é in t-ara ros b*en* na fertsi mad íarsin tslicht sa. 5253] Is nephnár a ndogniat Ul*aid* masat é file sund {folio 64a} tall ol Cú céin 5254] file in slóg fora tairr. Teitseom cosin n-araid dia chosc indar 5255] leis ba di Ul*taib* dó co n-accai in fer oc béim feda .i. fertas 5256] carp*ait*. Cid dogní sund ol Cu. Fertse carp*ait* do béim ol in 5257] t-ara. ro brisisem ar carp*at* oc tofund na ailite ucut Con Cul*aind*. 5258] Congná frim ol in t-ara. Déca namma i*n* bá teclaim na fertas 5259] dogéna fa na n-imsocotad. Bid a n-imscotad ém ol Cú. 5260] Imscothis iar*o*m na fertse culind tria ladra. a glac hi fíadnaissi 5261] a cheli conda cermnastar et*er* rúsc & udbu. Nip sí th'opar 5262] comadas dobiur fort ol in t-ara bád n-imomon side. Can duit 5263] ol Cú *Chulaind* ara Órláim m*ei*c Ail*el*la & Med*ba* or se. & tussu ol 5264] in t-ara. Cú Cul*aind* mo ainmse ol se. Romairgge són ém ol 5265] in t-ara. Ni agith*er* ní ol Cu *Chu*l*aind*. Cáit atá do thigerna 5266] or se. Atá isind fertai ucut ol in t-ara. Coisle di*diu* as immalle 5267] frim ol Cu *Chulaind* ar ni gonaimsea aradu et*ir*. Teit Cu *Chu*l*aind* 5268] dochom nÓrláim gontai & b*en*naid a chend de & ros ecroth a 5269] c*h*end frisin slúag. Dob*eir* in cend for muin ind arad iar sin 5270] & atbert b*eir* latt sin or Cú & tési don dúnud amlaid. Manip 5271] samlaid téis roticcba cloch úaimse asin tailm. A ndochóid 5272] i n-occus don dúnud tisca a cend día muin & adfét a imtechta 5273] do Me*i*d*b* & Ail*ill.* Ní fríthid bid eissine ém *.i. ní inund & en do gabáil* ol si. & asrubairt 5274] mini thucaind for mo muin doch*om* in dúnaid brisfed mo chend 5275] formsa co cloich. ### 5276] Aided tri m*a*c nGárách 5277] Ansait iar sin tri m*ei*c Gárach fora n-áth it é a n-anmand 5278] sidé .i. Lon & Úalu & Díliu. Mes Lir & Mes Láech & Mes Lethan 5279] an tri araid. Ba foróil leu a ndorigni Cu *Chulaind* .i. da m*a*cdalta 5280] ind ríg do goin & a m*a*c & crothad in chind frisin slóg. 5281] Co rubaitís Coin C*u*l*aind* tara ési & co ndergabtaís a n-oenur 5282] a n-imneth sin din tslóg. Bentatar tri fidot día n-ardaib co 5283] róiltis glied fris a ssessiur. Nos gegoinseom uli iar núair 5284] ro brisiset fír fer fair. Ro boí ara Órláim in tan sin it*er* Ail*ill* --- p.166 5285] & Me*i*d*b*. Tanettat *.i. teilgid* Cú cloich fair co mmebaid a chend co 5286] tánic a inchind fora chlúasa .i. Fer Tedil a ainm. Ní fir trá 5287] amlaid sin na marbad Cú aradu. Ní marbad ém cen chinaid 5288] cip innus. ### 5289] Aided in togmaill & in pheta eóin 5290] Bágais Cu C*hu*l*aind* hi Methiu port iar sin i n-acciged 5291] Ail*ill* l^ Medb fochichred cloich asa thábaill forru. Dognísom 5292] ón da*no* .i. doléci cloich assa thailm co n-ort in togmall boí 5293] for gúalaind Med*ba* frisin n-áth andess is de atá Méithe Tog. 5294] & ort in n-én boí for gualaind Ail*ella* fri ath antúaid. Is de atá 5295] Méthe nEóin. l^ da*no* is for{folio 64b} gúalaind Medba batár immalle 5296] et*er* togán & én & is a cind b*en*tatár na urchora díb. 5297] Báite da*no* Reuin ina loch is de atá Loch Reóin. Ní cían 5298] úaib atá far céle or Ail*ill* frisna Mane ataregatside súas & 5299] immusdecat in tan siasatár**[[H](#H)]** som da*no* **[[M](#M)]** atheroch b*en*aid Cú fer 5300] dib co mmebaid a chend fair. Bá mád lodsaid dó níbu ádas far 5301] mbraisse or Maenén drúth. dob*er*aindse a cend de. Tolleci Cú 5302] cloich dó co mmebaid a cend fair. Is amlaid trá ro marbthá in 5303] luct sin Orlá*mm* chetumus ina dind. Tri m*ei*c Gárach fora 5304] n-áth. Fer Tedil ina dédlib. Máenán ina dind. Tongu do dia 5305] toingthe mo túath ol Ail*ill* fer dogena a écnach sund dagénsa dá 5306] leth de. Táet ass et*er* laa & aidchi chena dund or Ail*ill* co rísam 5307] Cual*n*gi. Mairfid in fer sa da trian for slúaig fón n-innas sa. 5308] Is and sin dosnancatár cruitti Caínbili o Ess Rúaid día 5309] n-airfitiud indar leó ba du thoscelad forru o Ul*taib*. Doberat 5310] toffund forru co llotár rempo i ndelbaib oss iar*om* isna coirthib 5311] oc Líac Mór antúaid. ar roptar druid co móréolás ### 5312] Aided Lethain 5313] Dagéini *.i. tic* da*no* Lethan fora áth for Níth la Conailliu. Anais 5314] cadessin ara chind Con C*u*l*aind*. Bá sáeth laiss a ndogéni 5315] Cu *Chulaind*. Ésgid da*no* Cu *Chulaind* a chend di sudiu 5316] conid fácab laiss is de atá Áth Lethan for Níth. & memdaitir --- p.167 5317] a carpait leu oc comrac forsind áth inna farrad is de atá 5318] Ath Carp*at*. Docer Mulcha ara Lethain isin gúala fil etarro 5319] is de atá Gulo Mulchai. Céin bátár di*diu* in tslóig oc tochim 5320] Maige Breg forrumai Allechtu colléic. Noch is í in Mórrigan 5321] són i ndeilb eúin co mboí forsin chorthi hi Temair Cualngi 5322] & asbert frisin tárb. 5323] *r.* In fitir in dub dusáim can eirc *.i. cen bréic* n-echdaig *.i. éca* dál désnad 5324] fiacht fíach nad eól ceurtid namaib ar túaith Brega bíth i ndaínib 5325] tathum rún rofíastar dub día n-ísa maí mui*n* tonna fér forglass 5326] for laich lilestai áed ág asa mag meldait slóig scoith nía boidb bógeimnech 5327] feochair fíach fir máirm rád n-ingir cluiph Cualgni 5328] coigde *.i. cach die* día *.i. laa* bás mórm*a*cni iar féic muintire do écaib. 5329] Luid in tarb iar*om* & .l. samasca imbi co mboí hi Sléib Chulind 5330] & luid a búachaill ina díaid Forgem*en* a ainm. Fochéird de 5331] na tri .l. m*a*c no bitís oc cluchiu fair do g*ré*s & márbais da trían 5332] a m*a*craide & *con*cechlaid búrach hi Tír Marccéni hi Cualngi re 5333] techt. {folio 65a} *O Emanl^* 5334] Ni rubai Cu C*hu*l*aind* nech et*er* na Sailiu Imdorthi hi 5335] crich Conailli co rancatár Cuailngi. Baí Cu C*hu*l*aind* iar*o*m hi 5336] Cuinciu *.i. slíab* .i. arbágais iarom i n-acciged Me*i*d*b* no tróistfed lais in 5337] cloich fria c*h*end. Nírbo réid dosom ón ar is amlaid imtheged 5338] Med*b* & leth in tslóig impe & amdabach scíath úasa cind. ### 5339] Aided Lócha inso 5340] Luid di*diu* inailt do Medb Lóchu a ainm do thabairt uisce 5341] & bantrocht mór impe. Indar la Coin Cul*aind* bá sí Medb 5342] Sráithius di cloich a Cuinciu conda ort ina réid is de atá 5343] Réid Locha hi Cualngiu. 5344] A Findabair Chúalngi fosdáilset in tslóig & adachtatár in 5345] crích hi tenid. Doinolat a mbaí di mnáib & maccaib & ingenaib 5346] & búaib hi Cualngiu hi teclom co mbátár hi Findabair uli. 5347] Ní ma lodsaid dó ol Med*b* ní acciu in tarb lib. Ní fil isin 5348] choiciud *.i. isin chreich* et*ir* or cách. Congairth*er* Lóthar dóib búachaill do 5349] Medb. Cáte in tarb or si in dóig latt. Isam ómun ara aisnéis --- p.168 5350] ol in búachaill. Ind adaig or se dochótár Ulaid ina nóendin 5351] dolluid & tri fichit samaisce imbi conid fil i nDubcairiu Glinne 5352] Gatt. Ergid or Medb & berid gatt et*er* cach ndís úaib. Dogníat 5353] ón iar*o*m is de attá Glend nGat **[[H](#H)]** forsin glind sein **[[M](#M)]** Doberat 5354] iar*o*m in tarb co mbaí i*n* Findab*air* áit i n-accai *.i. in tarb* in búachail .i. 5355] Lothor tofóbair cucai co mb*er*t a inathar ass fora bennaib & 5356] tofóbair cona tri cóectaib sasmaisce a ndúnud co n-appad .l. laech 5357] laiss. Conid aided Lóthair ar Tána **[[H](#H)]** sin. Luid uadib in tarb 5358] iar sin asin dunud & ní fetatar cid dochóid úadib & bá méla léo. 5359] **[[M](#M)]** Ro íarfacht Medb in buachaill dóig leiss cáit i mbaí in tarb. 5360] Dóig lem bád i ndíamraib Slébe Culind no beth. Tintaíset 5361] iarom amlaid sin íar n-indred Chual*ngi* & ní fuaratár in tarb 5362] n-and. Conéracht Glaiss Chruind fríu i n-enna crand co féotar 5363] fuirri. *.i. fora bru* & asbert Medb fri drécht día muintir ara tístais taris. ### 5364] Aided Úaland 5365] Luid láech amra ara bárach Úalu a ainm gabais liic móir 5366] friais do thecht darsin n-usce dochorastár in glaiss for cúlu oss é 5367] cona liic fora thairr. Atá a lecht & a lia forsin tsligi ocon glais .i. 5368] Lía Ualand á ainm. 5369] Lotar iar*o*m timchell Glaisse Cruind co rrici in topor & 5370] docóes{folio 65b}tis et*er* a topor & slíab. acht nád étad o Me*i*d*b* ba ferr 5371] la sudi techt tar slíab ara marad a slicht and co bráth ar sár for 5372] Ultu Ansait tri laa & tri aidchi and sin co cechlatár a n-úir 5373] remib B*er*nas Báu Cualngi. 5374] Is and sin geogain Cú C*hu*l*aind* Crond & Cóemdele & ro fer 5375] fuire n-imnaise Atbath .c. n-ánrod friss ri*n*d ríg im Roán im 5376] Roae im da senchaid na Táne. Cethri ríg ar secht fichtib ríg 5377] atbath laiss forsin nglais chétnai. Dollotar iar*om* for B*er*nas 5378] Bó Cualngi co folodaib & indilib Cúalngi co feótar hi nGlind 5379] Dáil Imda hi Cúalngi. Botha a ainm in puirt sin úair dogénsat 5380] botha forro and. Doíagat árna bárach do Cholptu. fanópaít tri 5381] anfót conerachtside friu da*no* co mb*er*t .c. cairptech úadib dochom 5382] maro iss *ed* ainm in tíre i*n* robáte Clúain Carp*at*. Lotár timchell 5383] Colb*ta* iar*o*mdoch*um* a thopair do belut Alióin co feótar oc --- p.169 5384] Líasaib Liac iss *ed* ainm in puirt sin úair dori*n*gset líassu fora 5385] loegu and et*er* Chúalngiu & Conailliu. Dollotár iar*o*m dar 5386] Glend nGatlaig conérracht da*no* Glaiss Gatlaig friu. Sechaire 5387] a ainm ríam. Glas Gatl*aig* o sein úair ba i ngataib dobertatar 5388] a llóegu co feótár i nDruim Féne la Conailliu. It é sin trá a 5389] n-imthechta o Chúalngi co Machairi iarsin tslicht sa. Dogniat 5390] im augtair & libair aile corugud aile fora n-imthechtaib a 5391] Find*abair* co Conaille .i. ### 5392] **[[H](#H)]** Orgain Chualngi inso sis 5393] **[[M](#M)]** Atbert Medb iar torachtain cáich cona gabáil co mbatár 5394] uli hi Findabair Chual*ngi*. Randtar in dúnad sund or Medb 5395] ni rucfaid*er* ind imirgi si for óenchoí. Tíat Ail*il*l la leith na 5396] immirgi for Midlúachrae. Ragmaine & Fergus for B*er*nas 5397] nUl*ad*. Ní ségda or Fergus in leth donroacht dind imirgi. 5398] Ní rucfait*er* na bai tarsin slíab cen raind dogníth ón conid de 5399] atá B*er*nas Bó nUl*ad*. 5400] Is and sin asbert Ail*il*l fria araid Cuillius. Finna dam 5401] indiu Meid*b* & Fergus ní fet*ur* cid rodanuc don choibdin se & 5402] bid fó lim donís*ed* comartha n-úait. Dotháet Cuill*ius* in tan 5403] bátár hi Cluichrib. Ansait ind lánamain fo deóid & lotar ind 5404] óic remib dotháet chúcu Cuill*ius* & ní forchúalatár in fer f*or*csi. 5405] Ecmaic boí a chlaideb hi farrad Fergusa. Tánísca Cuillius asa 5406] thruaill & fófácaib in trúaill fás. Dotháet Cuill*ius* co Ail*il*l. 5407] Ameind or Ail*ill* amne da*no* or Cuill*ius* undar dait sund 5408] comartha. Is maith sin trá or Ail*ill*. Tibid cechtar de fria 5409] chéle am*al* dondruiminso or Cuill*ius* is amlaid fosfairnecsa hi 5410] comlepaid. Is dethb*ir* disi or Ail*ill* is ar chobair ocon Táin 5411] dorigni {folio 66a}Bá maith bláth in claid*ib* lat or Ail*ill*. atnaig fót suide 5412] isin carp*ut* & anart léined imbi. Atraig Fergus dia chlaid*iub* 5413] iar*o*m aill amai or se. cid no taí ol Medb. Olc gním dorígnius 5414] fri Ail*ill* or se. Indnaidid sund co tísa asind fid or Fergus & 5415] níp machdad lib cid cían co tísor. Ecmaic ni fitir Med*b* tesbaid 5416] in claid*ib*. Téit ass & berid claidiub a arad laiss ina láim. 5417] Dogní claidiub craind isind fid Is de atá Fid Mórdrualle la 5418] Ul*tu*. Tiagam ass i ndíaid ar céle or Fergus. Cotrecat isin --- p.170 5419] maig a slógaib ulib. Arrocbat a pupli. Congairth*er* Fergus 5420] do Ail*ill* do imb*ir*t fidchille. In tan dolluid Fergus don phupull 5421] gabaid Ail*ill* gári fris. Asbert Fergus 5422] *r.* Fergus d*i*x*it* 5423] Fo fer fris tibth*er* manip sceó mera mórgnimo merthar 5424] airbiur mo claidib mache mind mosdísem calga de galión gáir 5425] manip ed búaid mná mis rálastar di dáil dondlecht sceó gaib 5426] geni*n* almi ét ar móslúag murechaib fester do sleib auí Nessa 5427] níth do slóg co mbríg cosrife medrathu fer. 5428] *.r.* Ail*il*l d*i*x*it* 5429] Na fer baig or Ail*ill* dit díth claidib sceó airdib áth brond 5430] rig m*en*monfait ces sóe fére frit gallnai gáir dait deim Medb 5431] ar iltúatha dothoing fíad ni fairis lim de debuid ar mnáib 5432] étsechaib ar cía denat torruídet scéo thadet di cach airm ar 5433] céo mórglonnaib fechat. Suid sís trá or Ail*ill* co n-imberam 5434] fidchell is fo chen do thíchtu. *ni agais ni* 5435] *.r.* Ail*il*l d*i*x*it* 5436] Imb*eir* fidchill sceó búanbach ar bélaib ríg sceó rígnai cluche 5437] arafuiretár fo mórslúagu dulecha níbec*a*umu frit cia thochill 5438] b*er*ae ar is di íarnantaib cungnas ar rígnaib ingenaib am mareóla 5439] bés ni gáubu cetchinta for mnaib meldrígi scéo chara Findabair 5440] Fergus rodanae ar búaib burechaib co slogaib móraib timchella 5441] di thuataib *techtmóirib* co n-ilc*ru*th ríg co mbruth dracon co 5442] n-anáil nathrach co mbeim léoman dethairith tossaig Fergus 5443] mac Rossa Róich. Gabsait imb*ir*t na fer fithchill*e* iar*om* 5444] adrethsat na firu óir & argait tarsin clár crédumae. 5445] *.r.* *co* clos Ail*ill* 5446] Ni cóir ríg cóel caíni tia rind umae báis berair is aldu sceó 5447] clár airbule islú ataurrid a Medb mórglonnach sceó fer sanais 5448] fri Fergus ar imdígirt cliche cíambre. 5449] *.r.* *co* cloth ní Medb 5450] Léic de bríathra athig ní déroig rub*en* sceó atúar atmib 5451] m*ac*rath mín in éri chuairm nita cailtech esbrethach fritoing di 5452] thúatha nitat neúit éiti ar buaib sceó foicherthar di gnússi 5453] glanfidir Fer*gus*. *Co* cloth Fer*gus*. --- p.171 {folio 66b} 5454] *.r.* Fer*gus* d*i*x*it* 5455] All am*ai* or Fergus na bríathraib ilib imgonm ar bélaib 5456] iltúath sceó anassaib ailfitir scél sétaib sebortir *sceó* gáib 5457] glanfitir sceó rígaib imgenait*er* deraga rofír .i. dogéntar do ríar. 5458] Anait and ind aidchi sin so cúalatár Ail*ill* isin matin ara bárach. 5459] *.r.* Ail*ill*d*i*x*it* 5460] Tofil mórglond ar bélaib morslúaig fri Cruind uisci ui Nessa 5461] níthu donteilgfet Fir Ol n-Écmacht ar fir fuilglassa de fulib 5462] méderath fri dáil dondlechtaig sceó mórfer taurcbat iltonna fri 5463] níach n-amaulach di Ultaib ticfa. Medb d*i*x*it*. 5464] *.r.* Med*b*d*i*x*it* 5465] Na fer immorain a m*ei*c Máta mórúallaig scéo g*re*s erreth 5466] a ardaib auralig drongtar fir fertar mná búaib remib cennaib 5467] slúag dem*en*satár claidib cech uí muint*er* céochlessaib imbret 5468] sceó damaib ágat scéo mnaib berat arbertat mórslúaig di roí 5469] Chúalngi contolat in tslúaig. 5470] *.r.* *co* clothFer*gus* 5471] Gremmaigth*er* mórchend for bruinniu drochol tíagait ria 5472] ríagaib in braiss mórm*en*mnaig di thúathaib toinget di rígnaib 5473] báiget fri namte agat. 5474] *Co* cloth ní Medb. déntar dentar a n-asb*eir*. 5475] *.r.* Medb d*i*x*it* 5476] Fót mám midedar de ilsluagaib cengat cen bá Ail*ill* fót 5477] chommus tabairth*er*. Toc*um*lat ass do Glaiss Cruind*con* co 5478] cualatár Mane m*a*c Ail*ella*. 5479] *.r.* Mane d*i*x*it* 5480] Díam dían léicthir ar fir find cless scéo máthair athair ar 5481] búaib b*en*nachaib arciuchlais co rrís mod de *carp* arscin di 5482] búaib ardchles no silis roí. 5483] *.r.* *Co* cloth ní Fergus 5484] Na téig a m*ei*c mórglonnaig ni bad chomarli berat co ticfa 5485] dít chend dit muníul berthair la gilla n-amulach totáet imardda 5486] fri roí búrethar f*or*toing glaiss boccit cuillte ar silestár i rrichtu 5487] airchecht mórglond usci f*or* bádfae di dameib mórslúag aril^ 5488] guinfa dimecfit*er* Medb ilgnússi archel a rroíb rindechaib. 5489] Rom lecidsa com loingis hi tossuch or Fergus a náro brist*er* 5490] fír fer for in gillae & na bai ríund & in slúag inar ndeóid & na 5491] mná i a ndiaid s*id*e. *Co* cloth ní Med*b.* --- p.172 5492] *.r.* Med*b*d*i*x*it* 5493] Cluinte a Ferg*us* dit inchaib anmain ar búaib aurscaig cot 5494] slúagaib maithib ní thelce Ultu di thnutaib tairbertha tarcoba 5495] a gári i mMag nAí forb*er*i dáil slicht. 5496] *.r.* Fer*gus*d*i*x*it* 5497] Aill amai or Fergus a Medb co mbaísse nat guth cluniur 5498] fo thuáthaib nim thorais ar nim thá m*a*c moethlig fri gailte ar 5499] Emuin. Mórbulli for túathaib ní biu rom léic dit leccaib 5500] nam iarrair *.i. nan tiagar* cosin nalaide cúlaid di maith *.i. dirorb*en** lessa ar fechtaib. 5501] {folio 67a}Tothét Cu C*hu*l*aind* co mboí oc Áth Chruind ara chind. a 5502] popa Loíg ol se fria araid dofil na sluagu dún. 5503] *.r.*Lóeg d*i*x*it* 5504] Artungsa déu ol in t-ara firfassa ardchless ar bélaib eirred 5505] hi cocill chumucc for echaib sengaib co cungaib argit co 5506] ndrochaib órdaib for búada bertair cichis ar chennaib ríg a 5507] conicim toberat búaid aráu scindairecht. Cu C*hu*l*aind* d*i*x*it*. 5508] *.r.* Cu Cul*aind* d*i*x*it* 5509] Émde a Laíg or Cu *Chu*l*aind co n*gaba eissi fri mórbúaid 5510] Mache ni srengat tar drong fri umed mná muidme tíarmaig 5511] derúich m*ac* sceó aitti ailmi fri etnai eoc*r*ith sceó Ail*ill* Medba 5512] melleth fri imtecht di éiss roslúagaib. Adeochosa *.i. atgi*m** or Cu *Chulaind* 5513] inna husci do chongnam frim. Ateoch nem & talmuin & Cruinn 5514] in tsainrethaig. > 1. 5515] Gaibid Crón cóidech fríu > > 5516] nis leicfe Muirthim*n*iu > > 5517] co rroirc monar > Féne > > 5518] isin tSléib túath Ochaíne. > 5519] La sodain cotnoccaib in t-usci súas co mboí i n-indaib 5520] crand. 5521] Téit Mane m*a*c Ail*ella* & Med*ba* ria cach araslig Cu C*hu*l*aind* 5522] forsind áth & bátir.xxx. marcach dia muintir isind usci. Toscara 5523] Cu C*hu*l*aind* da sé ndéc ndaglaech díb aith*er*roch immon n-usciu. 5524] Focherdat a puiple icond áth sin. Totháet Lugaid m*a*c Nóis uí 5525] Lomairc Allchomaig *type="gloss" hand="H".i. techt taidecht* do acallaim Con Cul*aind* .xxx. marcach. --- p.173 5526] Fo chen dait a Luig*id* ol Cu *Chulaind* dia foígela énflaith Mag 5527] Mur*them*ni rot bía caud *.i. cadán* co lleith alailiu. Dí*a* to*m*na *.i. día tí* da*no* iasc 5528] indb*ir*u rot bia éu .i. bratán co leith arailiu. Rot bíat na tri 5529] gaiss .i. gass biroir g*ass* fochluchta g*ass* trechlaim. Rot bía fer 5530] i n-áth tart chend. Is torisse or Lug*aid* feba túathe don m*a*c 5531] dodúthracar. It caíni for slúaig or Cu *Chu*l*aind*. Nibu dirsan dait 5532] do úati ara cind or Lug*aid*. Imgéna fír limsa & daglaechdacht 5533] or Cu *Chu*l*aind.* A popa Lug*aid* inim áigetarsa in tslúaig. 5534] Tongu do dia or Lug*aid* ni laimethar óenfer ná días úadib 5535] tabairt a fúail i n-imecht*ur* in dúnaid mani bet fichtib l^ tríchtaib. 5536] Bid sain ní dóibsom ón or Cu diand ragbasa díburgud asin tailm. 5537] Bid adas dait a Lug*aid* in chocélisi fil dait la hUltu dianom tisse 5538] bríg cach fir. Apuirseo trá cid as áil dait ol Cú. Conom raib 5539] cairte lat frim budin. Rot bía acht ro pé comarthae f*ur*ri. 5540] & apair frim popa Fergus bíd comardae fora mbudin. Apair 5541] frisna legi bíth comardae fora mbudin & toinget anmchomet 5542] frim & domiced bíad cach n-óenaidche úadib. 5543] Téit Lug*aid* úad. Ecmaic buí Fergus hi pupaill l Ail*ill* 5544] {folio 67b} Cotgair Lug*aid* imach hé & ráti fris insain. *Co* cloth ní Ailill. 5545] *.r.*Ail*ill*d*i*x*it* 5546] Cáir iss i sanassaib ferthair hi meltmuigib nimrath morslúagaib 5547] díar tuathaib ticset fo bíth fir Róich aisnethar díndethar fíadon 5548] falnathair ar Meidm meldulig tonfáir mórchob*air*. Tíagam 5549] úath*ad* slúaig co pupaill móirscoith & scor anacol di leccaib 5550] artuirb imfóit ar dálaib díamraib tascnae tanicc. Tongu do dia 5551] nim thá ar Lug*aid* cen athchomarc don gillu. Tomair a Lugaid 5552] eírg cuici dús in rága Ail*ill* .xxx.a cét cuc*um*sa im budin b*eir* 5553] dam co tinni dó & taulchuma fína. Téit chuci iar*o*m & ráti fris. 5554] Fó limsa ón or Cu *Chu*l*aind* cia théis. 5555] Cotrecat a ndi budin iar*o*m. Bít and cot ádaib. Brisid 5556] Ch Chul*aind* .xxx. láech díb cosin tailm. l^ co mbetís .xx. 5557] aidchi and sin am*al* itberat araili libair. Bit olca far n-imtechta 5558] ol Fergus toficfat Ul*aid* assa noíndin & cotomélat ar múr & 5559] grían is olc in chúl catha inon fil. --- p.174 5560] Taít ass do Chúil Airthir ecmaic dochúaid Cu Chul*aind* in 5561] n-aidchi sin do acallaim Ul*ad*. Scéla lat or Concob*ar*. 5562] *.r.* Cu Cul*aind* d*i*x*it* 5563] Mna brataitir ol Cu C*hu*l*aind* éti agatir fir gonait*ir*. ciche 5564] brata cíche áig ciche goin. Bertius buchae fuile fuirtbe gainne .i. 5565] cend fuirtbi áir berthius Ail*ill* m*ac* Matae & Fergus m*ac* Róich 5566] rodána roda clecht claideb conda *co*scar eochridi Conchob*air* 5567] cáich & codescarfa. 5568] Ní mór torbai dait or Conchob*ar* indíu tonánic ar tinorcain 5569] in chétnae. Téit ass iar sudiu úadib co n-accai na sluaga o 5570] scuchud ass *.i. oc techt* 5571] *.r.* Ail*ill*d*i*x*it* 5572] Aill amai or Ail*ill*. Atchiu carp*at con*dathrind táut*h*at slúagu 5573] is bodbdae ardibi firu i n-áthu argéba bú curetha bith a tríchait 5574] imb*er*a iar tudecht slúag dí búanaib .i. di Laignib. sreithfid fuil 5575] a mméderad dofóetsat oc imorráin ar búaib Ul*ad* issin n-áth. 5576] Gonaid Cú Ch*u*l*aind* .xxx. láech díb for Áth Duírn. 5577] Ni roachtatár iar*o*m conid adaig rancatár Cúil nAirthir. 5578] Gonaid tricha dib sudiu & focherdat a pupli and. Buí ara 5579] Ail*ella* .i. Cuillius oc nigi na fondad issind áth mattain 5580] B*en*tiseom co cloich conid ro marb. Is de attá Áth Cuillne 5581] hi Cúil Airthir. Rosagat trá co feótár i nDrúim Féine la 5582] Conaill*iu* am*al* atrubr*um*ar remoind. 5583] Dosnet*h*at Cu Cul*aind* suidiu orggaid .c. fer cacha aidche 5584] diib na .iii. aidchi mbatár and gabais tabaill dóib a hOchainiu 5585] inna farrad. Bid dimbúan ar slóg la Coin C*u*l*aind* in cruth sa 5586] ol Ail*ill*. Berar imarchor comai úan dó .i. ra mbía comméite 5587] Maige Murtemne di maig Aíi & carpat bas dech {folio 68a}bess i nAii & 5588] timthacht dá fer déac. Airg mad ferr laiss in mag sa in ro halt 5589] & tri .uii. c*um*al & adgignethar dó cách ní atbath airi dia thribi 5590] & indili & imgéntar laiss immi. & táet im gelsini sea is ferr dó 5591] oldás celsine óctigernd. Cia ragas fris sin. M*a*c Roth sund ucut. 5592] Luid for sin do Delga M*a*c Roth techtaire Ail*ella* & Medba 5593] is é timchellas Herind i n-óenló. Is and bad dóig la Fergus 5594] bith Con Cul*aind* i nDelga. Atchíu fer chucund or Láeg fri 5595] Coin C*u*l*aind* b*er*rad bude fair. Fethal línda imbi. Lorg 5596] anfaid inna láim. Calg dét fóa choim Léne culpatach co --- p.175 5597] ndergintliud imbi. Cia do láechaib ind ríg sin or Cu C*hu*l*aind*. 5598] Imcomairc M*a*c Roth do Láeg cia díambo chéli. Céle dond fir 5599] uccut tís or Láeg. Boí Cú C*hu*l*aind* sudiu isin t*s*nechtu co rrici 5600] a di leiss cen meth*er* imbi oc escaid a léine. Atb*eir* da*no* 5601] M*a*c Roth fri Coin C*u*l*aind* cia diarbo chocéle. Céle Concob*air* 5602] m*ei*c Nessa or Cu C*hu*l*aind*. Indad fil slondud bas derbu. Is lór 5603] sin or Cu C*hu*l*aind*. Anáu cia airm sund hi tá Cu Chul*aind* ol 5604] M*a*c Roth. Cid ros berthá fris or Cú. Adfét dó in n-imarchor 5605] n-ule am*al* asrubartmár. Cía no beth Cú i n-occus ní dingned 5606] insein. Ní rriri bráthair a máthar ar rig n-aile. 5607] Doét*h* chucai afridisi & asbreth friss *doleicfithe* dó a mbad soírem na 5608] mban & a mbad seisc dind folud arna imbreth in tabaill forroib 5609] i n-aidchi cía nos gonad fri dé. Ni dingén or Cú dia ructhar 5610] ar mna dóera úan biait ar mná sáera for bróntib. & beimni cen 5611] blicht má ructhar ar mbai blichta úain. Doéth cucai afridissi 5612] & asberar friss ra mbíat na mná dóera & na bai blichta. Ni 5613] dingén or Cu *Chulaind* dobérat Ul*aind* a mná dóera chucu i llige 5614] & bertair dóerm*ai*cni dóib iar*o*m & imbérat a mblichtach do 5615] feólaib hi *n*gaimred. In fil na aill di*diu* ol in techtaire. Fil ol 5616] Cú *Chulaind* & ni ep*ér* fritsu. Dothiasar fair ma atchosse nech 5617] dúib. Rafetarsa or Fer*gus* damsa ararocles in fer a foilsigud 5618] & im ni less doibsi. & iss *ed* inso in choma or Fergus .i. áth 5619] forsi ngénathar a gléo & a chomrac fri óenfer arna ructhar ind 5620] éit de sin laa co n-aidchi dús in táir cobair Ul*ad* foo. & machdad 5621] limsa ol Fergus a fot co tecatside assa cessaib. Is assu ém 5622] duinni or Ail*ill* in fer cech laí andás a cét cach n-aidchi. ### 5623] Aided Etarcomail & imarchor n-athisc fer nErend i mbéolo 5624] Fer*gusa* do Coin C*hu*l*aind.* 5625] Luid Fergus iar*o*m forsin n-imarchor n-ísin. Lil *.i. lenaid* di sudiu 5626] da*no* Etarcomol m*ac* Eda & Létrinne m*a*cdalta Ail*ella* & Med*ba*. 5627] Ní haccobor lem do t*h*echt or Fergus & ni ar do miscais. 5628] Scíth lim namá comrac dúib & Cú C*hu*l*aind*. Do sotlacht & do 5629] saisle. luinne *am*en** {folio 68b} & ansirce drús & tarpige & dechrad do chéli .i. --- p.176 5630] Con C*u*l*aind*. Ni bia maith do f*or* comruc. Cáni set*ir* latsu mo 5631] snádud. airi or Etarcomol. Seit*ir* da*no* ol Fergus acht nammá 5632] ni tharda a rad fri díardain. Tecait de i ndíb carptib do Delga. 5633] Baí Cú *Chu*l*aind* ind úair sin oc imb*ir*t búanfaig fri Láeg a dí 5634] chulaidseom fríu & enech Laíg. Atchíu dá charpat chucund or 5635] Láeg fer mór dond isin carp*ut* toísech folt dond c*r*aaebach fair. 5636] Brat corcra imbi. eú óir and. leni chulp*atach* co nderg*intliud* 5637] imbi. Cromscíath co fáebur chonduala fair di findruini. Manaís 5638] bréfech o mimusc co hadairc ina láim. Claideb sithidir loí 5639] churaig fora díb slíastaib. Is fás ind laí mór sin doberar lam 5640] popa Fer*gus* ol Cu C*hu*l*aind* ar ni fil claideb ina intiuch inge 5641] claid*eb* craind. Atchoas dam da*no* ol Cu *Chu*l*aind* ro gab Ail*ill* 5642] a mbáegul inna cotlud héseom & Medb. & dorétlaistir a claidiub 5643] ar Fergus & dorat día araid dia toscaid & doratad claid*eb* craind 5644] ina intech. 5645] Tic Fer*gus* fó sodain. Fo chen sin a phopa Fer*gus* ol Cú. 5646] Dia tí íasc i n-inb*era* rot bía hé co lleith araile. Dia tí iall a 5647] mmag rot bía caúth co lleith alaili. Dor*n*d birair l^ femair. 5648] Dornd fochlochta. deog de ganim. Techt i n-áth ar cend fir 5649] má thecra t'imaire co comthala rat bia. Is tarise lim ol Fergus 5650] ní do bíad dorochtamar rofetamar do threbad sund. Arfoím 5651] Cu *Chulaind* iarom in n-imarchor o Fergus. Téit Fer*gus* ass 5652] iar*o*m. 5653] Anaid Etarcomol oc déscin Con Cul*aind*. Cid dofécai ol 5654] Cú. tussu ol Etarcomol. Mós tairchella ém súil tar sodain 5655] ol Cú Cul*aind*. Is ed ón atchíu ol Etarcomol. Ní fetar ní 5656] ardott áigthe do neoch. Ní acim di gráin na héruath ná forlond 5657] líno latt maccáem tuchtach amne co ngaisciud do íd & co 5658] clessaib ségdaib atotchomnaic. Cía nom cháne ol Cú *Chu*l*aind* 5659] nít génsa fo bíth Fergus*a*. Manipad do snádud im roptís do 5660] renga rigthi & do chetramain scaílte ricfaitís úaim dochom in 5661] dúnaid i ndegaid do charpait. Náchim thomaid im sodain ol 5662] Etarcomol in cor amra ro nenaisc .i. comrac fri óenfer is messe 5663] cíatacomraicfe frit di feraib Her*end* i mbárach. Teit ass iar*om*. 5664] Tintaí afrithisi ó Méthiu & Cethíu. A n-asbert fria araid. 5665] Ro bágus ol se fíad Fergus comraic fri Coin C*u*l*aind* i mbárach. 5666] Ní hassu dún di*diu* a idnaide. Toí forsna heochu asin telaig 5667] dofrithisi. Achtí Láeg aní sin & asb*eir* fri Coin C*u*l*aind*. Dofil --- p.177 5668] in carp*at* afrithisi. & dorala clár clé frinn. Ní fíach opaid ol Cú. 5669] Ní accobor lem ol Cú a condaigi fórm. {folio 69a} is écen daitsiu ón or 5670] Etarcomol. Benaid Cú C*hu*l*aind* in fót baí fo chossaib co 5671] torchair ina lige & a fót fora tairr. Aírg úaim or Cu *Chulaind* is 5672] scíth lem glanad mo lam inniut. Fotdáilfind i n-ilpartib o 5673] chíanaib acht m*ani*bad Fergus. Ní scarfom in cruth sa ol 5674] Etarcomol co rrucsa do chensu l^ co farcabsa mo chend latsu. 5675] Is ed ón ém bias andsom ol Cu *Chulaind.* B*en*tai Cu C*hu*l*aind* 5676] cona clai*diub* asa díb n-axalaib co torchair a étach de & ni 5677] f*or*bai ima cnes. Colla trá ol Cu *Chulaind*. Aic ol Etarcomol 5678] Danaidle Cú iar*o*m co fogaid in claid*ib* co sebaind a folt de am*al* 5679] bíd co n-altain no b*er*thá ní forroim cid drisiuc for toind dó. 5680] O ropu tromda iar*om* & ropo lenamnach in t-aidech bentai hi 5681] fossud a mullaid conid rorand co rrice a imlind. Co n-acci 5682] Fergus in carpat secha & in n-óenfer and. Tintaí Fergus do 5683] debuid fri Coin Cul*aind*. Olc dait a siriti ol se mo díguin. Is 5684] garit mo lorg latt ol se. Naba lond frim a popa Fer*gus* ol Cú 5685] *Chulaind*. 5686] *.r.* Fri baga b*en*ai (?) fri náimtiu ascada cen claid*eb* fa allud 5687] is hé tororáid ar Ul*ad* (?) aigid sceó slechtfa ailtu tairbirt fo mám 5688] Etarcomol úallaig dimrén esbláthaib in neoch nam accae ar bail 5689] uallchas fo chemdib fíalum forsaid ligu fortchi f*or* car*pat* cotlud 5690] ná longud ní sám lam balcbrain na fer aithb*er* form a popa 5691] Ferg*us*. 5692] Talléci inna sléchtain co ndechaid carp*at* Fergusa taris co fo 5693] thrí. Iarfaig día araid in mé fódrúar. Náthú ecin ar a arasom. 5694] Asrubairt ol Cu *Chulaind* ní regad co rrucad mo chendsa no co 5695] farcbadsom da*no* a chend lemsa. Cía de bad assu latsu a popa 5696] Fer*gus* or Cu *Chulaind*. Is assu ém lemsa a ndorónad ar Fer*gus*. 5697] úair iss éseom ropo uallach. Atnaig Fer*gus* iar*om* id n-erchomail 5698] tria a di pherid & b*er*thi i ndead a carp*ait* fadessin don 5699] dúnud. In tan no theiged tar carrce no scarad a leth olailiu. 5700] In tan ba réid conrictís affrissi. Danécai Medb ní boíd ind 5701] imb*er*t moithchulióin sin a Ferg*us* ol Medb. Ni tocrád dam 5702] da*no* in t-atechmatud ol Fer*gus* glieid frisin coin móir nád 5703] n-árgarad. 5704] Cladar a fert iarom sátir a lia. scribthair a ainm n-ogaim --- p.178 5705] agair a gubae. Nis dibeirg Cú C*hu*l*aind* da*no* dádaig assa 5706] thábaill *& dobertar a mna & a ingena do & leth a bó & doberthe bíad do fri dei* ### 5707] Aided Nath Crantail inso sís 5708] Cia fer fil lib ar cend Con Cul*aind* i mbárach or Lugaid 5709] Daberat daitso i mbárach or Mane m*a*c Ail*ella*. Ni étom nech 5710] ara chend or Med*b* ro bíth essemón laiss co *comthastár* fer dó 5711] atchotad ón da*no*. Ced leth ragthar úaib or Ail*ill* do chuingid 5712] ind fir sin ar cend Con C*u*l*aind*. Ni fil i nHére or Medb 5713] adchotar dó mani thuicth*er* Cú Roí m*a*c Dáre l^ Nad Crantail 5714] fénnid. Boí fer di muintir Con Ruí isin phupaill. Ní th*er*ga 5715] Cú Roí or se is leór leiss dodeochaid di muint*ir* and. Tíagar co 5716] Nad Crantail di*diu* {folio 69b} *> 1. B*eith* at alt*r*ain*n* d'ardrig > Alba*n*. > > ni hail linn a luad id díaíd. > > t*u*c clu ar do dalta os na daltaib. > > alt*r*a tu ac Baltair a B*r*iain >* 5717] Téit Mane Andoí cuci adfíadat a scéla dó. Tair lind di 5718] giull di inchaib Connacht ní rágsa ol se inge má doberthar 5719] Findabair dam. Totáet leó iarom doberat a gaisced hi carr a 5720] hairthiur Chonnacht co mboí isin dúnud. Rot bía Findabair or 5721] Med*b* ar dul ar cend ind fir uccut. dagén or se. Totháet Luig*id* 5722] co Coin C*u*l*aind* in n-aidchi sin. Dotháet Nad Crantail ar do 5723] cendso i mbárach is dirsan duit ní fáelais. Ní bá sin or 5724] Cu Ch*u*l*aind*. *Com*bad and sin no chanad Cu *Chulaind*. > 1. 5725] Ma dofoetsad Nath Crand*tail* > 5726] Teit Nad Crandtail arna bárach asin dúnud & berid .ix. mbera 5727] culind fúachtai follscaidi laiss. Is and boí Cú i sudiu oc f*or*oim 5728] én & a carp*at* inna farrad sríd Nad Crantail biur for Coin 5729] C*u*l*aind.* Clissis Cú*Chulaind* for rind in bera hísin & ni nderbai 5730] di forimim inna n-én. A chumut na hocht mbera aili. In tan 5731] focheird a nómad mbir techid ind iall o Choin Chul*aind* i sudiu. 5732] Luid Cu *Chulaind* iar*o*m for slicht na hélle. Cingid iar*om* for 5733] rindriis na mbera am*al* én di cach biur for araili i n-íarmóracht 5734] na n-én arnách elaitís. Glé la cách im ba for teched luid 5735] Cu *Chulaind* remiseom. F*or* Cu *Chulaind* uccut ol se dochóid --- p.179 5736] *pr*o*batio pennae Mail Muri i*n*so O Éma*nue*l*reomsa for teched. Deithb*ir* són ol Medb ma ranistaís dagóic 5737] ní gébad in siriti fri feta. Ba saeth la Fergus co nUl*taib* aní 5738] sin. Dotáet Fiacha m*a*c Fir Feibe úadib do chosc Con Cul*aind*. 5739] Apair fris ol Fer*gus* bá fial dó buith arnaib ócaib céin dogeni 5740] calma. Is féli dó im ol Fergus a imfolach in tan teches ría 5741] n-aeniur ol nípo móo a g*re*ss dó andás do Ul*taib* archena. Cia 5742] ro maidi sin ol Cu *Chulaind*. Nad Crantail ol Fíacha. Ced ed 5743] no maidedsom a cless dorigniusa fíada nipu anféliu dó or Cu 5744] *Chu*l*aind*. Nícon maídfedsom em acht no beth árm ina láim. 5745] Rafetarsu ém ní gonaimse nech cen arm. Taet tra i mbárach ol 5746] Cu *Chulaind* co mbé et*er* Ochine & muir & cid moch donté 5747] fomricfasa and & ní tess riam. 5748] Tairnic Cu *Chulaind* iar*o*m a dáil & focheird fáthi n-imbi iar 5749] cathais na haidchi & ni airigestár in corthe már baí ina farrad 5750] comméte friss fessin. Daratailc etir & a brat & saidid inna 5751] farrad Tic Nad Crandtail fo sodain hi fénai bretha arm la suide. 5752] Cáte Cu *Chu*l*aind* ol se undse sund tall or Fergus. Nípu samlaid 5753] domarfás indé ol Nad Crantail. In tú Cu *Chu*l*aind*. Oc*us* 5754] massu mé da*no* or Cu *Chu*l*aind*. Másu thú ém ar Nad Crandtail 5755] noco rucaimse cend úain bic dond dúnud ni b*ér* do chend ngillai 5756] n-amulaig nicon messi et*ir* ol Cu *Chulaind*. Eirg a dochum 5757] timchell ind aird. Totháet Cu *Chulaind* co lLáeg commail uilchi 5758] smerthain damsa latt. Ni hétar {folio 70a}*pr*o*batio pennae Mail Muri i*n*so O Éma*nue*l* forsin trénfer comrac frim cen 5759] ulchi. Dogníthe dó. Téit ara chend forsin taulaig. Coru lim 5760] ón or se. Déne cóir ngascid frím trá ol Nad Crant*ail*. Rot bia 5761] són co fesamar or Cu *Chulaind*. Fochichursa aurchor dait or 5762] Nad Crant*ail* & ní n-imgaba. Ní n-imgeb acht i n-arddai or 5763] Cu *Chulaind*. Focheird Nad Ch*rantail* aurchor dó. Lingid 5764] Cu *Chulaind* i n-arddi ríam. Is olc dait a imgabail ind aurchora 5765] or Nath *Crantail.* Imgabaso mo aurchorsa i n-ardda da*no* or 5766] Cu *Chulaind*. Légid Cu *Chulaind* in ngae fair acht bá i n-ardda 5767] conid anúas tocorastár inna mullach co lluid trít co talmain. 5768] Amai ole is tú láech as dech fil i nHerind or Nath Cra*ntail*. 5769] Ataat .iiii. m*ei*c fichet damsa isin dúnud. Tiagasa co n-ecius 5770] dóib a fil lim di foilgib & doragsa co ndernaso mo dichennad air 5771] atbelsa dia talltar in gae as mo chind. Maith or Cu *Chu*l*aind* --- p.180 5772] dotéis dorissi. Téit Nath *Crantail* iar*om* dond dúnud. Dotháet 5773] cách ara chind. Cáte cend ind riastarthi lat or cách. Anaid 5774] a láechu co n-écius mo scéla do*m*mo maccaib & co ndeochus 5775] dorissi co ndernar comrac fri Coin C*u*l*aind*. Tiat ass di saigid 5776] Con Cul*aind* & dolléci a claid*eb* for Coin Cul*aind*. Lingidside i 5777] n-arddae co mbí in corthe co mmebaid in claid*eb* i ndé. 5778] Síartha im Choin C*u*l*aind* am*al* dorigni frisna maccu i nEmain 5779] & lingid Cu *Chulaind* fora scíathsom la sodain co mbí a cend de. 5780] Bentai aitheroch inna méde anuas co imlind. Dofuitet a cethri 5781] gábaiti for tal*main*. Is and sin iar*om* asbert Cu C*hu*l*aind* inso. > 1. 5782] Má dorochair Nath *Crantail* > > 5783] bid formach dond imargail > > 5784] apraind cen chath *in*sind úair > > 5785] do Medb co triun in tslúaig. > ### 5786] Fagbáil in tarib iarsin tslicht sa so sís 5787] Is and sin luid Medb co tríun in tsloig le hi Cuib dó chuingid 5788] in tairb & luid Cu *Chulaind* ina ndiaid. for sligi Midluachra di*diu* 5789] dochoidsi do indriud Ul*ad* & Cruthne *co* dice Dún Sobarche. 5790] Co n-accai ní intí Cu C*hu*l*aind* Bude m*a*c Báin o Sléib Chul*ind* 5791] cosin tarb & u. samaisci deac imbi .lx. láech a lín de muintir 5792] Ail*ella*. Brat hi forcebul im cach fer. Dotháet Cu *Chulaind* 5793] chucu. Can tucsaid a folad ol Cu *æhulaind*. on stleib ucut ol in 5794] láech. C*eist* cate a mbúachaill ol Cu *Cu*l*aind.* Ata am*al* 5795] fóndráncamár ol in láech. Focheird Cu *Chu*l*aind* tri bidcu ina 5796] ndíaid oc saigid acallma forro co tice in n-áth. Is and sin asbert 5797] frisin toísech. Cia t'ainmsiu ol se. Nachit aiss nachit chara 5798] Bude m*a*c Báin ol se. Are in gaise for Bude ol Cu *Chulaind.* 5799] sraithe di*n* chertgai co lluid in nderc a oxaille co mmebaid i nde 5800] ind óe altarach resin gai. Gontai sin fora áth. Is de atá Áth 5801] mBude. Berair in tarb isin {folio 70b} dúnad la sodain. Imráidset iar*o*m 5802] nípád ansu Cu C*hu*l*aind* acht tuctha a cletíne airi. ### 5803] Aided Redg cáinte inso 5804] Is iar*om* luid Redg cainte Ail*ella* a comarli chucai do 5805] chuingid in cletine .i. gai Con Cul*aind*. Tuc damsa do gai or in 5806] cánte. Acc óm or Cú acht dab*ér* seótu dait. Nad gébsa ón ar --- p.181 5807] in cainte. Gegnasom da*no* in cáinte úair nad fáet úad a targid 5808] dó & asbert in can*te* na berad a enech mani berad in cletíni. 5809] Focheird Cu *Chulaind* iar*o*m in cletine dó co lluid triana chend 5810] forstarsnu. Is tolam *.i. sét talman* in sét se ém ol in cante. Is de ata Áth 5811] Tolam Sét. Atá da*no* áth friss anair airm i n-arrasar a n-uma 5812] don cletiniu Humarrith ainm ind atha sin da*no*. Is and sin tra 5813] geguin Cu C*hu*l*aind* inna hule sea asrubartmar hi Cuib .i. Nath 5814] Coirpthe occá chrannaib. Cruthen fora áth. Maccu Búachalla 5815] ocá carnd. Marc ina thelaig. Meille ina dind. Bodb ina th*ur*. 5816] Bogaine ina grellaig. 5817] Tintaí Cu *Chulaind* aith*eruch* i mMag Murthemne ba diliu 5818] laiss imdegail a mennato fessin. iar tíachtain iarom geogain 5819] firu Crochine *l^ Croiniche* .i. Focherda .xx. fer focherd de dosnetarraid oc 5820] gabáil dúnaid dóib .x. ndeogbaire & .x. fénnide. Tintaí Medb 5821] aitheruch atúaid ó ro an coícthiges oc inriud in chóicid & o 5822] ro fich cath fri Findmóir *fri* mnaí Celtchair m*ei*c Uthidir. & dosbert 5823] .l. ban iar togail Dúin Sobarchi furri hi crích Dail Ríatai. Nach 5824] airm trá i Cuib in ro saidi Medb echfleisc is Bile Medba a ainm. 5825] Cach áth & cach dingnai ocár fíu is áth & dindgna Medba a ainm. 5826] *Con*drecat uli iar*om* oc Focheird et*er* Ail*ill* & Medb & in fiallach 5827] timtacht in tarb. Acht gabais a mbúachaill a tarb dib conid 5828] timachtatár taris i mbernai cumaing la crand for scíathu. Conid 5829] bertatar cossa na slabrai triasin talmain. Forgem*en* ainm in 5830] búachalla. Atá and iarom conid hé ainm in cnuic Forgem*en*. Line 5831 occupied only by the second part of a soft-hyphenated word. Blank line added to preserve parity with hard-copy lineation. 5832] Ni baí imneth foraib trá isind aidchi sin acht adchota fer do 5833] dingbáil Con C*u*l*aind* for áth namá úadib. 5834] **[[H](#H)]** Guitt*er* cardi chlaidib úand for Coin C*u*l*aind* or Ailill Tíat Lugaid 5835] fris ol cach. Téit iarom Lug*aid* dia acallaim. Cinnas atusa innosi ocon 5836] tslóg for Cu C*hu*l*aind*. Mór ém in cuitbiud condiachtais forro for Lug*aid* 5837] .i. do mná & t'ingena & leth do bó duit. & is tr*um*mu leo a nguin & do 5838] bíathad indá cach ní Dothuit fer cach laí leis co cend sechtmaini 5839] and sin. Brist*ir* fír fer for Coin Cul*aind* láitir fichi i n-óenfecht día 5840] saigid. & nos geogainsium uli. Eirg cuci a Ferg*us* for Ail*ill* conda 5841] raib claemchlód magni lais. Tíagait iarom co mbatár hi Crónig. --- p.182 5842] Iss *ed* dorochair leiss ar galaib oenfer isin magin sin .i. dá Roth dá 5843] Luan dá banteolaid .x. ndruith .x. ndeogbaire .x. Fergusa. seser 5844] Fedelmthe sé Fiac*r*aig. Ro bitha trá sin uli lesium ar galaib oenfer. 5845] O ro láiset iarom a pupli hi Cronig ro imráidset cid dogén{folio 71a}**[[H](#H)]** tais fri 5846] Coin C*u*l*aind*. Rofetursa ol Medb a n-as maith and. Tíagair uaind 5847] día saigid conda raib carti claidib úad frisin slóg & ra mbía leth na 5848] mbó fil sunda. Berair iarom in fis sin chuci. Dogensa aní or 5849] Cu *Chu*l*aind* acht nar milt*er* úaibsi a n-arach ### 5850] Comrac Con Cul*aind* fri Findabair inso 5851] Immarchuirth*er* fris or Ail*ill* Findabair do thabairt dó & a dingbáil 5852] dona slogaib. Téit Mani Aithramail a doch*u*m Teitside ca lLáeg 5853] hi tossiuch. Cia díandat céliusiu ol se. Ní n-arlasair Láeg da*no*. 5854] Asbert Mani fris fo thri in cruth sin Céli do Choin C*hu*l*aind* for se & 5855] nacham forraig nad n-ecma nad benur do chend dít. Is lond in 5856] fer so ol Mani la soud úad Téit iar*o*m do acallaim Con C*u*l*aind* is and 5857] ro boí Cu C*hu*l*aind* íar béim dei a lened & in snechta immi ina sudiu 5858] co rici a c*r*is & ro lega in snechta immi ferc*um*at fri méit brotha in 5859] miled. Asbert Mani da*no* ón mud chetna frisside fo trí cia díambo 5860] cheli. Celi Conchobair & nacham forraig. Díanam forgea im ní bas 5861] siriu bithus di chend dít am*al* tíscar di lun. Ni réid ol Mani acallaim 5862] na desi seo. Teit Mani úadib iarom & adfet do Ail*ill* & do Med*b* a 5863] scéla. 5864] Táet Lug*aid* chuci or Ail*ill* & ara n-airlathar dó in n-ingin. Teit 5865] Lug*aid* iar sudiu & adfet do Coin C*hu*l*aind* aní sin. A poba Lug*aid* ol 5866] Cu *Chu*l*aind* is brec sin. Is bríathar ríg assidrubairt for Lug*aid* ní bía 5867] bréc de. Dentar amlaid ol Cu *Chu*l*aind*. luid Lug*aid* úad la sodain 5868] & adfet do Ail*ill* & do Medb a n-atesc sin. Táet in drúth im richtsa or 5869] Ail*ill* & mind rig fora cind & fasisidar di chéin Coin C*u*l*aind* arnacha 5870] n-aithgné & teiti ind ingen leis & aranaiscea dó hi & tecat ass ellom fon 5871] c*ru*th sin. & is dóig i*m*merthai ceilg fón c*ru*th sin conná fostba sib 5872] céin co tí la hUltu don chath. 5873] Téit iarom in drúth cuci & ind ingen lais. & ba di chein arlastar 5874] Coin C*u*l*aind*. Téit Cú dia saigtin. ecmaic atgeoinsium for erlabrai 5875] ind fir combo druth. srethis liic telma boí ina láim fair co*n* sescaind 5876] ina cend co tuc a incind ass. Tic dochum na ingini b*en*aid a dí trilis 5877] di & sadid liic triana brat & tríana lénid & sádid corthe {folio 71b} *am*en** tría medon in 5878] druith. Atat a ndí chorthi and .i. corthi Findabrach & corthi in 5879] druith. Facbais Cu C*hu*l*aind* fón c*ru*th si*n* íat. Tiagair o Ail*ill* & o --- p.183 5880] Medb do íarmóracht a mmuntiri ar ba fota leó ro mbátár co n-accassa 5881] iarom isin tunidi sin. Atchlos iarom fon dunchaire uli aní sin. Ni 5882] baí tra carti dóib la Coin C*u*l*aind* iar tain. ### 5883] Comlond Munremair & Con Roi inso 5884] A mbátár in tslóig and trath n*ón*a co n-accatar docurethar in lia 5885] forru anair & a chéli aníar ara cend. *Con*drecat isind aer. no thuititís 5886] et*er* dunad Fergusa & dúnad n-Ail*ella* & dun*ad* Nerand. Ro both ocond 5887] reib sin & ocond ábairt on tráth coraile. & ro bátár in tslúaig inna 5888] seseom & a scéith fora cennaib día sáerad for barnib na cloch combo 5889] lan a mmag dina lecaib. Is dé ata Mag Clochair. Ecmaic im iss e 5890] Cú Ruí m*a*c Dairi dorigni insin dodeochaid do chobair a muntiri & 5891] boí hi Cotail for cind Munremar m*ei*c Gerrcind doluidsidé o Emain 5892] Macha do chobair Con Cul*aind* co mboí i nArd Róich. Rofitir Cú Roí 5893] ní bó fer fulaing Munremair insin tslóg. It é di*diu* dorigensat ind abairt 5894] sin etorro a ndis. Guitt*er* ón tslóg forro bith na tost. Dogniat corai 5895] iarom Munremur & Cu Rui & téit Cu Ruí dia thig & Munremur do 5896] Emain Macha. & ní thánic Munremur co lá in chatha. Ní thánic da*no* 5897] Cú Ruí co comrac Fir Diad. Apraide fri Coin Cul*aind* ol Medb & 5898] Ail*ill* conda rabni claemchlod magni leis. Doberar dóib iarom & 5899] claemchlóit inad. ro scáich noínnin Ulad fo sodain. Ar in tan 5900] dofiuchtraitís asa cess tictis drecht díb beus forsin slóg conos gabad a 5901] tindorcain doridisi. ### 5902] Aided na m*a*craidi inso 5903] Ro imraidset iarom m*a*crad Ulad i nEmain Macha oco. Tróg dún 5904] ar siat ar popa Cu C*hu*l*aind* cen chobair dó. C*eist* em ol Fiachna 5905] Fulech m*a*c Fir Febi derbráthair s*id*e do Fiachaig Fíaldana m*a*c Fir 5906] Febi rom bíasa cethern lib co ndeochsaindsea do thabairt cobra dó 5907] de sin. {folio 72a} Tíagait tri coecait m*a*c leis cona lorcaib áni & be sé sin trian 5908] m*a*craidi Ulad. Atací in slóg cucu tarsa mag. Tofil slóg mór tarsa 5909] mag cucund or Ail*ill*. Teit Fergus día ndescin araill do m*a*craid Ul*ad* 5910] inso for se & do cobair Con Cul*aind* tecait. Eirged buden ara cend or 5911] Ail*ill* cen fis do Choin C*hu*l*aind* ar di comairset fris ní faelsaid íat. 5912] Tíagait tri cóecait laech ara cend. Immacomthuit dóib conná 5913] tadcith nech díb i mbethaid ass do glerie na mm*a*c oc Liic Tuill. Is 5914] de sin atá Lia Fíachrach m*ei*c Fir Febi. ar is and sind ro thuit. 5915] Dénaid comarli for Ail*ill* gudid *Coin* Cul*aind* imó*for* lecud asind 5916] inud sa ar ní ragaid ar ecin tairis uair rod leblaing a lon laith. ar bá --- p.184 5917] bés dos*om* in tan no linged a lon laith imreditis a t*r*aigthi iarma & a 5918] escata remi & muil a ordan for lurgnig & indala súil ina chend & 5919] araili fria chend anechtair. Docois*ed* ferchend fora beolu. Nach 5920] findae bíd fair ba háthithir delc sciach & banna fola for cach finnu. Ni 5921] aithgnead cóemu na ciardiu, cumma no slaided riam z iarma. Is 5922] de sin doratsat Fir nÓl nÉcmacht in riastartha do anm*aim* do 5923] Coin Cul*aind*. ### 5924] Banchath Rochada inso 5925] Foídis Cu C*hu*laind a araid co Rochad m*a*c Fátemain di Ultaib co 5926] tísad día chobair. Ecmaic da*no* ro carastar Findabair Rochad ar 5927] iss es*id*e ócláech as aildem ro boí la Ultu ind inbaid sin Teit in gilla 5928] na doch*um* Rochad & asbert fris techt do fóritin Con Cul*aind* ma 5929] dodeochaid asa noennin. Co tartaitis ceilc immon slóg fri tarrachtain 5930] drechta díb día n-airlech. Dotháet Rochad atúaid cét láech dó. 5931] Décaid dún a mmag indiu for Ail*ill*. Atchíu dírim tarsa mag ol in 5932] dercaid & máethócláech etarro ní thacmainget dó ind óic acht co rici 5933] a gualni. Cia sút a Fer*gus* for Ail*ill*. Rochad m*a*c Fatheman for se 5934] & is do cobair Con Cul*aind* dotháet. Rofet*ur*sa a n-as maith dúib fris 5935] ol Fer*gus*. Táet cet láech úaib lasin {folio 72b} n-ingin út co ria medon in 5936] maigi & teit ~~in~~ ind ingen remán remib. & téiti marcach día acallaim co 5937] tí a óenur do acallaim na ingini & tabrait*er* láma tairis & immacurfi sin 5938] fogail a muntiri dind. Dognith*er* iar*o*m amlaid sind. Téit Rochad ar 5939] cend in marcaig. Dodeochadsa o Findab*air* ar do chendso co 5940] ndechais dia hacallaim. Téit iarom dia hacallaim a óenur. Mutti 5941] don tslóg immi di cach leith. nos gabar & fochertar lama tairis. 5942] Maidid da*no* día muntirseom for teched. Lecairsium iarom ass & 5943] fonascar fair can tudecht forsin slog co tisad ar oen frí Ultu uli. 5944] Dorairngired dó da*no* Findabair do tabairt do & immásoí úadib 5945] iar sudiu. Conid banchath Rochada insin ### 5946] Aided na rigam*us* inso 5947] Guitt*er* da*no* cairdi chlaidib dún for Coin Cul*aind* for Ail*ill* & Medb. 5948] Teit Lug*aid* fris sin & dob*eir* Cu C*hu*l*aind* in cartini. Tabar fer for ath 5949] damsa i mbarach for Cu C*hu*l*aind*. Batár sesiur rígamus la Meidb .i. se 5950] rigdomnai do chlannaib Dedad .i. tri Duib Imlig & tri Deirg Sruthra. 5951] Cid dún ar sait can techt i n-agid Con Cul*aind*. Tiagait iarom arna 5952] bárach & geogain Cu C*hu*l*aind* a sesiur iat. ### 5953] Aided Cáuir 5954] Guitt*er* da*no* Cúr m*a*c Da lath dóib im dula for cend Con Cul*aind*. 5955] inti assa teilceds*id*e fuil is marb re cind nomaide Mad dia ngona ol --- p.185 5956] Medb is búaid. Gid hé gontair and da*no* is dingbail dromma do*m* 5957] tslóg. Ní reid bith fris im longud l^ im ligi. Teit ass da*no*. Nirbo 5958] maith lesside iar*o*m techt for cend siriti amulaig. Ní có ém ol se is 5959] cert in bríg dob*er*id dún. Ma rofesind combad ar cend ind fir se 5960] nom faíte ním foglúasfind féin dia saigid ropad leór lem gilla a 5961] chomadais dom muntir na agid. Ecca sin for Cormac Cond Longas 5962] ba hamra dúnni dia ndingbaitea fessin he. Cipé cruth tra ol se ol is 5963] formsa fein doberar imthesidsi isin matain i mbarach dia saigid. 5964] Nim erchoisse guin na erri ucut. Teit iarom matain muich ara bárach 5965] ara chend. & asbeir frisin slóg tarrgraige n-imtechta a séta rempo ar 5966] bá suba sliged dogénadsum di techt ar cend Con Cul*aind*. Lui*d* dó 5967] iarom. Boí Cu C*hu*l*aind* ac imbert chless isind úair sin .i.{folio 73a} *O Emanu*e*l* ### 5968] **[[M](#M)]** Turim na cless inso sís 5969] In t-ubullchless & faeborcless & fáencless & c*less* cletenach & 5970] tétcless & corpc*hless* & cless caitt & ích n-erred & cor ndeled & léim 5971] dar néib & filliud err*ed* nair & gai bolga & baí brasse & rothchless 5972] & otar & cless for análaib & bruud gine & sian caurad. & beim co 5973] commus *l^ co fomus* & táithbéim & dréim fri fogaist co ndirgiud crette fora 5974] rind co fornadmaim niad náir. 5975] Ro Boí da*no* Cáur oc airimb*er*t gascid hi túamaim a scéith 5976] co rrice trían ind laí frisseom & nicon tetarraid béim na forgab 5977] fair la dechrad inna cless & nicon fitirseom in fer i n-imforgub 5978] friss co n-epert Fíacha m*a*c Fir Febe fri Coin C*u*l*aind*. Fomna 5979] in láech fodotb*en*. Danécai Cú secha sráithi in n-ubullchless 5980] tarraid ina láim co lluid it*er* chobrad & bróin in scéith co lluid 5981] tríana chend ind athig síar. Combad i nImslige Glendamnach 5982] da*no* dofáethsad Cáur iar n-araile slicht. 5983] Tintai Fergus frisin slóg. mánop gaib far glinne ol se anaid 5984] sund co bárach. Nip and ol Ail*il*l regmai diar sostaib afrithisi. 5985] Guitt*er* da*no* Láth m*a*c Da Bró ara chend am*al* ro ngess 5986] Cáur. Datuits*id*e da*no* cadessin. Dointáth da*no* Fergus beus 5987] do chor a glinni forru. Ansait and sin trá co rrubad and Cáur 5988] m*a*c Da Láth & Láth m*a*c Da Bró. & Foirc m*a*c Tri nAignech. & 5989] Srúb Gaile m*a*c Eóbith. ar galaib óenfer ro gáeta uli. --- p.186 ### 5990] Aided Fer Baíth inso 5991] Collaa *.i. erig* dún a popa Loíg issa ndúnad co n-airlith*er* *.i. co iarfaigea* Lugaid 5992] m*a*c Nóiss ui Lomairc. Dús cía dotháet ar mo chend i mbárach. 5993] Iarfaigth*er* co lléir & a imchomarc lat. Rosoich iarom Láeg. 5994] Fo chen dait or Lugaid ní sirsan do Choin C*hu*l*aind* a n-imned 5995] i tá a óenur fri firu Herend. Ar cocele díb línaib amin mallacht 5996] a gascid fair is é théte ara chend i mbárach Fer Báeth Doberar 5997] Findabair dó airi & rígi a cen*iui*l. 5998] Soid Láeg afrithisi co airm i mboí Cu Cul*aind*. Ni 5999] forbáelid mo popa Laeg día athiusc or Cu *Chulaind*. Adfét 6000] Láeg dó uile aní sin. *.i. a athesc* Ro *con*grad Fer Baeth hi pupull do 6001] Ail*il*l & Medb & asb*er* fris suide for láim Findab*rach* & a tabairt 6002] dó. ar ba hé a togu ar chomrac fri Coin Cul*aind*. Ba hé fer a 6003] ndingbála leó ar bá c*um*a dán dib linaib la Scath*aig*. Doberar 6004] fín dó iarom corbo mesc & asb*er* fris bá cáem léosom a llind sin 6005] ní tobrad *acht* ere .l. fén leó & ba hí ind ingen no gebed láim fora 6006] cuitseom de. Ni haccobor lem or (Fer) Báeth comalta & fer {folio 73b} 6007] bithchotaig dam Cú C*hu*l*aind*. Ragatsa ar apa ara chend i 6008] mbárach co topacht*ur* a chend de. Bid tú dogénad or Med*b*. 6009] Asb*eir* Cú *Chu*l*aind* fri Láeg techt ar cend Lugdach dó co tísad 6010] día acall*aim*. Dotháet Luig*id* chucai. Fer Baeth ane dotháet 6011] ar mo chendsa i mbarach or Cu *Chu*l*aind*. Eseom ón óm ar 6012] Lug*aid*. Olc dia sin or Cú *Chu*l*aind* nicon béosa i mbethaid 6013] di sudiu da chomais sind dá chomsolam da chutr*um*mae co 6014] comairsem. A Lugaid celebor dam apair friss da*no* ní fír laechdachta 6015] dó tuidecht ar mo chendsa. Apair fris táet ar mo 6016] chendsa innocht dom acall*aim*. Ráti Luig*id* friss. In tan nád 6017] rimgab Fer Baeth luid in n-aidchi sin do athchor a chairdessa 6018] for Coin C*u*l*aind* & Fíacha m*a*c Fir Febe lais. Attaich Cu 6019] C*hu*l*aind* friss a chomaltus & a mummi díb línaib Scathaig. Isim 6020] egen tra ol Fer Baeth darindgult. *.i. ro gellus* Dosella do chotach di*diu* ol 6021] Cú *Chu*l*aind*. Luid Cu C*hu*l*aind* fo luinni úad fornessa sleig --- p.187 6022] culind isin glind hi coiss Con C*u*l*aind* co túargab ocá glún súas 6023] a cend. Dasrenga ass. Na téig a Fir Baith co n-aicther in 6024] fríthi fónúarsa. Tochrae úait ar Fer Báeth. Focheird Cu 6025] C*hu*l*aind* in sleig n-iar*om* i ndegaid Fir Baíth *co* *n*-érrmadair áth 6026] a da chulad co ndeochaid fora béolo sair co torchair tara aiss 6027] issa nglend Focherd sin ém or Fer Báeth. Is de atá Focherd 6028] Murthemne. l^ iss é Fíacha asrub*ar*t is béoda do feocherd indiu 6029] a Cu Ch*u*l*aind* or se conid de attá Focerd Murthemne Atbail 6030] fo chétóir Fer Báeth isinn glind. Is de atá Glend Fir Baíth. 6031] *Co* cloth ni Fergus co n-ep*er*t. > 1. 6032] A Fir Baíth is báeth do fecht > > 6033] sin magin i tá do fert > > 6034] rosiacht coll do chombár and > > 6035] is crichid hi Cróen Chorand. > 2. 6036] Fíthi ainmnigth*er* a n-ard > > 6037] co bráth bid Cróenech i mMuirthemniu > > 6038] ondiu bid Focherd a ainm > > 6039] ind airm i torchair a Fir. > > 6040] a Fir Baíth.&c. > 6041] Tarrochair far céle or Ferg*us* eprid in n-ícfa in fer sin i 6042] mbárach ícfa écin or Cu *Chu*l*aind*. Foídid Cu *Chulaind* atheroch 6043] Láeg do fis scél dús cia c*ru*th imtháthar isin dunud & i*n* bo béo 6044] Fer Báeth. Asbert Luig*id* atbath Fer Báeth. & dotháet Cu 6045] *Chulaind* iar n-úair do chomacallaim. ### 6046] **[[H](#H)]** Comrac **[[M](#M)]** Lárine m*ei*c Nóis inso 6047] Nech úaib i mbárach co ellom ar cend far céle or Lug*aid* 6048] ni faigebthars*id*e etir or Ail*ill* acht má dorónaid ceill *.i. ceilg* occai 6049] nách fer dotháeti chucaib tabraid fín dó corop maith a menma & 6050] asbertar friss iss *ed* nammá fil dond fín tucad a cC*rú*achnaib 6051] rosáeth linni do bithsiu for uisciu isin dúnad & doberthar 6052] Findabair fora desreth & asberthar ragaid chucut dia tuicce cend 6053] ind ríastairthe dúinni. --- p.188 6054] No foíté co cach láth ngaile a aidchi & no ráté fris aní sin. 6055] No gonadsom {folio 74a} cach fer díb a úair. Ní féta nech leó ara chend 6056] assennad. 6057] Conaígth*er* dóib Laríne m*a*c Nóiss olla n-aile bráthair s*id*e 6058] do Lug*aid* ríg Muman. Bá mór a uallchas. Doberar fín dó & 6059] doberar Findabair fora desraid. Tossecai Medb a ndís is 6060] mellach lim ind lánamain ucut ol si ba coindme a comrac. Ní 6061] gebsa dít ém or Ail*ill*. Ra mbia dia tuca cend ind riastairthe 6062] damsa. Dobér im ar Láríne. Tic Lug*aid* fo sodain. Cate lib 6063] i mbárach fer i n-ath. téite Lárine or Ail*ill*. 6064] Dotháet Lug*aid* iar*o*m do acallaim Con Cul*aind* *con*recat i*m* 6065] Glend Fir Baíth. Ferais cechtar de comráichne friaraile. Is dó 6066] dodeochad dot acall*aim* or Lug*aid*. Atá atechmatud druth sotal 6067] sund ucut ol se bráthair damsa Laríni a ainm dob*er* bréc 6068] immón ingin cétnai. Fort chotach di*diu* ní ruba é nacham facbasa 6069] cen brátair. Ár is airi doberarsom chucutsu ar dáig *co* forgénmaís 6070] ar ndis debuid. Maith lem chena cé no slaiss co léir ar is 6071] dar mo th*er*thogu theite. 6072] Téit Lári*ne* ara bárach ar cend Con C*u*l*aind* & ind ingen inna 6073] farrad. día nertad. Danethad Cu *Chulaind* iar*o*m cen arm laiss 6074] Doloside a árm n-airi ar écin. Gabaid iar*o*m et*er* a dí láim & 6075] cotmeil & fochrotha co*n* sephaind a channebor ass combo 6076] buad*ar*tha in t-áth día chacc & combo thruallnethe aér na 6077] cethararda dia dendgur & focheird co mbaí it*er* da láim Lugdach. 6078] Céin robo beo ní thaudchaid a brú for cóir. Ní robai cen 6079] clíabgalar niro loing cen airchissecht. Iss é óenfer ar apaide 6080] adroinni drocht*er*nam úadsom di neoch cotranic friss ar Tána. ### 6081] Imacallaim na Mórigna fri Coin Cul*aind* inso 6082] Co n-aca Cú in n-ócben cuc*h*i co n-etuch cach datha impe & 6083] delb roderscaigthe furri. Cé taísiu or Cu *Chulaind*. ingen Búain 6084] ind ríg or si. Dodeochad cuc*h*utsu. Rot charus ar th'airscélaib 6085] & tucus mo seotu lim & mo indili. Ni maith ém ind inbuid 6086] tonnánac. Nach is olc ar mbláth amin gorti ni haurussa damsa 6087] da*no* comrac fri banscáil céin no mbeó isind níth so. Bíd i*m* --- p.189 6088] chobairse daitsiu *.i. dogénsa congnom latt* oc sudiu. Ni ar thóin mná da*no* gabussa inso. 6089] Bi ansu daitsiu or si in tan doragsa ar do chend oc comruc 6090] frisna firiu. Doragsa i rricht escongan fót cossaib issind áth co 6091] taíthis. Dochu lim ón oldas ingen ríg. Not gebsa or se im 6092] ladair co mmebsat t'asnai & bía fónd anim sin. coro secha bráth 6093] bennachtan fort. Timorcsa in cethri forsind áth do doch*u*msa i 6094] rricht soide glaisse. Léicfesa cloich daitsiu asin tailm co 6095] commart do suil it cind. & bia fónd anim coro {folio 74b} secha bráth 6096] bennachtan fort. Torach dait i rricht samaisci maíle dérce 6097] riasind éit. co mensat ort forsna ilathu & forsna hathu & forsna 6098] linniu & nim aircechasa ar do chend. Tolecubsa cloich deitsiu 6099] or se co mmema do fergara fót & bia foind anim sin coro secha 6100] bráth bennachtan fort. La sodain téit úad. Combad sechtmain 6101] dosom for Áth Grencha & dofuitted fer cach laí i nÁth G*re*ncha 6102] laiss .i. i nÁth Darteisc. 6103] ### Aided Lóich m*ei*c Mo Femis inso sís *Lóch Mór m*a*c Mo Femis (l^ Emonis l^ m*a*c Mo Febis (.i. Febes ainm a mathar *above line*). Lóch (m)*a*c Luidech m*ei*c Ecach fir Áne m*ei*c Dúach Duind dailtai Deaid m*ei*c Cairpri Lusced. & día sil Ail*il*l Olom íar tain* 6104] Gessa Lóch da*no* m*a*c Emonis am*al* a chéliu & dorairngired 6105] có comméte Maige Murthemne di mín Maigi Aí & timtacht da 6106] fer deac & carp*at* .uii. c*um*al & nirbo fíu laiss comrac fri gilla 6107] Baí brathair laiss Long m*a*c Ebonis cadessin. Dobreth do sudiu 6108] a tinscra cétna it*er* ingen & dechelt & carp*at* & tír. Téitsidé ar 6109] cend Con Cul*aind* Gontai Cu *Chulaind* co tobrad a marb ar 6110] beólu a brathar .i. Lóich. Asberts*id*e da*no* dá fess*ed* acht 6111] combad fer ulcach nod ngonad no mairfedsom he ind. Berid 6112] grem catha chuci ar Medb fria muint*ir* tarsin n-áth aniar co 6113] ndigsid taris & brist*er* fír f**[[H](#H)]** er fair. 6114] **[[M](#M)]** Tíagait na secht Mane mílid i tosoch conid n-accatar for 6115] bru ind atha aníar. Gabaidsom a díllait n-óenaig imbi in laa 6116] sin. Iss and fordringtís na mná na firu día descin. Is sáeth 6117] dam or Medb nách accim in gilla imma n-ágar sund. Niba 6118] slániu de latt do menma or Léthrend echaire Ail*ella* dia 6119] n-aicigth*er*. Dotháet iar*om* doch*um* ind átha am*al* buí cía fer 6120] sucut a Ferguis or Medb. 6121] *.r.* Gilla araclich claideb co scíath ar búaib mór serig ar --- p.190 6122] mnáib feraid fodil di fer lessaib ar óenathib Ulad imgóet caín 6123] fera fodil di fodbaid ríg than mc dían día ngarar Muirthemne 6124] mag másu Cháuland Cú. 6125] Fordring Medb da*no* na firu la sodain dia déscin. Is and sin 6126] asbertatár na mná fri Coin Cul*aind* dognithe a cutbiud isin 6127] dúnud úair nad baí ulcha laiss & nicon teigtís dagóic acht siriti 6128] ara chend. Ba hassu dó ulcha smérthain do dénam leiss. 6129] conid gnidsom aní sin ar dáig cuingthi comraic fri fer .i. fri 6130] Lóch. 6131] **[[H](#H)]** Gabais iarom Cu Cul*aind* lán duirnd dind féor & dichacain *.i. bricht* fair 6132] combo hed domuined cách combo ulca baí lais. Fír or in bantroct 6133] is ulcach Cú Chul*aind* is cubaid do niaid comrac fris. Oc g*re*ssacht 6134] Loich ón dorigensatsom aní sin. Ni digéonsa comrac co cend secht 6135] lathi ondiu fris for Loch. Ní cubaid dúinni cen fóbairt ind fir frisi*n* 6136] re sin ol Medb tabram fían láech cach n-aidchi do seilc faír dus in 6137] tairsimmis {folio 75a}**[[H](#H)]** a baegul. Dogníth*er* iarom samlaid Dotheged fían 6138] láech cach n-aidchi do seilg fairsium & nos gonadsom uli. It e seo 6139] im anmand na fer dorochratar and. Secht Conaill .uii. nÓengusa 6140] .uii. nÚargusa .uii. Celtri. Ocht Féic. Deich nAilella .x. nDelbaíth 6141] .x. Tasaig. It é insin gníma na sechtmaine sin dosom i nÁth 6142] Grencha. 6143] Co*n*niacht *.i. arranic* Medb comarli dús cid dogenad fri Coin Cul*aind* ar ba 6144] aincis mór lei an ro bíth leis día slógaib. Is i comarli arranic áes 6145] feig forúallach do chor i n-óenfecht dia saicht*h*i*n* in tan ticfad i 6146] n-airis dála di accallaimsi. Ar baí aires *.i. comdal* dála dissi ara barach fri 6147] Coin Cul*aind* do denam sída célci fris dia tarrachtain. Foítisi techta 6148] úadi día saig ar *co* tíasad na *coin*ni. & bad amlaid tíasad & se anarma. 6149] Fo déig ni ragadsi acht sí cona bantrocht día ailseom. 6150] Ludi in techtairi .i. Traigtrén co airm i mboí Cu Cul*aind* & adfét 6151] do aitesc Medba. Bágais Cu C*hu*l*aind* co ndingned samlaid. Ced on 6152] cinnas as áil duitsiu tect i ndáil Medba i mbárach a Cu *Chu*l*aind* or 6153] Láeg. Am*al* *con*niacht *.i. ro cuinnig* Medb da*no* ol Cu *Chu*l*aind*. At móra glonna 6154] Medbi ol in t-ara atágur lám ar cúl aci {folio 75b} Cinnas as dénta du*n* 6155] samlaid for se. Do chlaideb fót choim ol in t-ara arnachat fagthar i 6156] mbáegul. Ár ní dlíg laech a enecland dia mbé i n-écmais a arm. --- p.191 y 6157] Conid cáin midlaig no ndlig fón samail sin. Dentar amlaid iarom ol 6158] Cú *Chu*l*aind*. Is and iarom baí in chomdál i nArd Aignech. frisi 6159] rat*er* Fóchaird indiu. Tic iarom Medb isin dáil & inlis cethri firu 6160] déc día sainmuintir fessin do neoch as dech engno*m*ma baí díb fora 6161] chind. At íat so íats*id*e. Dá Glas Sinna da m*a*c Buccridi. Da Ardáin 6162] dá m*a*c Licce. Da Glas Ogma da m*a*c Cruind. Drucht & Delt & 6163] Dathen. Téa & Tasc*ur* & Tualang. Taur & Glese. 6164] Tic íarom Cu C*hu*l*aind* ina dáil. Ataregat ind fir dó. Sretais 6165] cethri goí deac i n-óenfecht fair. Nos ditin Cú iarom conná riacht 6166] toind l^ fóescham fair. Imsoí foítib iarom & marbthus íat a cethri 6167] firu déac. Conid íat sin cethri fir deac Fócherda. & is iat fir Chrónige 6168] ar isin Chrónig oc Foceird ro bíta. Conid de asbert Cu *Chu*l*aind*. > *.r.*1. 6169] Fó *.i. maith* > mo c*h*erd láechdachta {folio 76a} > > 6170] > > benaim beimend ágmara. > > 6171] for slóg síabra sorchaidi. > > 6172] Certaim ág fri ilslúagaib. > > 6173] im díth erred anglondach. > > 6174] sceó Medbi & Ailella. > > 6175] altai drochrún derchoblid. > > 6176] gossa dubrúin banmassa. > > 6177] cengait celga úargossa. > > 6178] fri ág erred anglonnach. > > 6179] congeib dagrun degmessa > > 6180] oc fir dia ndich dagarliud. *.i. oca mbí degbríathar* > > 6181] im anglonna fó.fó .m. > 6182] *Com*bad de sin da*no* rod lil a n-ainm as Focherd dond inud .i. fó 6183] cérd .i. maith in cherd gascid donecmaic do Choin Cul*aind* and sin 6184] Tánic da*no* Cu C*hu*l*aind* & dosnetarraid oc gabáil dúnaid & bithus 6185] dá Daigri & da Ánli & cethri Dúngais Imlich díb. Gabais da*no* Medb 6186] for g*re*ssacht Loich andaide. Mór in cutbiud dait for si in fer ro márb 6187] do bráthair do bith oc dithugud ar slóig cen techt do chomrac fris. 6188] ar is derb lind ni déma siriti bras birda na letheti út f*r*i bruth & feirg 6189] níad do letetisiu. & da*no* is o énm*um*mi forcetail conrotacht dan 6190] dúib. {folio 76b} 6191] Tanic da*no* Lóch i n-agid Con Cul*aind* do dígail a bráthar fair a 6192] donadbacht dó ba ulcha boí lais Tair dond áth úachtarach or Loch 6193] nipá isind áth escomon sa condricfem áit hi torchair Lo*n*g. Ó thánic 6194] iarom do saigid ind atha bibsat ind fir na bú tairis. Bíaid tart eisc --- p.192 6195] sund indiu or Gabran fili. Is de atá Áth Darteisc & Tir Mór Darteisc 6196] o sin forsin phurt sin. O ro chomraicset iarom ind fir forsind áth & o 6197] ro gabsat oc glíaid & oc imsesorcain and & o ro gab cach díb for 6198] truastad a chéli. focheird ind escongon tri ol *.i. t*r*i curu* im cossa Con Cul*aind* 6199] co mboí fáen for tarsnu isind áth ina ligu. Danautat *.i. búalis* Loch cosin 6200] chlaidiub combu chróderg in t-ath dia fulriud. Olc ón om for Fergus 6201] a ngním sin hi fíadnaisi námat. G*re*ssed nech úaib a firu for se fria 6202] muintir in fer nár tháeth i n-ascid. Atraig Bricriu nemthenga m*a*c 6203] Carbatha & gabais for g*re*ssacht Con Cul*aind*. Ro scáich do nert ol se 6204] in tan is bratan bec dottrascair in tan dofil Ultu asa ces chucut Dolig 6205] duit gnim n-erred do gabail fort hi fíadnaisi fer nErend & laech ansa 6206] do dingbail a gasciud fon samail.{folio 77a} **[[M](#M)]** La sodain atraig & b*en*aid in 6207] n-escongain co mebdatár a hasnai indi & co*m*boing in cethri 6208] darsna slúagu sair ar ecin co mbertatár a puple inna n-adarcaib 6209] lasa torandcless darigénsat in da láth gaile isind áth. Tanautatsom 6210] in tsod m*ei*c tíre doimairg na bú fair síar. Léicidsom 6211] cloich asa tailm co mebaid a súil ina cind. Téite i rricht 6212] samaisce maíle derge. muitti ríasna búaib forsna linni & na 6213] hathu. Is and asbertsom ní airciu *.i. ni rochim* a n-áthu la linni. Leicidseom 6214] cloich don tsamaisc maíl déirg co memaid a gergara foí. 6215] Cáchain laíd la sodain. > 1. 6216] M'óenurán dam ar étib > > 6217] sech nís n-etaim nis léicim > > 6218] atú ar trathaib úaraib > > 6219] m'oenuran ar iltúathaib > 2. 6220] Aprad nech fri Conchob*or* > > 6221] cía domiss*ed* nibo rom > > 6222] rucsat m*ei*c Mágach a mbú > > 6223] conda randsat etarru. > 3. 6224] Ro bíi cosnom im óenchend > > 6225] acht nad lassa na*ch* óencrand > > 6226] día mbetis a dó l^ a > trí > > 6227] lasfaitis a n-athinni > 4. 6228] Bec narom nítsat ind fir > > 6229] ar imad comlaind oenfir > > 6230] ni rubaim níth n-erred n-án > > 6231] immar atú m'óenuran.m'óen*uran* .d. > --- p.193 6232] Is and sin trá dogéni Cú C*hu*laind frisin Mórrigain a tréde 6233] dorairngert di hi Táin Bó Regamna. & fichid Loch isind áth 6234] cosin gaí bolga doléic in t-ara dó lasin sruth. Gaibthi dó co 6235] lluid hi timthirecht a chuirp ar ba conganchnes oc comruc fri 6236] fer boí la Lóch. Teilg traigid dam or Lóch. Doléiciseom 6237] Cú C*hu*l*aind* combo tharis docer. Is de atá Áth Traiged i 6238] Tir Mor. *b*en*aid Cu *Chu*l*aind* a cend de iar sudi* 6239] Is and sin *con*bocht fír fer fairseom a llá sin día lotar in 6240] cóicfer cucaiseom fón oínme .i. dá C*r*úaid dá Chalad Derothor. 6241] Nos ngeogain Cu *Chulaind* a óenur is hé sin Cóicsius Focherda 6242] & Coicer Óengoirt l^ is cóic lá déc iss *ed* ro boí Cu Ch*u*l*aind* hi 6243] Focheird conid de atá Cóicnas Focherda isin Tána. Dosmídc 6244] Cu *Chulaind* a Delga conna cáemnacair anmanna de duniu 6245] na cethir ronucad a ainech secha fadess it*er* Delga & muir. ### 6246] Slánugud na Mórrigna inso 6247] Ocond aiscis mór sin trá do Coin Cul*aind* danarraid in Mórrígan 6248] i ndelb na sentainne caillige & sí cáech losc oc blegón 6249] bó triphne *con*iachtsom dig furri. Dobertsi blegon sini dó iniam 6250] bid slán doduc ol Cu C*hu*l*aind* bennacht dé & ande fort ol se. 6251] Déi leósom in t-áes cumachta andéi im in t-áes trebtha. Íctha 6252] a cendsi iar*om* combo slán Dob*eir* blegon indala sini combo 6253] slán a súil. Dobert blegon in tress sini combo slán {folio 77b} a fergaire. 6254] Combad ed atberadsom in cech ní dib sin bráth bennachtan 6255] fort or se. Atb*ir*t frim trá or in Mórrígan nim bíad íc lat 6256] co bráth. Acht rofessin combad tú ol Cu *Chulaind* nit ícfaind 6257] tria bith sír. Combad ríamdrong Con Cul*aind* for Tarthesc 6258] ainm in sceóil sea isin Tána. 6259] Is and sin siacht Fergus fora glinne arna bristé fír fer for 6260] Coin C*u*l*aind*. Is and sin iar*o*m etha Cú ar gal*aib* óenfer coicer 6261] Cend Coriss l^ Dúin Chind Coross .i. Delgu Murthemne ind 6262] inbuid se Geogain Cu *Chulaind* and sin Fota ina roí. Bó Mailce 6263] fora áth Salach ina imliuch. Muinne ina dind. Lúar i 6264] lLethb*er*aib. Fer Tóithle hi Tóithlib. Hit é a n-anmand na 6265] tíri sin co bráth cach bale i torcair cach fer dib sin. Geogain 6266] Cu *Chulaind* da*no* Traig & Dornu & Dernu. Col & Mebul & --- p.194 6267] Eraise for Áth Tíre Móir de síu oc Méthiu & Cheithiu. 6268] Di druíd insin & a teóra mná. Iar sind tra foídis Medb cét fer 6269] dia sainmuintir do guin Con Cul*aind*. Nos geogainseom uli 6270] iar*om* for Áth Cheit Chuile. Is and asbert Medb. Is cuillend *.i. is col lind* 6271] dund ém guin ar muint*ir*e. Is de átá Glaiss Chráu & Cuillend 6272] Cind Duin & Ath Ceit Chúle. ### 6273] In carpat serda & in Breslech mor Maige Mur*themne* inso. 6274] Ro gabsat trá cethri chóiced Her*end*dúnad & lo*n*ngport isin 6275] Breslig Móir i mMaig Murthemne & ro láiset a n-ernail búair 6276] & braite seoco fodess hi Clithar Bó Ulad. Gabais Cu C*hulaind* 6277] icond fert i lLercaib i comfocus dóib. & ataís a ara tenid dó trath 6278] nóna na haidchi sin .i. Loeg m*a*c Ríangabra. Itchonnaircseom 6279] úad grístaitnem na n-arm nglanórda úas chind cethri cóiced 6280] nErend re funiud nell na nóna. Dofánic ferg & luinni mór ic 6281] aicsin in tslóig re hilar a bidbad re himad a námat. Ro gab a 6282] da sleig & a scíath & a claideb. Crothis a scíath & cresaígis 6283] a slega & bertnaigis a chlaide*m*. & dobert a srém caurad asa 6284] brágit coro recratár bánánaig & boccánaig & geniti glinni 6285] & demna aeóir re úathgráin na gáre dosbertatár ar aird. 6286] Cordas mesc ind Némain forsin tslóg. Dollotár i n-armgrith 6287] cethri chóiced Érend im rennaib a sleg & a n-arm fodessin co 6288] n-erbaltatár .c. láech díb do úathbas & cridenes ar lár in dúnaid 6289] & in longpairt in n-aidchi sin. 6290] Dia mbaí Láeg and co n-acca ní in n-óenfer dar fíartharsna 6291] in dunaid fer nÉrend anairtúaid cach ndíriuch ina dochum. 6292] Óenfer sund chucund innossa a Chúcán or Láeg. Cinnas {folio 78a} fir 6293] and sin or Cu C*u*l*aind*. Ni*handsa* fer caín mór and da*no* 6294] berrad lethan laiss folt casbude fair. brat uanide i forcipol 6295] immi. Cassán gelairgit isin brot uassa bruinne. Lene de sról 6296] ríg fo dergindliud do dergór i cústul fri gelcnes co glúnib dó. 6297] Dubscíath co calathbúali findruni fair. Sleg cóicrind ina láim. 6298] Foga fogablaigi inna farrad. Ingnad ém reb & abairt & adabair 6299] dogní acht ní saig nech fair & ní saigseom for nech feib 6300] nachas faiced nech hé. Is fir sin a daltan for se Cia dom --- p.195 6301] chartib síthcairesa sein dom airchisechtsa dáig ar bith foretatársom 6302] in t-imned már inam fuilsea m'oenur i n-agid cethri 6303] n-ollchóiced nÉrend ar Tain Bó Cualngi don chur sa. Ba fír 6304] ém do Choin C*hu*l*aind* anní hísin. A nad ránic in t-ócláech 6305] airm i mboí Cú C*hu*l*aind* argládais & airchississ de. Ferda sin 6306] a Chú C*hu*l*aind* ar se. Ní mor side et*ir* for Cú C*hu*l*aind*. 6307] Dabérsa da*no* cobair dait ar in t-ócláech. Cía taisiu eter or 6308] Cu C*hu*l*aind*. Iss messe do athair a ssídib .i. Lug m*a*c Ethlend. 6309] It tromda da*no* na fuli formsa ba héim dam mo íc. Cotailsiu 6310] sin bic a Chu C*hu*l*aind* or in t-ócláech do thromthortim 6311] cotulta hicond ferta Lerga co dend teóra láa & teóra n-aidchi 6312] & fífatsa forsna slógaib in n-airet sind. Canaid a chéle ferdord 6313] dó contuli friss co n-accae nách crecht and ropo glan. Is and 6314] asbert Lug. > > 6315] .r. Éli Loga inso sís1. 6316] Atraí a m*ei*c mór Ulad > > 6317] fót sláncréchtaib curetha > > 6318] fri náimtiu fer melldarath > > 6319] mór a daig (?) todonathar > > 6320] dia ferragaib sligethar > > 6321] slúaig immenard nerethar > > 6322] fortacht a síd sóerfudut > > 6323] issin mruig ar conathaib > > 6324] cot anmui*m* arfucherthar > > 6325] fóchiallathar óengillae > > 6326] arclith ar búaib báifedae > > 6327] slig delb silsa ríut. > > 6328] **[[H](#H)]** Ni > fil leó do nertsaegul > > 6329] fer do baraind bruthaigte > > 6330] co niurt for do lochtnamtib > > 6331] cingith carpat comglinni > > 6332] is iar sin atraí. > > 6333] atrai .a .m. > 6334] Teora la & teora n-aidchi baí Cu Chul*aind* ina chotlod. 6335] Bá dethb*ir* són ém ce ro baí do mét in chotulta boí do mét 6336] na hascísi. Ón lúan íar samain sainrud cosin cétain iar n-imolg --- p.196 6337] niro chotail Cu *Chu*l*aind* frisin ré sin acht mad m*an*i chotlad 6338] fithisin mbic fria gai iar medón midlaí & a chend fora dor*n*d & a dor*n*d 6339] ima gai & a gai fora glún acht ic slaidi & ic slechtad 6340] & ic airlech & ic esorcain cethri n-ollchóiced nÉrend frisin re sin. 6341] Is and sin focherd in láech síde lossa & lubi íci & slánsen 6342] i cnedaib & i créchtaib i n-aladaib & i n-ilgonaib {folio 78b} Con Cul*aind* 6343] co t*er*nó Cú C*hu*l*aind* ina chotlud cen ráthugud dó et*ir*. 6344] Is í sein trá amser i llotár in m*a*crad atúaid o Emain Macha 6345] tri .lll. m*a*c rig do Ul*taib* im Follamain m*a*c Conchobair 6346] & dosberat teóra catha dona slúagaib co torchratar a tri comlín 6347] leó & torc*r*atár in m*a*crad da*no* acht Fallamain m*a*c Conchob*air*. 6348] Bágais Fallamain ná ragad ar cúlu co hEmain co bruinni 6349] mbratha & betha co mberad cend Ail*el*la leiss cosin mind óir 6350] boí úasa. Nirbo réid remiseom aní sin. Úair dofairthetár da 6351] m*a*c Bethe m*ei*c Báin da m*a*c mumne & aite do Ail*il*l & 6352] rod gonsat co torchair leó. Conid Aided na m*a*craide Ul*ad* 6353] insin & Falla*mna* m*ei*c Conchob*air*. 6354] Cu Chul*aind* im baí ina súantairthim cotulta co cend teóra 6355] láa & teóra n-aidchi hicond ferta i lLergaib. Atracht Cu Chul*aind* 6356] iar sin asa chotlud & dobert láim dara agid & dorigni rothmúal 6357] corcra o mulluch co talmain & ba nert leiss a menma & tíasad i 6358] n-óenach. l^ i tochim l^ bandáil l^ i cormthech l^ i p*r*ímoenach do 6359] p*r*imóenaigib Er*end*. Cia fot atúsa isin chotlud sa innossi a 6360] óclaich ar Cu C*hu*l*aind*. Tri lá & tri aidchi for in t-ócláech. 6361] Ron mairgsea des*id*e or Cu *Chu*l*aind*. Cid de ón or in t-ócláech. 6362] Na slóig cen opairt frisin ré sin ar Cu *Chu*l*aind*. Ní filetsom ón 6363] om et*ir* or in t-ócláech. C*ei*s*t* cia arránic ar Cu *Chu*l*aind*. 6364] Lotar in m*a*crad antúaid o Emain Mach*a* tri .lll. m*a*c im 6365] Foll*omain* m*a*c Concob*air* do maccaib ríg Ul*ad* & dob*ert*sat 6366] téora catha dona sluagaib ri hed na trí la & na trí n-aidchi 6367] hi taisiu it chotlud innossa & torc*r*atár a tri comlín leó & 6368] torchratár in m*a*crad acht Follomain m*a*c Concob*air*. Bágais 6369] Foll*omain* co mb*er*ad cend Ai*le*lla & nirbo reid dósom ón ar 6370] ro marbad. Apraind ná bása for mo nirt des*id*e. Uair día 6371] mbeindse for mo nirt ni tóethsitís in m*a*crad feb doroc*r*atár & ní 6372] tóethsad Foll*omain* m*a*c Concob*air*. Cossain archena a Chúcán 6373] ni haisc dot inchaib & ni táir dot gasciud. Airisiu sein innocht 6374] dún a óclaig or Cu C*hu*l*aind* ar co ndiglom malla in m*a*craid --- p.197 6375] forsna sluagaib. Nad anéb om ale in t-oclaech uair cid mór 6376] do chomramaib gaili & gascid dogné nech hit arrad so ni fair 6377] bías a nós ná*ch* a allud nach a irdarcus acht is fortso is aire sin 6378] nad aniubsa acht imb*ir*seo féin do gním gascid t'oenur forsna 6379] sluagu úair ni leó atá commus t'anma don chur sa. 6380] & In carpat serda a mmo phopa Laíg ar Cu *Chu*l*aind* in 6381] coemnacar a innell & i*n*natá a threlom má cotnici a innell & má 6382] dotá a threlom no n-ii*n*nill. & mani fil a trelom nacha n-innill 6383] et*ir*. 6384] Is and so atracht in t-ara & ro gab a fíanerred aradnachta 6385] immi. Bá dond fíanerred aradnachta {folio 79a}sin ro gabastársom immi 6386] a inar bláith bía*n*naide is é étrom aerda is é súata srebnaide is é 6387] úagthe osslethar conna gebethar ar lúamairecht lám dó anechtair. 6388] Ro gabastarsom forbrat faind taris anechtair dorigni 6389] Simón druí do Dair do ríg Rómán conda darat Dair do 6390] Chonchobor conda darat Conchob*ar* do Coin Cul*aind* condarairbert 6391] Cu C*hu*l*aind* día araid. Ro gabastar t-ara cétna sin 6392] da*no* a chathbarr círach clárach cethrochair co n-ilur cach datha 6393] & cach delba dara midguallib sechtair bá somassi dosom sin & 6394] nirbo thórtromad. Taraill a lám leiss in gipni ndergbudi mar 6395] bad land dergóir do brondór brúthi dar or n-inneóni fri étan dó 6396] indchomartha a aradnachta sech a thigerna. Ro gabastár idata 6397] aurslaicthi a ech & a del intlassi ina desra. Ro gabastár éssi 6398] astuda a ech ina thuasri .i. aradna a ech. ina láim in chli re 6399] imchommus a aradnachta. Is and so fochéird a lúrecha iarnaidi 6400] intlassi immó echaib co ngebethar doib o thul co aurdornd do 6401] gaínib & bírínib & slegínib & birc*rú*adib corbo birfocus cach 6402] fonnod isin charpat sin corbo chonair lethartha cach n-ulind & 6403] cach n-ind & cach n-aird & cach n-aircind don charput sin. Is 6404] and sin focheird bricht comga dara echraid & dara chomalta 6405] connárbo léir do neoch isin dúnud & corbo léir dóibseom cách 6406] issin dúnud. Bá deithb*ir* ém cé focherdedsom inní sin dáig ár 6407] bith bátár teóra búada aradnachta fori*n* n-araid in lá sin .i. léim 6408] dar boilg & foscul ndírich & imorchor ndelind. 6409] Is and so ro gab in caur & in cathmílid & in t-indellchró 6410] bodba fer talman Cu Chul*aind* m*a*c Sual*taim* ro gab a chatherred 6411] catha & comraic & comlaind. Bá don catherred catha sin & 6412] chomraic & chomlaind. Ro gabsom immi .uii. cneslesti fichet --- p.198 6413] cíartha clártha comdlúta bítís bá thétaib & rothaib & refedaib hi 6414] cústul fri gelcnes dó. arnacha ndec*r*ad a cond nach a chiall o 6415] doficed a lúth lathair. Ro gabastár a chathcriss curad taris 6416] anechtair do chotutlethar crúaid choirtchide do formna .uii. 6417] ndamseched ndartada co ngabad dó o thana a thaíb co tuig a 6418] ochsaille ro bíth immi ic díchur gai & rend & err & sleg & saiget. 6419] Dáig is cumma focherditís de & mar bad do chloich l^ charraic l^ 6420] congna ro chíulaitís. Is and sin ro gabastár a úathroic srebnaide 6421] sroill cona cimais do banór bricc fria fri móethicht*ur* a medóin. 6422] Ro ga{folio 79b}bastár a dondúathróic ndondlethair ndegsúata do formna 6423] cethri ndamseched ndartada cona chathchris do cholomnaib 6424] ferb fua dara fúathróic srebnaide sroill sechtair. Is and so 6425] ro gabastár in rígnia a chatharm catha & comraic & comlaind. 6426] Ba don chatharm chatha sin íarom. ro gabastar a ocht claidbíni 6427] ima arm dét ndrechsolus. Ro gab*astar* a ocht slegini ima 6428] sleig cóicrind. *& a saigetbolg* Ro gab*astar* a ocht ngothnatha má goth néit. 6429] Ro gab*astar* a ocht cletíni ma deil cliss. Ro g*abastar* a ocht 6430] scíathu cliss imma chromscíath ndubderg ina téged torc taiselbtha 6431] ina tul tárla cona bil áithgeír ailtnidi imgéir ina hurtimchull 6432] *co* tescfad finna i n-aigid srotha ar athi & ailtnidecht & imgeri 6433] inbaid fogníth ind oclaig fáeborchless di is cumma imthescad 6434] dá scíath & dá sleg & dá chlaideb. Is and so ro gab a chírchathbarr 6435] catha & comraic & comlaind ima chend asa ngaired gair 6436] chét n-oclách do sírégem cecha cúli & cecha cerna de. daig is 6437] cumma congairtis de bánánaig & boccánaig & geniti g*linne* & 6438] demna aeóir ríam & úaso & ina imtimchiull cach ed no téged re 6439] testin fola na mmíled & na n-ana*n*glond sechtair. Ro chress a 6440] celtar comga taris don tlachtdillat Tíre Tair*n*gire dobretha o 6441] aiti druidechta. 6442] Is and so cétríastartha im *Choin* C*u*l*aind* co nderna úathbásách 6443] n-ilrechtach n-ingantach n-anaichnid de. Crithnaigset a charíni 6444] imbi imar c*r*and re sruth l^ imar bocsimin fri sruth cach mball 6445] & cach n-alt & cach n-ind & cach n-áge de o mulluch co talmain. 6446] Ro lae saebglés diberge dá churp i mmedón a chrocind. 6447] Táncatár a t*r*aigthe & a lúirgne & a glune co mbatár da éis. --- p.199 6448] Táncatár a sála & a orcni & a escata co mbátár ríam remi. 6449] Tancatár tulfethi a orcan co mbátár for tul a lurgan combá 6450] métithir muldor*n*d míled cech mecon dérmár díbide. Srengtha 6451] tollfethe a mullaich co mbátár for coich a muineóil combá 6452] métithir cend m*ei*c mís cach mulchnoc dímór dírim direcra 6453] dímesraigthe díbide. And sin dorigni cúach cera da gnúis 6454] & da agid fair. Imsloc indara súil dó ina chend iss *ed* mod 6455] dánas tairs*ed* fíadchorr tagraim do lár a grúade a hiathor a 6456] clocaind. Sesceing a setig co mboí fora grúad sectair. 6457] Ríastartha a bél co úrtrachta. Srengais in n-ól don fídba 6458] chnáma comtar écnaig a ginchroes. Táncatár a scoim & a 6459] tromma co mbátár ar etelaig ina bél & ina brágit. Benais 6460] béim n-ulgaib leóman don charput uachtarach fora f*or*cli comba 6461] métithir moltchracand ce*ch* slamsrúam thened doniged{folio 80a} ina 6462] bél asa brágit. Roclos bloscbéimnech a chride re chlíab imar 6463] glimnaig n-árchon hi fotha l^ mar leomain ic techta fó 6464] mathgamnaib. Atchessa na kl^ne bodba & na cithnella neme 6465] & na haible tened trichemrúaid i nnellaib & i n-aéraib uasa 6466] chind re fiuchud na ferge fírgarge hitrácht úasto. Ra chasnig 6467] a folt imma cend imar c*r*aíbred ndergscíach i mb*er*naid atálta. 6468] Ce ro c*r*ateá rígaball fó rigthorad immi iss *ed* mod da rísad ubull 6469] díb dochom talman taris acht so s*es*ed ubull for cach óenfinna 6470] and re frithchassad na ferge atracht da fult úaso. Atracht in 6471] lúan láith asa étun comba sithethir remithir airnem n-óclaích 6472] corbo chomfota frisin sróin coro dechrastár oc imb*ir*t na scíath 6473] oc brogad ind arad oc taibleth na slóg. Ardithir im remithir 6474] talcithir tresithir sithidir seólc*r*and prímlui*n*gi móri in buinne 6475] díriuch dondfala atracht a fírchlethe a chendmullaig hi certairdi 6476] co nderna dubchíaich ndruidechta de am*al* chíaig do rigbrudin 6477] in tan tic rí día tincur hi fescur lathe gemreta. 6478] Iar sin ríastrad sin ríastarda im Choin C*u*l*aind* is and sin 6479] doreblaing ind err gascid ina chathcarpat serda co n-erraib 6480] iarnaidib cona faebraib tanaidib cona baccánaib & cona birc*rú*adib 6481] cona thairbirib níath cona nglés aursolcdi cona thair*n*gib 6482] gaíthe bitís ar fertsib & íallaib & fithisib & folomnaib don 6483] charpat sin. Is amlaid boí in carpat sin cona chreit chróestana 6484] chróestirim chlesaird clangdírig caurata ara taillfitís .uiii. n-airm --- p.200 6485] n-indflatha co lúas faindle l^ gaíthe l^ chliabaig dar roe maige. 6486] Ro suidiged in carpat sin for dá n-echaib díana dremna 6487] dasachtacha cendbeca cruindbeca corrbeca biruich bascind 6488] bruinnedérg sesta suachinte sogabalta sodain fo grinnib áillib 6489] a fén. Indara hech dibside ocus se lugaid lúathlemnech 6490] tresmar túagmar traigmar fótmar fochorsid. In t-ech aile ocus 6491] sé casmongach cascháel conseng seredchoel airgdech. 6492] Is and so focheird torandchless cét & torondcless ca .c. & 6493] tor*andchless* tri .c. & tor*andchless* cethri .c. & tarrasair aice for 6494] torand*chless* .u. cét. úair nírbo furáil leiss in comlín sin do 6495] thotim leiss ina chétch*um*scli & ina chétchomling catha for 6496] cethri chóiced Her*end* & dotháet ass fón cumma sin d'insaigid 6497] a námat & drobretha a charpat morthimchull cethri n-ollchóiced 6498] nEr*end* ammaig anechtair & dosbert {folio 80b} fobairt bidbad fó bidbadaib 6499] foraib. & dobreth seól trom fora charpat. & dollotar rotha 6500] íarnaidi in carp*ait* hi tal*main* corbo leór do dún & do daingen 6501] feib dollotár rotha íarnaide in charpait hi tal*main* uair is 6502] cumma atrachtatár cluid & cairthe & carrce & táthleca & 6503] murgrían in tal*man* aird i n-aird frisna rothaib iarndaidib súas 6504] sell sechtair. Is aire focheird in circul modba mórthimchull 6505] cethri n-ollchóiced nErend ammaig anechtair arná teichtis úad 6506] & ná scailtís immi coros tairs*ed* fri tendta fri tarrachtain na 6507] m*a*craide forro. & dotháet isin cath innond ar medón & failgis 6508] falbaigi móra do chollaib a bidbad morthimcoll in tslóig 6509] ammaig anechtair fo thri & dobert fobairt bidbad fo bidbadaib 6510] forro co torchratár bond frí bond & méde fri méde ba sí tiget 6511] ind áirbaig. Dosrimchell aridisi fa thrí in cruth sin co farcaib 6512] cossair sessir impu fa mórthimchull .i. bond trír fri méde trír fó 6513] chúaird timchill immón dúnad. Conid Sesrech Breslige a ainm 6514] issin Táin. & iss *ed* tres ndíríme na Tána .i. Sesrech Breslige & 6515] Imslige Glenna*m*mach & in cath for Gárig & Irgárig. acht ba 6516] cumma cú & ech & dune and Iss *ed* atberat araili ro fich Lug 6517] m*a*c Eithlend la Coin C*u*l*aind* Sesrig mBreslige. Nicon fes im 6518] a árim & ni cumangar a rím cía lín dorochair and do daescorslúag. 6519] acht ro rímthé a tigernai namma. It e seo a*n*mand side 6520] inna rurech & inna taísech .i. *.r.* Dá Chrúaid da Chalad da --- p.201 6521] Chír dá Chíar da Ecell tri Cruim tri Caurith tri Combirgi cet*r*i 6522] Feochair cet*r*i Furachair cet*r*i Caiss. cet*r*i Fotai .u. Caurith .u. 6523] Cermain .u. Cobthaig .ui. Saxain .ui. Dáich .ui. Dári .uii. 6524] Rocháid .uii. Ronáin .uii. Rurthig .uiii. Roclaid ocht Rochtaid 6525] ocht Rindaich ocht Corpri ocht Mulaich. .ix. nDaigith .ix. 6526] nDári. .ix. nDámaig .x. Féic .x. Fiacaich .x. Fedelmid. 6527] Deich ríg ar secht fictib ríg ro bí Cu C*hu*l*aind* i mBresslig 6528] Móir Maigi Murthemni. Dírime im olchena di chonaib & echaib 6529] & mnáib & maccaib & mindaínib & drabarslog. ar nír érno in tres 6530] fer do feraib Her*end* cen chnáim lessi l^ lethcind l^ lethsúil do 6531] brisiud l^ cen bithanim tria bithu betha. & dotháet úadib iar sin 6532] iar tabairt in tressa sin forro. cen fuligud cen fordercad fair 6533] fein l^ fora gillu l^ for ech dia echaib {folio 81a} ### 6534] Túarascbail delba Con Culaind so., 6535] Dotháet Cu Ch*u*l*aind* arna barach do taidbriund in tsloig & do 6536] thaisbenaid a chrotha álgin alaind do mnaib & bantrochtaib & 6537] andrib & ingenaib & filedaib & áes dána úair nír míad na mass 6538] leiss ind úaburdelb druídechta tárfas dóib fair ind adaig sin 6539] reme is aire sin tánic do thaselbad a chrotha algin alaind in lá 6540] sin. Alaind ém in m*a*c thánic and sin do taselbad a chrotha 6541] dona slúagaib .i. Cu Ch*u*l*aind* m*a*c Soaldaim. Faircsi tri folt 6542] fair dond fri toind cind. Cródérg ar medón mind orbude ardatugethar. 6543] Caín cocarsi ind fuilt sin *co* cure*n*d téora imsrotha im 6544] claiss a chúlaid comba samalta & orsnáth cach finna fathmainnech 6545] forscaílte foroda dígrais dualfota derscaigtech dathálaind 6546] dara formna síar sell sechtair Cet caírches corcorglan do dergór 6547] orlasrach imma brágit. Cét snáthéicne don charmocol cummascda 6548] hi timthacht fría chend. Cethri tibri cechtar ar da grúad 6549] .i. tibre buide & t*ibre* úane & t*ibre* gorm & t*ibre* corcra .Uii. 6550] ngemma do ruthin ruisc cechtar a dá rígrosc .uii. meóir cechtar 6551] a dá choss .uii. meóir cechtar a dá lám co ngabáil ingni sebaic 6552] co forgabáil ingne griúin ar cach n-aí fo leith diib sin. 6553] Gabaidseom da*no* a dillat n-óenaig n-imbi in laa sin. Baí da 6554] étgud immi .i. fúan caín cóir corcorglan corthorach cóicdíabuil. 6555] Delg find findárgit arna ecor d'ór intlassi úasa bánbruinni gel 6556] imar bad lóc*r*and lánsolusta nad chumgaitís suili doíni déicsin --- p.202 6557] ar gleoraidecht & glainidecht. Clíabinar sróil sirecda ré chnes 6558] co ngebethar dó co barrúachtar a dondfúathroci donddergi míleta 6559] do srol ríg. Dondscíath dondderg dondchorcra co cóicroth óir 6560] co mbil finddruini fair. Claideb órduir*n*d intlasi co torceltaib 6561] óir dérg i n-ardgabáil gaili fora chris. Gai fota fáeborglas re 6562] faga féig fobartach co semmanaib óir orlasrach inna farrad issin 6563] charpat .ix. cind isindala láim dó .x. cind isind láim aile. 6564] Ros ecroth úad frisna slúagaib. Conid comram aidchi do 6565] Choin C*hu*l*aind* sin. Is and sin frisócbat mná Connacht forsna 6566] buidne & fordringtís mná firu do descin crotha Con C*u*l*aind*. 6567] Follaig im Medb a hainech & ní lámair taidbsin a gnusi acht 6568] boí fo damdabaig scíath ar omon Con C*u*l*aind*. Conid de sin 6569] asbert Dubthach Dóel Ul*ad*. > > 6570] .r.1. Masu hé in riastartha > > 6571] bíait collai duíne **[[H](#H)]** de {folio 81b} > > 6572] Beite **[[M](#M)]** éigme im > lissu. > > 6573] biait fuind fri airisiu. > 2. 6574] Biait corthi i llechtaib > > 6575] bid formach do rígmartaib > > 6576] Ni maith no fichid in cath > > 6577] i lleirg frisin n-oennenach > 3. 6578] Adchíu in cruth immondnaig > > 6579] ocht cind inna chuillsennaib > > 6580] Adchíu fodb leiss i mbrétaib > > 6581] .x. cind ina rosétaib > 4. 6582] Adchíu dofócrat far mná > > 6583] a ngnúis tarsna ergala > > 6584] Adchíu far rígna in móir > > 6585] ni toccair dond imforráim. > 5. 6586] Diambad me bad chomarlid > > 6587] bíad slóg imme di cach leith > [*gap: extent: 2 lines*] > 6588] Conid and ro chan Fergus inso co n-ebairt. --- p.203 > *.r.*1. 6589] Ber ass Dubthach nDóeltengaid > > 6590] iar cúl in tslóig na srengaid > > 6591] nicon dergeni nach maith > > 6592] o geogain in n-ingenraith > 2. 6593] Ferais écht ndochla ndobail > > 6594] guin Fíachaig m*ei*c Conchobair > > 6595] nípau chaíniu rocloth dó > > 6596] guin Corpri m*ei*c Fedelmtheó > 3. 6597] Rígi nUlad ni chosnai > > 6598] m*a*c Lugdach m*ei*c Casrubai > > 6599] iss *ed* dogní fri doíni > > 6600] a nad rubad cosaídi > 4. 6601] Bid olc la longais nUl*ad* > > 6602] guin a m*ei*c nad lánulach > > 6603] costud Ul*ad* ma dobí > > 6604] adsuífet in n-imirgí > 5. 6605] sirfid in noíndin hi fot > > 6606] do Ul*taib co n*derasot. > 6. 6607] Bíait techta scél mara > > 6608] biait rígnai dermara > > 6609] biait créchtai fuidb bechtai > > 6610] biait buidne airlechtai > 7. 6611] Biait collai fó chossaib > > 6612] biait brain for branfossaib > > 6613] beti fáenscéith hi lergaib > > 6614] bi cumtach do > díbergaib. > 8. 6615] Roínfid fuil féne fo don > > 6616] la slúag inna ndunechon > > 6617] regaid ind longas hi fat > > 6618] do Ultaib díanda rísat > 9. 6619] ni geib coistecht arubthá > > 6620] ber ass Dubtach nDoeltenga.ber .a. > 6621] Sréid Fergus Dubtahch úad iar sin co n-arrasair di sruib fri 6622] budin anall. *Co* cloth ní Ail*il*l co n-ebairt. 6623] --- p.204 *.r.* Na fer báig a Ferg*us* ar buaib sceó mnáib Ul*ad* aithgén 6624] ara mbernaib beit mairt ili sund slig ceni silsit*er* acht i 6625] n-óenferaib ardeslig isind áth cach óenlathiu. *Co* cloth ní 6626] Medb. 6627] *.r.* Comérig a Ailind co fíannaib fótrind ar duth buaib 6628] sceó genat mc melchib athaib i ngrenchaib móraib i llinib dubaib 6629] forbrisfet comlund scéo Fer*gus* dánae co loingis Ulad biaith and 6630] íartach i ndíaid in catha memais caumu co filib Féne. 6631] *Fergus d*i*x*it*.*Banairle báetha nacha auchide. nacha *co* cloth ní Fer*gus* 6632] cluinte co teintib bláthaib sceó cholet muint*er* sceo chenel olca 6633] anapthai rosrí a chialla *con*suidet na tádet. *Co* cloth Gabrán 6634] file. 6635] *.r.* Na briguid briathra sceó (laidib) rígnaib for bronnaib di 6636] thuathaib déni dia messaib blassaib. dia fáebra fichi cessóe cía 6637] b*er*a na suí forellig na tulle miscais. 6638] Na femdit far {folio 82b} *G [*...*] os mag ass co mbatar oc dr [*...*] tess Toscar and sin & uadib la sodain [*...*]* céle taít ara chend isin n-áth or Fer*gus*. 6639] Aúchaide Ail*il*l or Medb. co cloth ní Ail*il*l. 6640] *.r.* Fergus rofitir morthúathaib for far muint*ir* méilaith ní 6641] imthecht ar far mbúaib acht cía far slíg slattaib i mbúaib 6642] dithoing ceób*er*a di far mór dí belgib brassaib Co cloth ní 6643] Fer*gus*. 6644] *.r.* Na fer a Medb mórscoith dit loingis buirr bráthu iar 6645] mbliadain sceó cháthig mná massa iartaige nád imdat dit 6646] morchothaib día thúathaib tisccet. ### 6647] Imroll Belaig Eóin inso 6648] Fíacha Fíaldána Dimraith dolluid do acall*aim* m*ei*c sethar a 6649] máthar .i. Mane Andóe a ainm. Dolluid Docha m*a*c Mágach 6650] la Mane nAndóe. Dolluid Dubthach Dóel Ulad la Fíachaich 6651] Fialdána Dimraith. Docorastár Dócha gai for Fíachaig co lluid 6652] i nDubthach. Focheird da*no* Dubthach gai for Mane co lluid i 6653] nDócha. Dí fieir im máthair Dubthaig & Doche. Is de atá 6654] Imrull Belaig Eúin. --- p.205 6655] l^ is de atá Imroll B*elaig* Eúin .i. tíagait na sloig do Beluch 6656] Eúin anait a ndí dírim suidiu. Tic Díarmait m*a*c Conchob*air* 6657] di Ul*taib* antúaid. Eirged marcach úaib or Diarmait co tí 6658] Mane dom accallaim dís & ragatsa dís ara cend. Condrecat 6659] iar*om*. Todeochadsa or Díarmait o Chonchob*ar* co n-erbora fri 6660] Medb & Ail*ill* co relcet na bae ass & slán uile a ndorónad and & 6661] tabár in tarb aníar cosin tab ille co comairset uair ro báge 6662] Medb. Ragatsa or Máne co n-apror fríu. Ratis*id*e da*no* fri 6663] Meidb & Ail*ill*. Ni hetar for Medb. Ani siu or Mane. Dénam 6664] cóemchlód dá gaisced di*diu* or Diar*mait*. Massu ferr latt. Maith 6665] lim or Mane focherd cechtar de gai for araile conid apthatar a 6666] ndís. & conid Imroll Bel*aig* Eóin ainm na maigni sin. Maitti 6667] a ndírím fó araill. Dofuittet tri fichit díb di cechtar dá lína. Is 6668] de atá Ard in Dirma. ### 6669] Aided Tamuin druith inso. 6670] Foruirmiset muinter Ail*ella* a mind ríg for Tamun drúth ní 6671] lamair Ail*il*l a beith fair fessin. Srédis Cu *Chu*l*aind* cloich faír 6672] oc Áth Tamuin co *m*mebaid a cend de. Is de atá Áth Tamuin 6673] & Tuga i*m* Thamun. ### 6674] Aíded Óengussa m*ei*c Óenláma. 6675] Dointaí iar*om* Óengus m*a*c Óenláma Caíme óclach dána di 6676] Ult*aib*. in slóg n-ule oc Modaib Loga. Is inund ón da*no* & 6677] Lugmod co tici Áth da Ferta nís léic secha & dosmbidc co 6678] llecaib & asberat ind eólaig i*m*neblaid *.i. ro fost* ríam remáin co tíastai*n* 6679] fo chlaideb oc Emain Macha acht bid ar gal*aib* óenfer conristá 6680] friss. Brisit fír fer fair iar*om* & ra mbeótar i n-ecomlond. {folio 82b} ### 6681] Comrac Ferg*usa* fri Coin Cul*aind* 6682] Táet nech úaib ar mo chendsa ar Cu Ch*u*l*aind* oc Áth da 6683] Ferta. Nipa messe nípá mé ol cách assa magin ni dlegar 6684] cimbid dom cheniul cía na dligthe nipad me dobertais tara 6685] chend im cimbidecht. 6686] Is and gessa do Fergus m*a*c Roich techt ara cendsom. --- p.206 6687] Opaids*id*e da*no* dul ar cend a daltai .i. Con C*u*l*aind*. Dobreth 6688] fín do & ro mesca co trén & ro guded im dula isin comrac. Téit 6689] ass iar*om* ó ro bás oca etargude co tromda. Asbert Cu Ch*u*l*aind* 6690] iar*o*m is co*m* glinni dothéig ar mo chendsa a popa Fer*gus* ol se 6691] cen claid*ib* inna intiuch. Ar gatsai Ail*ill*ass ut p*rae*d*iximu*s. 6692] Is cumma limsa et*ir* or Fergus cia no beth claideb and ní 6693] imbertha fortsu. Teilg traigid dam a Cu *Chulaind* or Fergus. 6694] Teilgfeso da*no* damsa arisi ar Cu *Chu*l*aind*. samlaid ecin or 6695] Fergus Is and sin dolléci Cu *Chulaind* traigid for culu re 6696] Fergus co rrici Grellig nDoluid ara telced Fegus dósom traigid 6697] i lló in catha. Tairbling Cu *Chulaind*iar*om* hi nGrell*aig* Doll*uid*. 6698] ara chend dait a Ferg*us* or cách. Aicc ol Fergus ni ord erossa 6699] is robeóda intí fil and conom thí de chind chúarda ni reg. 6700] Tíagait secha iar*om* Co ngabsat dunad hi Crích Ross. 6701] Raclunethar són da*no* Ferchú loingsech buí for longais re 6702] nAil*ill*. Dotháetside ar cend Con C*u*l*aind*. Tri fir déac da*no* 6703] ba hé a lín. Gontai Cú Chul*aind*oc Cingit Fer*con*. atát a trí 6704] líic déac and. ### 6705] **[[H](#H)]** Comrac Maind 6706] **[[M](#M)]** Foídís Medb **[[H](#H)]** Mand Muresci m*a*c Dairi do Domnandchaib do 6707] comrac fri Co*in* C*u*l*aind* derbrathair s*id*e & Daman athair Fir Diad. Ba 6708] fer borb brogda iarom im longud & im ligi in Mand. Fer dothengtach 6709] dobeóil am*al* Dubthach Dóel Ulad. Ba fer tailc trebur co sonairte 6710] ballraid. am*al* Munrem*ur* m*a*c Errcind. Trénfer tnútach am*al* 6711] Triscod trénfer tigi Concobair. Ragatsa & mé anarma & conmel et*er* 6712] mo lamaib hé ar ní míad l^ mas lem arm d'imb*ir*t for siriti n-amulach 6713] amne. Luid iarom do saigid Con Cul*aind*. Is and bois*id*e & a ara 6714] forsin maig oc frecomet in tslúaig. Óenfer cucund sund or Láeg fri 6715] Coin Cul*aind*. Cinnas fir ol Cu *Chu*l*aind*. Fer dubdond tailc tarbda 6716] & se anarma. Léic sechot ol Cu *Chu*l*aind*. Tic cucu la sodain. 6717] Do c*ur* chomlaind frit dodeochadsa ol Mand. Gabait iarom for 6718] imt*r*ascrad fri ré cian & trascraid *Coin* Cul*aind* fo thrí Mand. Conid 6719] greis in t-ara. Díambad curadmir do chosnam i nEmain duit for se 6720] ropadatren for ocaib Emna. Tic a ferg niad & atraig a bruth miled 6721] cor t*r*ascair Mand fón corthi coro scor i (*m*mi*n*agib(. Conid de atá 6722] Mag Mandachta .i. Mand échta .i. écht Maind and. [*gap: chasm in MS/extent: uncertain*] )) --- p.207 *TOGAIL BRUIDNE DÁ DERGA* ------------------------- #### 6723] [*gap: chasm in MS/extent: uncertain*]airiut. Naté em ol sesseom ní haurchur sáegail damsa in 6724] breth ronucus. Ní crochfait*er* ind fir acht eirget senóri leósom 6725] co rrálat a ndíbeirg for firu Alpan. 6726] Dogníat ani sin. Tíagait ass forsin farrci co comarnectár 6727] fri m*a*c ríg Bretan .i. Ingcél Caech h*ua* Conmaic. tri .l. fer 6728] cona senorib léo co comarnectar frosind fargge. Dogníat 6729] cairdes & tíagait la Ingcel co rrólsat a ndibeirg lais. Is í orcain 6730] tuc á aínfén dósom. *Con**id* si adaig and sin ro curthea a 6731] mathair & a athair & a ui. nderbráthir do thig ríg a thúate. 6732] Orta uli la Ingcél i n-óenaidchi. Dollotar trá forsin farci anall 6733] hi tír nEr*end* do chuingid oirgne fón orgain ro dligestár Ingcél 6734] díb. 6735] Lánsíd i nEr*ind* hi flaith Conaire acht boí imnesse catha et*er* 6736] da Corp*re* hi Túathmumain. Dá chomalta dosom íat. Ni boí 6737] a córugud co ris*ed* Conaire. Geiss dosom techt día n-et*er*gléod 6738] riasíu dorostais chuci. Téit iar*o* ciarbo geiss dó & dogéni síd 6739] n-etarro. Anais .u. aidche la cechtar de. Geis dosom da*no* 6740] aní sin. Íar ngleod ind áugrai. ro boíseom oc saigid do 6741] Themraig. Is *ed* gabsait do Tem*raig* sech Usnech Midi co 6742] n-accatár iar sain a n-indred anair & aníar & anes & atúaíd. & 6743] co n-accatár na buidne & na slúagu & ropo nem tened tír úa 6744] Néill imbi. Cid ani seo ol Conaire. ni *handsa* ol a muinter ní 6745] duachnid són is í in cháin ro mebaid and in tan ro gabad for 6746] loscod in tíre. C*eist* cid gébmani ol Conaire. Saerthúaid for a 6747] muinter. Iss *ed* ro gabsat iar*om* deisiul Temra & tuaithbiul 6748] Breg & tosessa lais clóenmíla Cernai. Ní accai corro scáig a 6749] tofond. Is iat dodróni in smúitcheó ndruidechta sin di*n* bith 6750] síabrai fo bithin ar ro corpait géssi Con*aire*. 6751] Immusrala trá in t-ómon mór sin do Chonaire *con*nach rabi 6752] dóib conar dochoistís acht for sligi Midlúachra & for sligi --- p.208 6753] Cual*and*. Is *ed* ro gabsat iar*o*m la hairer nEr*end* antúaid. Is 6754] and asbert Conaire for sli*gi* Cual*and* cid ragma innocht ol se. 6755] Dommáir ada Conaire for M*a*c Cecht m*a*c Snaide Teichid 6756] catmílid Conaire m*ei*c Et*er*sceoil. Bátar m*en*ciu fir Her*end* oc 6757] do chosnomso cach n-aidche indás bith deitsiu for merogod tige 6758] oíged. 6759] Totháet meis fó amsera for Conaire. Boí dara camsa isin 6760] tír se for Conaire. acht rofesmais conair día thig. Cia ainm side 6761] for M*a*c Cecht. Da Derga di Lagnib ol Conaire. Ránic 6762] cucumsa em ol Conaire do chuingid aisceda & ní thuidchid co 6763] n-éru. Rá n-írusa im chét mbó bóthána. Ra n-*írusa* im cét 6764] muc {folio 83b}*> 1. A deg (?) ruithne*cht* am bulg dubh. > > ni fudhan ni don min gil. > > ciasa teimhen mo comainm. > > is geal mo toigairm f*or* nim. >* muccglassa. Ra n-*írusa* im chét mbrat cungás clithetach. 6765] Ra n-*írusa* im chét ngaisced ngormdatha ngubae. Ra n-*írusa* 6766] im deich ndeilci derca diorda. Ra n-*írusa* im .x. ndabcha déolcha 6767] deich donnae. Ra n-*írusa* im .x. mogu. Ra n-*írusa* im .x. meile 6768] Ra n-*írusa* im thrí .ix. con n-éngel inna slabradiab airgdidib. 6769] Ra n-*írusa* im .c. n-ech mbúada hi sedg*re*gaib oss n-e*n*g. Ní ara 6770] maithem dó cia ris*ed* beos. Doberad a n-aill. is ingnad mád 6771] brónach frimsa innoch. A mbása éolachsa ém dia thig side for 6772] M*a*c Cecht is crich a tribe chuci i*n* tsligi forsa tai. Téit co 6773] téit isa tech ar is triasin tech ata in tslige. Atát .uii. ndorais isa 6774] tech & uii. n-imda it*er* cach dá dórus & ní fil acht óenchomlaid 6775] n-airi & imsoíth*er* in chomla sin fri cach ndorus dia mbí in gáeth. 6776] Lín ataí sund ragai hit broí dírmai co tarblais for lár in tige. 6777] Masu ed no théig tíagsa co n-árlór tenid and ar do chind. 6778] In tan ro boí Conaire iar sudiu oc ascnam iar slige Chúaland 6779] rataiges in triar marcach dochom in tige. Teóra léne dergae 6780] impu. & tri bruit dergae impu. & tri scéith der*ga* foraib. & tri gae 6781] der*ga* ina lámaib. & tri eich d*erga* foa suidib. & tri fuilt d*erga* 6782] foraib. Dergae uile et*er* chrop & folg & etgud. et*er* echu & daíne. 6783] Cía rédes riund for Conaire. Ba geiss damsa in tríar ucut do 6784] dul reum for Conaire na tri deirg do thig Deirg. Cía ragas 6785] ina ndiaid co taessat i llorg cucumsa. Ragatsa ina ndíaid for 6786] Lé f*r*i Flaith m*a*c Conaire. Téit ina ndíaid iar*om* for echláscad --- p.209 6787] & nis n-arraid. Boí fot n-aurchore et*ur*ro. Ach ní ruct*h*aisom 6788] aireseom ní rucadsom foraibseom. Asbert fríu nad remthíastais 6789] in ríg. Nis n-arraid acht ro chachain in tres fer laíd dó dara ais. 6790] *.r.* Én a m*ei*c mór a scél scél o brudin bélot lo*n*g lúaichet 6791] fer ngablach fíangalach ndoguir cnéd míscad mór bét bé find 6792] for ndestetar deirgindlid áir. én .a. 6793] Tíagait úad iar*o*m atároí astód. Anais in m*a*c ar cind in 6794] tslúaig. Asbert fria athair a n-asbreth fris. Níbo ait laiss. 6795] Ina ndíaid deit or Conaire & tairg tri dumu & tri tinni dóib 6796] & airet beti im theglochsa ní bía nech etarru o thenid co fraigid. 6797] Téit iar*o*m ina ndíaid in gilla & toirgid dóib aní sin & nis n-arraid 6798] acht ro cháchain in tres fer laíd dó dara ais. 6799] *.r.* Én a m*ei*c mór a scél gerthiut gorthiut robruth ríg 6800] eslabrae tri doilbthiu fer forsaid fordáim dám nonbair. én .a. 6801] Tintaí in m*a*c afrithisi co rragaib i laíd do Chonaire. Eirg 6802] ina ndíaid for Conaire & toirg dóib .ui. dumu & .ui. tinni & mo 6803] fuidellsa & aisceda i mbárach. & airet beite im thegluchsa ni 6804] bía{folio 84a} nech et*ur*ru o thein co fraig. Luid in gilla ina ndíaid 6805] íarom & nisraraid acht frisgart in tres fer co n-epert. 6806] *.r.* Én a m*ei*c mór in scél scitha eich imáríadam imríadam 6807] eochu Duind Tetscoraig a sídib cíammin bí amin mairb móra 6808] airdi airdbi sáegail sasad fíach fothad mbran bresal airlig 6809] airlíachtad fáebuir ferna tulbochtaib trataib iar fuin. én .a. 6810] Tíagait úad iar*om*. 6811] Atchíu niros astaís na firu for Conaire. Ni mé rod mert *.i. ro follaig cen in techtairecht do denam* 6812] ém ol se .i. or Lé f*r*i Flaith. Radis a n-aithesc ndédenach 6813] asbertatár fris. Nirptar failte de. & Batár iar sain na míthaurrússa *.i. drochmenmand* 6814] imómna foraib. Rom gabsatsa mo gessi uili innocht 6815] ol Conaire. Úar óessa *.i. nár fetad* indarbae in triar sin dochotár ríam 6816] dochom in tige co rragbaiset a suide isin tig & coro airgiset *.i. cor cengailset* 6817] a n-eocho dergae do dorus in tige. remthochim na tri nderg 6818] sin isin brudin. 6819] Is ed ro gab Conaire cona slúagaib do Áth Chlíath. Is and 6820] dosnarraid in fer máeldub cona óenláim & óensúil & óenchoiss. 6821] Mael gárb fo suidiu. Cía focerta míach di fíadublaib fora --- p.210 6822] mulluch ní foichred ubull for lár acht no gíulad cach ubull díb 6823] fora finnu. Cía focerta a srúb ar gésce immatairisfed dóib. 6824] Sithremithir cuing n-imechtair cechtar a dá lurgan. Méit 6825] mulaig for gut cach mell do mellaib a dromma. Gabollórg 6826] i*ar*irn inna láim. Muc máeldub dóthi fora muin & sí oc síregim 6827] & ben bélmar már dub dúabais dochraid ina díaid. Cia focherta 6828] da*no* a srúb ar gésce folilsad. Tacmaicced a bél íchtarach coa 6829] glún. Tacurethar bedg ara chend & ferais failte fris. Fo chen 6830] dait a phopa Conaire cían rofess do thíchtu sund. Cia feras in 6831] fáilte for Conaire. Fer Caille co muic duib daitsiu do thoccomol 6832] arná rabi hi toichned *.i. hi troscud* innocht. Is tú rí as dech tánic i*n* ndomon. 6833] Cia ainm do mná ol Conaire. Cichuil ol se. Nách n-aidche 6834] aile bas áil dúib for Conaire roborficba & sechnaid innocht 6835] duind. Nathó or in bachl*ach* ar rotficbam co port i mbía 6836] innocht a phopan chain Chonaire. Téit iarom dochom in taige 6837] & a ben bélmar már ina díaid & a mucc máeldub dóithi oc 6838] sírégim fora muin. Geiss dosom aní sin & bá geis dó diberg do 6839] gabáil i nErind ina flaith. 6840] Gabtha tra díberg la maccu Duind nDéssa & cóic .c. fo 6841] churp a ndíberge. cenmota na rabi do foslúag leó. Baí láech 6842] maith isin tír thúaid. Fen dar Crínach ba s*ed* a ainm. Is de 6843] ro boí Fén dar Crínach fairseom. ár is cumma no cinged dara 6844] cho{folio 84b}laind & no chess*ed* fén dar crínach. Gabtha díb*ér*g da*no* 6845] la sui*de* & .u. c. fo ch*urp* a ndib*ergae* a óenur cenmothá fosluag. 6846] Bátár and iar sin fíallach bátár uallchu .i. uii. m*ei*c Ail*el*la & 6847] Medba. & Mane for cach fir díb. & forainm for cach Mani .i. Mani 6848] Athremail. & M*ane* Máth*ramail*. & M*ane* Míngor. & M*ane* Mórgor. 6849] M*ane* Andóe. & M*ane* Milscotach. M*ane* Cotageib Uli. & M*ane* as 6850] Mó Ep*er*t. Gabtha díberg la suidib. Mane Math*ramail* da*no* & 6851] M*ane* Andóe cethri fichit déc fo ch*urp* a ndíbergae. Man*e* 6852] Athremail .l. ar ccc. fo ch*urp* a ndib*ergae*. Man*e* Milscothach 6853] .u. c. fo churp a ndíbergae. Man*e* Cotageib Uile .uii. c. fó 6854] churp a díbergae. Man*e* as Mó Ep*er*t .uii. c. ch*urp* a d*i*b*ergae*. 6855] .u. c. fo churp díb*ergae* cach fir díb olchenae 6856] Baí triar trebland *.i. gusmar* di feraib Cúaland di Lagnib .i. tri 6857] Ruadcoin *.i. Cithach & Clotach & Conall a n-anmand* Cúaland. Gabtha dib*erg* da*no* la suid*ib* & dá .xx. --- p.211 6858] deac fó ch*urp* a ndib*ergae* & dám dasachtach leó. Bátár 6859] díbergaig trá trian fer nEr*end* hi flaith Conaire. Ro boíseom 6860] do nirt & cumachtai a n-innarbai a tír Her*end* do athchor 6861] a ndíbergae allánall. & tuidecht dóib dochom a tíre iar n-athchor 6862] a ndíbergae. 6863] In tan ráncatár formnae na fairgge cotregat fri Ingcél Cáech 6864] & Eic**[[H](#H)]** cel & Tulchinni tri m*ei*c uí Chonmaic**[[M](#M)]** di Bretnaib for 6865] dremniu na farrce. Fer anmin mór úathmar anaichnid in 6866] tIngcél. Óensúil ina chind lethidir damseche duibithir degaid 6867] & tri m*ei*c imlessen inte. Tri chét déc fo ch*urp* a díbergae. 6868] Bátár lía dib*ergaig* fer nEr*end* andáti. 6869] Tíagait do muirchomruc forsind airrce. Nábad ed dognethi 6870] for Ingcél ná brisid fír fer fornd dáig abtar lia andúsa. Noco 6871] raga acht comlond fo chut*r*a*m*mus fortso forda diberga Her*end*. 6872] Atá ní as ferr dúib or Ingcel. Dénam córai ol atarrobradsi*.i. robar cured* 6873] a tír Her*end*. & ato*n*rárbadni a tír Alban & Brettan. Dénam 6874] óentaid etrond taitsi *con*od roláid for ndib*eir*g im tirse. & tiagosa 6875] libse conid ralór mo díb*eir*g in bar tírsi. Dogniat in comairle 6876] hísin & dobertatár glinni ind di síu & anall. It é ait*ir*e dobretha 6877] do Ingcél ó feraib Her*end* .i. **[[H](#H)]** Fer Gair**[[M](#M)]** & Gabur *l^ Fer Lee* & Fer Rogain 6878] im orgain bad togaide do Ingcél i nEr*ind*. & orgain bad tog*aide* 6879] do maccaib Duind Déssa i nAlbain & i mBretnaib. Focres 6880] crandchor forro dús cía díb lasa ragtha i tossoch. Dothuit dul 6881] la Ingcél dochom a thíre. Lotar iar*o*m co Bretnu & *oirg* 6882] athair & máthair & a .uii. nderbrathir am*al* ro ráidsem reond. 6883] Lotar iar sin dochom nAlban & ortatár a n-orgain and. & 6884] doathlasat iar suidi dochom nEr*end*. 6885] Is and sin trá dolluid Conaire m*a*c Eter*sceoil* iar slige 6886] Chualand dochom {folio 85a}na brudne. Is and sin tancatár na díberga 6887] co mbatár i n-airiur Breg comarda Étuir forsind farrci. Is and 6888] asbertatár ná dibergae teilcid sís na séolu & dénaid óenbudin díb 6889] forsind farrci ar náchbar accaist*er* as tír & etar nach traigéscaid 6890] úaib isa tír dús in fugebmais tesorcain ar n-enech fri I*n*g*cel*. 6891] Orguin fón orguin dorat dún 6892] C*ei*s*t* cía ragas dond éistecht isa tír. Nech las mbeth na 6893] tri búada .i. búaid clúaisse & bua*id* rodairc & bu*aid* n-airdmiusa. --- p.212 6894] Atá limsa for Mane Milscothach bu*aid* clu*aisse*. atá limsa da*no* 6895] for Mane Andóe bu*aid* rodeirc & airdmiusa. Is maith a dul 6896] duib amláid forna dibercaig fóa n-i*n*nas sin. 6897] Totíagat nonbor iar*o*m co mbátar for Beind Étair dús cid 6898] roclótís & adchetís. Tá *.i. clostid* chein for Mane Milscotach. Cid sin 6899] for Mani Andoí. Fuaim n-echraide fó ríg rocluiniursa. Atchíusa 6900] tría búaid rodeirc fora chéli. C*ei*s*t* cid atcísiu. hi suidiu. 6901] Atchíusa and for se echrada ána aurarddai ailde agmara allmarda 6902] fosenga scítha sceinmnecha. fégi faebordae fem*en*dae 6903] foréim focrotha morcheltar talman doríadat ilardae uscib 6904] indberaib ingantaib. 6905] Cit n-e us*ci* & ardae & inbera dorríadat. Ni *handsa*. Indeóin 6906] Cult Cuilte*n*. Máfat Ammat Íarmáfat. Finne Goiste Guistine. 6907] Gai glais úas charptib. Calga dét for slíastaib. Scéith airgdidi 6908] úasa n-ullib. Lethruith & lethgobra. etaige cech óendatha impu. 6909] Atchiusa iar sin sainlabra saináithe remib .i. tri .lll. gabur 6910] ndubglas. Itt é cendbeca corrderga biruich. baslethain. bolgróin. 6911] bruinnideirg. béolaide. saitside. sogabaldai. crechfobdi. fégi. 6912] fáebordae. fem*en*dae cona trib cóectaib srían cruanmaith friu. 6913] Tongusa a toinges mo thúath for fer ind rodairc is slabra *.i. is cethir* nách 6914] suthchernai insin. Is i mo airdmiusa de Is é Conaire m*a*c 6915] Et*er*scéle co formnaib fer nEr*end* n-imbi daróet in sligi. 6916] Tíagait for cúlu iar*om* co n-ecsetár dona díbergaib. iss *ed* 6917] inso rochúalammár & atco*n*narcmár ar iat. 6918] Bátár sochaide tra et*er* siu & anall in tsluaig se .i. tri .lll. 6919] churach & u. míli chét indib & deich .c. in cach míli. Ro thocaibset 6920] iarom na seóla forsna curchu & doscurethar docom tíre. co 6921] ragbaiset hi Trácht Fuirbthi. 6922] In tan ro gabsat na curaig tír is and ro m{folio 85b}boí M*a*c Cecht oc 6923] béim thened i mbrudin Dá Dergae. La fúaim na spréde 6924] focressa na tri .l. curach co mbátár for formnu na fairrce. Tá 6925] chein for Ingcél samailte lat so a Fir Rogain. Ni fet*ur*sa ol Fer 6926] Rog*ain* manid Luchdond cainte fail i nEmain M*acha* dogní in 6927] bosórguin se oc gait a bíd aire ar écin. l^ grech ind Luchduind 6928] hi Temair Lochrae. l^ beim spréde M*ei*c Cecht oc átúd tened 6929] ría ríg nEr*end* airm hi foí. Cach spréd tra & cach frass doleiced 6930] a tene for lar no fonaidfidé cét lóeg & di lethorc fria. Ní thuca --- p.213 6931] Dia and in fer sin *.i. Conaire* innocht fordat m*ei*c Duind Désa. Is líach a 6932] bith *fo dochur namat*. Nibu liachu s*id*e limsa for I*n*g*cel* indás ind orcuin 6933] doratsa duibse. Ba hé mo líthsa combad hé docorad and. 6934] Toscuirethar a coblach dochom tíre. A ngloim ro lásat na 6935] tri .l. curach oc tuidecht hi tír forroc*ra*th brudin Dá Dergae 6936] conná rabi gai for alchaing inte acht ro lásat grith co mbátár 6937] for lar in tige uli. Samailte lat a Chon*aire* cía fúaim so. 6938] Ním thása a samail acht manid talam immidróe. l^ m*an*id in 6939] leuidán timchella in ndomon adchomaic a erball do thóchur 6940] in betha tara chend. l^ barc m*a*c Duind Désa ro gab tír. 6941] Dirsan náptar hé bátar and. Bátár comaltai carthancha dúnd. 6942] Bá inmain in fianlag nis n-áigsimmis innocht. 6943] Is and ránic Conaire co mboí hi faichthi na bruidni in tan 6944] rochúala M*a*c Cecht in fothrond. Atar lais roptar óic táncatár 6945] coa muint*ir*. La sodain forling a gaisced día cobair. Aidblithir 6946] leó bid torandchles tri .c. a chluiche oc forláim a gaiscid. ní baí 6947] báa di sodain de sin. 6948] In barc íarom i mbátar m*ei*c Duind ba inte boí in caur 6949] márthrelmach andíaraid inna braine na bárce. In leó uathmar 6950] andsa Ingcél Caech m*a*c uí Conmaic. Lethithir damsechi ind 6951] óensúil boí asa étun .uii. m*ei*c imlesain inte. Bátar duibithir 6952] degaid. Méit chori cholbthaige cechtar a dá glune. Méit chléib 6953] búana cechtar a dá dordn. Méit mulaig for gut mella a dromma. 6954] Sithithir cuing n-úarmedóin cechtar a dá lurgan. Gabsat tra 6955] na .u. míli .c. sin & deich .c. cacha mili hi Tracht Fuirbthen. 6956] Luid tra Conaire cona muint*ir* isin mbrudin & gab*ais* cách 6957] a suide is tig eter gess & nemgess. & gab{folio 86a}sat na tri Deirg a 6958] suide & gab*ais* Fer Caille cona muic a suide. Tosnánic Da Dergae 6959] iar sin tri .lll. óclách & fotolb*er*rad co clais a dá chúlad for cach 6960] fir díb & gerrchocholl co mell a ndá lárac. Berdbróca brecglassa 6961] impu. tri .lll. maglorg ndraigin co fethnib iarind ina lámaib. 6962] Fo chen a phopa Conaire for se. Cid formna fer nEr*end* dothaistis 6963] latt ros bíad failte. 6964] In tan bátar and co n-accatar a n-óenbandscáil do dorus na 6965] brud*ne* iar fui*n*ud ng*ré*ne oc cui*n*chid a lleicthe issa tech. 6966] Sithidir claideb garmnai cechtar a dá lurgan. Bátár dubithir --- p.214 6967] druim ndaíl. Brat ríabach rolómar impi. taicmainged a fés 6968] íchtarach co rrici a glún. A beoil for leith a cind. Totháet co 6969] tard a lethgúalaind fri haursaind in taige oc admilliud ind ríg. & 6970] na maccóem ro bátar imbi isin tig. Ésseom fessin ataráglastar *.i. ro aicill* 6971] as tig. Maith a banscal or Conaire. Cid atchí dúnd massat 6972] fissid. Atchiusa daitsiu im ol sisi nocon érnába cern ná cárna 6973] dít asind áit hi tudchad acht na mbérat éoin ina crobaib. Níbu 6974] do chél célsammár a ben or ésseom ní tú chélas dún do g*ré*s. 6975] Cía do chomainmsiu or se a banscál. Cailb or sis. Ní forcraid 6976] anma son ol Conaire. Eché *.i. ní dorcha .i. is follus* it ili mo anmand chena. Cade 6977] íats*id*e ol Conaire. Ni *handsa* or si. 6978] *.r.* Samon Sinad Seisclend Sodb Saiglend Caill Coll 6979] Díchóem Díchiúil Díthim Díchuimne Dichruidne Dairne Dáríne 6980] Déruaine Égem Ágam Ethamne Gním Cluiche Cethardam Níth 6981] Némain Nóennen Badb Blosc Boár Huae Óe Aife la Sruth 6982] Mache Médé Mod. 6983] For óenchoiss & óenláim & óenanáil rachain dóib insin uile o 6984] dorus in tige. 6985] Cid as áil dait ol Conaire. A n-as áil daitsiu da*no* or sisi. 6986] Is gess damsa ol Conaire dám óenmná do airitin iar fui*niud* 6987] g*re*ne. Cid gess or sisi ní ragsa co ndecha *.i. co ferur l^ co rucur* mo aigidecht dí ráith 6988] isind aidchi se innocht. Apraid fria ol Conaire bérthair dam & 6989] tinne di immach & mo fuidellsa & anad i mmagin aile innocht. 6990] Má dothánic ém dond ríg or sisi co praind & lepaid óenmná inna 6991] thig fogébthar na écmais o neoch aile ocá mbía ainech ma 6992] ro scáig coible na flatha fil isin brudin. Is feochair in frecra ol 6993] Conaire. Dosleic ind cid gess {folio 86b}damsa. Buí gráin mór foraib 6994] iar sin día haccallaim na mná & míthauraras. acht nad fetatár 6995] ca boí dóib. 6996] Gabsait na diberga iar sin tír & dollotar co mbátar oc Leccaib 6997] Cind Slébe. Bithobéle trá in brui*den* is aire asberthea bru*den* 6998] di ar is cosmail fri beólu fir oc cor bruid*ne*. l^ bru*den* .i. bruthen 6999] .i. en bruthe inte. 7000] Bá mór in tene adsuíthe oc Conair*e* cach n-aidche .i. torc 7001] caille .uii. ndoraiss ass. in tan doniscide *.i. ro berthi* crand asa thoíb ba mét --- p.215 7002] daig ndáirthaige cach tob no théiged asa thaíb for cach ndorus. 7003] Ro bátár .uii. carpait deac di charptib Conaire fri cach ndorus 7004] don taig & ba airecnai *.i. ba follus* dond aes bátar oc forcsin ona lo*n*g*aib* in 7005] tsoillsi mór sin tria drochu na carp*at*. 7006] Samailte lat a Fir Rogain for Ingcél cisi suillse mór sucut. 7007] Noconom tha a samail for Fer R*ogain* acht manib daig do ríg. 7008] Ní tuca Dia and innocht in fer sin is líach a orguin. Cid ahé *.i. dno* 7009] libse a flathius i*n*d fir sin hi tír Er*end* ol Ingcél. Is maith a 7010] fl*athius* or Fer R*ogain*. Ní thaudchaid nél dar gréin o gabais 7011] fl*athius* o medón erraig co medon fog*amair*. & ni taudchaid 7012] banna drúchta di feór co medón laí. & ni fascna*m* gáeth chairchech 7013] cethrae co nónae. & ní forruích *.z.*m*a*c tíre ina flaith. acht 7014] tárag firend cacha indse o cind bli*adna* co araile. & atat .uii. 7015] m*ei*c thíre i ngialnai fri fraigid ina thigseom fri comét ind rechta 7016] sin. & atá cúlaittiri iarna chúl .i. M*a*c Locc & is hé taccair tara 7017] chend hi tig Conaire. Is ina flaith atát no tri beirr for Er*ind* 7018] .i. barr días & barr scoth & barr messa. Is ina fl*aith* as chombind 7019] la cach fer guth araile & betís téta m*en*dchrot ar febas na cána & 7020] in tsída & in chaínchomraic fail sechnon na Her*end*. Ni thucca 7021] Dia and innocht in fer sin is líach a orgain. Is mucc remithuit 7022] mess is noídiu ar aís. is líach garrséle dó. Ba hé mo lithsa for 7023] Ingcél combad sé no beth and. & robad orgain fo araile insin. 7024] Níbu andsa limsa andás mo athair & mo mathair & mo .uii. 7025] nderbráthir & ri mo thuathi. doratussa duibsi ría tuidecht i 7026] n-athchor na dibergae. Is fír is fír or in t-áes uilc ro bátár 7027] immalle frisna dibergachu. 7028] Toscurethar bedg na díbergaig a Tracht Fuirbthen & doberat 7029] cloich cach fir leó do chur chairnd. Ar ba sí deochair lasna 7030] fíanna hi tossuch et*er* orgain & maidm n-imairic. Corthe 7031] no chlantais in tan bad maidm n-imairic. Car*n*d im fochertitís 7032] in tan bad n-or*gain* {folio 87a}Carnd ro láiset iar*om* in tan sin úaire 7033] ba org*ain* hi cíanfocus on tig on arna forchlótís & na haiccitis 7034] ón tig. Ar díb fátaib dorigset a carnd .i. ar ba bés carnd la 7035] díb*eir*g & da*no* co fintaís a n-esbada oc brudin. Cach óen 7036] no thicfad slán úadi no b*er*ad a cloich asin charnd. Co farctais 7037] im cloch in lochta no mairfitis occi. Conid as sin rofessatár a --- p.216 7038] n-esbada. Conid ed ármit eólaig in tsenchassa conid fer cach 7039] clochi fil i Carnd Leca ro marbait dona díbergaib oc brudin. 7040] Conid din charnd sin atberar Leca i nUíb Cellaib. 7041] Ataíther torc tened la maccaib Duind Desa *> 1. Cain treith doadbanu*ur* > > oen for sesiu*ur* sáerbrathar > > m*a*cni Désa diberci > > ba Duind denmig daf*or*baig > > Fer Gair gnim fri reilf*or*csin. > > F*er* Lee fri cluaiscoistecht. > > Fer Rogair réil fri roardmes. > > Lomna domnais drechnatha. > > Fer Rorogair fri niadnascaib > > ba se in cing for comranna. > > Gelf*er* fri gail n-oenduni > > Glas fri s*er*uad saerselca. > > buaid ngelfini Galioin > > co crod*er*ci cutechta. > > brogsat brudni breogaili > > caini t*ur*sc*ur* tareraid. > > co saini suth saerni > > gnim glond gnatail > > maini m*uir*ni M*ai*cnaid. > > mail macei cach m*en*nota > > cirt ba Cairpri cain.cain .t. >* do brith robaid 7042] do Con*aire*. Conid hí sin céttendál robaid dorigned & conid di 7043] adairt*er* cech tendal robaid cosindiu. Is *ed* armit fairend aile 7044] combad i n-aidchi samna no írrthá orgain bru*idne* & conid din 7045] tendáil út lentar tendál samna o sin co sudiu. & clocha hi tenid 7046] samna. 7047] Dorónsat iarom na díbergaig comarli bali in ro lásat a carnd. 7048] Maith tra or Ingcél frisna héolchu cid as nesam dún sund. 7049] ni *handsa*. Bruden uí Dergae rígbriugad Her*end*. Bátár dócho 7050] ém fir mathi do saigid a céli don brudin sin innocht. Ba sí 7051] comarli na ndíbergach iar*om* nech úadib do déscin dús cinnas 7052] ro both and. Cia ragas and so deicsin in tigi. Cía no ragad 7053] or Ingcél acht mad messi úair iss mé dliges fíachu. 7054] Tothéit I*n*g*cel* do thoscélad forsin brudin cosin sechtmad *l^ cosin tres* 7055] m*a*c imlessan na hoénsúla ro boí asa etun do chommus a ruisc 7056] isa tech do admilliud ind ríg & na maccóem ro bátar immi isin 7057] tig *con*da dercacha tría drochu na carp*at*. 7058] Ro ráthaiged iar*om* as tig anall Ingcél. Docuirethar bedg 7059] ón tig iarná ráthugud. Téit co rránic na díberga bali hi 7060] rrabatár. Fochress cach cúaird immalaile don díb*eirg* fri 7061] éitsecht in sceóil. Airig na díbergae hi firmedón na cuardae. --- p.217 7062] Batár hésidé Fer Gér & Fer Gel & Fer Rogel & Fer Rogain 7063] & Lomna Druth & I*n*g*cel* Caech. Sesiur i mmedon na cuardae 7064] & luid Fer Rogain día rithchomarc. Cinnas sin a Ingceóil for 7065] Fer Rogain. Cip indas for Ingcél is rígda in costud islúagda 7066] a sséselbe is flaithemda a fúaim cía bé céin co pé rí and gébatsa 7067] a tech issinní no ndligim Dotháet cor mo diberga de. 7068] Foracaibsemne fri láim daitsiu a Ingceóil fordat comaltae 7069] Con*aire* nád n-íurmaís orgain co fesmais cia no beth inni 7070] C*ei*s*t* in dercachasu a tech co mmaith a I*n*g*ceoil* for Fer 7071] Rogain. Ro lá mo súilse lúathchuaird and & gebait im fíachu 7072] am*al* atá. Is deithb*ir* dait a Ing*ceoil* cía no {folio 87b}gabtha ol Fer 7073] Rogain ar n-aiti uli fil and ardri Hér*end* Conaire m*a*c Et*er*sc*eoi*l. 7074] C*ei*s*t* cid atchondarcsu isind focluí féinnida in tige fri enech ríg 7075] isind leith anall. ### 7076] Imda Chormaic C*on*d Longas 7077] Atchondarc and ol se fer gormainech már rosc nglan 7078] ngleórda lais. Deitgen cóir. Aiged focháel forlethan. Lindfolt 7079] ordae fair. F*or*tí choir imbi. Mílech airgit inna brut. 7080] & claideb óirduir*n*d inna láim. Scíath co cóicroth óir fair. 7081] Sleg cóicrind ina laim. Coínso chóir chaín chocorda lais os é 7082] amulach. Ailmenmnach in fer sin. & iar sin cía acca and. ### 7083] Imda noí céli Chormaic 7084] Atconnarc and tríar fer fris aníar & triar fria anair. & triar 7085] ara bélaib ind fir chetnai. Atar let is óenmáthair & óenathair dóib 7086] It é comáesa comchore comalli cosmaile uli. Cúlmongae foraib. 7087] Bruit úanidi impu uli. Tanaslaide óir inna mbrat*aib*. Cúarscéith 7088] chred*umai* foraib. Slega druimnecha úasaib. Calg dét i lláim 7089] cach fir díb. Óenreb léo uli .i. gabaid cach fer díb rind a claid*ib* 7090] et*er* a dá mér & imdacuiret immas mér & noda sínet na claid*ib* 7091] a n-óenur iar sudi. 7092] Samailti lat insin a Fir Rogain or Ing*cel*. Ni *handsa* damsa 7093] a samail for Fer Rog*ain*. Cormac *Con*d Longas m*a*c Conchob*air* 7094] insin. Laech as dech fil iar cúl scéith hi tír Her*end*. Is 7095] ailmenmnach in m*a*c sin. Is fail ní atágethar innocht is láth 7096] gaile ar gaisced. is brigu ar trebachas. Is é in nonbor ucut fil --- p.218 7097] immiseom. na tri Dúngusa & na trí Dóelgusa & na tri Dangusa 7098] .ix. céli Cormaic *Con* Long*as* m*ei*c Conchob*air*. Ní rubutar firu 7099] ríam ara ndochur & niros anachtatar ríam ara soch*ur*. Is maith 7100] in láech fail etorru .i. Cormac Cond Long*as*. tongu a toi*n*g*es* 7101] mo thúath totháetsat .ix. ndeichenbuir la Cormac inna 7102] chétchumscliu & totháetsat .ix. ndechenbair lá muint*ir* cenmothá 7103] fer cech airm dóib & fer cech fir díb. & roindfid Cormac comgním 7104] fri cach n-óenfer ar dorus na bruidne & maídfid búaid ríg l^ 7105] rígdamnae l^ airig díbergae & immaricfa elúd dó cid crechtach a 7106] muint*er* uli. 7107] Mairg íuras in n-orgain sa for Lomna Drúth cid a dáig ind 7108] óenfir sin Corm*ai*c *Con*d Lo*n*g*as* m*ei*c Concob*air*. Tong*u*sa 7109] a toi*n*g*es* mo thúath for Lomna m*a*c Duind Désa. mad messi 7110] conís*ed* mo chomarli ní aidlébthai ind org*ain* cid dáig ind óenfir 7111] sin nammá & ara léchet & ar febas ind laích. Ni ch*um*thi 7112] for I*n*g*cel*. néla femid dofortecat. Fir ngér ngúasfes da ngrúad 7113] ngabair gébthair fris la lugi Fir Rogain ruidfes. Ro gab do 7114] guth maidm fortsu a Lomnae ol I*n*g*cel* at drochlaechsu. 7115] & rotetarsa néla fémid doforte*cat*. Ambía basa lecht bas 7116] briscem lurgu mais for traig maitne {folio 88a}do Thig Duind matin 7117] moch i mbárach. Assu éc ernbais ar thromsluaigthig coddet co 7118] teinnet co dered mbetha ní aisnébat sin na senchaid dul damsa 7119] ónd org*ain* corommé nos n-órr. Na haithb*er* ar n-einech a 7120] Ing*ceoil* for Gér & Gab*ur* & Fer Rog*ain*. iurthar ind org*un* mani 7121] má in talam fúe cono*n* robarbtharni uli occi. Ango da*no* is 7122] deithb*ir* daitsiu a Ing*ceoil* for Lom*na* m*a*c Duind Desa. ni 7123] daitsiu a domaine na org*ne* b*er*a cend ríg alathúathe la thartbe 7124] alaile & toernae as do thriur derbrath*ar* assind o*i*rg*ne* .i. Ing*cel* 7125] & Écell & Dartaid na Díbergae. 7126] Is ansu damsa im for Lom*na* Drúth. mairg damsa ría cách 7127] mairg iar cách is mo chendsa cetna imcoicertar and innocht. 7128] iarsind uair et*er* fertsib carp*at* áit i comraicfét díabolnamat .i. 7129] focicherthar i*n*sin bruidin co fá thri & dofoicherth*ar* eisse co fá 7130] thrí. Mairg no thet mairg lasa tíagar. mairg cos tíagar Itroich 7131] no thíagat itróich cussa tíagat. Ni fil nád ró damsa ol Ingc*h*el 7132] inid mo mathair & mo athair & mo .uii. nderbra*thir* ortabairsi 7133] limsa ni fail ní nád fóelusa o sin innond. Cid fín bárc totess*ed* --- p.219 7134] treu ol Gér & Gab*ur* & Fer Rogain íurtar lat ind orgain innocht. 7135] Mairg dosbéra fó lámaib namat for Lomna. & Cia acca and 7136] air sin. ### 7137] Imda na Cruthnech inso 7138] Atconnarc and imdae & tríar indi. Tri dondfir mora. Tri 7139] cruindb*err*tha foraib it hé comlebra for cul & étun. Tri 7140] gerrchochaill dubae impu co ulni céinnidi fota forna cochlaib. 7141] Tri claidib duba dímóra leó & teóra dubboccóti úasaib & teórá 7142] dubslega lethanglassa uassaib. Remithir inb*er* cairi crand 7143] cach ae dib. 7144] Sam*ailte* lat sin a Fir Rogain. Is andsa damsa a samail. 7145] Nis fet*ur*sa i nHer*ind* in triar sin. acht manid hé in triar 7146] ucut di Cruithentúaith dodeochatár for longais asa tír conda 7147] fil hi tegloch Conair*e*. It é a n-anmand. Dubloinges m*a*c 7148] Trebúait. & Trebúait m*a*c uí Lonsce. & Curnach m*a*c uí 7149] Fáich. Tri laích ata dech gaibthe gaisced la Cruthentúaith 7150] in triar sin. Dofáetsat .ix. ndechenbor leó ina chétch*um*scliu 7151] & dofaeth fer cech airm léo cenmotha a fer fessin & conraindfet 7152] comgnim fri cach tríar isin bru*din* & maidfit búaid ríg l^ 7153] airig *dib*er*g*e** & immaricfa élód dóib iar sin cidat crechtaig. 7154] Mairg iuras in n-orgain cid daig in trir sin namma. To*n*g*u* 7155] do dia tong*es* mo th*uath* mad mo chomarle dognethe and 7156] ní iurfaithe ind org*ain* for Lomna D*ruth*. Ni cumaid for 7157] I*n*g*cel*. Néla femid dofortecat. Fir ngér gúasfes & r. & cia acca 7158] and iar sin. {folio 88b} ### 7159] Imda na cuslennach 7160] Atchonnarc and imdai & nonbor indi. mongae findbudi 7161] foraib. It é comálli uile. Bruit brecliga impu & noí tinne 7162] cetharchóire cumtachtai uasaib. Bá leór suillse isind rigthig 7163] a cumtach fil forsna tinnib cetharchórib hísin. 7164] Sam*ailte* lat a Fir R*ogain*. Ni *handsa* damsa a sam*ail* for 7165] F*er* R*ogain*. Nonbor cuslennach insin doroachtátár co Conaire --- p.220 7166] ara airscélaib a Síd Breg it é a n-anmand. Bind. Robind. 7167] Ríarbind. Sibe. Dibe. Deichrind. Umal. Cumal. Ciallglind. 7168] It é cuslennaig ata dech fil isin domon. Dofoethsat .ix. 7169] deichenb*or* leó & fer cech airm & fer cech fir. & maid*fid* cach fer 7170] dib búaid rig l^ airig díb*er*ge. & immaricfa elúd dóib iarom asind 7171] orgain ar bid imguin fri scáth imguin fríu. Génait & ni génait*er* 7172] úair is a sid dóib. Mairg íuras in n-orgain cid dáig ind nonb*uir* 7173] sin. Ni c*um*cid for I*n*g*cel*. nela f*emmid* d*ofortecat*. & iar sin 7174] cia acca and. ### 7175] Imda t*uís*sig teglaig Conair*e* 7176] Atchon*narc* and imdai & óenfer inti. mael garb for suidi. 7177] Cia focerta míach fíadubull fora maíl ni fochriched ubull díb for 7178] lár acht no giuglad cach ubull fora finna. A brat rolómar taris 7179] isin tig. Cach n-imresain bís isin tig im suidiu l^ ligi is ina réir 7180] tíagait uli. Dofóethsad snatat isin tig rocechlastai a totim 7181] in tan labras beós. Dubc*r*and mór uaso. Cosmail fri mol mulind 7182] cona scíathaib & a chendraig & a irmtiud. 7183] Sam*ailte* lat a Fir R*ogain* insin. Ni *handsa* damsa ón. 7184] Tuidle Ul*ad* insin. rechtaire teglaig Conai*re*. Is écen aurthuasacht 7185] a bre*the* ind fir sin. Fer *co*nic suide & lige & bíad do 7186] chách. Is í a lorg theglaig fail úasa feis libsi in fer sin. 7187] To*n*g*u* a to*n*g*es* mo thúath bit lia mairb leis na horgni andáte 7188] a mbí. Totháethsat a thrí comlín lais & dofáeth féin and. 7189] Mairg íuras ind org*ain* & r. Ni c*um*cid for Ing*cel*. Nel*a* 7190] fem*mid* dofor*tecat*. & Cia acca and iar sin. ### 7191] Imda M*ei*c Cecht cathmiled Conaire 7192] Atcon*narc* and imdae n-aile & tríar indi. Tri muil midrecht. 7193] Moab díb in mael medonach. Múadblosc bráenach. Bairendchorp 7194] báirnech béimnech balcbuillech benas ar .ix. cétaib hi 7195] cathcomlond. Crandscíath odor iarndae fair co mbil chot*h*ut 7196] condúala forsa talla certchossair cethri ndrong ndechenbair 7197] ndedbol fora tairsciu tharlethair. Taul fair fortrend fodomain 7198] cairi chóir chutr*um*mae cetri *n*dam tollchruís tolb*er*bud im 7199] chethóra mucca midisi inna midchróes mórthaltu. Atát fría --- p.221 7200] di n-airchind n-airidi. Dí nóe chúicsesschurach cutr*um*mae 7201] dingbála tri ndrong ndechenbair {folio 89a}cechtar a dá trénchoblach. 7202] Gai laiss gormrúad glacthomside fora chrund comaccmaic. 7203] Rosaig íar fraig for clethi conid fri talmain tairissidar. Foriarnd 7204] fair dubderg drúchtach. Cethri traigid trethomsidi et*er* a dá 7205] na[*gap: extent: 2 letters*]g imfáebair. Tricha traiged tromthomsidi i*n* claid*iub* 7206] glondbéimnech o dubdés co iarnndor*n*d tadbat tuídle tentidi 7207] forosnae Tech Midchúarda o cléithib co talmandae. Trénecosc 7208] adchíu. Náchim rala úathbás oc imcaissiu in trir sin. Ni fail 7209] ní bas decmaicci. Días máel and sin im fer co folt. Dá loch im 7210] slíab. Da sechi im rolaig. Dá nóíne lána de delgib scíach for 7211] rothchomlai occaib. & is cosmail limsa fri cóelglais n-usci forsa 7212] taitni grían & a trebán úadi sís & seche i n-ecrus iarna chúl 7213] & turi rigthaige co ndeilb lágin móir uassae. Dagere cuinge 7214] sesrige a c*r*and fil indi. 7215] Sam*ailte* lat sin a Fir R*ogain*. Ni *handsa* lim a sam*ail*. 7216] M*a*c Cecht m*a*c Snaidi Teichid insin cathmílid Conaire m*ei*c 7217] Et*er*sceoil. Is maith in láech M*a*c Cecht. Inna thotam chotulta 7218] ro boí fáen inna imdai in tan atchonnarcaissiu. In días mael im 7219] fer co folt atconnarcsu. It é a dá glún immá chend. In da 7220] loch im slíab atcond*arc* at é a dí súil imma sróin. In di sechi 7221] im rolaig atcond*arc* it é a dá n-o immá chend. In dá cóicsess 7222] for rothchomlae atcond*arc* at é a dí bróic fora scíath. In 7223] chóelglais usci atcond*arc* fora taitni grían & a trebán úadu sís 7224] iss é brechtrad a claid*ib* sin. In tseche i n-ecrus atcond*arc* fil 7225] iarna chúl. is í truaill a claid*ib* insin. In turi rigthigi atcond*arc* 7226] is í a láginsom sin da*no*. & Cressaigthiseom in gai sin co comraicet 7227] a da n-ind & doléice aurchur a ríada di in tan as n-áil dó. Is 7228] maith in láech M*a*c Cecht. Totháetsat sé chét ina chetch*um*scliu 7229] lais & fer cach airm dó cenmothá a fer fodessin & conraindfi 7230] comgnim fri cach n-óenfer isi*n* bru*din* & maídfid búaid 7231] ríg l^ airig díbergi ar dorus brud*ne*. & immáricfa élúd dó cid 7232] crechtnaigthe & in tan immáricfa élúd cid crechtnaig*the* *do* 7233] tuidecht foraib asin tig bit lir bomand ega & fér for faichthi 7234] & renna nime for lethchind & for lethclocind & caíp for n-incindi --- p.222 7235] & for cnámradach & daisse do for n-apaigib combrutib laiss iarna 7236] scaíliud dó fóna fuithairbi. 7237] Techit iarom dar teóra fuithairbi la crith & omon M*ei*c Cecht. 7238] Gabsait na haittiri etorro afrisi .i. Ger & Gab*ur* & Fer Rog*ain* 7239] mairg íuras in n-org*ain* for Lomna D*ruth*. Friscichset for 7240] cenna díb. Ní ch*um*cid for I*n*g*cel* néla fem*mid* dofor*tecat*. 7241] Ango {folio 89b} da*no* a I*n*g*ceoil* for Lomna m*a*c Duind D*esa*. ní deit 7242] atá a domai*n* na o*i*rg*ne*. Mairg damsa ind orgain ar bid hé 7243] cétchend rosía i mbru*din* mo chendsa. Is andso damsa or 7244] I*n*g*cel* is í mo orgain doruided and. Ango da*no* for I*n*g*cel* 7245] at mbía bása lecht bas briscem a*n*d & r. & iar sin cia acca 7246] and. ### 7247] Imda tri m*a*c Conaire .i. Oball & Oblin & Corp*ri* 7248] Atcond*arc* and imdae & triar inti .i. tri móethócláig & tri 7249] bruit sirecdai impu. Téora bretnassa órdai inna mbrattaib. 7250] Téora monga órbudi foraib. In tan folongat abairbthiu tacmoing 7251] in mong orbudi dóib co braine a n-imdae. Inbuid conócbat 7252] a rrosc conócaib in folt connách ísliu rind a n-úae. Cassithir 7253] rethe copad. Cóicroth óir & caindel rígthige úas cach ae. Nach 7254] duni fil isin tig artacessi guth & gním & bréthir. 7255] Sam*ailte* lat a Fir R*ogain*. Ro chí Fer R*ogain* combo fliuch 7256] a brat forá bélaib & ní hétas guth assa chind co trían na haidchi. 7257] A bec*h*u or Fer R*ogain* is deithb*ir* dam a ndogníu. Oball & 7258] Oblini & Corpri Findmór tri m*ei*c ríg Her*end* insin. Ron mairg 7259] masa fír in scél ordat m*ei*c Duind D*esa*. Is maith in triar fil 7260] i*n*sind imdaí. Gnása ingen m*a*cdacht léo & cride bráthar & gala 7261] mathgamna & brotha léoman. Cach óen bís ina ngnáis & inna 7262] lepaid ní chotlai & ní loingthe co cend nomaide iar scarad fríu 7263] asa n-ingnais. It mathi ind óic ina n-áes. Dotháetsat trí 7264] dechenbair la cach n-ai díb ina cétchumscle & fer ce*ch* airm 7265] & a tri fir fessin. & dofáeth in tres fer dibseom and. Mairg iuras 7266] in n-orgain fó bíthin in trir sin. Ni c*um*cid for I*n*g*cel* nel*a* 7267] f*emmid* d*ofortecat* & c-. & cia a*cca* iar sin. --- p.223 ### 7268] Imda na Fomórach 7269] Atcond*arc* and imdae & triar inti .i. tríar úathmar anetargnaid 7270] trechend. > 1. 7271] Tri fothuct Fomórach > > 7272] nad ndelb dúine nduinegin > > 7273] fora ndreich duichni díulathar > > 7274] roda ler lond lathrastar > > 7275] lánchend tri lorg línfíaclach > > 7276] o urbél co úae > > 7277] Rechtaire múad muint*er* ce*ch* > cétglonnaig > > 7278] claidib tri slúag selgatar > > 7279] roselt ar Borg mBúredach > > 7280] bru*dne* Da Dergae turchomruc. > 7281] Sam*ailte* lat a Fir R*ogain*. is andsa damsa a samail ón 7282] Ni fet*ur*sa di feraib Her*end* nach di feraib betha manip é in triar 7283] thuc M*a*c Cecht a tírib na Fomóre ar galaib óenfer. Ní frith 7284] do Fomórib fer do chomruc fris co tucc {folio 90a}in tríar sin úadib 7285] conda fil hi tig Conaire hi ngiallnae nar coillet ith na blicht 7286] i nHer*ind* tara cáin téchta céin bes Conaire hi flaithius. 7287] Is deithb*ir* cid grain a n-imcaissiu. Tri luirg fíacal o huí 7288] díarailiu inna cind. Dam co tinniu iss *ed* **[[H](#H)]** mir**[[M](#M)]** *.i. cuit* cach fir díb & 7289] is ecna in mír sin doberat inna mbéolo co teit sech a n-imlind sís. 7290] Cúimm chnáma *.i. cen alt intib* uli in triar sin. To*n*g*u* ato*n*g*es* mo th*uath* 7291] bit lia a mmairb leó na o*i*rg*ne* andáta a mbí. Tothétsat .ui. 7292] c. láech leó inna cetch*um*scli & fer cech airm & a triar fessin 7293] & maídfit búaid ríg l^ airig díb*er*gi. & níbá mó l^ ó mir l^ ó dúrnn 7294] l^ o lúa mairfes cach fer léo. Dáig ní léict*er* airm léo isin tig 7295] úaire is i ngiallnai fri fraigid atát arná d*er*nat mídénom issin 7296] tig. To*n*g*u* a to*n*g*es* mo th*uath* día mbeth gaisced foraib 7297] arnonsligfitís co trían. Mairg iur*as* in n-org*ain* fo ndáig ni 7298] comrac fri seguinni Ni ch*um*cid forI*n*g*cel* & r. & iar sind cia 7299] acca and. --- p.224 ### 7300] Imda Munremair *.i. m*ei*c Gerrcind [M]* & Birderg m*ei*c Ruain. & Mail m*ei*c 7301] Telbaind. 7302] Atcond*arc* and i*mda* & triar indi. Tri dondfir móra. tri 7303] dondb*err*tha foraib. Buind cholbthae remrae léo. Remithir 7304] medon fir cach ball díb. tri dondfuilt chassa foraib co remorchind. 7305] Téora lenna brecderga impu. Tri duibscéith co túagmílib óir. 7306] & teora slega coicrindni úasaib & claid*eb* dét *i lláim*cach fir díb. Is sí 7307] reb dogniat día claid*bib* fócherdat i n-ardae & focherdat na 7308] trualli ina ndíaid & noda samaiget isna trua*llib* riasíu tháirset 7309] talmain. Focherdat da*no* na trual*li*& na cl*aidbiu* ina ndíaíd 7310] & atethat na tru*a*ll*i* conda samaig*et* **[[H](#H)]** impu **[[M](#M)]** a n-oenur riasíu 7311] táirset tal*main*. 7312] Sam*ailte* l*at* s*in* a F*ir*R*ogain*. Ni *handsa* damsa a sam*ail*. 7313] Mál m*a*c Telbaind & Muinremor m*a*c Gerrcind & Birderg mac 7314] Rúain. Tri rígdamnae tri láith gaile tri laích ata dech íar cúl 7315] gascid i nHer*ind*. Toth*oethsat* c. láech léo ina cétch*um*scliu 7316] & conroindfet comgním fri cach n-óenfer isin brudin. & maid*fit* 7317] buaid ríg l^ airig d*iberge* & immáricfa élúd dóib iarom. Nípu orta 7318] ind org*ain* cid dáig in trír sin. Mair iur*as* in n-or*gain* for 7319] Lom*na*. Bá fer búaid a n-anacail oldás bu*aid* a ngona Cén mair 7320] noda ans*ed* mairg nodo géna. Ni c*um*thi for I*n*g*cel* & r. & cía 7321] acca and iar sin. ### 7322] Imda *Con*aill Chernaig 7323] Atcond*arc* and i n-imdae chumtachtae fer as chaínem do 7324] laechaib Her*end*. Brat caschorcra imbi. Gilithir snechtae 7325] indala g*rú*aid {folio 90b}dó. Brecdergithir sión a ngrúad n-aile. Is 7326] gasidir buga indala suil. Is dubithir druim ndaíl in tsuil aile. 7327] Meit clíab búana in dosbili find fororda fil fair. Benaid braini 7328] a da imdae *.i. a da less*. Is cassidir rethe coppad. Cía dóforte míach di 7329] chnoib dergfuiscib fora mullach ni foichred cnoi díb for lár. 7330] Claid*eb* órduirn ina láim. Scíath cróderg ro breccad do 7331] semm*an*naib findruini et*er* eclannu óir. Sleg fota tredruimnech. 7332] remithir cuing n-imechtraid a crand fil indi. --- p.225 7333] Sam*ailte* lat. sin a F*ir* R*ogain*. Ni *handsa* damsa on a s*amail* 7334] ar rofetatar fir Her*end* a*n* ngein sin. Conall Cernach m*a*c 7335] Amorgein insin. Dorecmaing immale fri Conaire ind inbuid se. 7336] Is é charas Conaire sech cách fo bith a chosmailiusa fris. ar 7337] febas a chrotha & a delba. Is máith in láech fil and Conall Cer*nach*. 7338] In scíath cróderg sin fil ara durnd ro brecad do semm*an*naib 7339] findruini conid brec. Ro nóeseged ainm dó la Ul*tu* .i. in Bricriu 7340] Conaill Cher*naig*. To*n*g*u* a to*n*g*es* mo th*uath* bid imda bróen 7341] dérg tairse innocht ar dorus brud*ne*. In tsleg druimnech sin fil 7342] úasa bid sochaidi forsa ndáilfe deoga tonnaid innocht ar dorus 7343] brud*ne*. Atát .uii. ndorius asin tig & arricfa Conall C*ernach* 7344] bith for cach dorus díb & ni bía a thesbaid as nách dorus. 7345] Toth*oethsat* trí .c. la Conall ina chétch*um*scliu cenmotha fer 7346] cach airm & a fer fessin & conraín*nfi* *com*gnim fri cach n-óen isin 7347] bru*din*. & in tan immaricfa tuidecht dó foraib asin tig beit lir 7348] bommand ega for lethchind & for lethclo*cind* & for cnáma fó déis 7349] a claid*ib*. & immáricfa élúd dó cid créchtach. mairg iur*as* in 7350] n-org*ain* fo d*aig* ind fir sin nammá. Ní c*um*gid for I*n*g*cel*. 7351] Nél*a* & r. & iar sin c*ia* a*cca*. ### 7352] Imda Conaire fessin 7353] Atcond*arc* and imdae & bá caímiu a cumtach oldáta 7354] imdada in tigi olchena. Seolbrat n-airgdidi impe & cumtaige 7355] isind imdae. Atcond*arc* triar n-inni. In dias imechtrach 7356] díb finna díb línaib cona foltaib & a *m*brataib. & it gilithir 7357] snechtae. Rudiud roálaind fo grúad cechtar n-ae. Móethóclách 7358] etorro i mmedón. Bruth & gním ruirech lais & comarli senchad. 7359] Brat atconnarc imbi is cubés & ceó cétamain. Isain dath 7360] & écosc cacha húari tadbat fair. áildiu cach dath alailiu. 7361] Atcond*arc* roth n-óir isin brut ara bélaib adcomaic húa smech 7362] cóa imlind. Is cosmail fri tuídlig n-óir forloscthi dath a fuilt 7363] di neoch atcond*arc* de delbaib betha is í delb as aldem díb. 7364] Atcond*arc* a claideb n-órduir*n*d occo thís. Ro boí airth*er* 7365] láme din claid*iub* fria truaill anechtair. A n-airther lámi sin 7366] fer no bíd i n-airthiur in tigi tíscébad frigit fri foscod in claid*ib*. 7367] Is binni bindfogrogod in claid*ib* oldás bindfog*ur* na cuslend --- p.226 7368] n-órdae {folio 91a}fochanat ceól isind rígthig. Is and asb*iur*tsa. for 7369] Ing*cel* acá déscin. > 1. 7370] Atchíu flaith n-árd n-airegdae > > 7371] asa bith buillech búredach > > 7372] bruchtas róimse robortae > > 7373] rechtbruth caíncruth ciallathar. > 2. 7374] Atchiu clothrig costodach > > 7375] cotngaib inna chertraind chóir > comchet*h*buid > > 7376] o c*ru*nd co fraig foa suidi > 3. 7377] Achíu a mind findflatha > > 7378] conid fri recht ruirech rathordan > > 7379] ruithen a gnúis comdetae. *l^ comdéntae* > 4. 7380] Atchíu a ndá ng*rú*aid > ngormgela > > 7381] conid fri fúamun find fuinechdae > > 7382] fordath sóerdath snechtaide > > 7383] di díb súilib sellglassaib > > 7384] glannu a rosc robuga > > 7385] teinniu a chuinscliu caíntocud > > 7386] it*er* clethchor ndub ndóelabrat. > 5. 7387] Atchíu ardroth n-imnaisse > > 7388] imma chend cocorse > > 7389] conid fri fultu frithecr*us* > > 7390] fordath n-órda n-ollmaisse > > 7391] fil úasa b*er*rad buidechas. > 6. 7392] Atchíu a brat nerg n-ildathach > > 7393] noítech siric srethchisse > > 7394] sluind ar delbthor ndímaisse > > 7395] dind ór aúrdeirc ailbend > > 7396] alathúaith ndronaicdi. > > > --- > > p.227 > > 9. 7397] Atchíu delg n-and olladbol > > 7398] de ór uili intlaisse > > 7399] lassaid ar lúth lanésci > > 7400] lainne a chuaird corcorgemmach > > 7401] cáera crethir comraicthe > > 7402] congaib ar dreich ndendmaisse > > 7403] et*er* a dá gelgúalaind > chóir > 10. 7404] Atchíu a léine ligdae linide > > 7405] conid fri sreband sírechtach > > 7406] scáthderc sceó deilb ildataig > > 7407] ingelt súla sochaide > > 7408] cotgaib ar méít muinenchor > > 7409] sóerthus ar néim imdenam > > 7410] ór fri siric srethchisse > > 7411] o adbrund co urglune. > 11. 7412] Atchíu a chlaid*eb* n-órduirn > n-intlaisse > > 7413] ina findiuch findargit > > 7414] aisnéid ar cheirr cóicroth > > 7415] conid fri crúaid n-aurdairc n-aist*er*. > 12. 7416] Atchíu a scíath n-etrocht > n-aílenda > > 7417] fail úas drongaib dímes > > 7418] tréth*úr* di ór > oiblech > > 7419] ar thur sceó bil banbruth > > 7420] forosnai líth lúachet. > 13. 7421] Turi di or intlassi > > 7422] lám ríg fris dess dingabar > > 7423] fri tríeth tailc taurgaib > > 7424] conid fri cernu crúadchassa > > 7425] tri .c. chorae comlána > > 7426] úasind rurig rathrúanaid > > 7427] fri boidb hi mbroí b*er*tas > > 7428] is brudin bróntig achiu.atchiu fl*aith* n-*ard*. > 7429] Ro boí iar*om* in móethóclach ina chotlud & a chossa i n-ucht 7430] indala fir & a chend i n-ucht airaile Doríusaig iar*om* assa 7431] chotlud & atraracht & ro chachain in laid se --- p.228 > .l. .r.1. 7432] Gáir Ossair *.i. cu > Conaire* > > 7433] assir chumall > > 7434] goin gair ooc > > 7435] i mmullach Thuil Gossi > > 7436] gáeth úar tar fáebru eslind > > 7437] adaig do thogail ríg ind adaig se. > 7438] Cotlais afridise & díuchtrais ass & canais in retoric se. {folio 91b} > .l. .r.1. 7439] Gáir Ossir *.i. > messan Conairi* > > 7440] ossar chumall > > 7441] cath ro dlom > > 7442] doerad túathe > > 7443] togail bruidni > > 7444] bróncha fíanna > > 7445] fir guíti > > 7446] goíth imómain > > 7447] imórch*or* sleg > > 7448] sáeth écomluind > > 7449] ascuir tige > > 7450] Temuir fás > > 7451] forba n-aniúil > > 7452] comgné caíniud Conaire > > 7453] coll etha > > 7454] lith ngaland > > 7455] gáir égem > > 7456] orgain ríg Her*end* > > 7457] carpait hi cucligi > > 7458] dochraite ríg Temrach. > 7459] Asbert in tres fecht. > .l. .r.1. 7460] Dommárfás imned > > 7461] immed siabrai > > 7462] slúag fáen > > 7463] fálgud námat > > 7464] comrac fer for Dothrai > > 7465] doc*r*aite ríg Temrach > > 7466] i n-oitid ortae. > --- p.229 7467] Sam*ailte* let a Fir R*ogain* cía ro cháchain in laid sin. Ni 7468] *handsa* damsa a sam*ail* for Fer R*ogain*. ní ésce cen ríg ón im is é 7469] rí as an*em* & as ordnidem & as chaínem & as chumachtom thánic 7470] i ndomon uli is hé rí as bláthem & as mínem & as becdu dodánic 7471] .i. Conaire Mór m*a*c Etersceóil is é fil and ardri Her*end* uli. 7472] Nicon fil locht and isind fir sin et*er* chruth & deilb & dechelt. 7473] et*er* méit & chórae & chutr*um*mae. e rosc & folt & gili **[[H](#H)]** et*er* g**[[M](#M)]** aís 7474] & álaig & erlabrae. et*er* arm & eirriud & écosc. et*er* ani & immud 7475] & ordan. et*er* ergnas & gaisciud & cen*e*l. Már a oítiu ind 7476] fir cháldae forbaíth conidralá ar gním ngaiscid mád día 7477] nderscaigth*er* a bruth & a gal o beit fíanna fer nEr*end* & Alban 7478] dó ar thig ní híurthar ind orguin céin bes inni. Tothóetsat 7479] .ui. chét la Conaire ríasiu rosia a árm & tothóetsat secht cet 7480] lais ina chétch*um*scliu iar saigid a airm. To*n*g*u* do dia a 7481] toi*n*g*es* mo th*uath* mani gabthar deog de céin co beth nách aile 7482] isin tig chenae acht é a óenur tanairs*ed* in fer ó Tuind Chlidna 7483] & o Thuind Essa Rúaid sibsi ocon bru*din*. 7484] Atát noí ndorais forsin tig & dofáeth .c. láech lais cech 7485] dorais. & in tan ro scáig do chách is tig airbert a gascid is and 7486] fochichersom ar gním n-aitherraig & día 'mairi do thuidecht 7487] foraib asin tig. Bit lir bommand ega & fér for **[[H](#H)]** fagthi**[[M](#M)]** for 7488] lethchind & for lethchlocind & for cnáimred fo fáebur a chlaid*ib*. 7489] Is dochu limsa ní 'mmáricfa dó tuidecht asin tig. Is inmain 7490] laisseom in días fil imbi isind imdae .i. a dá aiti Dris & Sníthi. 7491] Tothóetsat tri .lll. láech la cechtar de i ndorus na brud*ne* & nibá 7492] síre traigid úaid ille & innond hi tóetsat. 7493] Mairg iur*as* in n-org*ain* cid daig na dessi sin & na flatha fil 7494] etorro ardri Her*end* Conaire m*a*c Etersceóil Bá líach díbdud na 7495] flatha sin. {folio 92a}for Lomna Drúth m*a*c Duind Désa. Ni c*um*cid for 7496] I*n*g*cel* néla femmid doforfecat & r. Is deithb*ir* daitsiu a 7497] Ing*ceoil* for Lom*na* m*a*c Dui*n*d D*esa*. Ní dait atá a domaín 7498] na orgne ar béra cand rig alathúathe lat & doernaba fessin. Is 7499] andso damsa chena ar bid mé cena ortábthar for bru*din*. Ango 7500] da*no* for Ing*cel* adfía basa lecht bas briscium & r. & Cia acca 7501] and iar sin --- p.230 ### 7502] Imda na culchometaide 7503] Atcond*arc* and da fer deac for clíathaib airgdidib immón 7504] n-imda sin immácúaird. monga findbudi foraib. Lente glassa 7505] impu. it é comaldi. comchroda. comdelba. Claid*eb* co ndét i 7506] llaim ca*ch* fir dib & níilget sís et*ir* acht it é echlasca fil imon 7507] imduí sin immacúaird. 7508] Sam*ailte* let sin a F*ir* R*ogain*. Ni *handsa* damsa ón. cométaide 7509] ríg Temrach and sin. It é a n-anmand. tri Luind Liphe & 7510] tri Airt Átha Clíath & tri Budir Búagnige & tri Trénfir Chúilne. 7511] To*n*g*u* a toi*n*g*es* mo th*uath* bát ili mairb occo immon mbru*din*. 7512] & immáricfa élud dóib ass cidat crechtnaig*thi*. Mairg iur*as* in 7513] n-org*ain* fo déig inna buidn sin. & iar sin cia acca and. 7514] Lé f*r*i Flaith m*a*c Conaire asa sa*m*mail so 7515] Atcond*arc* and m*a*c brecderg i mbrut chorcra atá oc sírchoí 7516] isin tig. Bale hi fail in .xxx. c. gabthai cach fer a a ucht i 7517] n-ucht. Atá iar*o*m & cathaír glas airgdidi foa sudiu for lár in 7518] tige oc sirchoí. Ango da*no* it brónaig a theglach occa cloístin. 7519] Tri fuilt forsin m*a*c sin it é tri fuilt ón .i. folt úani & folt corcorda 7520] & fo*lt* fororda. Nocon fet*ur*sa indat ilgné dochuirth*er* in folt fair 7521] nó indat *trí* fuilt failet fair. acht rofetar is fil ní adage*thar* innocht. 7522] Adcond*arc* tri cóectu m*a*c for cathaírib argdidib immi. & 7523] ro bátár .xu. bonsimne i lláim in m*ei*c brecdérg sin & delg scíath 7524] a cind cach simni díb & ro bámárni .xu. feraib & ar cóic suili déc 7525] dessa do cháechad do & in sechtmad m*a*c imblisen ro boi im 7526] chindsa do cháechad do ol Ing*cel*. 7527] Sam*ailte* l*at* s*in* a Fir R*ogain*. Ni *handsa* damsa on a s*amail*. 7528] Ro chi Fer R*ogain* co tarlaic a déra fola. Dirsan dó il se iss *ed* 7529] gein n-imarbaga fil la firu Her*end* fri firu Alban ar gart & cruth 7530] & deilb & marcachas is líach is mucc remitéit mess damna 7531] flatha as dech tánic Her*ind* insin. Noídiu Conaire m*ei*c 7532] Et*er*sceoli .i. Lé f*r*i Flaith a ainm .uii. mblis*dna* fil ina áes. 7533] Ni indóig lim cid trú dí ag na n-ilgne filet forsind fult fil fair. & 7534] inna ndath {folio 92b}n-ésamail docorethar fair. Is é a sainteglachsom 7535] sin na tri .l. maccóem fil imbi. Mairg iur*as* in n-orgain for 7536] --- p.231 Lomna cid fó bíthin in m*ei*c sin. Ni c*um*cid for I*n*g*cel* nel*a* 7537] f*emmid* d*ofortecat* & r. & iar sin cia a*cc*a and. ### 7538] Imda na ndaleman 7539] Atcond*arc* and sessiur ar bélaib na n-imdad cétna. Monga 7540] findbudi foraib. Bruit úandidi impu. Deilge créda i n-aurslocud 7541] a mbrat. It é lethgabra am*al* Chonall Cernach. Focheird cach 7542] fer a brat immáraile & is lúathidir rothán mbualed is ing inda-áirthet 7543] do súil. 7544] Sam*ailte* l*at* s*in* a F*ir* R*ogain*. Ni *handsa* damsa ón. Sé 7545] dálemain ríg Temra insin .i. Úan & Bróen & Banna. Delt & 7546] Drucht & Dathen. Nis dérband día ndáil ind reb sin & ní cluí a 7547] n-intliucht ocá ndáil. It mathi ind óic fil and. Tot*hoethsat* a 7548] tri chumlund leó conraínfet comgním fri cach seser isin bru*din* 7549] & asluífet airib úair is a sídib dóib. It é dalemain ata dech fil i 7550] nHer*ind* insin. Mairg iur*as* in n-orgain fo ndeig sin. Ni 7551] ch*um*cid for Ing*cel* nel*a* & r. & iar sin cia acca and. ### 7552] Imda Tulchinne Druith 7553] Atcond*arc* and borróclaech ar bélaib na imdae cetnae for lár 7554] in tige. Athis maíli fair. Finnithir canach slébe cach finna 7555] ásas tríana chend. Unasca óir immá ó. Brat breclígda imbi. 7556] .ix. claid*ib* ina láim & noí scéith airgdidi & .ix. n-ubla óir. 7557] Focheird cech ai díb i n-ardae & ní thuit ní díb for lar & ní bí acht 7558] óen díb fora bois & is cumma & timthirecht bech i lló ánli cach ae 7559] sech araile súas In tan bá háni do atconnarcus ocon chlis & 7560] am*al* dorecachasa fochartatár grith immi co mbátar for lár in 7561] tige uile. Is and asbert ind flaith fil isin tig frisin clessamnach 7562] cotráncammár órbat m*a*c bec & ni ralá do cless n-airiut cosinnocht. 7563] Uch uch a phopa chaín Conaire is deithb*ir* dam 7564] domrecacha súil féig andíaraid fer co tríun m*ei*c imlisen foraicce 7565] dul noí ndro*n*g ní méti dosom a mdéicsin andíaraíd sin 7566] fichit*ir* catha de or se Rofessar co dé brátha bas n-olc ar dorus 7567] brud*ne*. Gabais iar*om* na claid*biu* inna láim & na scéith airg*didi* 7568] & na ub*la* óir & fochartatar grith imbi doríse co mbátár for lár 7569] tige uile. Dorat i mmoth aní sin & roléic a chles n-úad & 7570] asbert. --- p.332 7571] *.r.* a Fir Chaille comérig ná laig a slige sligairdbi do muic 7572] fintai cía fail ar dorus tige do á*m*lius fer mbruid*ne*. .r. Atá and 7573] or se Fer Cualgni Fer Gar Fer Rogel Fer Rogain dlomsait 7574] gnim nad lobur logud Conaire o .u. maccaib Duind Des*a* ó .u. 7575] comaltaib carthachaib. 7576] Sam*ailte* lat s*in* a F*ir* R*ogain*. Cia ro cháchain in laíd se. 7577] Ni *handsa* limsa a sam*ail* or Fer R*ogain*. Taulchinne rígdruth 7578] ríg Tem*rach* clessamnach Conaire insin fer comaic {folio 93} **[[H](#H)]** móir in 7579] fer sin. Tothóetsat tri n*ón*bur ina chétcumscli leis & conrainfe 7580] comgním fri cach n-óen isin brudin. & immaricfa elúd dó ass cid 7581] crechtnaigthe. Cid ní chena nibu orta ind org*ain* cid fo bithin ind 7582] fir sin. Céi*n mair* noda ains*ed* for Lomna. Ni c*um*cid for I*n*g*cel*. ### 7583] Imda na muccidi 7584] Atconnarc triar i n-airthiur in tige tri dubb*err*thae foraib. tri f*or*ti 7585] úanidi impu. tri dublenna tairsiu. tri gabulgici úasaib hi toíb 7586] fraiged. se dubassi dóib ar c*ru*nd. cia sút a Fir Rogain. Ni *handsa* 7587] ol Fer Rog*ain* tri muccaidi ind ríg sin Dub & Dond & Dorcha. Tri 7588] brathir tri m*ei*c Maphir Them*rach*. Céin mair nud n-ains*ed* mairg nod 7589] ngéna ar bá mó búaid a n.anacail oldas a ngona. Ni c*um*cid for *Ingcel* ### 7590] Imda na n-arad n-airegda 7591] Atconnarc triar n-aili ara mbelaib. téora lanna óir for airthiur a 7592] cind. teora berrbróca impu de lín glas imdentai di ór. tri cochlini 7593] corcrai impu tri broit chrédumi ina láim. 7594] Samail let sin a Fir R*ogain*. Rosfetar ol se. Cul & Frecul & 7595] Forcul tri prímaraid ind ríg sin tri comais. tri m*ei*c Sídbi & Cuinge. 7596] atbéla fer cech airm leo & conraínfet búaid n-echta. ### 7597] Imda Chuscraid m*ei*c Concobair 7598] Atcon*narc* imduí n-aili. ocht*ur* claidbech inti & máethócláech 7599] et*ur*ro. máel dub fair & belra f*or*mend leiss contúaset áes na brudni 7600] uli a condelg. aildem di daínib hé. cáimsi imbi & brat gelderg. eo 7601] áirgit inna brot. Rofet*ur*sa sin ol Fer Rog*ain* .i. Cuscraid Mend 7602] Macha m*a*c Conchobair fil hi ngialnai lasin rig. A chometaidi im in 7603] t-ocht*ur* fil immi .i. da Fland da Ch*um*main da Áed da Chrimthan. --- p.233 7604] conroínf*et* comgním fri cech n-óen isin brudin & immaricfa élod dóib 7605] ass fría ndaltai. ### 7606] Imda na foarad 7607] Atchonnarc nonbur for craund siúil dóib. noí cochleni impu co 7608] lubun chorcrai & land óir for chind cach ae. noí mbruit inna lámaib. 7609] Rofet*ur*sa sin ol Fer *Rogain*. Riado. Ríamcobur. Ríade. Buadon. 7610] Búadchar. Búadgnad. Eirr. Iner. Argatlam. noí n-araid foglomma 7611] la tri primaradu ind rig. Atbela fer cech ai dib & r. ### 7612] Imda na Saxanach 7613] Atcon*narc* isind leith atúaid din tig. nónbur. noí monga f*or*baidi 7614] foraib. noi camsi fogarti impu noi lennae corcrai tairsiu cen 7615] delgae indib. Noí manaise .ix. cromsceith déirg úasaib. Rusfetamar 7616] ol se .i. Ósalt & a da chomalta. Osbrit Lamfota & a dá chomalta. 7617] Lindas & a da chomalta. tri rigdomna di Saxanaib sin fil*et* ocond 7618] ríg. conrainfet in lucht sin búaid ng*n*íma & r. ### 7619] Imda na ritired 7620] Atcon*narc* triar n-aili. téora máela foraib. tri lenti impu & tri 7621] broit hi forcepul. sraigell i llaim cach ae. Rusfet*ur*sa sin ol se .i. 7622] Echdruim {folio 94} Echriud Echrúathar trí marcaig ind rig sin .i. a thrí 7623] ritiri. tri brathir iat. tri m*ei*c Argatroin. mairg iuras in n-orcain 7624] cid fo dáig in trir sin. ### 7625] Imda na mbreteman 7626] Atcon*narc* triar n-aili isind imdai ocaib. Fer caín ro gab a máelad 7627] hi cetud. di oclaíg leis co mongaib foraib. Teóra lenda cummascdai 7628] impu. ó argit i mbrot caech n-ai díb. tri gascid úasaib hi fraig. 7629] samail let sin a Fir Rogain. Rusfetar son ol se. Fergus Ferde. 7630] Fer F*or*dae. & Domaíne Mossud tri brithemain ind rig sin. mairg 7631] iuras in n-orcain cid fo deig in trír sin. Atbéla fer cach ae díb. ### 7632] Imdaí na c*ru*tiri 7633] Atcon*narc* nónbur n-aile friu anair noí monga cráebacha cassa 7634] foraib .ix. mbroit glassa luascaig impu .ix. ndelce óir ina mbrataib 7635] .ix. failge glano immá láma ordnasc óir im ordain cach ae. 7636] auchuimriuch n-óir mo chach fir. muince aircit im brágit cach ae 7637] .ix. mbuilc co n-inchaib órdaib uasib hi fraig .ix. flesca findarcit 7638] inna lamaib. Rofet*ur*sa sin ol se. noi crutiri ind rig insin. Side. 7639] & Dide. Dulothe & Deichrinni. Caumul & Cellgen. Ól & Ólene & 7640] Olchoí. Atbela fer cach ae leo. --- p.234 ### 7641] Imdai da clessamnach 7642] Atcon*narc* triar n-aile isind airidi. Teora caimsi hi foditib *.i. hi cenglaib* impu. 7643] scíatha cethrocairi ~~i*n*~~ ina lámaib co telaib óir foraib & ubla airgit & 7644] gai bic intlassi leu. Rosfet*ur*sa ol se. Cless & Clissíne & Clessamun 7645] tri clessamnaig ind ríg sin. tri comais. tri derbráthir. tri m*ei*c 7646] Naffir Rochlis. Atbéba fer cach ae léo. ### 7647] Imdai tri n-anmed ind rig 7648] Atcon*narc* triar n-aili hi comfocraíb imdai ind ríg fessin. Tri 7649] broit gorma impu & teóra caimsi co ndergintlaid tairsiu. arrocabtha 7650] a ngascid úasaib hi fraigid. Rusfet*ur*sa sin ol se .i. Dris & Draigen & 7651] Aittit. trí anmed ind ríg tri m*ei*c Scéith Foilt. Atbela fer cach 7652] airm leó. ### 7653] Imdai na mBadb 7654] Atcon*narc* triar nocht hi cléthi in tigi a tóesca fola trethu. & 7655] súa*nemain* a n-airlig ara mbraigti. rusfet*ur*sa sin ol se tri ernbaid 7656] úagboid triar orgar la cach n-áim insin. ### 7657] Imda na fulachtori 7658] Atcon*narc* triar oc dénam fulochta i mberrbrócaib intlassib. Fer 7659] findlíath & di oclaig na farrad. Rusfet*ur*sa sin ol Fer Rog*ain* tri 7660] primfulachtore ind ríg sin .i. in Dagdae & a da daltae .i. Séig & 7661] Segdae da m*a*c Rofir Oenbero. Atbéla fer la cach n-ae díb & r. ### 7662] Imda na filed 7663] Atcon*narc* triar n-aili and. teóra landa óir tara cend. Tri broit 7664] bric impu. teora camsi co ndergintlaid. teora bretnassa óir inna 7665] mbrattaib. teora bunsacha uasaib hi fraig. Rofet*ur*sa sin or Fer 7666] Rogin. tri filid in rig sin .i. Sui & Rodui & F*or*dui. tri comais tri 7667] brathir tri m*ei*c Maphir Rochétail. Atbela fer cech fir dib. & congeba 7668] cach dias búaid n-oenfir etorro. Mairg iur*as* ind orcain & r. {folio 95a} ### 7669] Imda na foschometaidi 7670] Atcon*narc* and dá oclaech ina sessom os cind ind ríg. Dá cromsciath 7671] & da bendchlaidiub mara occo. lenna d*er*ca impu. delci 7672] findairgit isna brataib. Bun & Meccun sin ol se da chometaib ind ríg 7673] insin da m*a*c Maffir Thuill. --- p.235 ### 7674] **[[M](#M)]** Imda na cometaidi ind ríg 7675] Atcond*arc* nónbor i n-imdae and ar belaib na imdai cetnae. 7676] mongae findbudi foroib. berrbróca impu. & cochléne brecca 7677] & scéith béimnecha foraib. claid*eb* dét i lláim cach fir díb & cach 7678] fer dotháet isa tech. fólóimetár a béim cosna claid*bib*ni lomethar 7679] nech dul dond imdae den airíasacht dóib. 7680] Sam*ailte* l*at* s*in* a Fir R*ogain*. Ni *handsa* damsa ón. 7681] Tri Mochmatnig Midi. Tri Búageltaig Breg. Tri Sostaig Slébe 7682] Fuait. nonbor cométaide ind ríg sin. Tot*hoethsat* .ix. ndechenbair 7683] leó ina cetc*um*scl*iu* & r. mairg íuras in n-org*ain* fó ndéig sin. 7684] ni c*um*cid for Ing*cel*.n*ela*f*emmid* & r. & iar sin c*ia*a*cca* a*nd*. ### 7685] Imda Nia & Bruthni .i. da foss mési Conairi 7686] Atcond*arc* imdae n-aile n-and & días indi. It é damdabcha 7687] balcremra. Berrbróca impu. It é gormdonna ind fir. culmonga 7688] c*um*ri foraib It é aurarda for étun. It lúathidir roth búali 7689] cechtar de sech araili. Indala haí dond imdai alaile don tenid. 7690] Sam*ailte* l*at* s*in* a F*ir*R*ogain*. Ni *handsa* damsa. Nia & 7691] Bruthni da foss mése Conaire insin. Is í días as dech fail 7692] i nHer*ind* im less a tigernae. iss *ed* fótera duinni dóib & aurarda 7693] dia fult athigid in tened co menic. Ní fil isin bith días bas ferr 7694] ina ndán andáte. Totho*e*t*hsat* tri nonbor leó ina cétc*um*scli 7695] & conrainfet comgnim fri cach & immar*icfa* el*ud* d*oib*. & iar sin 7696] c*ia* a*cca* a*nd* ### 7697] Imda Sencha & Dubthaig & Gobnend m*ei*c Lurgnig 7698] Atcond*arc* imdae as nesam do Conaire tri prímlaích inti it é 7699] cétlíatha. Teora lenna dubglassa impu remithir medón fir cach 7700] ball díb. Tri claid*ib* duba dímóra leó. siathir claid*eb* ngarmnae 7701] cach ae. No dídlastaís finnae for usciu. Lágen mór i llaim ind 7702] fir medónaig .l. semmend trethe. Dagere cuinge sesrige a crand 7703] fil indi. Cressaigthe in fer medónach in lágin sin. ingi ná tíagat 7704] a huirc ecgi essi. & benaid a hurlond fria bais co fá thri. 7705] Lónchore mór ara mbélaib méit chore colbthaige. Dublind 7706] úathmar and mescthus beós isin duiblinn isin. mád chían co tairi 7707] a fob{folio 95b}dud. lassaid fora crund. Indar lat is derc tentide bís 7708] i n-úacht*ur* in tige. --- p.236 7709] Sam*ailte* l*at* sin a F*ir*R*ogain*. Ni *handsa*. Tri laích ata 7710] dech gaibthe gaisced i nHer*ind* .i. Sencha m*a*c alaind Ail*el*la 7711] & Dub*thach* Dóel Ul*ad* & Goibnend m*a*c Lurgnig. & ind lúin 7712] Cheltchair m*ei*c Utidir forricht hi cath Maigi T*ur*ed is sí fil 7713] i lláim Duib*thig* Duíl Ul*ad*. Ís bés dí ind reb sin in tan as 7714] apaig fuil námat do thesin dí. is écen core co neim día fábdud 7715] in tan frisáilt*er* gnim gona duine di manis tairi sin. lassaid ara 7716] durnd & ragaid tria fer a himorchuir no tría chomdid *l^ comsid* ind 7717] rígthaige. mád fúasma doberthar di mairfid fer cach fúasma 7718] ó bethir ocond reib sin di ón tráth co araile & nis n-aidléba. 7719] & mád uchur mairfid nónbor cacha urchair & bid rí l^ rígdomna 7720] l^ aire díbergae in nómad fer. Tong*u* a tong*es* mo thúath bid 7721] sochaide forsa ndailfe deoga tonnaid innocht ar dorus na bru*dne* 7722] ind luin Celtchair m*ei*sGuth*idir*. Tong*u* do dia tong*es* mo 7723] th*uath* toto*e*t*hsat* tri chét lasin tríar sin ina cet*chumscliu* 7724] & conraínfet comgním fri cach tríar isin bru*din* innocht & maid*fit* 7725] búaid ríg l^ airig dib*ergae*. & immaricfa el*ud* dóib. Mairg iur*as* 7726] in n-org*ain* for Lomna Drúth cid fó bíthin in triir sin. ní c*um*cid 7727] f*or* I*n*g*cel* & r. & iar sin c*ia* a*cca* a*nd*. ### 7728] Imda trí n-aitech Fer Falga 7729] Atcond*arc* and imdae & triar inti. Triar fer fortrén feramail 7730] fortamail nachta sella duini tairisethar fri án teóra drecha éitchi 7731] androchta ara n-imómon imcissin úath imdatuigethar celt 7732] clithargarb finna *con*nách a chuirp imcháit ag*r*ind a rruisc 7733] roamnais tría fróech finnu ferb cen étaige imtuige co certsála 7734] sís. La teóra monga echda úathmara ségda co slissu laích luind 7735] lúatar claid*biu* balcbéimnechu fri bibdadu béim búrit fri teóra 7736] sústa iarndae cona secht slabradaib tredúalachaib tréchissi cona 7737] secht cendphartib iarndaib a cind cacha slabraide trummithir 7738] tinni deich brudamna cach n-ae. Tri dondfir móra. Culmonga 7739] duba echda foraib rosegat a ndí sáil. Dá ndagtrían damseiche 7740] i mmedón cach ae. & it remithir sliastae fir cech dobdrolom 7741] cetharchoir fordadúna. Iss *ed* étach fil impu celt asas tréu 7742] Ro cessa trillse dia cúlmongaib & sithrogait íarnd sithremithir 7743] cuing n-imechtair i lláim cach ae & slabrad iarind a cind cacha 7744] loirge & pistul iairnd {folio 96a}asithremithir cuing n-úarmedóin a cind --- p.237 7745] cecha slab*raide* & atát ina mbruc isin tig & is leór gráin a 7746] n-imcisin. Ni fil isin tig ná beth ina foditin. 7747] Sam*ailte* l*at* s*in* a F*ir* R*ogain*. Sochtais Fer R*ogain*. Is 7748] andsa damsa samail Ni fet*ur*sa do feraib betha manid hé in 7749] tríar **[[H](#H)]** aithech **[[M](#M)]** ucut ro anacht Cu C*hu*l*aind* hi forbais Fer 7750] Fálga & ro marbsat .l. láech oca n-anacol & ní relic Cu C*hu*l*aind* 7751] a mmarbad ara n-ingantai. at é a n-anmand in trír sin .i. 7752] Srubdairi m*a*c Dor*n*dbruige & Conchend Cind Maige & Fíad 7753] Sceme m*a*c Scípe. Toto*ethsat* tri chét leó ina cét*chumscliu* & 7754] conrain*fet* comgním fri cach tríar i mbru*din* & día tuidchet 7755] foraib immach bid intechta tría críathar n-átha bar mbrúar lasin 7756] n-innas dofíurat cusnaib sústaib iarind. Mairg iur*as* in n-org*ain* 7757] cid fó bíthin in trír sin ar nilach im ségond & is cendarraic 7758] comrac fríu. Ni c*um*cid for Ing*cel* nel*a* f*emmid* d*ofortecat*. & 7759] iar sin c*ia* a*cca* a*nd*. ### 7760] Imda Da Dergae 7761] Atcond*arc* imda n-aile and & óenfer inte & dá gilla ara 7762] bélaib. & dí moing foraib indala haí is dub. alaile is find. 7763] Folt derg forsind láech & abrait deirg lais. Da ngrúad chorcorda 7764] lais. Rosc roglas rochaín occa. & brat úanidi immi. léne 7765] gelchulpatach co ndergintlaid imbi. *&* claid*eb* co n-imdurnd 7766] dét ina láim & arric airechtain cacha imdae isin tig di lind & 7767] bíud oss é cossalach oc timthirecht i tslóig uli. 7768] Sam*ailte* l*at* s*in* a F*ir*R*ogain*. Ni *handsa*. Rofet*ur*sa inna firu 7769] sin. Da Derga insain is laís dorónad in bru*den* & ó gabais trebad 7770] niro dúnait a doirse ríam o dorigned acht leth día mbí in gáeth 7771] is fris bís in chomla & o gabais trebad ní tuccad a chairi do 7772] thenid acht no bíd oc bruith bíd do feraib Her*end*. & in días fil 7773] ara bélaib dá dalta dosom in dá m*a*c sin .i. dá m*a*c ríg Lagen .i. 7774] Muredach & Corpri. & totoet*hsat* trí deichenbair lasin triar sin 7775] ar dorus a tigi & maid*fit* búaid rig l^ airig dib*ergae* & immaricfa 7776] el*ud* dóib ass iar suidi. Céin mair nodo ans*ed* for Lomna. Bá 7777] fer búaid a n-anacail oldás búaid a ngona. Bátár anachthae 7778] cid fó bíthin ind fir sin. bá túalaing a chomairgi in fer sin for 7779] Lom*na* Drúth. Ní c*um*cid for I*ngcel*. n*ela*. & iar sin c*ia* 7780] a*cca* a*nd*. --- p.238 ### 7781] Imda na trí níad a sídib 7782] Atcond*arc* and imdaí & tríar indi. tri bruit dergae impu & 7783] teóra léne derga impu & tri fuilt d*erga* foraib. derga uli cona 7784] fíaclaib. Tri scéith derg*a* úasaib. Tri gaí derga ina llamaib. 7785] Tri heich derg*a* ina sríanaib doib ar dorus brud*ne*. 7786] Sam*ailte* l*at* s*in* a F*ir* R*ogain*. Ni *handsa*. Tri nia do{folio 96b}rónsat 7787] goí i sídib. Is í dígal doratad foraib la ríg síde a n-orgain co 7788] fá thrí la ríg Temrach. Is é rí dedenach lasa n-orgit*er* la 7789] Conaire m*a*c nEt*er*sceli. Asluífet airib ind fir sin. do chomallad 7790] a n-orgni dodeochatár sech ní génait*er* ní génat nech. & iar 7791] sin c*ia* a*cca* a*nd*. ### 7792] Imda na ndorsairi 7793] Atcond*arc* and triar for lár in tige ocon dorus. Teóra lorga 7794] brebnecha *.i. tolla* inna lámaib. Is lúathidir fíamain cach ae díb 7795] timchull araile dochom in dorais. Berrbróca impu it é breca & 7796] bruit lachtnae leó. 7797] Sam*ailte* l*at* s*in* a F*ir* R*ogain*. Ni *handsa*. tri dorsaide ríg 7798] Tem*rach* insin .i. Echur & Tochur & Tecmang tri m*ei*c Ersand & 7799] Chomlad. Tot*hoethsat* an tri chomlín leó & conrainnfet búaíd 7800] fir etarro & immár*icfa* el*ud* dóib cidat créchtaig. mairg iur*as* *i n-orgain* 7801] for Lom*na* D*ruth*. ni c*um*cid for Ing*cel* & r. & iar sin c*ia* 7802] a*cca* a*nd*. ### 7803] Imda Fir Chaille 7804] Atcond*arc* and ocon tenid airtheraig fer maeldub co 7805] n-óensúil lais & óenchoiss & óenláim & mucc maeldub dóithe 7806] laiss for tenid ocsí oc sírégim. & ben bélmar már inna farrad. 7807] Sam*ailte* l*at* s*in* a F*ir* R*ogain*. Ni *handsa*. Fer Caille cona 7808] muic & a ben Cichuil. Atát a aídni thechta lasin n-aidchi 7809] f*ar*rridse innocht Conaire. Dirsan dond aígid ruidfes etorro. Is 7810] di gessib ém do Conaire Fer Caille cona muic. mairg iur*as* in 7811] n-or*gain* for Lom*na*. ni c*um*cid for I*ngcel*. & iar sin c*ia* 7812] a*cca* a*nd*. --- p.239 ### 7813] Imda tri m*a*c mBaise di Bretnaib 7814] Atcond*arc* a*nd* imdae & tri nónbor inti monga findbudi 7815] foraib it é comalli. cochléne dub im cach n-óenfer dib & cenniud 7816] find for cach cochull & cuirce derg for cach cenniud díb & delg 7817] n-íarind i n-aurslo*cud* cach cochaill & claid*eb* dub dímár fó brut 7818] cach fir díb & no dídlastaís finna for usciu & scéith co faeb*ur* 7819] chondual*a* foraib. 7820] Sam*ailte* l*at* s*in* a F*ir* R*ogain*. Ni *handsa*. Diberg tri m*a*c 7821] mBáithse di Bretnaib insin. Toto*e*t*hsat* tri nónb*or* leó ina 7822] cét*chumscliu* & conraínfet búaid fir etorro. & iar sin c*ia* a*cca* 7823] a*nd*. ### 7824] Imda na fursiri 7825] Atcond*arc* and tríar f*or*chuitbidi hi cind tened tri bruit odra 7826] impu o no betís fir Her*end* i n-óenmagin & cé no beth colaind a 7827] math*ar* l^ athar ar bélaib cach fir díb ni foelsad nech díb cen 7828] gári impu. Coí hi fil in trichoit .c. issin tig ní ermada nech díb 7829] a suidi nách a lige lasin tríar cuitbidi sin. nách tan tosnaidle 7830] súil ind ríg tibid la cach ndéscin. 7831] Sam*ailte* l*at* s*in* a F*ir* R*ogain*. Ni *handsa*. Máel & Mlithi & 7832] Ádmlithi. Tri cuitbi ríg Hér*end* insin. Atbéla fer la cach 7833] n-ae & conraínfet búaid fir etorro. mairg iur*as* in n-org*ain* for 7834] L*omna* & r. & iar sin c*ia* a*cca* a*nd*. {folio 97a} ### 7835] Imda na ndeogbaire 7836] Atcond*arc* and im*da* & triar indi tri bruit glaslúascacha 7837] impu. Cuach usce ar bélaib cach fir díb & popp do birur for 7838] cach cuach. 7839] Sam*ailte* l*at* s*in* a F*ir* R*ogain*. Ni *handsa*. Dub & Dond & 7840] Dobur. *l^ Dorchae* Tri deogbairi rí Tem*rach* insin [*gap: extent: 1 letter*] t[*gap: extent: 2 letters*] m*ei*c Lai 7841] & Aidchi. & iar sin cia aca and. ### 7842] Imda Náir Tuathchaích 7843] Atcond*arc* and fer tuadcháech co súil millethaig cend 7844] mucce lais for tenid os sí oc sírégim --- p.240 7845] Sam*ailte* lat sin a Feir R*ogain*. Ni *handsa* damsa a samail. 7846] Nár Túathcáech sain muccid Boidb a Síd ar Fem*in* nach fled 7847] oca rabi riam dodórted fuil occe. #### 7848] Comérgid súas trá a fíanna fe Ing*cel* dochom in tige. 7849] Cotaéirget iar*om* la sodain na díbergaig dochom na brud*ne* & 7850] fochartatar a ndord n-impi. Tá chéin for Conaire cid so. Fíanna 7851] ar thig or Conall Cernach. Óic dóib sund ol Conaire. Ricfaider 7852] a les innocht or Conall C*ernach*. 7853] Is iar sin dolluid Lomna Drúth riasin slóg isin mbrud*in*. 7854] Bensait in dorsaire a cend de. Fochres iar*om* isin mbrud*in* co 7855] fá thrí & dorralad eiste co fá thri feib dorair*n*gertsom fessin. 7856] Dothic iar*o*m Conaire immach asin bruid*in* & drécht día 7857] muint*ir* lais & ferait comlond frisin slóg. & dofuitet se .c. la 7858] Conaire ríasíu rosassad a arm. Adaint*er* iar*om* in brud*en* co fá 7859] thrí & dorróbdad anall co fa thrí. & rodet ní íurtha ind org*ain* 7860] mani gabtha gním n-aithergaib co Conaire. Dotháet Conaire 7861] do saigid a harm iar sin & gebid a erred cathaigthe imme. & 7862] gabaid glés n-imberta a arm forsna diberga cosin mbudin ro boí. 7863] Tofuitet da*no* sé chét lais iar saigid a airm inna chétc*um*scliu. 7864] Ro gab roiniud forsna díbergae iar sudiu. Atrubartsa fribse 7865] for Fer Rog*ain* m*a*c Duind D*esa*. O beit fíanna fer nÉrend & 7866] Alban co Con*aire* ar thig ní iur*thar* ind org*ain* m*an*i millt*er* a 7867] bruth & a gal Conaire. Bid gar úar dosom ón or na druid ro 7868] bátár immalle frisna dibergae bá hé milliud són dobertatár conid 7869] ragaib roluigi dige 7870] Dolluid Conaire issa tech iar sin & conatech dig. Deog dam 7871] a phopa M*ei*c Cecht for Conaire. Ní hé ord ro ngabus úait 7872] co sse ém for M*a*c Cecht tabairt digi dait. Atát dálemain & 7873] deogbairi lat tuicet dig dait. In t-órd ro ngab*us*a úait co sse to 7874] imditiu o beit fíanna fer nEr*end* & Alban deit imon mbrud*in* 7875] raga slan úadib & ní raga gai it chorp. Cuindig dig cot dálemnu 7876] & cot deog*bairiu* {folio 97b} #### 7877] Is and sin conatecht Conaire dig coa dálemnaib & coa 7878] deog*bairib* ro bátár isin tig. Nis fil and chetus ol seat ro dóirteá 7879] forsna tenti na lennand ro batar isin tig. Ni fúaratar na 7880] deogbaire dig dó isin Dothrae. *.i. aband* & ro boí in Dothra tríasin tech. --- p.241 7881] Is and conaitecht Conaire dig aridisi. Deog dam a data a 7882] M*ei*c Cecht is cumma dam ce bát é éc tíasur ol atbél chenae. 7883] Is and sin tra ro lá M*a*c Cecht rogu di láthaib gaile fer 7884] nEr*end* ro batár isin tig. dús in bat imchomet ind ríg bád 7885] dethiten dóib. l^ bád chuingid dige dó. Iss é ros frecair isin 7886] tig Conall Cer*nach* & ba lond laside in comram & baí fích dos*ide* 7887] do g*ré*s iar tain fri M*a*c Cecht. Léic dúinni comet ind ríg or 7888] Conall & eirgsiu do chuingid na digi úair is cucut conaitegar. 7889] Luid iar*om* M*a*c Cecht do chuingid na dige & gabais Lé f*r*i 7890] Flaith m*a*c Conaire fo axail & in cuach órdae Conaire i mb*er*fide 7891] dam co tinni. & b*ir*t a scíath & a dá gai & a claid*eb*. & b*ir*t inb*er* 7892] in chore .i. inber iairnd. Farrumaí immach cucu & dobert .ix. 7893] mbulli dond inb*iur* iarind ar dorus na brud*ne* & tofuit nónbur 7894] cacha buille. Dogní iar*o*m fáenchles don scíath & faeborchles 7895] don claid*iub* imma chend & tobert fobart mbidbad forro & 7896] tofuitet sé .c. lais ina chétch*um*scliu. & teit iar sligi cét tría 7897] budin sechtair. 7898] Imth*ús*sa lochta na brud*ne* iss *ed* chestnigth*er* sund colléic. 7899] Atraig Conall C*ernach* & gebid a gaisced & imsoí dar dorus na 7900] brud*ne* & timchellaid a tech & dofuitet .ccc. lais & díchuirid na 7901] dib*er*g*a* dar teóra fuithairbi ó bru*din* sechtair. & maídid búaid 7902] ríg & tintaíd i mbrud*in* & sé créchtach. 7903] Tic Cormac Cond Longas & a noí céli malle fris. & doberat 7904] a c*um*scliu forsna dib*erga* & dothuitet .ix. ndeichenb*or* la Cormac 7905] & noí ndeich*enbor* la muint*ir* & fer ce*ch* airm & fer ce*ch* fir 7906] & maídid Cormac lecht airig díb*erga*. & immáric el*ud* dóib 7907] cérbot crech*taig.* 7908] Tecait in tríar Cruithnech a bru*din* sechtair & gabait gles 7909] immerta a n-arm forsna díberga & dofuitet .ix. ndeichenb*or* leo 7910] & immaric él*ud* dóib cíarbat crech*taig*. 7911] Tecait in nonbor cuslennach immach & imrubat a *n*gnim 7912] forsna dib*erga* & immáric el*ud* dóib. 7913] Cid fil and trá acht is fota fri haisnis is tophlíúin menman 7914] is búadred do chétfaidib is emiltius fri hestidib is imarcraid 7915] n-innisen tíachtain darna nechib inundaib fo dí. acht tancatár 7916] iar n-urd lucht na brud*ne* immach & ro fersatár a comlonna 7917] forsna dib*erga* & dotuitset leó am*al* ro radi Fer Rog*ain* & --- p.242 7918] Lomna Druth fri Ing*cel* {folio 98a}.i. no theiged lucht cecha imdae 7919] béus co fertaís a comlond & imrulaítís ass iar sin. Connach 7920] farcaib i mbrud*in* i farrad Conaire acht Conall & Sencha & 7921] Dubtach. 7922] Frisin mórbruth iarom & fri mét in ch*om*laind ro fer Conaire 7923] dofic a mórthart ítad & aplis do thám arnach fúair a dig. 7924] Ó 'tbath iarom in rí dotháegat in triar út a brud*in* immach 7925] & nos gabat sáebglés ndíberge forsna díbergaib & imthíagat 7926] o brud*in* co créchtach aithbris & athgoite. 7927] Imth*ús*sa M*ei*c Cecht im luids*id*e co ránic Tiprait Casra ba 7928] occus dó i mbuí hi Crích Cúaland inna farrad & ní fúair lán 7929] a chúaich inti di usci .i. in cúach orda Conaire ronuc ina 7930] láim. Dorimchell rígus*ciu* Her*end* ría matain .i. Buas. Boand. 7931] Banna. B*er*ba. Neim. Luae. Laígdae. Sinand. Síur. Slicech. 7932] Samaír. Find. Ruirthech. & ni fúair lán a chúaich di usci intib. 7933] Toróchell da*no* prímlocha Her*end* ría matain .i. Dergderc. 7934] Loch Luimnig. Loch Rí. Loch Febail. L*och* Mesca. L*och* nErbsen. 7935] L*och* Laíg. L*och* Cúan. L*och* nEchach. Mórloch & ní fúair lán 7936] a cuaich di usci intib. Luid co ránic Úaran nGarad for Maig Aí. 7937] Atroasidé a dícleth n-airi co tuc lán a chúaich ass & docer 7938] in m*a*c foa choim. Dodeochaid iar sudiu co tánic brudin 7939] Dá Dergae ría matain. 7940] In tan dodeochaid M*a*c Cecht triasin tres fuithairbi dochom 7941] in tige is and ro boí días oc béim a chind do Conaire. Benaid 7942] iar*om* M*a*c Cecht a chend dondala fir adchomaic a chend do 7943] Conaire. Ro boí da*no* in fer aile oc élúd ass cossin chind 7944] dochoemnacair coirthe cloche fo chossaib m*ei*c Cecht for lár na 7945] brud*ne* toléice dond fiur aile occa rabi a cend tara chóeldruim 7946] co rróemid a druim and. Benaid M*a*c Cecht a chend de íar 7947] sudiu. Dórtais M*a*c Cecht in cúach n-usci in n-airsci & imméde 7948] Conaire. Asbert iar*om* cend Conaire iar tabairt ind usci ina 7949] médi & inna ersci. > 1. 7950] Maith fer M*a*c Cecht fó fer > M*a*c Cecht. > > 7951] dob*eir* dig conoí ríg > dogní echt. > 7952] Luid M*a*c Cecht iar sudiu iarom i ndegaid in madma. 7953] Iss *ed* tra ármit araile libair and so conna torchair acht 7954] uathed mbec im Conaire .i. nónbor nammá. & ní mór ma --- p.243 7955] doerna sceóla indisen scél dona fíannaib ro bátár ar tig doib. 7956] Baile i rrabatár .u. míle .c. & x. c. in cach míli ní érna acht 7957] óenchoiciuir díb ass .i. Ing*cel* & a dá bráthair *.i. tri m*ei*c uí Chonmaic* **[[H](#H)]** .i. Ecell & 7958] Tulchinne. *.i. Dartaid na Diberca* Luid iarom Ingcél i nAlbain iar tain {folio 98b}& gabais rigi 7959] dar esi a athar ó ruc buaid ríg alathúathi leis dia thig. 7960] Is**[[M](#M)]** s *ed* im is slicht i llebraib ailib and & is dochu combad 7961] fíriu. Cethracha l^ coíca do thutim do lucht na brud*ne*. & teóra 7962] cetraimthe do thutim dona díbergaib. & a n-áentrían nammá 7963] do élúd ónd orgain. 7964] In tan da*no* ro boí M*a*c Cecht fora áltaib isind ármaig cind 7965] in tres laí co n-accai in mnaí sechae. Tadall lat ille a banscál 7966] for M*a*c Cecht. Ní laimim a dul ol in ben lat g*ra*ain & t'omun. 7967] Ro boi úair damsa di sudiu a ben for M*a*c Cecht. Nod gaibim 7968] for fir mo enig & mo faesaim. Adella in ben chuice iar*om*. 7969] Nocon fet*ur*sa ol se in cuil bá in corrmíl bá in sengán nom gaib 7970] isin crecht. Ecmaing bá mongach m*ei*c thire ro boí and 7971] connici a dá gúalaind isin crecht. Ro gab in ben ar but & 7972] dosrenga asin crecht & dob*eir* lán a bél lais ass. Is sengan 7973] sentalman ém or in ben aní seo. Tong*u* do dia toinges mo 7974] thúath for M*a*c Cecht níbu mó limsa oldás cuil l^ corrmíl l^ 7975] sengan sind. Atbath da*no* Lé f*r*i Flaith m*a*c Conaire fó oxail 7976] M*ei*c Cecht. **[[H](#H)]** & ro leg bruth & allus in miled hé. 7977] Dolluid M*a*c Cecht iar sin iar nglanad ind áir**[[M](#M)]** cind in tres laí & 7978] dosrenga Conaire lais fora muin co **[[H](#H)]** ro adnacht hi Temraig hé ut 7979] alii dícunt.**[[M](#M)]** Doslui M*a*cC*echt* iar sin hi Conachta *.i. ca chrích fessin* co ndernad 7980] a leges i mMaig Bréngair. conid de ro len in t-ainm a mmag 7981] do ingor M*ei*c Cecht .i. Mag mBrénguir. 7982] Asluí da*no* Conall Cer*nach* o bru*din* & dochúatar tri .lll. gai 7983] triasin láim i mboí in scíath dó. & luid iar sin co rránic tech a 7984] athar & leth a scéith inna láim & a claid*eb* & brurech a dá gai. 7985] Forránic iarom a athair i ndorus a liss hi Talltin. Lúatha coin 7986] dotroiphnetár a maccan for a athair friss. iss *ed* ron bí do 7987] chomruc fri ócu ón a senlaích for Conall Cer*nach*. Scéla lat di*diu* --- p.244 7988] na brud*ne* Da Dergae ol Amorgin. In beó do thigernae. 7989] Nocon beó im for Conall. Tongu do dia toingthe mórthúatha 7990] Ulad is midlachda dond fir dodeochaid ass i mbethaid íar fácbáil 7991] a thigerna la náimtiu i mbás. Nidat bána mo chrechtasa a senlaich 7992] ol esseom. Doadbat a láim scéith dó forsa rabatár tri .lll. 7993] crecht iss *ed* adcoimced furri. In scíath trá immardítnestar iss 7994] *ed* ros anacht. Ind lám dess im immarobrad for sudi co rrici a dá 7995] cutr*um*mae. Ro cirred iar*o*m {folio 99a}ind lám sin & ro hathchummad & ro 7996] crechtnaiged & ro críatrad acht conácaibset na féthi frisin corp 7997] cen etarscarad innád rabae in sciath ocá imdegail. Ro fích ind 7998] lám sin innocht a maccáin ol Amorgein. Fír son a senlaích ol 7999] Conall Cer*nach* is sochaide día tard deoga tonnaid innocht ar 8000] dorus bruid*ne*. 8001] Imthús im na *n*dibergach cach óen t*er*na díb o brud*in* 8002] dollotar cosin carnd dodrónsat isind aidchi remideogaid. & 8003] bertatar cloic cach fir beógaíti leo ass. Conid ed ro márbad 8004] dib oc brudin fer cach clochi fil hi Carnd Leca. Finit a*men* f*init*. ### 8005] Slicht Libair Dromma Snechta inso 8006] ORGAIN Brudne Uí Dergae trá iarna remscélaib .i. iar 8007] Tesbaid Etaíne ingine Ail*el*lo & iat Tromdáim Echdach 8008] Airemón & íar nAisnéis Síde M*ei*c Óic do Midir Breg Leith 8009] ina síd. Conaire m*a*c Et*er*scéli m*ei*c m*ei*c Ier di Ernaib Muman 8010] is é ro hort isin brud*in* seo. Mess Búachallo da*no* a máthair 8011] ingen sidé Echdach Airemon & ingen ingine Étaine ut d*i*x*i*mus. 8012] Conid Conaire ó máthair do Echdaig .i. Conaire úa hEcach .i. 8013] m*a*c ingine ingine Echach hé. 8014] Is *ed* fodrúair a orcain hi cinta Echdach ar is áes síde 8015] Breg Leith dorinólsat in n-orgain fo bíth tonaidbrecht forro a 8016] síd oc cuinchid Étaíne la Echdaig. Ros dolbsat iarom lucht 8017] in tsíde sin hi slúagu & dollotár do inriud Maige Breg & tarfás 8018] samlaid do Chonaire. Ecmaing ba tír dudlotar ar is hé rí insin 8019] loingside siabrai. Ar gabaissom flaith i ndíaid a athar & asbert 8020] Ninión druí bátar n-é airchoilte a flatha. ar ná hechtrad a 8021] Temraig cach nómaid aidche & ní fuinmils*ed* gata ina flaith. --- p.245 8022] & na gabtha díberg. & ní áirs*ed* augra in dá túathmaíl túath 8023] Maugnae. & ná foíed hi taig asmbad ecna soilse iar fuiniud 8024] g*ré*ne & r. ### 8025] Slicht na cíni béos. 8026] Mane Milscothach m*a*c Carbad & Gér m*a*c uí Necae & tri 8027] m*ei*c uí Thoigse it é nod n-ortatar Conaire tre chomarli Ingceóil. 8028] Dobreth Geer m*a*c ui Necae hi rráith fri Ingcél im orgain 8029] no thogfad i nHére dó. Roda nertsatside do chomollod fri 8030] Ingcel a n-ebred Mani Milscoth*ach*. Asbert Mani ba liach 8031] brud*en* do orgain fo déig Conaire. Is de no geibed Ingcél 8032] gr**[[H](#H)]** úad**[[M](#M)]** & fír ui Necae. Tri .lll. ba hé a llin ocund orgain 8033] Is *ed* dollotár riam i nAlpain do chor a ndíbergae and ar nír 8034] léic greim Conairi doib a cor in nHere. Conid iar sin tancatar 8035] Hérind a llín cétna & ortatár brud*in*. Conid Bruden Uí Derga 8036] cona fúasaitib & cona slechtaib & cona remscélaib am*al* adfiadar 8037] i llebraib insin anúas a bith samlaid. --- p.246 8038] Incipit Fled Bricend & in Curathmír Emna Macha & in 8039] Briatharchath ban Ulad & Tochim Ul*ad* do C*hrú*achnaib 8040] Ai & Cennach ind Rúanad(a) i nEmain Macha -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- #### 8041] Boí fled mór la Bricind Nemthenga do Conchob*ur* m*a*c 8042] Nessa. & do Ul*taib* huile. Bli*adain* lan dó oc tinól na 8043] flede. Dorónad iar*o*m tegdas chumtachta lais fri frithailem 8044] tomalta na flede. Conrotacht iar*om* a tech sin la Bric*rind* i 8045] nDún Rudaige fó chosmailius na Cráebrúadi i nEmain Macha 8046] acht nammá ro derscaigestar a tech so eter adbur & elathain. 8047] et*er* chaími & chumtachtae. et*er* úatni & airinigi. et*er* lígrad & 8048] lógmaire. et*er* sochraide & súachnide. et*er* irscartad & imdorus 8049] do thigib inna hamsiri sin uli. 8050] Is amlaid trá dorónad a tech sin sudigud Tige Midchúarta 8051] fair .ix. n-imdada and ó thenid co fraigid .xxx. traiged i n-airdi 8052] cacha hairinig crédumae co ndiórad óir friu uile. Conrotacht 8053] rígimdae and íar*om* do Chon*cho*b*ur* i n-airinuch ind rígthige sin 8054] úas imdadaib in tige uile co ngemaib carrmocail & lógmaraib 8055] archena & lígrad óir & airgit & charrmocail & datha cach thíre 8056] combo chomsolus lá & adaig inti. & Conrotachtá da*no* dá imdaí 8057] déc in dá erred déc Ul*ad* impe. Ba comnart iar*o*m indas in 8058] gníma sin & ind adb*air* dobreth dó dénom in tigi. Sesrech oc 8059] tabairt cecha clethi & mórfessiur di thrénferaib Ul*ad* oc cor 8060] cacha hóenslaite. & .xxx.cha sáer do prímsáeraib Her*end* ocá 8061] dénam & oca ordogud. 8062] Dorónad da*no* gríanán la Bricrind fodessin fó chomardus 8063] imdaí Con*chobair* & inna láth ngaile. Conrotacht iar*o*m in 8064] gríanan sin do imdenmaib & cumtaigib sainamraib & ro 8065] sudigthe senistre glainide ass for cach leth. Conrotacht iar*om* 8066] senest*er* díb uasa imdaidseom fadéin combo fodirc dósom 8067] imcissin in tige máir úad assa imdaí déig rofitirsom ni léicfitis 8068] Ul*aid* isa tech. --- p.247 #### 8069] In tan tra bá urlam la Bricrind dénam a thige máir & a 8070] gríanán & a n-errad díb línaib do brothrachaib & brecánaib & 8071] cholcthib & cerchaillib & a tincor do lind & do bíud & nad rabi ní 8072] bad esbaid úad et*er* deintrub & comadb*ar* na flede. Dotháet 8073] iar sin co toracht Em*ain* Macha ar cend Conchob*air* co mathib 8074] fer nUl*ad* imbi. Ba hed lá and sin iar*om* ro boí óenach la 8075] hUltu i nEm*ain* Macha. Ferthar failti fris iar sudiu & dofess*id* 8076] for gúalaind Conchob*air*. Adgládastar Concob*ar* co nUltaib 8077] olchena. Taít limsa ol sé co tormail[*gap: extent: 7 letters*] lim. Maith limsa 8078] da*no* ol Concob*ar* mad maith la Ul*tu*. Frisgart Fer*gus* m*a*c 8079] Róig & mathi Ul*ad* archena co n-epertatár. Ní ragam ol seat 8080] ar bit lia ar mairb oldáte ar mbí íarnar n-imchosait do 8081] Bric*rind* día tísam do thomailt a flede. Bid messu dúib ém ol 8082] se a ndogensa cein co tísaid lim. cid dogénasu {folio 100a} di sudiu ol 8083] Con*chobar* cén co tíasat Ul*aid* lat. Dogénsa ém ol Bric*riu* 8084] imcossaít na ríg & na toísech & na láth ngaile & na n-ócthigernd 8085] co 'mmáromarba cách díb a chéli m*an*i thísat lim do ól mo flede. 8086] Noco dingniummni airutsu sin or Conchob*ar*. Immacossaitiubsa 8087] et*er* in m*a*c & a ath*air* co 'mmámuirfe dóib. Mani fet*ur*sa sin 8088] da*no* or se immácossaítiub et*er* in n-ingin & a mmátair. Mani 8089] fet*ur* sin da*no* or se immacossaitiub dá cích cacha óenmná la 8090] Ul*tu* co 'mmatuaircfe dóib co mbrenfat & co llofat la sodain. Is 8091] ferr a techt ol Fergus m*a*c Róig bid fír sucut ol se. Denaid 8092] immacallaim di*diu* or Sencha m*a*c Ail*el*la úathad do degdaínib 8093] Ulad mád maith lib. Bíaid olc de ol Con*chobar* cen co déntar 8094] comarlí fris. 8095] Tíagait iar*om* mathi Ul*ad* uli i n-imacallaim. Ba sí comarli 8096] Sencha doib da*no* ina n-imacallaim Maith tra ol Sencha uair 8097] atabair ecen techt la Bric*rind* togaid ait*ir*i de & sudidigid 8098] ocht*ur* claidbech imbi im dul dó asin tig acht co taisfena a fled 8099] dóib. Dochóid Furbaide Fer Bend m*a*c Conchob*air* lasin 8100] n-athesc sin co n-écid do Bric*crind* in n-imacallaim uli. Maith 8101] lim ol Bric*riu* a denam samlaid. Toc*um*lat ass iar*o*m Ul*aid* o 8102] Em*ain* M*acha* cach drong immá rig. cach réim immá rurig. 8103] cach buden immá t*ús*ech. Bá hálaind iar*o*m & bá hamra in 8104] tochim ronuicset in trénfir & ind láith gaile doch*um* ind 8105] rígthaige. --- p.248 #### 8106] ro imráid iarom Bric*riu* inna menmain dús cinnas doragad 8107] ar imchossaít Ul*ad* ó dodeochatar aitt*ir*i na trénfer tara chend. 8108] O ro glé di*diu* a imrádud & a scrútan uli inna m*en*main. Dolluid 8109] co mboí i mbudin Lóegaire Buad*aig* m*ei*c Connaid m*ei*c Ilíach. 8110] Maith sin tra a Loeg*airi* Buad*aig* or se a balcbullig Brég. 8111] a bráthbullig Midi. a bethir breóderg a búaid n-óc nUl*ad*. 8112] Cid daitsiu nábad lat in curathmír Emna do g*ré*s. Mad ferr 8113] limsa ém or se bid lim. Ríge láech nÉr*end* uaimse dait ol 8114] Bric*riu* acht co nderna mo chomarlisea. Dogén im or Láegaire. 8115] Mád lett ém caur*admir* mo thigese bid lat caur*admir* Emna 8116] do g*ré*s. Is cóir curath*mir* mo thige do cosnom or se ní 8117] caur*admir* tige meraige. Atá dabach hi talla triar and di 8118] lath*aib* gaile fer nUl*ad* iarna línad do fín acneta. *.i. sainemail* Atá torc 8119] .uii. mbli*adna* and (o ro) léorc becc ní dechaid inna beólu acht 8120] littiu lemnachta & menadach i n-erroch & fírcroith & fírlemnacht 8121] i ssamrud. Eitne cnó & fírchruithnecht hi fogomur {folio 100b}& feóil & 8122] enbruthe hi *n*gemrud. Atá bó thúir and díandat slána a secht 8123] mbli*adna* o robo lóeg bec ní dechaid f*r*áech l^ foigdech inna 8124] beólu acht fírlemnacht & luigfér glasfeóir & arb*ar*. Atát cóic 8125] fichit bargen cruithnechta and iarna fuine tría mil. cóic méich 8126] fichet tra iss *ed* ro bronnad frisna cóic fichtiu bargen sin. & cethri 8127] bargein di cach míach. Iss e sin di*diu* cur*admir* mo thige or Bric*riu*. 8128] Úair is tussu láech as dech fil la Ul*tu* is dait as chóir a thabairt 8129] & is dait donúthracarsa. In tan iarom bas urlam taisbenad inna 8130] flede deód laí érged do araso súas & bid dó doberthar in cur*admir*. 8131] Beit fir marba and l^ dogéntar samlaid or Loeg*aire*. Fáitbestár 8132] Bric*riu* la sodain & bá maith lais a menma. 8133] O ro scáich do iarom imcossaít Loeg*airi* B*uadaig* dolléic i 8134] mbudin Chonaill Cher*naig*. maith sin a Chonaill C*hernaig* or 8135] Bric*riu* is tú láech na cernd & na comram. at móra na comrama 8136] dait sech ócu Ulad olchena. In tan tíagait Ul*aid* for cricha 8137] echtrand udi tri lá & tri n-aidche daitsiu remib for áthaib 8138] & ilathaib. Tú da*no* tara n-éssi dorísi ocá n-imdegail oc 8139] tíchtain ass conna torgethar sechut na treót na torot. Cid 8140] daitsiu iarom nádbod latt cur*admir* Emna M*acha* do g*ré*s. --- p.249 8141] Cerbo mór tra a mmuinbech dorat im Loeg*aire* dorat a da 8142] cutr*um*mai im Conall C*ernach*. 8143] Iar n-imchossaít Conaill Cer*naig* dó iar*o*m am*al* robo 8144] data lais dolléci i mbudin Con Cul*aind*. Maith sin or se a 8145] Chu C*hu*l*aind* a cathbúadaig Breg. A lígbrataig Liphe. 8146] A m*a*cdretill Em*na* a lennán ban & ingen. ní lesainm dait 8147] indiu Cú C*hu*l*aind* úair is tú fer aurbága fil la Ul*tu* dóeme a 8148] mmórg*re*ssa & a mmóraurgala & saiges a chert do cech óen 8149] la Ul*tu* & ní nad roichet Ul*aid* uli rosoichisiu th'óenur & 8150] addaimet fir Her*end* uli do gail & do gaisced & do gníma 8151] úassaib. cid daitsiu iar*o*m in caur*admir* do lécud do nách 8152] aile do Ul*taib* uair ní túalaing nech di feraib Her*end* a chosnam 8153] frit. To*n*g*u* a toi*n*g*es* mo thúath im or Cu C*hu*l*aind* bid cía 8154] cen chend intí doraga día chosnam frim. Scaraid da*no* Bric*riu* 8155] friu iar sodain & dotháet hi comaitecht a slóig am*al* na d*er*nad 8156] et*ir* in n-imchossaít. 8157] Lotár iarom dochom in tige co rragaib cách a lepaid and 8158] isind rígthig. et*er* ríg & rígdomna & airig & ócthigernd & maccóemu. 8159] Leth i tige iar*o*m do Conchob*ur* co láthaib gaile fer nUlad 8160] immi & a lleth n-aill do bantrocht ul*ad* im Mugain ingin 8161] Ech*ach* Fedlig mnaí Conchob*air*{folio 101a} Batir hé iar*om* bátár im 8162] Chon*chobar* i n-airinuch in tige .i. [8163]| 8163] | Fergus mac Róich. | Feradach Find Fectnach | [8164]| 8164] | Celtchar m*a*c Uth*echair* | Fedelmid Chilair Chétaig | [8165]| 8165] | Eogan m*a*c Dur*thacht* | Furbaide Fer Bend | [8166]| 8166] | & Dá m*a*c ind rig .i. | Rochad m*a*c Fathemon | [8167]| 8167] | Fiacha & Fíachaig | Loegairé Búadach | [8168]| 8168] | Fergna m*a*c Findchoíme | Conall Cernach | [8169]| 8169] | Fergus m*a*c Leti | Cú Culaind | [8170]| 8170] | Cúscraid M*en*d Macha m*a*c | Connad m*a*c Mornai | [8171]| 8171] | Con*chobair* | Erc m*a*c Fedelmthe | [8172]| 8172] | Sencha m*a*c Ailella | Illand m*a*c Fergusa | [8173]| 8173] | Tri m*ei*c Fiachach .i. | Fintan m*a*c Neill | [8174]| 8174] | Rus & Dáre & Imchad | Ceternd m*a*c Fintain | [8175]| 8175] | Muinremur m*a*c Geirrgind | Factna m*a*c Sencada | [8176]| 8176] | Errge Echbél | Conla Sáeb | [8177]| 8177] | Amorgene m*a*c Ecit | Ailill Miltenga | [8178]| 8178] | Mend m*a*c Salchadae | Bricriu fodein | [8179]| 8179] | Dubtach Dóel Ul*ad* | | --- p.250 8180] & formna láth ngaili Ul*ad* arcena & a maccaem & a n-áesa dána. 8181] Ardopetet iar*om* a n-áes ciúil & airfite céin both oc taisbenad na 8182] flede dóib. 8183] O ro taisfeóin iar*om* Bric*riu* in fled cona imthórmaigib ulib 8184] forócrad do Bric*rind* fácbáil in tigi de inchaib na n-atairi. 8185] Atrachtatár na aittiri la sodain & a claid*ib* nochta na lámaib día 8186] innarba asin taig. Téit iarom Bric*riu* cona tegluch assin tig 8187] dochom a gríaná*n*. Oc techt dó iarom fo díbí ind rígthaigi is 8188] and asbert. In caur*admir* ucut ol se am*al* ro aurgnad ni 8189] caur*admir* tige meraige. Láech bas dech lib do Ul*taib* 8190] damberaid dó. Fosfácaib la sodain. 8191] Ataregat ind rannaire do raind in bíd la sod*ain*. Atraig 8192] iarom ara Loeg*airi* Buad*aig* .i. Sedlang m*a*c Ríangabra co 8193] n-epert frisna rannairib. Dale sechut ol se a cur*admir* n-ugut 8194] do Loeg*aire* B*uadach* uair iss é no ndlig sech ócu Ul*ad* archena. 8195] Affraig da*no* Id m*a*cRíangab*ra* ara Conaill C*hernaig* co n-epert 8196] a cétna. Affraig da*no* Lóeg m*a*c Ríangab*ra* co n-epert a cetna 8197] frisna ran*nairib*. Tucaid do Choin Chul*aind* sucut ol se ní 8198] mebul do Ul*taib* uli a thabart dó. is é gaiscedach as dech fil díb 8199] hé. Níbá fír sin or Conall Cer*nach* & or Loeg*aire*Búad*ach*. 8200] Atafregat for lár tige & gabtait a scíathu foraib & taurlaingset a 8201] claid*biu* a tríur. Immanesoírg dóib combo nem tened indala 8202] leth dind rígthig lasna claid*biu* & la fáebru na ngaí. & combo 8203] én{folio 101b}laith glégel a lleth n-aile di cailc na scíath. Foceird 8204] armgrith mór a rrígthech la sodain & ro crithnaigset ind láith 8205] gaile. & ro fergaigestar *Con*cob*ar* fodessin & Fergus m*a*c Róig 8206] oc ascin ind étúalaing & ind anfír .i. in días do gabáil immón 8207] n-óenfer .i. Conall C*ernach* & Loeg*aire* B*uadach* im Choin 8208] Cul*aind*. Ní rabi la Ultu fer no lamad a n-etargaire co n-epert 8209] Sencha fri Conchob*ar*. Etarscar na firu or se ar is é día 8210] talmaide ro boí oc Ul*taib* ind inbuid sin Con*chobar*. 8211] Dolluid Con*cho*b*ar* & Fergus etarro iar*o*m. Dollécet a 8212] láma la tóeb fó chetóir. Dénaid mo reirse or Sen*cha* Dogenamne 8213] ol seat. Is í mo ríarsa di*diu* or Sencha in caur*admir* ucut 8214] ol se do fodail fón slóg uile innocht & techt immi iar sudiu i 8215] rréir nAil*ella* m*ei*c Mágach ar bid aingcess laUl*tu* in dal so do 8216] gleód m*an*ibrethaigther hi C*ru*achnaib. Fodailt*er* iar sudiu --- p.251 8217] bíad & lind dóib & tairmchell dáil tenid leó & gabsus meisce & 8218] bátar failte. Bricc*riu* da*no* & a rígan ina grianán. Bá foderc dó 8219] iarom assa imduí suidigud ind rígthige am*al* ro both and. Ro 8220] scrút inna menmain cinnas doragad ar imchossait na mban 8221] am*al* dorigni imcossait inna fer. 8222] In tan iarom ro scáig do Bric*rind* a scrutan ina menmain 8223] am*al* doragad airi ba sí úair insin dolluid Fedelm Noíchride .l. 8224] ban asind rígthig immach iar tr*u*mmi óil. Addaci Bricc*riu* 8225] sechai. Maith sin innocht a ben Leog*airi* Búadaig ní lesainm 8226] dait da*no* Fed*e*l*m* Noíchri*de* ar febas do chrotha & do ceille & do 8227] cen*eoi*l.Conchob*ar* rí cóicid Her*end* do ath*air*.Loeg*aire* 8228] Bua*dach* do chéle. acht nammá níbo ró lim dait conna tissad 8229] nech di mnaib Ul*ad* ríut hi Tech Midchúarda & combad hit 8230] íarsála no beth bantrocht Ul*ad* uile. Bá tú theis isa tech ar 8231] thus innocht doroimle caidche aís banrígnacht úas bantrocht 8232] Ul*ad* uli. Téit ass Fed*e*l*m* la tar téora fuithairbe ón 8233] tig. 8234] Tic immach iar sin Lendabair ingen Eógain m*ei*c Derthacht 8235] ben Conaill C*hernaig*. Atgládastar da*no* Bricriu co n-epert. 8236] maith sin a Lendabair or se ní lesainm dait ind Lenabair at 8237] banlendan & at menmarc fer ndomain uli. ar do áine & 8238] t'urdarcus. A n-ed ruc do chéli do ócaib domo*in* ar gaisciud & 8239] c*ru*th roucaiseo di mnáib Ul*ad*. Cid mór tra a muinmech 8240] dorat im Fed*ei*l*m* dorat a dá cutr*um*ma im Lennab*air* fóa n-innas 8241] cetna. 8242] Dolluid Emer immach fo sodain .l. ban. Slán seiss a Emer 8243] ingen Forgaill Manach ol Bric*riu* a ben ind fir as dech i 8244] nÉre. Ní lesainm dait ind Emer Foltchaín is húariud do rígaib 8245] & rígdomnaib Her*end* immut. A n-ed ruce grían do rennaib 8246] nime rucaisiu{folio 102a} de mnaib domain ule. ar chruth & deilb & cen*e*l. 8247] ar oíti & áni & irdarcus. ar allund & érgna & aurlabra. Cíarbo mór 8248] trá a mainbech dorat imna m*n*a aile dorat a thri chomméit 8249] im Emir. 8250] Tíagait ass iarom na teóra bud*ne* co mbatár i n-óenmagin .i. 8251] téora fuithairbi on tig & ní fit*ir* nech díb for araile a n-imchossait 8252] do Bric*rind*. Dotháegat dia tig la sodain. Tochim fossad 8253] n-álaind n-ínmalla issin chetna fuitherbe. is ing ma rofuc nech 8254] díb a choiss sech araile. Ind fuithairbe tan*aise* im bá miniu & --- p.252 8255] bá lúathiu a n-imtecht i ssudiu. Ind fuith*airbe* im ba nessu don 8256] tig is samlaid ruc cach ben dia seitche ar écin & tuargabsat a 8257] lénte co mellaib a lárac do imchosnom dul isa tech ar thús úair 8258] iss *ed* atrubairt Bric*riu* fri cach ae timchell araile is si robad 8259] banrígan in chóicid uli inti dib cetna ragad issa tech. Ba sí 8260] méit a fothraind tra oc imchossnam techta ar thossaig cách 8261] ríana chéli am*al* bid fothrond .l. carp*at* dothisad and co forcroth 8262] a rígthech n-uile & co raeblangtár ind laith gaile dia ngaisc*iud* 8263] co folmastar cach díb aidid a chéle isin tig. 8264] Anaid or Sencha nídat námait táncatár acht is Bric*riu* 8265] dorat imcossaít et*er* na mná dochótár immach. To*n*g*u* a 8266] toi*n*g*es* mo thúath or se mani íatar a tech fríu bit lía a mairb 8267] and andat a mbí. Iadait na dorsaide in comla la sodain. Rosaig 8268] Emer ingen Forcaill Mánach ben Con Cul*aind* ar lúas ríasna 8269] mnáib aile co tard a druim frisin comlaid. & co n-arlastár úadi 8270] na dorsaide ríasin mbantrocht orchena. Conérget a fir isin tig 8271] la sodain cach fer díib do oslogud ríana mnaí combad a ben 8272] cetna tísas issa tech ar thús. Bid olc ind adaig or Con*chobar*. 8273] B*en*aid a cló n-argit ro boí ina láim frisin n-úaitni créduma inna 8274] imda co ndesitar in tslúaig inna sudi. Anaid or Sencha níba 8275] cath co ngaisc*iud* dogentar sund acht bid cath co mbriath*raib* 8276] la sod*ain*. Tolluid cach ben fo choím a céli ammaig conid 8277] and sin dorónsat in briath*archath* ban Ul*ad*. ### 8278] Bríatharcath na mban inso 8279] Asbert Fedelm Noicride ben Loeg*airi* B*uadaig* > > 8280] *.r.*1. Cotomb*er*tsa brú sóer > > 8281] sruith dim chlaind comcen*eoi*l > > 8282] cinsiu di churp ríg sceó > rígnai > > 8283] richt for caíni costud > > 8284] conid cruth buidech berar úaim > > 8285] noíthium cruth caín > > 8286] consert la feba Féne > > 8287] fogart geinsiu genas > > 8288] luchthond lámderg Loeg*airi* > > 8289] lín mband mbalcbúada > > 8290] beras ar íath nUl*ad* > > > --- > > p.253 > > > > 8291] áurslaid crícha comnart > comnámat > > 8292] cen Ultu imbi. > > 8293] Imúsdích {folio 102b}immustecrathar imgoin airriu > > 8294] airdercu laechaib Loeg*aire*. > > 8295] lín a búada bías úas cech > láech. > > 8296] Cid nabsin Fedelmsa Findchóem > > 8297] chruthbúadach búageltach > > 8298] cichs*ed* ría cach mnaí > > 8299] hi Tech Midchúarda medrach. > 8300] Asbert Lendabair la sodain ingen Eógain m*ei*c Dertacht ben 8301] Chonaill Cer*naig* m*ei*c Armorg*in*. > > 8302] *.r.*1. Ar is mése c*ru*th chéill > chongraimmim > > 8303] coiblethar céim c*ru*th caín > caurchasta > > 8304] i Tech Midchúarta ríg > > 8305] ría mnáib Ul*ad*. > > 8306] Ar is mo chéle cáem > > 8307] Conall coscorach credmair > > 8308] coibledar céim n-ard n-adguide > > 8309] i n-uchtu ergal n-eirrind ría cach. > > 8310] Caín tintaí chucum co cernaib > co cennaib > > 8311] *co* ruccai calca c*rú*aidae > comraicthi Ul*ad* > > 8312] arsaid cach n-áth conid día thuil > t*ar*glaí > > 8313] arslaid*h* a n-áthu arfich a > ngressu > > 8314] comaig láech arabí lecht líac > > 8315] laimethar m*ei*c áin Amor*gin* > accalldaim > > 8316] ar is Conall ar lín a cherd > > 8317] cin*n*ges ría cach laech. > > 8318] Cid nabbsin Lendabairse > > 8319] lí súla cáich > > 8320] cichsed ría cach mnai > > 8321] hi tech ríg. > 8322] Asbert Emer ingen Forgaill Manach ben Con Cul*aind* > > 8323] *.r.*1. Cotomgabasa chéim cruth cheill congraimmim > > 8324] coibliud búada báigthir cach > delbchaín chuc*um* > > 8325] conid mo rosc sóer setta doíne dom > gnúis gné > > > --- > > p.254 > > > > 8326] ní fríth cruth ná córai > ná congrai*m* > > 8327] ní frith gáes ná gart ná > genus. > > 8328] Ní frith luth seirce sóerligi > > 8329] na celle conom thicse > > 8330] ar is immumsa ochsatar Ulaid uile > > 8331] is mé a cnú chridi > > 8332] glé dia*m*mbése báeth > fíad etarlu. > > 8333] nimmar mbith ben úadib lía > céle > > 8334] on trath sa co alaile > > 8335] is Cu C*hu*l*aind* mo chéle > > 8336] ní cú ches > > 8337] crithir fola fora c*ru*nd > > 8338] cobur fola fora claediub. > > 8339] Caín forondar a chorp hi crú > > 8340] créchta ina chaíncnis > > 8341] álta ina thóeb liss > > 8342] caín feid a rosc rocheim inna chend > síar > > 8343] sírderg a sella > > 8345] ógdérg a fonnaid > > 8346] fordeirg a fortgae > > 8347] arfich ó aíb ech & analaib > fer > > 8348] foceird ích n-erred ind aíb > > 8349] atetha cles dond cless dall cless n-eóin > > 8350] immelig loa usci > > 8351] atetha cless nonbair > > 8352] conboing catha cróchombág > > 8353] falgai betho borrbuidne > > 8354] brissid úath n-adarccna > > 8355] is fer seirgeis i lligu > > 8356] is crón chutma cúaride > > 8357] iss i richt mná siúil > > 8358] sedda Ul*aid* uli > > 8359] ci rrici mo chélese Coin Cul*aind* > > 8360] cró dond glé sin samlait*ir* > > 8361] at salaig úantai*n*d > > 8362] at húanaind chrisalaig > > 8363] at gairb chaithlig > > > --- > > p.255 > > > > 8364] at cróna cutr*um*ma > > 8365] at crothle garmilíne > > 8366] at búanaind boldelbae > > 8367] is i r{folio 103a}**[[H](#H)]** trechtaib bó & dam > & ech > > 8368] settai mná Ul*ad* uli conom > thicisea. > Lineation error: line 8344 is skipped by the printer. 8369] La sodain ba ed dogensat ind fir batár sin tig .i. Loeg*aire* & Conall 8370] Cer*nach* o ro leblaing a luan laith iar closin imacallma na mban. 8371] Ro brisiset cleith di clethaib ind rigthige foa comartus immach conid 8372] sí conar dollotar a mná chucu isin tech. Cu C*hu*l*aind* im tuargaib a 8373] tech i n-aurchomair a imdaí comtar fod*er*ci renna nimi fon fraigid 8374] immach anis con*id* sí sin conar dolluid a b*en*som & cóeca ban 8375] cechtarde na da ban aili & .l. ban a mná fodéin. connabad cut*h*r*um*mus 8376] disi frisna mna aili uair nirbo chutr*um*mus dosom fri cách. Dolleci 8377] Cu C*hu*laind a rrígthech sís iar sudi co ndechatár secht ferchubat di 8378] senamain in tige i talmain co forcroth a ndún uli & cor t*r*ascair gríanan 8379] Bric*rend* fri lár tal*man* co torcair Bric*riu* fodein & a rígan co rrabatar 8380] isind otruch for lar ind lis et*er* na conaib. Aill amai for Bric*riu* 8381] tancatar námait a ndún la eirgi súas co opund. Coro lá cor immán 8382] rigthech co n-acca am*al* ro clóenad a thech conda tarla fora lethbeólu 8383] uli. Adsoirg a bossa la sodain & léicthe isa tech iar sudi & ni rabi la 8384] Ul*tu* fer asaithgned am*al* ro salchad conid ina labrad atgenater. 8385] Asbert Bric*riu* friu iar*o*m di lar in tigi. Ni ma torch*o*mlodsa fleid 8386] dúib tra a Ul*tu* for se. Is ansu limsa mo thech oldás mo t*r*ebad uli. 8387] Is geis dúib tra ol Bric*riu* ól l^ longud l^ chotlud co fargbaid mo thechsa 8388] am*al* fondrancaibair for bar cind. Atregat laith gaile fer nUl*ad* uli 8389] isin tig la sodain & doberat tría*m*nai don tig & nír thúargaibset cid 8390] co tisad gáeth etorro & tal*am*. Robo cheist for Ul*taib* da*no* aní sin. 8391] Nochonom thasa dúib ol Sencha acht in fer fodrácaib co claen aitchid 8392] fris a facbail co diriuch. Asbertatar Ul*aid* fri Coin C*u*l*aind* iar sudi a 8393] tech do dirgiud. & asbert Bric*riu* a rí láech nEr*end* for se m*an*i 8394] dirgisiu corop cóir nocon fil isin domun nod ndirgi. Doratsat Ul*aid* 8395] uli impidi fair im thúaslucud na cesta. Afraig Cu C*hu*l*aind* la sodain 8396] na betis áes na fledi cen ól cen tomoltus.{folio 103b} Dorat iar*om* Cu C*hu*l*aind* 8397] triam dia t*ur*cbáil & foremmid Ro riastrad immi íarom iar sudi co rabi 8398] banna fola i mbun cacha finna dó & ro súig a folt inna chend corbo 8399] súas maeldub demis chas chirdub fa f*or*csi fair. & ro bag imbri bró & 8400] ro síni iar sudi co taillfed fertraig feroclaig et*er* cach do asna do. 8401] Tancatar a áes c*um*achta & a lucht adartha na doch*u*m & tuargaib a 8402] tech iar sudi & forruim co ria*cht* a dirgi fesin inna cetna. & bá sám --- p.256 8403] doib iarom oc tochatim na fledi .i. na ríg & na toisig isindarna leith 8404] im Concobur clothamra im ardríg n-amra nUl*ad*. Ind rigna im isind 8405] leith araill .i. Mugain Aitencaet*r*ech ingen Echach Fedlig ben 8406] Conchobair m*ei*c Nesa. Fedelm Noíc*r*othach ingen Concobair .i. noí 8407] crotha no tadbantais f*ur*ri & bá aildiu cach cruth araili. Fedelm 8408] Foltchain da*no* ingen aili Conchob*air* ben Loeg*airi* Buadaig. Findbec 8409] ingen Echach ben Chethirnd m*ei*c Fintain. Bríg Brethach ben 8410] Celtchair m*ei*c Uthichair. Findige ingen Echach ben Eogain m*ei*c 8411] D*ur*thacht. Findchaem ingen Cathbad ben Amargin Iarngiúnaig. 8412] Derb Orcaill ben Lugdach Ríab nDerg m*ei*c na Tri Find Emna. Emer 8413] Foltchain ingen Forcaill Manach ben Con Cul*aind* m*ei*c Sualdaim. 8414] Lendabair ingen Eógain m*ei*c D*ur*thacht ben Conaill Cer*naig*. Niab 8415] ingen Celtchair m*ei*c Uthechair ben Chormaic Cond Longas m*ei*c 8416] Concobair. Is lia t*ur*em tra & aisneis ina mboí dí degmnáib and 8417] chena. 8418] Dorala in tech ina ráithsechaib briathar ocna mnaib doridisi oc 8419] imarbaig et*er* a feraib & siat fesni. co folmaiset ind fir comergi debtha 8420] dorísi .i. Conall & Loeg*aire* & Cu C*hu*l*aind*. Atracht Sencha m*a*c 8421] Ailella & ro c*r*oith in c*r*aib Sencha & contoíset Ul*aid* uli fris conid and 8422] asb*eir*som oc cosc inna mban. > > 8423] *.r.*1. Cotobsechai*n* a laíchesas > > 8424] ána áurdairce airegda Ulad. > > 8425] anat for mbriat*r*a bági > > 8426] na banait*er* fernúsi > > 8427] i cc*ru*adaib comraicthib > > 8428] tria úalle a nglond. > > 8429] ar is tria chin mban > > 8430] bit fernai fer dlochtai > > 8431] fir i n-irgalaib > > 8432] immad már galgat > > 8433] comlud ferglunni > > 8434] ar is dia mbrígaib báesaib > > 8435] bés dóib dofurcbat nad íccat > > 8436] imsuídet nad rairget > > 8437] cotobsechai*n* a laicesa > > 8438] ana urdairci. > 8439] Is and asbert Emer oca frecra. 8440] *.r.*Deithb*ir* damsa a Sencha uair isam bensa c*ur*ad caín cotngabthus 8441] cruth ceill o ro damnad a forcetul {folio 104a} cen díchill. et*er* chles for --- p.257 8442] análaib & ubullchles & siaburcles & cl*e*s cúair & cl*e*s cait & dergfilliud 8443] erred nair & gai bolcai & bai brasi & bruth ngene & sían curad & rothchles 8444] & faeburchles & dreim fri fogaist & dírigud cretti for cach n-aí. > 1. 8445] Ní faigbistar fer and *con*mestar > > 8446] a aes & a ás & a anius. > > 8447] a guth a gáes a chen*e*l. > > 8448] a anius a urlabra. > > 8449] a ág a gal a geisced. > > 8450] a bruth a búaid a búadirse. > > 8451] a f*or*aim a fómsige. > > 8452] a déni a tharpige > > 8453] a fíanchoscur co cles nónbair > > 8454] fo Choin C*u*l*aind* comchosmail. > 8455] Fír inna radisiu a b*en* for Conall C*ernach*. táet ille in gilla clesach 8456] sin co comairsem. Nathó for Cu C*hu*l*aind* am scith aithbristi indiu 8457] conda esur bíad & coro chotlur ni dingon comlond. Ba fír ém dosom 8458] da*no* ani sin fo dagin iss *ed* láa and sin immanarnic dosom frisin Liath 8459] Macha hi taib Lindi Leith. hi Sleib Fúait. Ro selaig Cu C*hu*l*aind* 8460] chuci iar tichtain dó asind loch co tarat a di laim imma brágit. co 8461] ragaib etorro oc gleic coro thairmchellsat tír nÉrend fon n-innasin. co 8462] toracht inn aidchi s(i)n cona eoch riata leis co Emain Macha. Is fón 8463] n-innas cetna da*no* fuair in Dub Sainglend a Loch Duib Saingl*end*. 8464] Is and asbert Cu C*hu*l*aind* ani seo. Ro sirius indiu & in Liath 8465] morbrugi Erend .i. Brega Midi M*ur*esc M*ur*themni Macha Mag 8466] Medba C*ur*rech CleitechC*er*na Lia Line Locharna Fea Femen 8467] Fergna Urros Domnand Ros Roigne A*n*m Eó. Ferrca*ch* cles 8468] cotlud diliu lim longud oldás cach ni. Tongu do dia toinges mo 8469] thúath díamsa saithech bíd & cotulta conid cles & cluchi lim comrac 8470] fri óenfer. 8471] Immacomarnic tra dóib debaid do denam imman curadmir doridisi. 8472] Dogní Concobur & mathi Ul*ad* olchena a n-etrain coro glethe a 8473] mbrethugud. Eircid for Condob*ar* cussin fer folimathar for n-etrain 8474] co Coin Roí m*a*c nDáiri. conid and asbert. > > 8475] *.r.*1. Alid in fer > > 8476] *con*c*er*ta do chách > > 8477] m*a*c Dairi dúir > > 8478] caemroth Cu Roí > > 8479] *con*clecht fir forcoll > > 8480] mad fri góe gebitar > > 8481] fer find fíren > > > --- > > p.258 > > > > 8482] fer maith morm*enm*nach > > 8483] brugaid ar brugachus > > 8484] láech ar laimthenchus > > 8485] ardri ar airechus > > 8486] *con*c*er*tfa fír foraib > > 8487] feidm airg ailfes alid.al*id*. > 8488] Foemaimsea sin tra for Cu C*hu*l*aind*. Cet lem da*no* for Loeg*aire* {folio 104b} a 8489] dula da*no* for Conall Cer*nach*. Gabtair th'eich di*diu* for Cu C*hu*l*aind* & 8490] indillt*er* do charpat a Chonaill. Aill amai for Conall. Éche for 8491] Cu Ch*u*l*aind* f*or*it*ir* cach amglicu t'echradsu mailli do cheim & 8492] t'innell imtr*um*mu *con*ci*n*geng do charpat *co* tocba clod cechtar a da 8493] roth rocharpait *con**id* slicht suachnid fri ed mbliad*na* do ocbaid 8494] Ul*ad* cach rot ríadas do charpatsu a Chonaill. 8495] Atclunisiu s*ú*t a Loeg*airi* for Conall. Fe amae for Loeg*aire* nacham 8496] ail nacham imderg. > 1. 8497] Am escidsea for atha for ilatha > > 8498] co ucht anfaid irgaile > > 8499] re n-ocaib Ul*ad*. > > 8500] ni chuir formsa remthus rerig > > 8501] *con*clechtaimse cairmteoracht > > 8502] re n-arcaib ré n-erredaib ri oencairptib > > 8503] i ndolgib i ndrobelaib > > 8504] hi cailtib hi cocrichaib > > 8505] nad clechta err óencharpait > > 8506] do imluad ar m'ési.a. > 8507] La sodain ro inled a charpat do Loeg*aire* & ro leblaing ind & 8508] imreid dar Mag Dá Gabul dar B*er*naid na Forairi dar Ath Carpait 8509] Fergusa dar Áth na Mórrígna do Cháerthiund Clúana Da Dam hi 8510] Clithar Fidbaidi hi Comm*ur* Cetharsliged sech Dun Delca dar Mag 8511] Slicech siar hi Sléib Breg. Ro gab tromcheó doborda dorcha doeolais 8512] dó and sin connarb inríata dó in chonar. Anam sund for 8513] Loeg*aire* fria araid coro dígla in ceó dind. Tairbling Loeg*aire* asa 8514] charput. Ro chuir in gilla na eocho hi fergort boí hi comfocus dó. 8515] A mboí and in gilla co n-acca in scáilfer mór ina doch*um*. nirbo 8516] segunda a tuarascbáil se mullachlethan belremur bolcsuilech g*r*e*n*detenach 8517] granna g*ru*cánach dosmailgech doc*r*aid adetig. sé tailc 8518] talchar tinsensach sé sotal sucach séitfidach sé rengmar rigtrén 8519] rochalma. sé borb brogda bachlachda. Mael dub demsidi fair arit --- p.259 8520] odor immi inar foph a thona im sodain senbrisca a salcha má 8521] chossa. Mátan maglorci móri fria ais am*al* mol mulind. 8522] Cóichet na heich se a gilli for se la fegad co andíaraid fair. Eich 8523] Loeg*airi* Buad*aig* for in gilla. Fír for se maith in fer asa eich. is 8524] amlaid ro raid sin la t*ur*cbail a mátan fair & dobretha béim dón gillu o 8525] adbrond co hó. Egis in gilla. Doroich Loeg*aire* fua. Cid dia mbá 8526] don gillu {folio 105a} *i*n* dei nomine* [*gap: extent: 3 letters*] Loeg*aire*. Hi cinta ind fergoirt do milliud for in 8527] t-aithech [*gap: extent: 3 letters*] fein ticfa for Loeg*aire*. Immacomsinitar dóib da*no*. 8528] Techid Loeg*aire* íar tain co ránic Emain Macha iar facbail a ech & a 8529] gilli & a armgascid. 8530] Nirbo chian iar tain co toracht Conall Cer*nach* in sligid cetna co 8531] ránic in magin in ro artraig in ceo d*ru*idechta do Loeg*aire*. Artraigid 8532] da*no* in dubnel cetna dorcha doborda for Conall Cer*nach* connar 8533] cungain nem l^ talmain. Tarblingis Conall iar tain & sc*ur*id in gilla na 8534] eochu isind fergort chétna. Nirbo chían dó iar sudi co faca in scál 8535] cétna chuci. Iarfaigis dó cia diambo cheli. Am celisea Conaill 8536] Cernaig for se. Maith in fer for in scál la tócbáil a lámi co tarat beim 8537] dó ó hó cóa fodbrond. Íachtais in gilla. Tic Conall fo sodain. 8538] Immacomarnaic dó & don scál. Tresi cluchi ind athig. Techis 8539] Conall ón mud chetna am*al* ro theich Loeg*aire* iar fácbáil a armgascid 8540] & a ara & a ech co ránic Emain Machai 8541] Dolluid Cu C*hu*l*aind* iar sin forsin tsligid chetna co ránic in n-inad 8542] cétna conos tarraid in dubchéo cétna feib tarraid in lucht remi. 8543] Tarblingis Cu C*hu*l*aind* & berid Láeg na eocho sin fergort. Nirbo 8544] chian dó co n-acca in fer cetna chuci & immafoacht de coich diambo 8545] cheli. Celi do Choin C*hu*l*aind* for se. Maith in fer for in scal la 8546] f*uir*med in mátan fair. Iachtais Láeg. Tic Cu C*hu*l*aind* fo sodain & 8547] immácomarnaic dó & don scál. & nos tuarcend cách araili díb. Traitar 8548] in scál coro dilsig na eocho & in n-araid & co ruc eocho & aradu & 8549] armgaisced a coceli leis ro ránic Em*ain*Mach*a* cona morchoscur & 8550] dorat dia fíadnaib fein íat. 8551] Is letsu in curadmír ol Bricni fri Coin C*u*l*aind* is follus ar for 8552] ng*n*imaib ni dligthi comardad fris et*ir*. Nibá fír ani sin a Bric*riu* 8553] for siat úair foretammarni conid áen di chardib sidchairechta dosfanic 8554] do immirt mela & cumachta forni immon curadmír & ni léicfemni uaid 8555] hé air sin. Femit tra Ul*aid* & Concob*ar* & Ferg*us* a n-et*er*gleond no ro 8556] c*ur*tis do saichtin Con Roí m*ei*c Dairi l^ do saichtin Ailella & Medba 8557] co Cruchain Ai. --- p.260 ### 8558] Tochim Ul*ad* co Cruacain inso 8559] Dorónsat iarom Ul*aid* comarli a hoeninud im comuaill & im 8560] chomdimmus in trír curad sin & is i comarli doronsat mathi Ul*ad* im 8561] Conchob*ar* do techt leo d'et*er*gleod a cesta co tech {folio 105b} **[[M](#M)]** nAilella m*ei*c 8562] Mágach & Medbi co Cruáchnaib Aí immá curadmír & im 8563] imarbáig na mban. Bá caín & ba haíbind & bá soc*r*aid a rréim 8564] ronucset Ul*aid* do Cruachnaib. Anais im Cu C*hu*l*aind* colléic 8565] do éis in tslóig oc airfitiud ban nUl*ad* .i. ix. n-ubla clis & .ix. 8566] cletíne clis & ix. scena clis & ní thairmescad nach ai alaile. 8567] Luid Lóeg m*a*cRíangab*ra* iarom a arasom Con Cul*aind* día 8568] acallaimsom bale i rrabe oc na clessaib co n-epert fris. A 8569] claín trúaig or se ro scáig do gal & do gaisced dochúaid úait in 8570] curathmír rosíachtatar Ul*aid* Crúachain ó chíanaib. Nír 8571] rathaigsem et*ir* ém a Laíg. Indill dún in carp*at* trá or se. 8572] Indlis Lóeg iar*o*m incarp*at* & lotár for érim. Rosíachtatar trá 8573] slóig Ul*ad* archena in tan sin Mag mBreg. Ro boí di lúas ind 8574] érma ronuc Cu C*hu*l*aind* trá ó Dún Rudraige iarna grísad dond 8575] araid tucht imruláith in Líath M*acha* & in Dub Sainglend fón 8576] charput dar fot chóicid Concob*air* & tar Slíab Fúait & dar Mag 8577] mBreg conid hé in tres Carp*at* cetna ránic Cruachna Ai. 8578] Lasa réim & lasa mborrfad tra ronucsat láith gaile fer nUl*ad* 8579] uli im Chon*chobar* & imón rigraid olchenae do C*rú*achnaib Aí. ro 8580] lá armgrith mór di Cruach*naib* co torchratar na hairm asna 8581] fraigthib co rrabatár for tal*main*. & ros gab slúagu in dúne ule 8582] conid samlaid ro mboí cach óenduine isind lis am*al* bís curcas 8583] fri sruth. Asbert Medb la sod*ain* cosindiu da*no* ol si ó gab*us*a 8584] Crúachna ní chúalasa in toraind cen na níulu and cosindossa. 8585] Luid Findab*air* la sodain ingen Ail*ella*& Med*ba* co mboí isin 8586] ngríanan for fordorus in dúne. co n-érbairt. Atchíusa cairptech 8587] issa mmag a mátharnait ol si. Cuire samla fair ol Medb a 8588] c*rú*th a écosc a chongraim delb a fir dath a ech tochim a 8589] charpait. 8590] Atchíusa ém ol Findabair na dá ech filet fón charp*ut* dá ech 8591] bruthmara brecglassa comdatha comchrótha commathi combúada 8592] comlúatha comléimnecha biruich ardchind agenmáir allmair 8593] gablaich guipchúil dúalaich tullethain forbreca fosenga forlethna 8594] forráncha cassmongaig casschairchig. Carpat fidgrind féthaidi. --- p.261 8595] Da ndroch duba tairchisi. Dá n-all n-áebda imnaissi. Fertsi 8596] crúadi colgdírgi. Cret noíthech *noi*glinne. Cuing druimnech 8597] dronargda. Dá n-all ndúalcha dronbudi. Fer findchass foltlebor 8598] isin charp*ut*. Folt dúalach tri ndath fair. Folt dond fri 8599] toind cind. croderg a medón. Mind n-óir budi in folt 8600] fordatuigithar. Ro lásat tri imrothu imma chend cocairse cach 8601] ae dib hi taíb alaile. {folio 106a} Fúan caín corcra n-imbi. cóicroth óir 8602] airgdide and. Scíath brec béimnech. bil bán findruini. Gilech 8603] cúach cóicrind ar a dur*n*d derglassid. Anblúth n-én 8604] n-etegnáith úasa creit charp*ait*. 8605] Atgénammár asa samail in fer sin ol Medb. > > 8606] *.r.*1. Greit ríg > > 8607] senrechtaid búada > > 8608] barc bodbae > > 8609] bruth brátha > > 8610] breó digla > > 8611] drech curad > > 8612] cúinsiu chórad > > 8613] cride ndracon > > 8614] altfad mbrochbúada for dun dibni > > 8615] in luchthond lámdérg > Loeg*aire* > > 8616] luth la fáebra foltchíp > > 8617] tond fri talmain tadbéim. > 8618] Tongusa a to*n*g*es* mo thúath ol Medb más co mbaraind debtha 8619] totháet Loeg*aire* Buad*ach* cucund am*al* bentair foltchíb fri lár 8620] tal*man* co n-altain áith bid sí sein glicci ind airlig dob*ér*a forond 8621] lín atám hi Cruachnaib Ai m*an*ifochlith*er* a bruth & a bríg & a 8622] borrfad fóa réir fodein co tlathugud a debtha. 8623] Atchíusa da*no* carp*at* n-aile isa mag a matharnait ol ind 8624] ingen ní mesu dotháetside. cuire samla fair ol Medb. & c-. 8625] Atchíusa ém ol si indala n-ech file fon carp*ut*. Gabur cenand 8626] cróndatha crúaid dían daigerda bedgach baslethan uchtlethan 8627] b*en*as buille balcbúada tar áthu tar inberu tar aittiu tar imratiu 8628] tar maige tar midglini co ndasaid iar mbúaid midise a samlaib 8629] én n-etarlúamain nis feid mo rosc rán indiut fora rríad rochéim 8630] rám étruth. Araile ech derg taullethan drondúalach dúalchass 8631] drúimlethan foseng feochair fond fortrend forrgethach athechtai --- p.262 8632] íath n-etarmaige et*er* mothru & amréthi. Ní fogaib and imdoraid 8633] hi tír omna ríad róot. Carpat fidgrind fethaide día ndroch 8634] finna umaidi síthfe find forargit cret aurard drésachtach cuing 8635] druimnech dronuallach día n-all dúalcha dronbudi. Fer 8636] findchass foltlebor isin charp*ut*. Drech lethderg lethgabur 8637] laiss. Fúamain find fuinechda brat gorm crónchorcra. Scíath 8638] dond telbude. Bil chondúail crédumai. Luchair derg daigerdae 8639] ara durn derglasaid. Anbluth n-én n-etegnaith úasa c*r*eit 8640] chroncharpait. 8641] Atgenamár asa samail in fer ol Medb > *.r.*1. 8642] Oxad leoma*in* > > 8643] londbruth loga > > 8644] lía caín cermnae > > 8645] cern et*er* crethaib > > 8646] curethar crúaid > > 8647] chend ar chend > > 8648] glond ar glond > > 8649] gleó ar gleó. > > 8650] glé nodon sel > > 8651] ní sladar iasc mbrec for ganim deirg > > 8652] diambi fergi *fúasnadar* > > 8653] m*a*c Findchoimi frind > 8654] To*n*g*u* a toi*n*g*es* mo th*uath* am*al* sladar iasc mbrec for licc 8655] dergáin co sús{folio 106b}taib iarind bid si sin mi*n*i na hesorgni dob*ér*a 8656] Conall Cer*nach* forni día fúasnaith*er* frind. 8657] Atchíusa da*no* carp*at* n-aile isa mmag. Cuir a samail duin 8658] ol Medb & r. Atchiusa ém ol ind ingen indala ech fil fón 8659] charp*ut*. Ech líath lesslethan lond lúath lúamnach londmar 8660] lugleimnech lebormongach maignech toirnech trosmar túagmong 8661] ardchend uchtlethan lasaid fót fond bras fochuirse foc*rú*aid fóa 8662] cruib calath cethardu dogreind almai énlaithe lúith búada berid 8663] riuth for sét foscain úathu ech n-anailche. uiblech tended 8664] trichemrúaid tatnit a cróes glomarchind. 8665] Araile ech círdub crúaidchend cruind coelchos cálethan 8666] cobluth dían dulmar dúalach druimlethan dronchóchech 8667] maignech aignech bairrnech balcceimnech balcbéimnech --- p.263 8668] lebormongach casmongach scúaplebor grind immaáig iar níth 8669] aigi ech i n-íath. Moscing srathu sréid sergi sétid maige 8670] midglinne. Carpat féthgrind fethaine dia ndroch ernbudi 8671] iarnda. sithfe co féthain findruine Cret chréda chromglinne. 8672] cuing driumnech dronordae. Dá n-all dúalcha dronbudi. 8673] Fer broínech dub isin charp*ut* as aldem di feraib Her*end*. 8674] Fúan caín corcra cóir imbi. heó óir intlaide uassa bánbruinnechur 8675] ina háthaurslocud fris mben lúthu láthbulli. Ocht 8676] ngemma deirg dracondai for lár a da imlisen. Da ngrúad 8677] gormgela cróderca dofich uiblich tened & análaich. Focheird 8678] hích n-erred n-indnae cless níad nonbair úasa errid óencharp*ait*. 8679] .r. Is banna ría frais ón trá or si atgénammár asa samail in fer 8680] sin or Medb. > 1. 8681] Bráo mara > > 8682] bara bledmaill > > 8683] blog dergthened > > 8684] tond mairnech mathrúamdae > > 8685] mórbruth mborrbíastae > > 8686] brisiud múad mórchatha > > 8687] comboing tar écrait n-écomlund > > 8688] allbach mbratha brógene. > > 8689] Bruth matho > > 8690] murt chét > > 8691] for crethaib cuirethar > > 8692] glond ar glond > > 8693] cend ar chend. > > 8694] Canaid cóir. > > 8695] coscrach cridemail > > 8696] frisin *Coin* C*u*l*aind* > comchosmail. > > 8697] Cutanméla mulend múadmraich. > 8698] To*n*g*u* a toi*n*g*es* mo th*uath* ol Medb mád co féirg dothí Cú 8699] Ch*u*l*aind* chucu*n*d am*al* meles muilend .x. f*or*cél braich 8700] roc*rú*aid is amlaid cotomélani in fer sin a óenur ar úir & grían 8701] cía no betis fir in cóicid uli immond hi Crúachain mani 8702] fochlith*er* a bruth & a bríg. 8703] Ocus hifechtsa cinnas dothíagat ol Medb. Dóit fri dóit or --- p.264 8704] ind ingen. leóit fri leóit. fúamain fri fuamain. gúalaind fri 8705] gúalaind. bil fri bil. fonnad fri fonnad. fid fri fid. carp*at* 8706] fri carp*at* dosfil uli a báidmáthair. > > 8707] *.r.*1. Comlúd marc mbuada > > 8708] maidm toraind tollchléthi. > > 8709] trethan trom ainbthine > > 8710] allchlíu fri immalldu > > 8711] fortacrith in n-írind > > 8712] imtrén trómthuinset. > 8713] Mná finna fornochta fríu {folio 107a} ol Medb. aurchíche aurnochta 8714] etrochta. co llín n-ingen n-aurlam n-i*n*chomraic liss aurslocthi. 8715] Búirg fáenbéla. Dabcha úaruisci dérguda indlithi biad glan 8716] imda braichlind múad mescmar maith feinne fothud fo chen 8717] in cath tothóet bess nín ortar tairis 8718] La sodain dolluid Medb for fordorus ind liss immach isin 8719] n-aurlaind & tri .lll. ingen lée & teóra dabcha úarusci don tríur 8720] láth ngaile dodánic resin slúag do tlathugud a mbrotha. Ro 8721] lád roga dóib iar sudiu dús in bad tech for leth dobertha do 8722] cach fir díb. l^ in tech dóib a triur. A tech for leith do cách 8723] or Cu C*hu*l*aind*. Iar sudiu berthar i tigi co ndérgothaib 8724] sainamraib & a*n* robo dech leó dona tri *coect*aib ingen & dobreth 8725] Findabair la Coin Cul*aind* sech cách isin n-airicul i rrabi & 8726] tancatár Ul*aid* uli iar sudiu. & Ail*il*l & Medb & a teglach 8727] n-uli coro fersat faelte fri hUltu. Frisgart Sencha m*a*c Ail*el*la 8728] is maith lind or se. 8729] Tíagait Ul*aid* iarom isin dún & dolléicth*er* a rrígthech dóib 8730] am*al* dorímth*er* .i. uii. cúarda and. & uii. n-imdada o thein co 8731] fraig. Airinich créduma & aurscartud dergibair. Tri stéill 8732] chréduma i taulaich in taige. Tech darach co tugi slinned. Di 8733] senistir déc and co comlathaib glainidib friu. Imdui Ail*el*la & 8734] Medba i mmedon in tige. Airinig airgdidi impe & steill 8735] chreduma & flesc airg*dide* ocond airinuch ar bélaib Ail*el*la 8736] adcomced midlisse in tige do chosc in teglaig do g*ré*s. 8737] Tairmchellsat gascid fer nUl*ad* ón dorus díarailiu dond rígthig 8738] & ardopettet a n-áes ciúil céin both oc aurgnom dóib. Boí trá 8739] día farsingi in tige i tallastár formna lath ngaile in choicid uli --- p.265 8740] im Conchob*ar*. Concob*ar* im & Fergus m*a*c Róich i n-imdaí 8741] Ail*el*la & nonbor do láthaib gaile fer nUl*da* olchena. Tosnairnectár 8742] fleda mora iar sudiu. Batár and iarom co cend trí lá & 8743] trí n-aidche. 8744] Bá iar sudiu da*no* conacrad Ail*il*l do Chon*chobur* co nUltu 8745] immi cid dia rabi a rréim. Dorrími Sencha iarom in caing*in* 8746] immá tullatár .i. im chomúaill in trír chaur*ad* immá cur*ad*mír & 8747] im chomúaill na mban immá tússigecht isna fledaib úair ní 8748] rodmatár a mbrethugud i nnách baliu aili acht ocutsu. Sochtais 8749] Ail*il*l la sodain & nibu fáelid leis a menma. Nirbo chucumsa 8750] ém or sé robo chóir dál inna caurath sin do thabairt m*an*i 8751] tabrait*er* ar miscais Nibá nech bas ferr nod gléfe ém or se 8752] ataisiu. Maith limsa ré sc*rú*tain dam fris da*no* or Ail*il*l. 8753] Recamni a les ém ar curaid {folio 107b} ol Sencha ar is mór do midlachaib 8754] a llóg. Lór limsa da*no*. tri lá & teóra aidchi fri sodain ol Ail*ill*. 8755] Ní forcraid cairde da*no* aní sin ol Sen*cha*. Timgartatar Ul*aid* 8756] celebrad iar sudiu & bátár budig & doberat bennachtain do 8757] Ail*il*l & do Med*b* & dobertatar mallachtain do Bric*rind* úair iss 8758] e fodrúair a n-imchossait. & lotar dia crích iar sudiu. & fácbait 8759] Loeg*aire*. & Conall. & Coin C*u*l*aind* día mbrethugud do Ail*il*l. 8760] & dob*er*the praind .c. do cach fir díb cach n-aidche. 8761] Dobretha a cuit dóib ind aidchi sin & dolléicthe tri caittini a 8762] húaim Crúachan dia saigid .i. tri bíasta druidechta. Techit 8763] iar*o*m Conall & Loeg*aire* for sparrib na tigi & fácbait a mbíad oc 8764] na bíastaib & fecit fón samail sin cusarnabárach. Nir theig 8765] Cu C*hu*l*aind* assa inud frisin mbíasta rosiacht chuci. acht in 8766] tan do síned in beis a bragit cosin n-esair dounsi Cú Ch*u*l*aind* 8767] béim din claid*iub* na cend do scirred di mar bad do charraic. 8768] No thairnedsi sís di sudi. Nir thomail & nír súan Cu C*hu*l*aind* 8769] fon c*ru*th sin co matain. Ro thinsat na cait o robo maten. & 8770] atcessa iatsom fon c*ru*th sin ara barach. Nach leór a comram 8771] sin do bor mbrethugud or Ail*il*l. Nátho or Conall & Loeg*aire* 8772] ni fri biasta chathaigmitni acht is fri doíni. 8773] Luid iar*om* Ail*il*l ina airicul & dob*eir* a druim fria raigid & 8774] níbu sáim a menma & ba aingcess laiss in dál dodfánic & nír --- p.266 8775] chotail & niro loing co cend tri lá & teóra n-aidche. Conid and 8776] asbert Medb. is midlachda no taí ol si. m*an*i brethaigeseo 8777] brethaigfetsa. Is andso *.i. is dolig* damsa ém a mbreth*ugud* or Ail*ill* & is 8778] mairg cosa tuced. Ní andsa *.i. ni dolig* im ol Medb. Fó dáig or si na fil 8779] et*er* c*r*éduma & fíndruini atá et*er* Loeg*aire* & Conall C*ernach*. 8780] A fil da*no* or si et*er* findruini & dergór ata et*er* Conall C*ernach* 8781] & *Coin* C*u*l*aind*. Ba hand sin tra conaccrad Loeg*aire* Bu*adach* 8782] do Medb iar scrútan a comarli. is and sin asbert Medb fri 8783] Loeg*aire*. 8784] Fo chen a Loeg*airi* Bu*adaig* ol si is comadas caur*ad*mír do 8785] thabairt dait. ríge láech nEr*end* dait úainne in trath sa & in 8786] caur*admir* & cuach créd*uma* & én findruini fora lar. Conid 8787] ruca lat sech cach hi comartha mbreithe. & ní n-accathar nech 8788] aile occut conid tárfas isin Cráebruaid Conchob*air* deód laí in 8789] tan doberthar in caur*admir* etruib bád and sin tadbae do 8790] chúach fíad mathib Ul*ad* uili. Bid lat in caur*admir* iarom & ní 8791] chossena nach do láthaib gaile fer nUl*ad* olchena frit. Uair bid 8792] comarda n-aichnid la Ul*tu* uli aní no mb*er*a latt. Iar sudiu 8793] doberar in cúach do Loeg*aire*B*uadach* & a lán do fín {folio 108a} aicnetai 8794] and. Ibid ina dig iarom for lár ind rígtaige a llind ro boí isin 8795] chuach. Atá a*n*d sin fled chaurad dait trá ol Medb doroimle 8796] corbat cétach cetblíadnach ar bélaib óc nUl*ad* uli. Celebraid 8797] Loeg*aire* iar su*diu*. & congarar Conall Cer*nach* do Meidb fo 8798] n-innas cétna co lar ind rígthaige. 8799] Fo chen a Chonaill C*hernaig* ol Medb is comadas caur*admir*. 8800] & r. & cúach findruini da*no* & én óir fora lár .& r. Iar sudiu 8801] da*no* iarom doberar do Con*all* & a lan do fin .& r. 8802] Celebraid Conall C*ernach* iar sudiu. & tíagair uadib ar cend 8803] Con Culaind. Tair do acallaim ind ríg & na rigna ol in 8804] techt*aire*. Bá and boí Cú C*hu*l*aind* oc imb*ir*t fidchille & Loég 8805] m*a*c Ríang*abra* á ara fessin. Is dom chuitbiudsa ón or se 8806] fuiris dobertha bréc im nach meraige. La sodain dolléci fer 8807] dina feraib fidchilli don techtaire co mboí for lár a inchinne. 8808] Conid ed dochóid for lic trascair a báis co torchair et*er* Ail*il*l 8809] & Medb. Aill amai ol Medb iúrthu*n*d Cu Chul*aind* or si día --- p.267 8810] siabairth*er* immi. Atafraig Medb la sodain & luid co rránic co 8811] Coin C*u*l*aind* co tard dí láim imma brágit. Tabair bréc im 8812] nách n-aile or Cu *Chu*l*aind*. A m*ei*camrai Ul*ad* & a lassar 8813] láech nEr*end* ní bréc as áil dún immut ol Medb. Cía thíastaís 8814] formna laech nEr*end* uile is duitsiu dobérmaís remib aní imo 8815] mbethe. Uair atodaimet fir Her*end* úasaib. ar allud & gail & 8816] gasciud ar áne & óetid & irdarcus. 8817] Affraig Cú C*hu*l*aind* la sodain & téit la Me*i*d*b* co ránic a 8818] rígtech. & feraid Ail*ill* fáelti friss co mór. & doberar cúach 8819] dergóir dó & a lán do fín sainemail and & én do lic lógmair fora 8820] lár & doberar cutr*um*ma a da súla do dracón dó leis sech cách. 8821] Atá fled chaurad dait sund tra ol Med*b*. Daromle corbat 8822] cétach cétblia*dnach* ar belaib óc nUl*ad* uli. & is sí ar mbrethni 8823] da*no* beós **[[H](#H)]** or Ail*ill* & ol Medb uair nachat filsiu fein hi cutr*um*mus 8824] fri ócu Ul*ad* con*n*a be do ben hi cutr*um*mus fria mná ni forail 8825] **[[M](#M)]** lind *& is áil li*n*ni* corop si cetathe do g*ré*s ria mnáib Ul*ad* uli ar thus hi tech 8826] n-óil. Ibid Cu Ch*u*l*aind*iar*o*m ina óendig a llán ro boí isin 8827] cáuch & celebraid iar sudiu dond ríg & dond rígain & don tegluch 8828] uli. & luid **[[H](#H)]** iar sin i ndegaid a cheli. 8829] Atá cómarli lim ol Medb fri Ail*ill* fastud in trír churad út ocaind 8830] innocht doridisi & f*ro*mtha aili do thabairt forro béus. Déna ol Ail*ill* 8831] am*al* as ad{folio 108b}laic let fessin. Fastaitir iarom ind fir. & b*er*ta hi 8832] Cruachain iat & scurtir a n-eich. 8833] Dobretha rogu dóib cid biad no ragad día n-echaib. Asbert 8834] Conall & Loeg*aire* airthend da blíada*n* do thabairt di n-echaib. 8835] Grán eórna im ri thog Cu C*hu*l*aind* día echaib. Feótar and ind 8836] aidchi sin. Rointir in banchuri etorro hi trí. Dobretha Findabair & 8837] cóeca ingen impi hi tech Con Cul*aind*. Dobreta Sadb Sulbair ingen 8838] aile Ail*el*la & Medba .& l. ingen impi hi farrad Conaill C*hernaig*. 8839] Dobrehta Conchend ingen Cheit m*ei*c Magach & .l. ingen malle fria 8840] hi farrad Loeg*airi* Buadaig. No thathiged Medb fessin im co 8841] gnáthach sin tech i mboí Cu C*hu*l*aind*. Féotar and ind adaig 8842] sin. 8843] Atragat iarom matain muich íarna barach & tíagait sin tech i 8844] mbátar in m*a*crad oc c*ur* in rothclessa. Gebthi Loeg*aire* iarom in --- p.268 8845] roth & nos cuir i n-arda ci ranic midlisi in tigi Tibit in m*a*crad im 8846] sodain & doberat gáir dó. Bá do chuitbuid Loeg*airi* ón. Indar ra 8847] Loeg*aire* im bá gair búada. Gebthi Conall da*no* in roth & ba do lár. 8848] Focheird iarom in roth co hochtaig ind rígthigi. Focherdat in 8849] m*a*crad gair foa indar la Conall bá gáir chommaidmi & búada. Gair 8850] chuitbiuda im lasin m*a*craid ani sin. Gebthi da*no* Cu Ch*u*l*aind* in 8851] roth & ba hetarbúas tarraid hé. Focheird da*no* in roth i n-ardi coro 8852] laí a ochtaig on tig co ndechaid in roth ferchubat hi tal*main* fri les 8853] anechtair. Tibit in m*a*crad gáir commaidmi & búada im Choin 8854] Cul*aind*. Indar la Coin C*u*l*aind* im bá gair chuitbiuda & fonamait 8855] focerdat in m*a*crad im sodain. 8856] Tic Cu *Chu*l*aind* do saigid in bantrochta & berid a trí cóectu 8857] snathat úadib. & nos díbairg na tri .l. snátat cách i ndíaid araili díb 8858] co tarla cach snáthat díb hi cró araili co mbatar ina líni fón samail 8859] sin. Tic iarom dia saichtin doridisi & dosb*eir* a snáthait fein i llaim 8860] cacha hóenmná díb doridisi. Molsat ind óic da*no* Coin C*u*l*aind* im 8861] sodain. Timnait iarom iar sudi celebrad dond ríg & dond rígain & don 8862] tegluch olchena. 8863] Eircid ol Medb do thig m'aitisea & mo m*um*mi .i. Ercail & 8864] Garmna & feraid for n-aigidacht innocht and. Lotar iarom rompo 8865] iar cor graphand doib i n-óenach na Crúachna & ruc Cu *Chu*l*aind* 8866] buaid ind óenaig fo thri. Rosagat íarom{folio 109a} tech nGarmna & Ercoil & 8867] ferait faelti friu. cid dia tudchaibair ol Ercail díar mbrethugud 8868] daitsiu ol iat. Eírcid co tech Samera ol se & dogena for mbrethugud. 8869] Lotar dó iarom & focertar fíadain leó. Ferais Samera faelti friu. 8870] Dobretha Búan ingen Samera grad do Choin Cul*aind*. Asbertatar 8871] iarom fri Samera bá do brethugud dóib dodeochatár chuci. Foídis 8872] Saméra iat iar n-urd cusna genitib glinni 8873] Luid Loegairi ar thus. fácbaiside a árm & a etach occo. Luid 8874] da*no* Conall fon cumma cetna & fácbais a góo occo & dobretha a arm 8875] laích leis .i. a claideb. Luid da*no* Cu C*hu*l*aind* in tres adaig. No 8876] sgrechat na geniti dó. Immacomsinitar dóib. Brútir a gai & bristir 8877] a sciath & rebthair a étach immi. & nos curat & nos traethat inna 8878] geniti hé. Amein a Cu C*hu*l*aind* or Láeg. a midlach thruag. a siriti 8879] lethguill dochóid do gal & do gaisced in tan ata urtrochta not 8880] malartat. síarthar co urtrachta im Choin C*u*l*aind* andaide & imsoi 8881] cusna húathaib & nos *cer*band & nos bruend iat combo lán in glend 8882] día fulriud. Dobeir iarom bratgaisced a muntiri leis & imsoi co tech 8883] Samera cona choscur co airm i mbátar a muinter. Ferais Samera 8884] faelti fris conid andaide asbert --- p.269 > > 8885] *.r.*1. Ní dlig comraid curamír > > 8886] ferba *.i. bó* > brachtchi *.i. methi* brothlochi > > 8887] sceó *.i. acus* > mátai *.i. mucci* moogthi > > 8888] tre banna miach tortaide *.i. bairgen* > > 8889] fri i*n*mescad cóemchóecat > > 8890] fri Coin C*u*l*aind* clothamra. > > 8891] is cú ferna fodluigthe > > 8892] is bran carna comramaig. > > 8893] is torc tren hi fothugud > > 8894] traithaid nerta lochnamat > > 8895] am*al* aed *.i. > tenid* tria fithicén. > > 8896] is cú othair érEmna > > 8897] is menmarc ban búaignigi. > > 8898] is fland tedma tromchatha > > 8899] méti cénid chocerta > > 8900] nachasella sithethar > > 8901] Cim *.i. cís* a > Fresib frithbera. > > 8902] bati Longbaird loingsigther. > > 8903] is culmaire *.i. is > cairptech* bolgadan. *.i. dar > berna* > > 8904] is crú fechta *.i. > badb* modcernae. > > 8905] is gnoe *.i. > ségda* grianna gelfini > > 8906] cid dó arbad chutrummus > > 8907] fri Lóegairi leoairrbi > > 8908] l^ fri Conall clothriatha. > > 8909] Cid dond Émir úanfebli. *.i. foltchain* > > 8910] nachasáil in nertnuadat *.i. in ríg* > > 8911] ría n-andrib án ardUlad > > 8912] no chinged ind ollbrigach > > 8913] hi Tech medrach Midchúarda > > 8914] conid de imrordaimse > > 8915] a chomraind ni dlig.ni dlig c*omraind*. > 8916] Is í mo brethsa dúib tra for se in cur*admir* do Choin C*hu*l*aind* & 8917] tús dia mnaí ría mnaib Ul*ad*. & a gaisced úas gaisce{folio 109b}daib caich 8918] cenmotha gaisced Conchobair. 8919] Lotár dó iar tain co tech Ercoil. ferais*id*e faelti friu. Feótar 8920] and ind aidchi sin. Fúacrais Ercoil comlond dó féin & dá eoch forro. 8921] Luid Loeg*aire* & a ech na n-agid Marbais gerran Ercoil ech Loeg*airi*. 8922] Fortamlaigid Ercoil for Lo*e*g*aire* fessin & teciss*id*e remi iss *ed* conair 8923] rod ngab do Emain dar Ess Ruaid. & iss *ed* ruc leis tásc a muintiri --- p.270 8924] do marbad do Erc*oi*l. Luid da*no* Conall fón cumma cetna hi teced 8925] remi iar marbas a eich do gerrán Ercoil. Iss *ed* dolluid Conall dar 8926] Snám Ráthaind do saichtin Emna. Ro báided da*no* Ráthand gilla 8927] Conaill and sin isind abaind conid de ita Snám Rathaind o sin ille. 8928] Marbais in Líath Macha im ech Ercoil & nos cengland Cu 8929] Chul*aind* Erc*oi*l fessin i ndíaid a charpait leis co ránic Emain Macha. 8930] Luid tra Buan ingen Samera for lorc na tri carpat. Atgéoin slicht 8931] fonnaid Con C*u*l*aind* fo dáig nách sét cumung no théiged no chlaided 8932] na muru & no fairsinged. & no linged dar bernadaib. Ro lebling 8933] ind ingen trá léim n-úathmar ina diaidsium for furis in charpait co 8934] n-ecmaing a tul immon n-all combo marb de conid de ainmnigth*er* 8935] Úaig Búana. In aim tra ráncatar Emain Conall & Cu C*hu*l*aind* iss 8936] and ro bas oca caíniud and ar bá derb leó a mmarbad. iar mbreith a 8937] tásca do Lóegairi leis. Adfíadat iaron a n-imtechta & a scéla do 8938] Choncob*ur* & do mathib Ulad olchena. Bátár im ind errid & ind 8939] láith gaili olchena oc toibeim for Láegairi. don badbscel ro innis o 8940] chelib conid and asbert Cathbath. inso sís > > 8941] *.r.*1. Dimbúaid sceóil > > 8942] fartbi ecland > > 8943] la borg dubaithech > > 8944] dorar *.i. dochur* dusi > *.i. trenfer* la henechgris > > 8945] rúanad roUlad. > > 8946] Ní má rulaid > Lóeg*aire* > > 8947] cosnam cirt curadmír > > 8948] iar ndorair a badbscélai. > > 8949] is Cu Cul*aind* dligetar > > 8950] arróet caincomram búadErcoil > > 8951] cenglathar err thréntnuthach > > 8952] i ndiaid erri óencharpait. > > 8953] ni chelat a márgnima > > 8954] adrollat *.i. innisit* > a mororgni. > > 8955] is err threntairpech > > 8956] is cur caín cathbúadach > > 8957] is glond catha comramaig. > > 8958] is mortcend do ilslúagaib. > > 8959] is ríatai di rathbriugad. > > 8960] is tríath tailc tnuthgaile. > > 8961] conid de imrolaimse > > 8962] comraind curadmiri fris > > 8963] is dimbúaid sceoil.s*ceoil* > 8964] --- p.271 Ro ansat ind óic día n-imratib & dia radsechaib. Rosoich iarom 8965] co praind & co tomaltus dóib. & iss é Sualdaim m*a*c Roig athair Con 8966] Culaind fessin fo frithaig Ultu ind aigchi sin. Ro linad iarom ind 8967] Aradach dabach Conchob*air* dóib. Dobretha a cuit im inna fíadnaisi 8968] iar sudiu & tíagait na randairi dia raind. {folio 110a}La sodain ro gabsat ind 8969] randaire in curadmir asin raind ar thús. Cid ná tabraid in caur*admir* 8970] ucut ar Dubtach Dóeltengad do churaid úrdalta úair ní thudchatar in 8971] tríar ucut o ríg Crúachen can chomartha nderb leó do thabairt in 8972] cur*admire* do neoch díb. 8973] Affraig Loeg*aire* Bu*a*d*ach* la sodain & túargaib in cuach cred*uma* & 8974] én airgit fora lár. is limsa in caur*admir* for se & ní chosna nech frim 8975] hé. Nibá lat for Conall C*ernach* ní hinund comartha tuscam lind. 8976] Cuach cred*uma* thucaisiu cu*ach* findruini im thuc*us*a. is réil asind ed 8977] fil etorro conid limsa in caur*admir*. Nibá la nechtar dé et*ir* for Cu 8978] C*hu*l*aind* & atafraigs*id*e la sodain & asbert. Ní tucsaid comartha 8979] tairces chur*admir* dúib for se acht nirb áil don rig & don rigain cusa 8980] rancaibair tullem ecraiti frib a tind hi tend. Ni mó da*no* a cin frib ol 8981] se indás na tucsaid úadib. Bid limsa im for se in cur*admir* úair is mé 8982] thuc comartha suachnid sech cach. 8983] Tanócaib súas la sodain in cuach ndercóir & én do liic logmair 8984] fora lár & cutr*um*ma a dá sula do dracoin conid n-acatár mathi Ul*ad* 8985] uli im Concob*ar* m*a*c Nessa. Is mesi iarom for se dlig*es* a caur*admir* 8986] acht m*an*i brist*er* anfír form. Cotmidem uli ol Co*ncho*b*ar* & Fergus & 8987] ol mathi Ul*ad* olchena. is let a caur*admir* a breith Ail*ella* & Med*ba*. 8988] To*n*g*u* a toi*n*g*es*th*uath* for Loeg*aire* & for Conall C*ernach* ni 8989] cúach cen chreic dait in cúach thucais an ro boí di sétaib & mainib it 8990] selbae iss *ed* doratais airi do Ail*ill* & do Me*i*d*b* ar na ructha do bag it 8991] cend. & ná tarta in caur*admir* do neoch aili di bélaib. To*n*g*u* a 8992] toi*n*g*es* mo th*uath* for Conall C*ernach* níbá breth rucad and & 8993] nibá lat in cur*admir*. Cotnerig cach díb diaraili la sod*ain* cusna 8994] claidbib nochtaib. Tothaet Concob*ar* & Fergus et*ur*ro iar sudiu. 8995] tollécet a lláma sís fó chétóir & doberat a claidbi ina trúallib. Anaid 8996] ol Sencha denaid mo ríarsa. Dogenam or iat. Eircid co Budi m*a*c 8997] mBain for se coa áth & dogéna for mbrethugud. 8998] Lotar iarom a tríur churad co tech mBudi & asfíadat dó a toisc & 8999] a n-imresain immá tudchatar. Nách dernad etercert dúib hi Cruachain 9000] Aí la hAilill & la Meidb ol Budi. Dorigned om for Cú C*hu*l*aind* & ní 9001] daimet ind fir út fair eter. Ni didemam om oldat ind fir aili ar ni 9002] breth et*ir* aní rucad dún. ni ha*n*sa do nách aili for mbrethugud da*no* 9003] ol Budi. in tan na hantai for cocertad Medba & Ail*el*l*a*. Ata lim for 9004] Budi nech folimathar for mbrethugud .i. Úath m*a*c Imomain fil oca --- p.272 9005] loch. Dó dúib iarom dia saichthin & dogena for cocertad. {folio 110b}Fer 9006] cumachta mori da*no* in tUath m*a*c Imomain sin no dolbad in cach 9007] richt ba halic leis & no gniad druidechta & certa commain. Ba sé sin 9008] da*no* in siriti on ainmnigth*er* Belach Muni in tSiriti. & is de atberthe 9009] in siriti de ara met no delbad i n-ilrechtaib. 9010] Rancatár iarom co Úath coa loch & fíadu o Budi leó. Atfíadat 9011] iarom do Úath aní má tudchatar día saigthin. Asbert Úath fríu nod 9012] lemad a mbrethugud acht co ndaimtis nammá fora breith. Fodémam 9013] or iat. Fonaiscid forro. Atá cennach limsa for se & céb é uabsi 9014] comallas frimsa hé bid hé beras in curadmír. Cinnas cennaig sin for 9015] siat. Bíail fil limsa for se & a tabairt i lláim neich uaibsi & mo chend 9016] do béim dímsa indiu & mesi dia béim desium i mbárach. 9017] Asberat im Conall & Loeg*aire* na dingentais in cennach sin ar ni 9018] boí occosom do chumachta a mbith beó iarna ndichennad acht m*an*i 9019] rabi ocasom. Obbsat iarom fair Conall & Loeg*aire* in cennach sin. 9020] cíatberat araili libair ci nd*ern*sat cennach fris .i. Loeg*aire* do beim a 9021] chind de in cétla & a imgabáil dó & Conall día imgabail ón mud 9022] chetna. Atbert im Cu C*hu*l*aind* co ndingned cennach fris dia tuctha 9023] dó in cur*admir*. Atbertsat im Conall & Loeg*aire* co leicfitis dó in 9024] cur*admir* dia nd*er*nad cennach fri Úath. Fonaiscid Cu *Chu*l*aind* 9025] forrosom cen cur*admir* do chosn*a*m dia ndernad cennach fri Uath. 9026] fonaisccitsium fairsium da*no* a dénam in cennaig. Dobeir Uath a 9027] chend forsin lic *.i. iar cor dó brechta hi fáebur i*n* bélae* do Choin C*hu*l*aind* & dounsi Cu C*hu*l*aind* béim da 9028] bíail féin do co topacht a chend de. Luid íarom fon loch uasib & a 9029] bial & a chend na ucht. 9030] Tic íarom ara barach dia saichtin & no sinithar Cu C*hu*l*aind* dó 9031] forsin licc. Tairnid fo thri in mbial fora mu*n*él & a cúl rempi. Atrai 9032] a Cu *Chu*l*aind* for Úath rigi láech nEr*end* duit & in cur*admir* cen 9033] chosn*a*m Lotar dó a triur churad co hEmain iar tain & nir daimset 9034] ind fir aili do Coin C*hu*l*aind* in breth rodnucad dó. Boí in t-imcosn*a*m 9035] cetna beius imón cur*admir*. Ba si comairli Ul*ad* forro da*no* a cur do 9036] saigid Con Roí dia mbrethugud. Fáemitsium da*no* ani hisin. 9037] Dollotar iar sin sin matin arna bárach a triur churad co cathraig 9038] Con Roí .i. Cu Cul*aind* & Conall & Loeg*aire*. scorit a ca*i*rp*tiu* i ndorus 9039] na cath*rach* iar sin & tiagait isa rígthech & ferais faelti móir friu 9040] Blathnat ingen Mind ben Con Roi m*ei*c Dáiri & ní rabi Cú Roí hi fus 9041] ara cind ind aidchi sin & rofit*ir* co ticfaitis. & foracaib comarle lasin 9042] mnaí im réir na curad co tísad dom turus dia ndechaid sair hi tirib 9043] Scithiach fó bith níro derg Cu Ruí a claid*eb* i nErind o ro gab 9044] gaisced co ndeochaid bás. & ni dechaid bíad nErend inna béolu --- p.273 9045] cein ro mboí ina bethaid. {folio 111a}**[[M](#M)]** o roptar slána a secht mblia*dna*. úair 9046] niro thallastar a úaill nach a allud nach a airechas nach a 9047] borrfad nách a nert nach a chalmatus i nErind. Boí im in ben 9048] día réir co fothrocud & co folcud & co lennaib inmescaib & 9049] co ndérgodaib sainamraib comtar budig. 9050] O thánic dóib iar*om* co dérgud asbert in ben fríu iar sudiu 9051] cach fer díb a aidchi do fairi na cathrach co tissad Cú Ruí. 9052] & da*no* or si is amlaid atrubairt Cú Ruí a fari dúib iar n-aesaib. 9053] Cipé aird do aidib in domain tra i mbeth Cui Rui dochaíneth 9054] fora chat*r*aig cach n-aidchi combo demithir bróin mulind conna 9055] fogbaitha a ddorus do g*ré*s iar fui*n*ud ng*re*ne. 9056] Luid iar*om* Loeg*aire* Bu*adach* dond faire in chétaidche úair 9057] is hé ba sinser dóib a tríur. Ro boí isin tsudiu faire iar sudiu 9058] co dered na haidche co *n*n-aca in scath chuci aníar rodarc a 9059] sula co fota dond farrci. Ba dímór & ba grainni & ba úathmar 9060] laiss in scáith ar indar lais rosiacht co rrici ethíar a arddi & bá 9061] fodeirc dó folés na farrci foa gabul. Is amlaid tánic a doch*um* 9062] & lán a da glac lais do lommánaib darach & ro boí eire cuinge 9063] sesrige i*n* cech lomchrund díb acus nir aith*er*racht béim do bun 9064] chraind díb acht óenbéim co claid*iub* Tolléci gecán díb fair. 9065] leicthe Loeg*aire* secha. Cóemcloíd fó di nó fó thrí & ní ránic 9066] cnes ná scíath do Loeg*aire*. Tolleci Loeg*aire* da*no* fairseom 9067] gai & ní ránic hé. 9068] Rigidsom a láim co Loeg*aire* iar suid*iu*. Boí tra dia fot 9069] na lamae co rroacht tar na teóra fuithairbe ro bátár et*ur*ro ocond 9070] imdíburcud conid iar sodain ro gab ina glaic Cíarbo mór 9071] & cíarbo airegda tra Loeg*aire* tallastar i n-óenglaic ind fir 9072] dodfánic feib thallad m*a*c bliad*na* & cotnomalt et*er* a di bois 9073] iar sudiu am*al* tairidnider fer fidchilli for tairidin. Tráth ba 9074] lethmarb iar*om* ind innas sin tolléci aurchor de la sod*ain* tar 9075] cathir ammuig co mboí for ind otruch i ndorus ind rígthige 9076] & nír oslaiced in cathir and et*ir*. Doruménatár ind fir aile 9077] tra & muinter na cath*rach* uli ba léim ro leblaingseom tarsin 9078] cath*raig* ammuich día fácbail forsna feraib aile. 9079] A mbátár and co deód laí co trath na faire. Luid Conall 9080] Cer*nach* issa sudiu na fari úair ba siniu oldás Cu Ch*u*l*aind*. 9081] Fó n-innas cétna da*no* am*al* forcóemnacair do Loeg*aire* uli ind 9082] adaig thússech. In tres adaig da*no* luid Cu C*hu*l*aind* isi*n* sudi --- p.274 9083] fari. Ba sí sin tra adaig ro dálsat na trí Glais Sescind Úairbeoil. 9084] & tri Búagelltaig Brég. & tri m*ei*c Dornmair Cheóil do orgain 9085] inna cathrach. Ba sí da*no* adaig ro boí hi tairngire don pheist 9086] ro boí isind loch hi farrad na cath*rach* fordiuglaim lochta in 9087] phuirt uile et*er* daíne & indile. 9088] Buí Cu C*hu*l*aind* tra oc frithaire na haidche & bátar míthurussa 9089] imda fair. {folio 111b} Tráth bá medon aidche dó íarom co cúala 9090] in fothrond chuci. Alla alla for Cu C*hu*l*aind* cía fil alla mástat 9091] carait conná'musnágat mastat námait co'mmosralat conggairet 9092] gairm n-amnas fair la sodain. Conclith Cu C*hu*l*aind* forro 9093] iarom conid a mmárb tarraid tal*main* a nónbur. Ataig in cendáil 9094] occo isin sudi faire mod nad mod i ndesid inna sudiu. Conggair 9095] nonb*ur* aile fair. Ro marb trá na tri nonboru fóa n-innas cétna 9096] co ndernae óencharnd díb et*er* cendail & fodbu. 9097] Am*al* ro mboí and iar sudiu co dered na haidche & ba scíth 9098] & ba torsech & bá mertrech co cúala c*u*mgabáil in locha i n-airddi 9099] am*al* bid fót*r*ond farrci dimóre. Ni fordámair trá a bruth cach a 9100] raba di mét a th*ur*se cen techt do descin in delmae móir rochúala. 9101] Co n-acca in comerge dorigni in pheist. Dóig leis da*no* ro boí 9102] .xxx.cha cubat inne uasind loch. Tosnúargaib súas iar sudiu 9103] isin n-aer & ro leblaing dochom na cathrach. & adrolaic a beólu 9104] co ndechsad óen na rígthige inna cróes. 9105] Foraithm*en*atharsom la sodain a foramcliss & lingthi i n-ardi 9106] corbo lúathidir rethir fuinnema imón peist immá cuaird. Íadaid a 9107] dá glaicc immá brágit iar suid*iu* & ro rigi a láim co rrici ina cróes 9108] co tóerbaig a cride este. condarala úad for tal*main*. co torchair 9109] béim n-asclaing don pheist asind aér co rabe for lár. Imbeir 9110] Cu Ch*u*l*aind* in claid*eb* fuirre co nderna minmírend di & dob*eir* 9111] a cend co rabi oca isin tsdudi faire ocon chendail aile. 9112] Tráth ro mboí and iar suid*iu* oss é aithbriste tróg isin dedoil 9113] na maitne co n-acca in scáth chuci aníar dond arrci .& r. 9114] Bid olc ind adaig ol se. Bid messu daitsiu a bachlaig ol 9115] Cú C*hu*l*aind*. La sodain tolléci gégán díb fair. Léicthi 9116] Cu Ch*u*l*aind*. Coemcloíd fó dí nó fó thri & ni r*anic* cnes na 9117] scíath do Choin C*hu*l*aind*. Tolléci Cú C*hu*l*aind* gai fairseom 9118] da*no* & ni r*anic*. Rigidsom a láim co Coin C*u*l*aind* iar suid*iu* 9119] día gabáil ina glaic am*al* ro gab na firu aile. Focheird 9120] Cú C*hu*l*aind* cor n-íach n-eirred de la sodain & forathm*en*adar --- p.275 9121] a foramclis & a claid*eb* nocht úasa mulluch corbo lúathithir 9122] fíamuin oss é etarbúas imbi imma cúaird conid derna rothbúali de. 9123] Anmain i n-anmain a Chu Ch*u*l*aind* or se. Tabar mo thri 9124] drindrosc dam da*no* ol Cu C*hu*l*aind*. Rot bíat ol se feib dothaíset 9125] latt ai*n*áil. Ríge laech nEr*end* dam on trath sa & in caur*admir* 9126] cen chosnam frim & tús dommo mnaí ría mnáib Ul*ad* uli do 9127] g*ré*s. Rot bia ol se la sodain fó chetóir. Ní fitir cía arlaíd úad 9128] inti ro boí oca acallaim. 9129] Immorádi inna menmain iar suid*iu* a lléim dochúatár a áes 9130] comtha tarsin cath*raig* ar bá mór & bá lethan & bá hard a lléim. 9131] Ba dóig laisseom tra combad ó lémum dochúatár ind laith 9132] gaile tairse. Dammidethar fá dí día lémaim & forémid. Mairg 9133] dorumalt a n-imned dorumaltsa custrathsa imma caur*admir* 9134] ol Cu C*hu*l*aind* & a techt úaim la féimmed ind lemme dochúatár 9135] ind fir aile. Bá sí tra báethir dogéni Cu C*hu*l*aind* ocna imratib 9136] se {folio 112a} no cinged fora chúlu etarbúas fot n-aurchora on cathraig. 9137] Docinged da*no* etarbúas dorisi asin baliu hi tairis*ed* co mbenad 9138] a thul cind frisin cath*raig*. No linged da*no* i n-arddi in fecht 9139] n-aile combo foderc dó aní no bíd isin cath*raig* uli. No theiged 9140] da*no* in fecht n-aile isin tal*main* connici a glún ar thr*um*mi a 9141] brotha & a neirt. In fecht n-aile da*no* ní thíscad a drucht do 9142] rind ind feóir ar demni ind aicnid & lúthige ind láthair & méit 9143] na gaile. Lasin n-adabair & lasin siabrad ro síabrad immi. 9144] Fecht n-óen and cingthiseom tarsin cathraig ammuig co rrabi 9145] thall i mmedón na cath*rach* i ndorus ind rígthige. Atá inad a 9146] da t*r*aiged isind lic fil for lár na cath*rach* bale i rrabi imdorus 9147] ind rígtaige. Téit isa tech la sodain & tolléic a osnaid. 9148] Is and asbert Bláthnat ingen Mind b*en* Con Roí. Ní hosnad 9149] iar mbebail ém or si is osnad iar mbúaid & coscor. Rofitir ingen 9150] ríg Insi Fer Falga trá a ndo doraid tarraid Coin Cul*aind* isind 9151] aidchi sin. Nírbo chían da*no* iar sin co n-accatár *Coin* Roí 9152] chucu isa tech & bratgaisced na trí nónbor ro marb Cu Cul*aind* 9153] laiss & a cindnu & cend na bíasta. Asbert la sodain iar cor na 9154] cendaile de asa ucht for lár in tige. Ba gilla comadas or se do 9155] faire duine ríg do g*ré*s in gilla sa ata chomrama óenaidche so ule. 9156] Aní immá tudchaibair imresain ol se imma caur*ad*mír is la 9157] Coin C*u*l*aind* íar fírinne ar bélaib óc nEr*end* uile hé. Cia beth --- p.276 9158] nech bas chalmu and or sé ní fil rosía lín comram friss. Is í 9159] breth ruc Cu Ruí doib iar suid*iu* in caur*admir* do Coin C*hu*l*aind* 9160] & lathus gaile Góedel uile & tús día mnaí ría mnaib Ul*ad* uile 9161] hi tech n-óil. & dobert .uii. cumala di ór & airg*et* dó i llúag in 9162] gníma óenaidchi dodrigni. 9163] Celebrait iar suid*iu* do Choin Ruí & dollotar co ndemetár 9164] Emain Mach*a* a tríur ria ndeód laí. Tráth tánic dóib iar suid*iu* 9165] co roind & dáil ro gabsat na rannaire in caur*admir* cona 9166] fodai di lind riasind roind co rrabi ocaib for leth. Is derb 9167] lind tra or Dub*thach* Dóeltenga ní fil imchosnam lib innocht 9168] immá caur*admir*. rolámair brethugud dúib intí ráncaibair. 9169] Asbertatar in fíanlach aile fri Coin C*u*l*aind* iar suid*iu* ní thardad 9170] in caur*admir* do neoch díb sech a chéli. Mád in ra brethaigestar 9171] im Cú Ruí dóib a tríur ní ardamair ní de et*ir* do Choin C*hu*l*aind* 9172] o rancatar Em*ain* Maca. Asbert Cú C*hu*l*aind* la sodain nárbu 9173] santach fair caur*admir* do chosnam et*ir* fo bíth nárbu mó a 9174] solod dontí día tibertha hé oldás a dolod. O sin níro rannad 9175] caur*ad*mír and co tánic cennach ind rúanada i nEm*ain* M*acha*. ### 9176] Cennach ind ruanada inso 9177] Fecht n-and do Ul*taib* i nEm*ain* Macha iar scís óenaig & 9178] cluchi. Dolluid Con*cho*b*ar* & Fergus m*a*c Róig & mathi Ul*ad* 9179] olchena asin cluchemaig ammuig co nde{folio 112b} *in Dei no*m*ine amen*setar thall isin Craebrúaid 9180] Conchob*air*. Ní rabi Cu C*hu*l*aind* and na Conall 9181] Cer*nach* na Loeg*aire* Bu*adach* ind aidchi sin. Batár im formna 9182] lath ngaile fer nUl*ad* olchena. Am*al* ro bátar and trath nóna 9183] deód laí co n-accatar bachlach mór forgrainne chucu isa tech. 9184] Indar leó ní rabi la Ultu láth gaile rosassad leth méite fair. 9185] Bá úathmar & bá granni a innas in bachlaig. Senchodal fría 9186] chnes & brat dub lachtna imbi. & dosbili mór fair méit gamlías 9187] hi tallat .xxx.ait ngamna. Súili cichurda budi inna cind méit 9188] chore rodaim cechtarde na dá sula sin fria chend anechtair. 9189] Remithir dóit láma neich aile cach mér día méraib. Cepp ina 9190] láim chlí rraibe ere .xx. cuinge do damaib. Bíail ina láim 9191] deis i ndeochatár tri .lll. bruthdamna. Buí feidm cuinge sesrige 9192] ina samthaig. no thescbad finna fri gaith ar altnidecht. --- p.277 9193] Dolluid fond écosc sin co rrabi inna sessom i mbun na gabla 9194] ro boí hi ciund tened. In c*um*ce in taige duit ale or Dub*thach* 9195] Dóeltengad frisin mbachlach in tan nád fagbai inad aile and. 9196] acht beith i mbun na gab*la* m*an*id caindleóracht in tige as áil 9197] duit di chosnam acht namá bid mó bas loscud don tig oldás 9198] bas suillse don tegluch. Cid hé mo dán da*no* bes cotmidfid*er* 9199] cach a bé dim airddi combad coit*chenn* a suillsi don tegluch & 9200] connábad loscud don tig. 9201] Acht namá or se ni hé mi dan do g*ré*s atát dána lim chena. 9202] Aní día tudchad cuingid im ol se nocon fúar i nÉrind nach i 9203] nAlpain nach i nEoroip l^ i nAffraic l^ i nAssia co G*re*cia & 9204] Scithia & Insi Orc & Colomna Ercoil & Tor mBregoind & Insi 9205] Gáid nech no chomollad fir fer frim imbi. Úair roucsaidse for 9206] nUl*taib* or se do slúagaib na tíri sin ule ar grain & greit & 9207] gaisced. ar airechas & uaill & ordan. ar fírinne & féle & febas. 9208] Fagabar uaib óenfer chomallas frimsa in ceist immá tú. 9209] Ni cóir ém enech cóicid do brith or Fergus m*a*c Róich araí 9210] óenfir do thesbaid díb oc denam a n-enig. & bes nipe nessu éc 9211] do suid*iu* oldás daitsiu. Ní oca imgabail sin da*no* atúsa ol se. 9212] Finnamár da*no* do cheist ol Fergus mac Róig. Acht cor 9213] damthar fír fer dam ol se atb*ér*. Is cóir fír fer do chomollod 9214] im or Sencha m*a*c Ail*el*l*a* ar ní fír fer do slúag mór muinterda 9215] brisiud for óenfer n-anaichnid et*ur*ro & bád dóig lind da*no* ol 9216] Sencha mád costrathsa fogebthá óenfer dotdingbadsu sunna. 9217] Facbaim Concob*ar* fri láim ol so dáig a rige & fácbain Fergus 9218] m*a*c Róig dáig a cotéchta & cipé díb or se lasim sétar cenmothá 9219] in dis sin. Táet co tallursa a chend de innocht & co talla [*gap: chasm in MS/extent: 5 leaves*] --- p.278 9220] Siaburchapat Con Culaind inso ------------------------------------ 9221] DOLLUID Patraic do Themraig do erail c*r*eitme for ríg 9222] nErend .i. for Loegaire m*a*c Néill ar is eside ba rí Her*end* 9223] ind inbaid ar ni chretedsidé in Comdid ciano p*r*idcaide dó. 9224] Asbert Loeg*aire* fri Pat*raic* noco chretiubsa duitsiu nách do 9225] Dia nó coro dusce Coin Cul*aind* damsa fó míadamla feib 9226] adfíadar i scelaib conid n-acur & conid n-arladur ar mo bélaib 9227] sund is iar sain no cretiubsa duitsiu. Is folaith do Dia aní sin 9228] ol Pat*raic*. 9229] Tic techtaire iarom on Chomdid co Pat*raic* co tairistis co 9230] arna bárach for dua na rátha .i. na Temrach & ticfad Cu 9231] Chul*aind* a ndoch*um* and. Is iar sin iarom luid Lóegaire do 9232] acallaim Pat*raic* iar taidbsin Con Culaind dó ina charput. 9233] Asbert Pat*raic* fri Loeg*aire* innut tarfás ní. Domarfás im 9234] for Loeg*aire* & nim thá cumac día aisnéis mani sénasu & mani 9235] chosecra mo gin. Ni senubsa ol Pat*raic* do ginsu conom raib 9236] mo ríar. arsénub im in n-aér dotháet as du ginsu co n-éc*is* in 9237] tadbsin tarfás duit. 9238] A mbása em for Loeg*aire* oc dul dar Fán in Charpait do 9239] Cnuc Síde in Broga hi Tulaig in T*ur*chomraic i mBruig M*ei*c 9240] ind Óc. Co n-acasa in gaíth n-úair n-aigidi am*al* chroísig dibroí 9241] bec nád ruc ar folt díar cennaib & ná dechaid triund fodesin co 9242] talmain. ro íarfacht in gaíth do B*en*én or Loeg*aire*. Asbert 9243] B*en*en frimsa is í gáeth iffir*n*d insain iarna oslucud ría Coin 9244] Cul*aind*. Co n-accamár iarom in tromchíaich máir doléic fornd. 9245] Ro iarfachtsa da*no* do B*en*én in tromchiaig sin. asbert B*en*én 9246] bátar anála fer & ech immandeochatar in mag ríam. Co 9247] n-acamar iarom in feóchúni mair uasund túas. Ba lán in tír di 9248] sudib & ba het*er* nélaib nime bátár ara n-airde. Ro iarfacsa do 9249] B*enén* aní sin. Asbert B*enen* batar fóit a c*r*uib na n-ech bátár 9250] fó charput Con Cul*aind*. 9251] A mbámmár and iar sain co n-acammar fúatha na n-ech 9252] triasin ciaich & na fer isin charput solam arae apri hesi for ard 9253] síthbe sigidi eich doríadat séotu. Co n-accasa iarom in dá ech --- p.279 9254] commóra comaille acht nammá co sain delba & datha. comlúatha 9255] comchóri comgníma boslethna deslethna biruich ardchind 9256] agenmair gobchuíl dúalaig dénmecha dathálli tullethain forarda 9257] forána forbreca. At é cendbeca cruindbeca urarda aurderca 9258] aurgastai. Bruinni derga beólaidi sulgi slemna saitsidi sogabalta 9259] fégi fáeborda femenda cassmongaig cóiri caím casarcig broga 9260] forfuil ina díaid inétside da ndroch duba tarchise. Dá roth 9261] chóiri cóicrisi. Fertsi crúadi colgdirgi. Dá n-all n-aphthi 9262] n-intlasse. Síthbe findargit co fethan {folio 113b}findruine. Cuing 9263] dron dr*um*nech fororda. Pupall corcorda. Fortche uanide. 9264] Láech and isin charput sin súas máeldub demis fair for suidiu. 9265] Atá lim is bó roda lig. Súil glas bannach ina chind. Fúan 9266] corcorgorm im suide a cetoraib orgait óengil. Dulend dergóir 9267] fora bruinnib ro leth dar cechtar a dá gúaland. Léni gelchulpatach 9268] immi co nderginluth intlase. Claideb orduir*n*d 9269] i n-ecrus sésta fora slíastaib. Manaís lethanglas for c*ru*nd 9270] miding ina láim. Foga fogér fóbartach ina farrad. Scíath 9271] corcorda co comrod argit co túagmílaib óir úasa díb n-imdadaib. 9272] Atá limsa bá frass do nemannaib ro lád ina chend. Dubithir 9273] leth dubfolach cechtarde a da brúad. Deirgithir partaing a beoil. 9274] Ara ara bélaib isin charput sin araile forseng fánfota forbrec. 9275] falt forchas forruad fora mulluch. Gipne findruine fora étan nád 9276] léiced a folt fó agid. Cuache de or fora díb cúalaid hi taircellad 9277] a falt. Coichline ettech immi co n-aurslocud ara dib n-ullennaib. 9278] Bruitne di dergór ina láim. dia tairdellad a eochu. Dóich limsa 9279] bad hé Cu Chul*aind* & Lóeg a ara no beth and & Dub Sainglend 9280] & Liath macha. no beth fón charpat. 9281] In creti Dia fodechtsa a Loeg*airi* ol Pat*raic* úair dodeochaid 9282] Cu Chulaind dot acallaim. Mása é Cu Cul*aind* atconnarc is 9283] garit limsa ro boí ic comaccallaim. Is folaid Dia ol Pat*raic* 9284] mas éseom ro boí and dorega dot acallaimsiu afrithisi. 9285] A mbátár and iar sin co n-accatár in carpat isin mag a 9286] ndoch*um* cona díb n-echaib & Lóeg m*a*c Ríangabrat ina 9287] farradnacht & Cu Chul*aind* ina erredacht. Secht cles lí ani 9288] fichet úasaib etarbúas. Tairmcles nónbair .i. cles cait & cles 9289] cúair. Cless daire. Dallchles n-eóin. léim dar neim. & 9290] dergfilliud erred náir. & gai bolga. & baí bresse. & bruth ngéine. --- p.280 9291] & sían churad. & rothchles. & fáeborchles & ubullchles. & torandchles. 9292] & dréim fri fogaist. & dirigiud creitte fora rind & fonaidm 9293] níath náir. & táithbéim. & béim co fomus. Immasleig cach la 9294] b*eir*t immin n-araid gabáil na n-ésse biid uasaib & análaib. 9295] Dolluid Cú Cul*aind* do acallaim Pat*raic* & bennachais dó. 9296] is and sin asrubairt. > 1. 9297] Ateoch a nóem Pat*raic* > > 9298] itt arrad iteó. > > 9299] romucca lat ch*r*etmecho > > 9300] hi tírib na mbeó. > 9301] Creit do Dia & do náem Pat*raic* a Loeg*aire* ná túadaig tond 9302] talman torut ar ní síabrae rodatánic is Cú C*hu*l*aind* m*a*c Sóalta 9303] ar is bith cach rúanaid recht ná talam cach ciúin celar cach 9304] triúin {folio 114a}talam cach naib nem ar is dord síabrai cen midsiu 9305] is bith cáich ar úair immáredisiu. Boí Cu Chul*aind* ina thost 9306] & ni arlasair Loeg*aire*. Cía rét Brega a Loeg*airi* cia suides 9307] a fantu. Cia aires a n-áthu. Cía aithet a mna. Cia charat 9308] a n-ingena. Ced duitsiu & damsa or Loeg*aire* a n-iarfaigids*id*e. 9309] Ro boí tan a Loeg*airi* bá messe immátheged immatimchellad immidamthellech. 9310] Ba mesi alau cúrad cartais glonnaib arddaib 9311] immanaigtís ro boí tan a Loeg*airi*. Ba messi dothéged a marg*re*ssa 9312] noruíned a márcongala. Bá messi in Cú Chul*aind* 9313] cathbúadach gnússachtach gesechtach rigderg roíglethan rogellach 9314] no bíd ar Maig maínech Murthemne. Creit do Día & do 9315] Phat*raic* a Loeg*airi* ar ní siabrai dotánic acht Cu Chul*aind* 9316] m*a*c Soalta. Mássa Chú fil and or Loeg*aire* adfét dúnd día 9317] márgnímaib. Ba fír són a Loeg*airi* or Cu C*hu*l*aind*. 9318] Bassa collid giallasa i n-airitin átha mo thúath. Basa 9319] balcbémnech for níathaib & mórslúagaib. Imréidindsea a 9320] nggraige senlúatha mo námat isnaib lúac*r*achaib lánaib co 9321] fagbaindse a n-eltae beómarbae isnaib slébib iar n-ardbiu 9322] a comlund comardae na fer no bítís foraib. 9323] Manus fil samlaid na gnima sin feib adrímiu batár gníma 9324] erred latsu níptar gníma con. 9325] Bá fír són a Loeg*airi* ol seseom. Nipsa chúsa gabála lis. 9326] Basa chúsa gabála uis. Nipsa cháusa cruib i n-aurchaill. 9327] Bása chúsa comnart do chomlond. Nipsa cháusa imlomtha --- p.281 9328] fuidell. Basa chausa tairbe buden. Nipsa causa ingaire gamma. 9329] Basa cháusa ingaire Emna. 9330] Manus fil na gníma sain feib dodrímiseo bátár gníma erred 9331] latso. 9332] Bá fír són a Loeg*airi* ol Cu Chul*aind* bátar gníma erred 9333] limsa. Bása eirrsea. Bása aura. Bása ara carpait máir. 9334] Bása máeth fri maíthi. Basa imdenach frim tháir. Bása 9335] ennach mo námat. nipsa nemthenga mo c*r*ích. Bása chomrar 9336] cacha runi do andrib Ulad. Bása m*a*c la maccu. Ba fer la firu. 9337] Bá dim chusc asrarath. Basa maith frim aír. Basa ferr fri 9338] molad. 9339] Mása é Cu Chul*aind* fil and or Loeg*aire* adfét dún ní dona 9340] morgabthib ro gábi, Ba fír són a Loeg*airi* ol Cu Cul*aind*. > 1. 9341] Immáredindsea márgraige > > 9342] la Concobor crúaid > > 9343] bá i n-ailethúaith > > 9344] aslingind cach mbúaid. > 2. 9345] Ro clisius for analaib > > 9346] uasa uíb na n-ech. > > 9347] ro mmebdatár riumsa > > 9348] mórchatha cach leth. > 3. 9349] Ro brisius aurgala > > 9350] for triunu na túath. > > 9351] bá misi in caur claidebrúad > > 9352] iar sligi na slúag > 4. 9353] Ro brisius a fáeborchlessa > > 9354] for rindib a claideb. > > 9355] rosiacht a mórairgne > > 9356] ba tria daigte tened. > 5. 9357] Tairred n-aile dochúadussa a > Loeg*airi* > > 9358] acht ba sin úair. > > 9359] coro fer*us*sa márchatha > > 9360] fri Lochlaind atúaid. > {folio 114b} > > > --- > > p.282 > > 9. 9361] Araile láech and domárraidsi > > 9362] iar techt dam for sét. > > 9363] trícha cubat a ardai > > 9364] ba ed sin a mét. > 10. 9365] Iar sin ro selachsa > > 9366] iar nglés dún fo thrí. > > 9367] fochartsa a chend isin cath > > 9368] co torchair ín rí. > 11. 9369] Iar sin dorochratár > > 9370] ro thesbaid díb. > > 9371] secht cóecait cach óenchatha > > 9372] o ro gabthá a rrím. > 12. 9373] Is íar sin ro nenascsa > > 9374] foraib fora ndáil > > 9375] .uii. cét talland argait báin > > 9376] im secht .c. tallant óir > > 9377] bá sí sin in cháin > 13. 9378] Tairred dochuadusa a Loeg*airi* > > 9379] día lád hi tír Scaith > > 9380] dún Scáith and cona glassaib > íarn > > 9381] forurmius láim fair > 14. 9382] Uii. múir imón cathraig sin > > 9383] ba etig a dend. > > 9384] sonnach íarn for cach múr > > 9385] forsi*n* bátár nóe > cend. > 15. 9386] Dorse iarn for cach slis > > 9387] frimna > niro chosnoda. > > 9388] atacomcussa com láu > > 9389] condarrala i mbrosnacha. > 16. 9390] Buí cuithe isin dún > > 9391] lasin ríg adfét > > 9392] .x. nathraig doróemdatar > > 9393] dara or ba bét. > > > --- > > p.283 > > 19. 9394] Iar sin atarethusa > > 9395] cíar adbol a ndrong. > > 9396] co ndernus a n-ordnecha > > 9397] et*er* mo dá dornd. > 20. 9398] Tech lán do loscannaib > > 9399] dofarlaicthe dún. > > 9400] míla géra gulbnecha > > 9401] ro leltar im srúb. > 21. 9402] Bíastai granni dracondai > > 9403] cucund dofutitis. > > 9404] tréna a n-amainsi > > 9405] echdíli cíadcutís. > 22. 9406] Iar sin atarrethusa > > 9407] in tan bá fóm rois. > > 9408] cotamfoltsa comtar m*en*bacha > > 9409] eter mo dí bois. > 23. 9410] Baí coire isin dún sin > > 9411] lóeg na teóra mbó. > > 9412] .xxx. aige ina chroes > > 9413] nirbo luchtlach dó. > 24. 9414] Taithigtis in cairi sin > > 9415] bá mellach in bág. > > 9416] ní théigtis úad for nách > leth > > 9417] co fácbaitis lán > 25. 9418] Baí mór di ór & argut > and > > 9419] bá hamrae in fríth. > > 9420] dobirt in cori sin > > 9421] la ingin ind ríg. > 26. 9422] Na téora bai dobertamár > > 9423] ro snaidet a muir. > > 9424] ba here desi di ór > > 9425] la cách fora muin > 27. 9426] Iar tudecht dún forsin farci > > 9427] bá hadbol la túaith. > > 9428] báite fairind mo churaig > > 9429] lasin n-anfod crúaid. > > > --- > > p.284 > > 30. 9430] Iar sin immórousa > > 9431] gíarba gábud grind. > > 9432] nonbur cechtar mo dá lám > > 9433] xxx. for mo chind. *l^ > > > for mo druim* > 31. 9434] Ocht*ur* form díb slíastaib > > 9435] rom leltar dim churp. > > 9436] bá samlaid sain ro snausa in farrci > > 9437] co mboí isin phurt. > 32. 9438] An ro chesusa d'imned > > 9439] > a Loeg*airi* > > 9440] for muir & tír. > > 9441] bá ansa damsa óenadaig > > 9442] la demon *co n*-ír > 33. 9443] Mo chorpan ba c*r*ethnaigthe > > 9444] la Lugaid a búaid. > > 9445] roucsat demna m'anmain > > 9446] isin richis rúaid > 34. 9447] Immárubartsa in clétine > > 9448] gai bolgae do léir. > > 9449] ro bása i comchétbúaid > > 9450] fri demon hi péin > 35. 9451] Bá comnart mo gaiscedsa > > 9452] mo chlaideb ba c*rú*aid. > > 9453] domrimartsa in demon co n-óenmeór > > 9454] isin richis rúaid > 36. 9455] Ind ríg cosniat a rríge > > 9456] cía beit co mméit a mbrigi. > > 9457] ní cumcat ni la m*a*c nDé > > 9458] acht a cubatt i ndire. > 37. 9459] Slúaig Ulad im Chonchoba*r* > > 9460] calma i*n* coraid. > > 9461] iglet in de*m*nae > > 9462] i n-iffur*n*d at > brónaig. > > > --- > > p.285 > > 40. 9463] Acht in rí m*a*c Nessa > > 9464] arbáge ar m*a*c Maire. > > 9465] atát i pein iff(*r*ind) > > 9466] formna na lath ngaile. > 41. 9467] Bá mád tulad dot brethir > > 9468] > a Loeg*airi* > > 9469] fri Pat*raic* iarrid uair. > > 9470] conom thucadsa a hiffur*n*d > > 9471] conid dam**[[H](#H)]** sa a búaid > 42. 9472] **[[M](#M)]** Is búaid mór > di Góedelaib > > 9473] co clothar in slúag. > > 9474] cech óen chreitfes do Pat*raic* > > 9475] i nnim níbá trúag. > 43. 9476] Ceni cretindso a Loeg*airi* do Patraic > > 9477] na creitfet Ulaid. > > 9478] (a*n* ro ches*us*sa) do > imned > > 9479] bá mo t*ur*em. > {folio 115a} > 45. 9480] **[[H](#H)]** Iss > *ed* mo chosc do cach óen > > 9481] scarad fri peccad fri clóen > > 9482] cach óen cret*fes* do > Pat*raic* > > 9483] ragaid hi tír inna náem > 46. 9484] Cach m*a*c ríg rochluinethar > > 9485] di Ultaib i nHére > > 9486] creitted do Pat*raic* for rith > > 9487] bad mór a dene > 47. 9488] Dob*eir* b*enn*acht for > Pat*raic* > > 9489] f*or*ul a llín > > 9490] in cech óenaird i nHére > > 9491] a mbia a síl. > 48. 9492] Is búaid mór do Goedelaib > > 9493] no chluined in slóg > > 9494] cach óen creitfes do Pat*raic* > > 9495] for nim níbá tróg > > > --- > > p.286 > > 51. 9496] Is cian mór ó 'tbaltsa > > 9497] ropu mór in túath > > 9498] is cumachta mór domfuc > > 9499] ar cend inna túath > 52. 9500] Is cían scarsu fri eochu > > 9501] fri carpat foa lí > > 9502] is cumacta mór domuc > > 9503] am*al* atomchí. > 53. 9504] Ind eich seo a Loeg*airi* > > 9505] retha rith co mbúaid > > 9506] is Pat*raic* dodrathbeogastar > > 9507] condat e ata lúaith > 54. 9508] In carpat so atchisiu > > 9509] i ndegaid na n-ech > > 9510] is Pat*raic* ro c*ru*thaigestar > > 9511] conid hé as dech > 55. 9512] Cosind étuch cosinn arm > > 9513] cosin erriud clis > > 9514] is cían mór o atrubaltsa > > 9515] o ro scarus fris. > 56. 9516] In slúag mór donarrchomlais > > 9517] file foa lí > > 9518] nos mairfed Pat*raic* for rith > > 9519] connaptís bí. > 57. 9520] Dosraithbeoigfed aitherruch > > 9521] robad mór in band > > 9522] co mbetis i mbithbethaid > > 9523] ar bélaib na cland > 58. 9524] Atomchi a Loeg*airi* > > 9525] atomglaithe leir. > > 9526] m*an*i crete Pat*raic* > > 9527] biasu hi péin. > 59. 9528] Cid latsu bithbetho > > 9529] talman cona lí. > > 9530] is ferr óenfoc*r*aic i nnim > > 9531] la Cr*ist* m*a*c Dé bí > > > --- > > p.287 > > 62. 9532] Ateoch a nóem Pat*raic* > > 9533] it arrad nom theig > > 9534] romfuca lat chretmecho > > 9535] is tir immaréid.immar*edind*. > 9536] Creit do Dia & do nóemPat*raic* a Loeg*airi* arna tudaich tond 9537] tal*man* torut. Doraga niba cumtabairt m*an*i crete do Dia & do 9538] nóemPat*raic* ar ni siabráe dotanic is Cu C*hu*l*aind* m*a*c Soaltai. 9539] Ro fírad da*no* aní sin. dodeochaid tal*am* tar Loeg*aire* adfiadar nem do 9540] Choin Cul*aind*. Ro chreti trá Loeg*aire* do Pat*raic* iarom. 9541] Bá mór trá a cumachta do Pat*raic* .i. todúscud Con Cul*aind* íarna 9542] bith .ix. cét bliad*na* hi tal*main* .i. o flaith Conchobair m*ei*c Nessa iss 9543] es*id*e ro genair hi comgein fri Cr*ist* co dered flatha Loeg*airi* m*ei*c 9544] Neill. m*ei*c Ecach. Mugmedóin m*eic* Muredig Tír*ig* m*ei*c Fiac*r*ach 9545] Rop*tine* m*eic* Corp*ri* Lip*hechair* m*eic* Cormaic Ul*fotai* m*ei*c Airt Óenfir 9546] m*ei*c Cuind Cet*chataig* m*eic* Fedelm*the* R*echtada* m*eic* Tuath*ail* 9547] T*echtmair* m*eic* Feradaig Find F*echtnaig* m*eic* Crimtaind {folio 115b}Niad N*air* 9548] m*eic* Lugdach Riab n*Derg* dalta s*id*e do Choin Chul*aind* m*a*c Soalda. 9549] De gen*e*l*ogia* Con Cul*aind*. -------------------------------------- [9550]| 9550] | Cú Culaind m*a*c Soaldaim | l^ ita gen*e*l*ogia* Con Cul*aind* | [9551]| 9551] | m*eic* Dubthaige | Cu Chul*aind* m*ac* Soaldaim | [9552]| 9552] | m*ei*c Cubair. | M*ei*c Dubtaigi m*ei*c Cubair. | [9553]| 9553] | m*ei*c Lir m*eic* Nelruaid *.i. nemthig* | m*eic* Lir m*eic* Cusantin. | [9554]| 9554] | m*ei*c Cúsantin m*eic* Adagair | m*eic* Adachair m*eic* Báetain | [9555]| 9555] | m*eic* Boado m*eic* Midgin | m*eic* Midgni m*eic* Úachaill | [9556]| 9556] | m*eic* Caiss m*eic* Uacais *.i. mi*n*d* | m*eic* Cais Clothaig m*eic* C*er*mata | [9557]| 9557] | m*eic* Branaill m*eic* Rethaig | m*eic* in Dagdai m*eic* Inde | [9558]| 9558] | m*eic* Rindail m*eic* Rindbailc | m*eic* Dorain m*eic* Nomail | [9559]| 9559] | M*eic* Slóitgen m*eic* Rothchlaim | m*eic* Condlai m*eic* Memn*ón* | [9560]| 9560] | m*eic* Uacais *toi* m*eic* M*ei*c Cuill | m*eic* Samrith m*eic* Buithe | [9561]| 9561] | m*eic* C*er*mata m*eic* in Dagdai. | m*eic* Tigerndmais | [9562]| 9562] | m*eic* Elathan m*eic* Delbaith | m*eic* Follaig m*eic* Eth*r*ióil. | [9563]| 9563] | m*eic* Neit m*eic* Induí | m*eic* Íareóil Fátha | [9564]| 9564] | m*eic* Alloi m*eic* Thait. | m*eic* Erimoin m*eic* Miled Espai*n*. | [9565]| 9565] | m*eic* Thabuirnd. | | --- p.288 9566] Cath Cairnd Chonaill ria Diarmait m*a*c Aeda Sláni for Guari 9567] Adni ------------------------------------------------------------------------------- 9568] DIARMAIT m*a*c Aeda Sláne Sinech Cró rod n-alt. no b*er*tis 9569] *Conacht*tai a búsi co taratsi imchosait móir et*er* Diarmait & 9570] Guaire Aidne. Is and asbertsi. > 1. 9571] A Diarmait a mallchobair > > 9572] úamun Gúare fónfodair > > 9573] ár it anmand cluithe cath > > 9574] tair chucund a dunebath > 2. 9575] Leic de Díarmait mairid fris > > 9576] in cath ni heól ní firdis > > 9577] denid cóir dó mar atá > > 9578] foid chuci dotathlebá > 3. 9579] Rúanaid atberthe co sse > > 9580] frisseom ar met a náire > > 9581] indiu is lobrand i mMide > > 9582] Diarm*ait* m*a*c Aeda Sláne > 4. 9583] Tricha tinne tricha bó > > 9584] f*ur*ec cen*eoi*l Fergusso > > 9585] ícdai dartaid hi cind gait > > 9586] inna forreith do Diarm*ait*.a. > 5. 9587] Beit fir móra ar m*a*cáin bic > > 9588] co tí ar cobair co Grip > > 9589] bit daim ríata laíg ar mbó > > 9590] co tí cobair Diarmato.a D*iarmait* > 9591] Ro íc ní dissi im in cossait sin. Ro thinoil Diarm*ait* slúagu & 9592] socaide leis do inriud *Con*acht. Iss *ed* iarom ludi Diarm*ait* oc techt 9593] hi *Conacht*ta co Cluain m*ei*c Nois. Dorigensat íarom samud Cíaran 9594] cona n-abaid .i. Áedlug m*a*c Commain etla fri Dia fair co tísad slán 9595] d'inchaib a coraigechtasom. Ro idbair in ri iarom Tóim nEirc cona 9596] fodlaib feraind .i. Líath Manchan am*al* fót for altóir do Dia & do 9597] Chíaran. & tobert teora trísti for ríg Midi dia cathed nech dia 9598] munt*ir* {folio 116a}cid dig n-usci n-and conid de sin na laim rí Midi a ascin & 9599] na laim nech dia munt*ir* a bíad do chathim. Is de sin da*no* doráegart 9600] Díarmait a adnacul hi Cluain m*ei*c Nois conid iarom ro adnacht inti. --- p.289 9601] Dorat Diarm*ait* laim dar *Conacht*ta remi co ránic Aidni. Ro 9602] thinoil Gúairi firu Muman dia saigid. Roptar iat so rig tancatár hi 9603] forithin Gúari .i. Cuan m*a*c Ennai ri Muman & Cuan m*a*c Conaill rí 9604] H*ua* Fidgente & Tolomnach rí H*ua* Líathan. Doratad iarom cath 9605] Charnd Chonaill etorro hi llo cengciges co ráemid for Gúari corro lad 9606] ár cend and. im Chuan m*a*c Énnai rí Muman. & im Cuan m*a*c 9607] Conaill ríg H*ua* Conaill. & im Tholomnach ríg H*ua* Líathán. *> M*a*c Da C*er*ta cecinit1. Gort m*a*ccu Cirb cruth rod gáb > > ní adas na*ch* Mumanchlár. > > hi fil Galand rosoí dath > > dirsan son ar Talomnach > 2. Rí da Chonchend ri dá Chi > > doc*er* hi rroí Cendfotai. > > atá a lecht isind fan > > intí m*a*c Conaill Chuan. >* 9608] Cámmini Insi Celtra iss é dorat brethir for Gúari conná gébad fri 9609] ócu. ár ro boí Cámmini tri trath oc troscud fair im slanaigect hi 9610] tarat hé. ar ro sáraig Gúari hé. 9611] Mad cóir la Dia ar Cámmine in fer fil hi comtairisem frimmsa níro 9612] thairise fri námtiu. 9613] Dotháet Gúairi do aurgairi Chammini & sléchtaid dó. Doreilced 9614] in t-irchor sa or Cámmine ni chomraim a ostud. comluath sin da*no* 9615] for Cammini & doberat do réir duit in lucht maidfit maidm fort .i. 9616] doberat do réir duit fo chetóir. Is de asbert Cammin. > 1. 9617] I mbíat fáebra fri fáebra > > 9618] & finne fri finne > > 9619] biat aithrech a Guairi > > 9620] cléirchin fris tarlais tinne. > 2. 9621] Iar réir doarbart M*a*c Dé > > 9622] fri athlad na óenúaire > > 9623] cride Guaire fo chinu > > 9624] inna trinu fo Gúaire. > 9625] Troisc limsa da*no* for Gúaire fri Cammin fri Dia co tarda itchi 9626] dam. Lotár iarom a triur isin n-eclais .i. Cammini & Guairi & 9627] Cummini Fota. Eclas mór dorónad la Cámmin is inti bátar. Batar 9628] iarom na clérig oc tabairt a chobsena for Gúari. 9629] Maith a Guair*e* ar iat cid bad maith lat do linad na ecailsi sea hi --- p.290 9630] tám. ropad maith lim a llan di or & d'argut & ni ar{folio 116b} saint in tsáegail 9631] acht dia thidnacul ar m'anmain do náemaib & ecailsib & bochtaib in 9632] domain. Dorata Dia fortacht duit a Gúaire ar iat. Dobérthar in 9633] talam duit doidnais ar t'anmain & bát nimidech. Is bude lend or 9634] Gúaire. Ocus túsu a Chammini or Gúare cid bad maith lat día linad. 9635] Ropad maith lim a linad do sáeth & gal*ur* & cech aingcis bád messo 9636] do duni combad for mo chorp dobertais uli. Ocus tussu a Chummine 9637] or Guaire cid bad maith lat dia línad. Ropad maith lim a llán di 9638] lebraib .i. dia tudecht do áes légind & do sílad brethre De hi clúasaib 9639] cach duine día thabairt a lurg Díabail doch*um* nimi. 9640] Ro fírtha tra uli a n-imrati dóib. Doratad in tal*am* do Gúaire. 9641] Doratad ecna do Chummin. Doratá sóetha & gallra for Cammine 9642] conna deochaid cnaim de friaraile hi talam. acht ro legai & ro lobai 9643] ri aingces cech galair & cach threblaiti. co ndeochatar ule doch*um* 9644] nimi lía n-imratib. 9645] Techid tra Gúaire assin cath for leith & a gilla i rraith. Ro gab in 9646] gilla bratan ríamnaige. ro fon & dorat do Gúari. conid and asbert 9647] Gúari. > 1. 9648] Atloch*ur* do Dia i n-etad > > 9649] innocht dom feis óenfeccad > > 9650] rom buise adaig aile > > 9651] dombert secht mbú M*a*c Maire. > 9652] Dolluidseom tra do gíallad fri claideb do Diar*mait* intí Gúairi. 9653] Maith or Diarm*ait* Cid ara ndéni Guairi in féli ucut .i. inn ar Dia fá 9654] inn ar daini. Mád ar Dia dobéra ní innossa. Mad ar daíne ni thibre 9655] ol atá co feirg & londus mór. Dotháet chucu. Ní dam a Gúaire ol 9656] in druth cingthe secha. ni damsa a Gúaire or in clam. rot bia or 9657] Guaire. focheird a goo dó. Ní damsa or a chéli. focheird a scíath 9658] dó. Ní damsa or a chéli aile. focheird a brat & a delg & a c*r*is dó. 9659] Nit ain or Diarm*ait*. Tair fón claideb. Ní damsa a Gúaire for in 9660] céli Dé. An bic a Diar*mait* or Guaire co tallur mo lene dím don 9661] chele Dé. Maith or Diarm*ait* ro giallaisiu do ríg aile .i. do M*a*c Dé. 9662] asso mo giallsa duitsiu im. Slechtaid {folio 117a}da*no* Diarm*ait* fo thrí do 9663] Gúari. Nip anchobrai trá or Diarm*ait* co ndigis ar mo chendsa do 9664] áenuch Tallten conda ragbat fir Her*end* do chomarlid & do chind 9665] athchomairc dóib. dogéntar or Gúar*e* Is and sin ro chan Sinech in 9666] molad sa do Diarm*ait.* > 1. 9667] Cach m*a*c tigirn timc*r*aidi > > 9668] tathud airle limsa de > > 9669] dothe desell mo roga > > 9670] leis fudell mo rúanado > > > --- > > p.291 > > 4. 9671] Ní for brágtib dam na bó > > 9672] clóthir colg mo ruanado > > 9673] is for rigaib focheird feit > > 9674] indiu dubchend la Diar*mait* > 5. 9675] Gúaire m*a*c Colmain in ri > > 9676] ro chacc for craibiu Adní > > 9677] ro lá búalta meit cind bó > > 9678] at ómon mo ruanadó > 6. 9679] O ro breca bróenán cró > > 9680] léni nde*n*dg*u*i*r*m nDíarmató > > 9681] erred fir cluas catha > > 9682] ni comtig cen ildatha > 7. 9683] O ro breca bróenan cró > > 9684] brunni gabra Diar*ma*tó > > 9685] usce asa negar Grip *hand="H".i. ech > Diarm*ata** > > 9686] ní lusta *.i. ni > glan* fri sacarbaic > 8. 9687] Ó doleict*er* immasech > > 9688] cranna fanna for ca*ch* leth > > 9689] nípo decmait casal cró > > 9690] for c*ru*nd a duirnd > Diar*ma*tó. > 9. 9691] O dosernatár gai bic > > 9692] hi tossuch a n-imairic > > 9693] is i cétní and arric > > 9694] a gai is a gabair la Diar*mait* > > > 9695] a > Guairi > 5. 9696] Adnuu ón adnuu > > 9697] da reis Sinich co c*ru*u > > 9698] nocos fáecebad la biu > > 9699] atabiu com luu. > 6. 9700] Adnuu or si > > 9701] ní ric Sinech co cruu > > 9702] ni fil occu cá imochaid > > 9703] cid náci fitir nuu. > > > --- > > p.292 > > 9. 9704] Diar*mait* rúanaid maith in ri > > 9705] forbrid ar cách tria lunni > > 9706] forbrid ar cach n-óen do gnáth > > 9707] in rí co cuir bróen ar cách. c*ach*. > 9708] Luidseom iarom intí Gúairi do áenuch Talten ar cend Diarm*ata* & 9709] míach argit leis día thabairt do feraib Her*end*. Maith or Diar*mait* in 9710] fer dotháet chucaib atethaid a innili oca thig. Isárugud damsa trúag 9711] l^ trén isind óenuch do chuingid neich cuci. 9712] Luidseom di*diu* co mboi for láim Diarm*ata* for foradaib bít isind 9713] óenuch. In la sin tra ni chuinnig nech ní cucasom. Bá machdad 9714] leiseom aní sin. Maith a Diarm*ait* or Guar*e* eps*cop* do gairm cucumsa 9715] co tardsa mo choibsena dó. Cid so or Diar*mait*. Cid nách mana éca 9716] letso damsa a Diar*mait* áit hi tát fir Her*end* et*er* truag trén na*ch* 9717] cuinnig nech díb ní chucumsa. Níro gebthar fort or Diar*mait* {folio 117b}miach 9718] argait duit sunnút. Atá airget im limsa ol Gúairi. Atraracht im 9719] Gúairi & nos tairb*ir* assa díb lamaib. & asberatsom ba lethfota a lám 9720] ónd úair sin oc rochtain na céli nDé. 9721] Dogniat iarom ógsid .i. Diarmait & Guaire. & ro gabsat fir Her*end* 9722] intí Gúairi do chomarlid & do chind athchomairc dóib ond uair sin 9723] tria bithu cein robo béo. 9724] Bá maith iarom intí Guairi. Is dó doratad tría rath féli in bó co 9725] n-aib ítha & inna sméra sind fulliuch. Is é doróni in firt n-amra hi 9726] Clu*ain* m*ei*c Nóis día rucadsom dia adnacol di. Tánic in drúth dia 9727] saigid & ro gab algais de im athchuingid fair. Doratsom a laim 9728] darsin forbaid immach. & ro gab lán a duirnd don ganium & ro dibairc 9729] i n-uc*h* in druad co nd*er*na bruth óir dé. Conid hé sin enech 9730] dedenach Guairi. Conid Cath Diarm*ata* & Guairi Adni a scel sin 9731] anúas. --- p.293 9732] Comthoth Lóegairi co cretim & a aided adfét in scel so ------------------------------------------------------------- 9733] BAÍ comthinol fer nErend hi Temraig i n-amsir Lóegaire m*ei*c 9734] Neill. Is de im boí in comthinol sin occo im dála na creitmi. 9735] O desid iarom ógi na cretmi la firu Her*end* & o ro pridcastar Patraic 9736] soscela dóib & ro sáraiged Loegaire cona drúdib hi fertaib & hi 9737] mírbailib dermáraib do neoch doróni Pat*raic* hi fíadnaisi fer nEr*end*. 9738] conid íarom ro chreti & forusestar Loegaire ógréir Pat*raic*. Ro luic 9739] da*no* in talam Loegaire druí tria brethir Pat*raic* conid na chend 9740] chacait na huli coin tecait hi Temraig 9741] Asrochongrad iarom o Loeg*aire* formna flathi fer n*Er*end do 9742] thudecht i n-oenmagin fri hóentaid n-imacallma im chorus a mbescna 9743] & a rechtgai Dochós uadib co Pat*raic* co tudchis*ed* don dáil A llathe 9744] di*diu* re tichtain do Pat*raic* cucu immusnarlasatar fir Her*end* etorro 9745] monetir. 9746] C*ei*s*t* or Loegaire friu cid as andsam *.i. dolgi* lib ro pridchastar in clerech 9747] dúib. Ni *handsa*. cáin dilguda or siat. ár ond úair gébas cach duni 9748] céill for dilgud dó aneich dogéna di ulc. ni bia commus for foglaid 9749] de sin & genaid *.i. gonfid* {folio 118a}cach fer araile ár nibá hecal leis a aitb*er* fair C*ei*s*t* 9750] di*diu* cid dogénaid fris sin or Loeg*aire*. Cade do airlisiu immi ol íat. 9751] Is *ed* arric mo airse de ol se masa chomarli libsi .i. f*ro*mthar a aicned 9752] fessin ocaind immon ní ro forcan. .i. gontar nech dia muint*ir* ara 9753] bélaib. mád día loga bemitni fora breith. mani loga im ní bemni 9754] forsind recht sin. Ro sudiged di*diu* a comarli Loeg*airi* & fer nErend 9755] fer *.i. Nuadu Derg dalta Loegairi iss e ros gon.* sainrodach do guin ind arad boí ar bélaib Pat*raic* am*al* tísad 9756] isin dáil. Dorigned iarom samlaid. 9757] Iarsindi di*diu* ro bíth in fer do muintir Pat*raic* ara belaib oc tairléim 9758] dó asa carp*u*t. Dorecacha Patraic doch*um* nimi ar ba hand boí a 9759] soc*r*aiti. La sin ro gab crith & talamchumscugud mór insi Her*end* & 9760] a firu & ro lá in slúag boí isin dáil tara cend & ros gab crith & ómun 9761] dofulachta & doronait marbtís máirb 9762] La ssin di*diu* slechtais Lóegaire co dut*r*achtach co formnu fer nEr*end* 9763] do Pat*raic*. Ainmne ainmne a Pat*raic* oldat fir Her*end* ro pridchais 9764] dilgud tabair dilgud dún. Tuc iarom Pat*raic* óg ndilguda dóib. 9765] Gabthus iarom Lóegaire ainmchairdine Pat*raic* and sin & bennachais 9766] Pat*raic* hé & a síl. --- p.294 9767] Tabair tra oldat fir Her*end* fri Pat*raic* comarli dún immon ni sea .i. 9768] im cangin dilgotha cid dogénam immi. Ar in caingen forsa tairisfe 9769] ocainni innossa for siat is fair bías túath & eclas. & da*no* ol fir Her*end* 9770] recmaít a les sudigud & ordugud cach rechta lind cid i n-ecmais na 9771] caingni sin. A dénam samlaid ol Pat*raic* tasfenad cách a dán hi 9772] fíadnaisi fer nEr*end*. Is ans sin trá tarchomlad cach óes dána i 9773] nHer*ind* cor tasfen cách a cherd fíad Pat*raic* & fíad firu Her*end*. 9774] Roc*ur*it da*no* a forbonna and sin úadib & ro córaigit ina téchtu. 9775] Do Dubthach *m*a*cú Lugair* da*no* ro herbad coceirt a mbreth 9776] íarna bennachad do Pat*raic* & íar senad a gena co tanic rath in Spirta 9777] Naim fair. Conid hé ro taisfen filidecht & brethemnas & recht fer 9778] nEr*end* olchena hi fíadnaisi Pat*raic*. Nonbur airegda ro boí ocond 9779] ordugud sin. Pat*raic* & Benen & Cairnech o eclais .i. tri epscoip. 9780] Loegaire m*a*c Neill rí Her*end*. & Dáiri rí Ulad & Corc m*a*c Lugdech 9781] ri Muman na tri ríg. Dubthach m*a*cu Lugair & Fergus {folio 118b}fili & Rus 9782] m*a*c Tricim sui b*er*la Féni. 9783] Is *ed* trá arrícht occo and sin im dála dilgotha .i. in bibdu & in 9784] cintach na chinaid & logad da anmaim .i.aithrigi do lecun dó & cen 9785] logad día churp .i. bás d'immirt fair. Ro ordaigs*et* da*no* fir Her*end* 9786] a nemthiu and sin .i. cloc & salm do eclais. Geill do rígaib. Trefoclae 9787] techtae do filedaib. Aitgabáil do fennethaíb. 9788] Ni tabairthe tra co tanic Patraic erlabra acht do tríar .i. fer 9789] comcni c*um*nech díambad eól fresneis & aisnéis & scélugud. Fer 9790] cerda fri molad & aír. Brithem fri brithemnas ar roscadaib & 9791] fasaigib. O thánic Pat*raic* im is fo mámmus atát nahí seo .i. do fir in 9792] b*er*lai buain .i. inna canoni naími. 9793] Boí Loegaire trichait mblia*dna* iar sin i rrigi Her*end* hi comling fri 9794] Pat*raic* & bá do réir Pat*raic* chena boíseom. Luid iarom Loeg*aire* 9795] slogad co Laigniu do chuincid na boromi foraib. Ro thinolset 9796] Lagin & doratsat cath dó & maiti for Loeg*aire* in cath .i. cath Atha 9797] Dara. Ro gabad Loeg*aire* sin chath & dobretha ratha fri Laigniu .i. 9798] grían & esca usci & aer. lá & adaig. muir & tír. conna íarfad in 9799] mboromi céin bad beó. Ro leced ass íarom. 9800] Is *ed* tra ro tair*n*gired do Loeg*aire* combad et*er* Erind & Albain 9801] fogebad a aidid conid de sin na deochaidsium muirchoblach riam. 9802] Luid tra Loeg*aire* doridisi slogad már co Laigniu do saigid na 9803] boromi faraib. Ní thuc im a ratha di oid. O ranic iarom G*re*llaig 9804] nDa Phil for táeb Chassi i mMaig Liphi eter na dá cnoc .i. Eriu & 9805] Albu a n-anmand atbath and sin ó g*ré*in & o gaith & ona ráthaib 9806] archena. ar ní laemthe tudecht tairsiu isind amsir sin. conid de 9807] sin asbert in fili. --- p.295 > 1. 9808] Atbath Loegaire m*a*c Neill > > 9809] for táeb Chassi glas a tír. > > 9810] duli Dé adroegaid raith > > 9811] tucsat dal báis forsin ríg > 2. 9812] In cath i nAth Dara déin > > 9813] i rragbad Loegaire m*a*c Neill. > > 9814] násad fír na *n*dúla De > (?) > > 9815] iss *ed* ro marb Loeg*aire*. > 9816] Tucad da*no* corp Loeg*airi* anes iar tain & ro hadnacht co 9817] n-armgasciud isin chlud imechtrach airth*er*desc*er*tach rigratha 9818] Loeg*airi* hi Temraig hé & a aiged fodes for Laigniu oc cathugud friu 9819] ar ropo námasom na bíu do Laignib. Ba sí da*no* ráith Loeg*airi* Tech 9820] Midchúarta in tan sin & is airi conaitechsom a adnacul and. --- p.296 9821] **[[M](#M)]** Fástini Airt m*ei*c Cuind & a chretem inso --------------------------------------------------------------- 9822] LÁ ro boí Art m*a*c Cuind ic selga i mBregaib Is and 9823] boíseom na sudi selca oc Duma Derglúachra .i. áit hi 9824] fail Treóit indiu. A mbaí and iarom oc fegad ar ind radairc 9825] for cech leth co faca timthirecht na n-aingel súas & anúas and. 9826] Dob*eir* di oíd aní sin & ro línad o rath in Spiruta Naím fó 9827] chetóir. & tic rath fastini fair. & fallsigth*ir* dó cach ní no biad 9828] dó iar tain. & a imscar & M*a*c Con asin chath ro boí ar b*er*t oco. 9829] Iss *ed* armit fairend conid ara bárach luid do thabairt catha 9830] Mucrama día ndechaid in n-echtra do thig Uilc Acha in 9831] goband díar chomraic fri Etain día ndernad Cormac. Conid 9832] and ro togsom a adnacol isind inud sin fo déig na cretmi 9833] ro bíad iar tain. Conid for slicht na fisi sin ro chansom na 9834] runnu sa & ic tair*n*giri na cretmi. co n-epert. > 1. 9835] Caín do Denna *.i. Denna Dimor fer grada Airt* Den > > 9836] doma addonrúacht > > 9837] úas Brega brug drécht > > 9838] Derglúachra cen uacht > 2. 9839] Nibat fergaib fír > > 9840] con fóefet hi fos > > 9841] imróefet fri b*er*la > > 9842] o Róim *.i. > imrádfit b*er*la Románach* dítnib > doss. > 3. 9843] Sosod sóe *co* cned > > 9844] aithne aingel ngel > > 9845] comrad clocán bind > > 9846] ra lind tailcend treb > 4. 9847] Treóit tréde fót > > 9848] im thri fotu ind ríg > > 9849] in tan bas bec cách > > 9850] and bas már a mbríg > > > --- > > p.297 > > 7. 9851] Básá már ar thús > > 9852] ic Dia dígrais gail > > 9853] bása bec bíaid úair > > 9854] basa már iar tain. > 8. 9855] No thogfaind mo chlíu *.i. mo chorp* > > 9856] ma úir úarda band > > 9857] for nim iar mbráth glond > > 9858] don drong co*n*bía and > 9. 9859] *Ge fía dig* > fa húir > > 9860] as fír is ni gó > > 9861] la lúth aingel ngel > > 9862] dobérthar nem dó > 10. 9863] Bádat ail cach clúain > > 9864] niptar dirna oiss > > 9865] immá duma dess > > 9866] hi tairndfet do chrois > 11. 9867] Dána társind talcind > > 9868] ropad amra in bríg > > 9869] a Dé doní in muir > > 9870] a Dé doní in tír > 12. 9871] Messi & M*a*c Con *.i. > Lugaid* > > 9872] dín bat budig brain > > 9873] torsi ac mnaíb aníar > > 9874] loing ac mnaib anair > 13. 9875] La Lugaid mo lecht > > 9876] co*n*cab and mo firt > > 9877] dofóeth Eógan már > > 9878] do láim Beinne Brit > 14. 9879] Temair Fáil cen ríg > > 9880] Eógan cen Chlíu Maíl > > 9881] bruig Banba fo lén > > 9882] ni scél crotha caín.cain .d. > > > --- > > p.298 > > 17. 9883] Mo duma *.i. Duma > nDergluac*r*a* mo dín > > 9884] iar scarad ram slúag > > 9885] mo phort idan án > > 9886] m'ilad & m'úag > 18. 9887] Gid ébind bith sund > > 9888] oc seilg ar cach fíad > > 9889] aebni in maith iar cind > > 9890] ocond flaith find fíal > 19. 9891] Mo labra ní lim > > 9892] acht frisin flaith find > > 9893] atchíther ní cam > > 9894] ra ríg ríchid rind > 20. 9895] Ticfa in tailcend tend > > 9896] cona muintir maith {folio 119b} > > 9897] nom nigfea domm ucht > > 9898] ar in phurt in flaith. > 21. 9899] Faícfid acom sund *.i. hi Treóit* > > 9900] nech dá tic mo dín *.i. Lonan Treoti* > > 9901] bid moti bas trén > > 9902] mo scél hi tig ríg > 22. 9903] Ic dígail ar cned > > 9904] misi & mo náem > > 9905] bid mé in t-ere mór > > 9906] is ma thene *.i. Lonan* > ram tháeb > 23. 9907] Mairc ócán dom síl > > 9908] asa holc donrúa > > 9909] digeltar co prapp > > 9910] mairg a m*a*c's a úa > 24. 9911] Mairg ríg co bráth brecht > > 9912] gébas eill mo naím > > 9913] do Themraig in trír > > 9914] atchíd nibá caín.cain .d. > > > --- > > p.299 > > 27. 9915] Rí Temrach in trír > > 9916] gen Erind na laim > > 9917] co bráth níbá ri > > 9918] noco tí nar ndáil > 28. 9919] Trosced tréde sund > > 9920] a thol féin ros bía > > 9921] messi leiss com náem > > 9922] a thol féin ros bia. > 29. 9923] Mo thonach co tric > > 9924] a tiprait in trír > > 9925] mo chorpan glan glúair > > 9926] isin cnocán caín.c*ain* .d. > 30. 9927] Is mé Art a Dé > > 9928] cen mo m*a*c hi crí > > 9929] is sáeth lem in bith > > 9930] cen ith nó co tí > 31. 9931] Bid less d'Erind úair > > 9932] da farcbur in maín > > 9933] dom echtra hi tech nUilc > > 9934] ría crad mo chuirp chaín.caín .d. > 32. 9935] Bíaid com foluch án > > 9936] iar tonuch mo tháeb > > 9937] en co nertaib núal > > 9938] dar dercaib slúag saer *.i. us*ce* dar súilib soercland ocom > chainiud* > 33. 9939] Atlochur dom ríg > > 9940] ría tochur ma náem > > 9941] bith dom churp co sáim > > 9942] isin phurt cháid chaín.cain .d. > 34. 9943] Arco fuin dom ríg > > 9944] ferr múin ná cach maín > > 9945] mo chorp uag i n-úaig > > 9946] cona chloich cruaid chaín.cain .d. > > > --- > > p.300 > > 37. 9947] Lúagni cen recht rim > > 9948] cen dola ar fecht lem > > 9949] bád é *luag > ail**.i. cloch* trom > > 9950] *co* soich bond is chend. > 38. 9951] Dá t*r*ichait marc *.i. ech* min > > 9952] cen tart do cech thaíb > > 9953] *con*certsa in dá sreith > > 9954] cen chleith níbá caín.cain .d. > 39. 9955] Tíagsa for cath coí > > 9956] mór bas bath dom ré > > 9957] ar cach lá i tú i crí > > 9958] nad sechna tol Dé > 40. 9959] Bas lir fidbad fér > > 9960] fir fuigset mo dind > > 9961] slúag Dé do nim nél > > 9962] co n-etib én find. > 41. 9963] Beth rom béra dráeth > > 9964] mo chen amlaid éc > > 9965] mese im lá má rith > > 9966] cid ba bith is bréc > 42. 9967] Ní ní i nErind áin > > 9968] risi tabraim thóeb > > 9969] ingi *.i. acht* Athair > M*a*c > > 9970] & Spirut Náem > 43. 9971] Bíaid dom thrucha trén > > 9972] uch uch is manúar > > 9973] na bretha co sáeb > > 9974] na hetha na súan > 44. 9975] Mo thasi for coí > > 9976] bád masi la Día > > 9977] a úaig dil fo dí > > 9978] mo chin ri co rría > > > --- > > p.301 > > 47. 9979] Bása chell mo dind > > 9980] bád lem Érend íath > > 9981] bruig Temra na tuath > > 9982] contuil fedna fíach > 48. 9983] Consoífi cruth cnáim > > 9984] úas lí mind cach maín > > 9985] la hor betha búain > > 9986] bad buaid cetha caín.cain .d. > {folio 120a} > 50. 9987] Lecht m*ei*c Cuind atchíd > > 9988] co tuind dara thaíb > > 9989] for brú in locha láin > > 9990] ní scél crotha caín.caín do *Denna*. > --- p.302 9991] Ect*r*a Condla Chaim m*ei*c Cuind Chetchathaig inso. ----------------------------------------------------------- 9992] CID día n-apar Art Óenfer. ni *handsa*. Lá ro boí Condla 9993] Rúad m*a*c Cuind Chetchath*aig* for láim a athar i 9994] n-uachtor Usnig. Co n-acca in mnaí i n-étuch anetargnaid na 9995] doch*um*. Asbert Condla. Can dodeochad a ben or se. 9996] Dodeochadsa for in ben a tírib beó áit inna bí bás nó peccad 9997] na imorbus. Domelom fleda búana can rithgnom caíncomrac 9998] leind cen debaid. síd mór i taam conid de suidib nonn 9999] ainmnigth*er* áes síde. Cía a gillai ol Cond fria m*a*c acailli. 10000] úair ni acca nech in mnaí acht Condla a óenur. Ro recair 10001] in ben. 10002] *.r.* Adgladadar mnaí n-óic n-alaind socen*eoi*l nad fresci bás 10003] na sentaid ro charus Condla Rúad cotgairim do Maig Mell 10004] inid rí Boadag bidsuthain rí cen gol cen mairg inna thír ó 10005] gabais flaith. 10006] *.r.* Tair lim a Condlai Rúaid muinbrec cainelderg barrbude 10007] fordotá óas gnúis corcorda bid ordan do rígdelbae má chotuméitís 10008] ní chrínfa do delb a hoítiu a haldi co bráth brindach. 10009] Asbert Cond fria druid Corán a ainm side. ar rochúalatár 10010] uili an ro rádi in ben cenco n-acatár. 10011] *.r.* Not álim a Chorán mórchétlaig *.i. canas chetla* mórdanaig forbond 10012] dodomanic as dom moo áirli as dom moo cumachtu níth náchim 10013] thánic o gabsu flaith *mu imchomruc* delb nemaicside cotoméicnigidar 10014] immum macc rochaín d'airchelad tre thoathbandu dí 10015] láim rígdain brectu ban mberir. 10016] Docháchain iarom in druí forsin nguth inna mná connach 10017] cúala nech guth na mná & conna haccai Condla in mnaí ond 10018] úair sin . In tan trá luide in ben ass re rochetul in drúad 10019] dochorastár ubull do Condlu. Boi Condla co cend mís cen 10020] mir cen dig cen bíad. Nirbo fíu leis nách túara aile do thomailt 10021] acht a ubull. Ní dígbad ní día ubull cach a tomled de acht bá --- p.303 10022] ógslan beus. Gabais eólchaire íarom inní Condla imon mnaí 10023] atconnairc. A llá bá lán a mí baí for láim a athar i mMaig 10024] Archommin inti Condla co n-aca chuci in mnaí cétna a n-asbert 10025] fris. 10026] *.r.* Nall *.i. uasal* suide saides Condla et*er* marbu duthainai oc 10027] idnaidiu éca uathmair. Totchurethar bíi bithbi at gérat do 10028] daínib Tethrach ardotchiat cach dia i ndálaib t'athardai et*er* du 10029] gnathu inmaini. {folio 120b} 10030] Am*al* rochúala Cond guth na mná. asbert fria muint*ir* 10031] gairid dam in druíd atchíu doreilced a tenga di indiu. Asbert 10032] in ben la sodain. 10033] *.r.* A Chuind Chetcathaig druidecht nís gradaigth*er* ar is 10034] bec rosoich for messu ar Trág Máir. firién co n-ilmuinteraib 10035] ilib adamraib motáticfa a recht conscéra brichta drúad tardechta 10036] ar bélaib demuin duib dolbthig. 10037] Ba ingnad tra la Cond nicon taidbred Condla aithesc do 10038] neoch acht tís*ed* in ben. In deochaid ol Cond fót menmainsiu 10039] a radas in ben a Condlai. Asbert Condla ní reid dam sech 10040] cach caraim mo doíni. Rom gab da*no* eólchaire immón mnaí. 10041] Ro frecat in ben andside. co n-epert inso. > 1. 10042] *.r.*Tathud airunsur > álaib > > 10043] fri toind t'eólchaire ofadib > > 10044] im loing glano condrísmaís > > 10045] ma roísmais síd Boadaig. > 2. 10046] *.r.* Fil tír > n-aill > > 10047] nad bu messu do saigid > > 10048] atchíu tairnid in gréin ngil > > 10049] cid cían ricfam ría n-adaig. > 3. 10050] *.r.* Is *ed* a > tír subatar > > 10051] menmain cáich dodomchela > > 10052] ni fil cen*e*l and nammá > > 10053] acht mná & ingena. > 10054] O tharnic dond ingin a haithesc. foceird Condla iar sudiu 10055] bedg úadib co mboí isind noi glano .i. isin churuch comthend --- p.304 10056] c*om*maidi glanta. Atconnarcatar úadib mod nad mod .i. in 10057] fat rosiacht índ radairc a roisc. Ro ráiset íarom in muir úadib 10058] & ni aicessa o sin ille & ní fes cid dollotar. A mbátar fora 10059] n-imrátib isind airiucht co n-aicet Art chucu. Is a oenur d'Art 10060] indiu ol Cond dóig ni fil bráthair. Búadfocol an ro radis or 10061] Coran iss *ed* ainm forbia co bráth Art Óenfer conid de ro len in 10062] t-ainm ríam o sin immach. --- p.305 *CETHRI ARDA IN DOMAIN* ----------------------- 10063] CETHRI arda in domain .i. tair & tíar tess & túaid. Bátar 10064] da*no* cethror intib .i. fer cech arda & is do mórad adamra 10065] & mírbaili dorigni Dia sin .i. d'innisin senchasa & inganta in 10066] betha so síl Ádaim. 10067] Fintan m*a*c Bóc*r*a m*ei*c Lamíach *l^ Fintan m*a*c Libi Lamiach.**l^ Fintan m*ac* Bóchrai m*eic* Ethiair m*eic* Púail m*eic* Airrda m*eic*Caim m*eic* Noe.* is é in tres fer tánic i 10068] nErind ría ndilind is eside ro chomét senchasa íarthair in 10069] betha .i. i nEspáin & i nErind & in cach conair dodeochatár 10070] Góedil archena .l. bli*adna* re ndílind & .u. c. & u. *m* blia*dna* íar 10071] *n*dilind a aes co n-erbailt ac Dún Tulcha. 10072] Ferén m*a*c Sistén m*eic* Íaféd m*eic* Nóe is é ro chomét senchas 10073] tuascirt in betha iar *n*dílind othá Slebi Riph atúaid co Muir 10074] Torrén fodes. Atbath for brú srotha Araxis i nAsardaib iar 10075] cathim do cethri .m. *m*bli*adna*. isin chóiced bli*adain* déc 10076] flathiusa Tib*ir* Cesair atbath. ac*us* isin bli*adain* ro crochad 10077] Cr*ist*. 10078] Fors m*a*c Electra m*eic* Seth m*eic* Ádaim. is é ro chomét 10079] senchas (tair otha in Muir) nInnecda co rici Muir Torrén siar. 10080] atbath Fors i nGolgotha ri Hierusal*em* anair íar cathim do .u. 10081] *m*bli*adna*. isin (bli*adain* .ui.) ar .xx. flathiusa Octafín atbath .i. 10082] isin bli*adain* ro genair Cr*ist*. 10083] Annoit m*a*c Ethióir m*eic* Cais m*eic* Cáim m*eic* Nóe is e ro 10084] chomét senchas tes otha in nOcian Cantab*er*da thes co Muir 10085] Torrían fothuaid. I n-amsir Cormaic h*ui* Chuind atbath *.i. hi Corsic for Muir Torren* iar 10086] nglenamain cnáma mil moír ina bragit. Is íat sin tra in cethror 10087] ro chomet senchas in betha. Conid dib sin [*gap: chasm in MS/extent: uncertain*] --- p.306 *IMRAM BRAIN MEIC FEBAIL* ------------------------- 10088] [*gap: chasm in MS/extent: uncertain*]Lil in chertle dia dernaid boí in snáthe inna certle hi lláim 10089] inna mná co*n*sreng dochom poirt. Lotar iarom hi tegdais 10090] máir arránic imda cach lánamna and .i. tri .ix. n-imdae. In 10091] praind dobreth for cach méis nír ircran díib 10092] Ba blia*dain* donarfás dóib bith and ecmaing batir ilblia*dna* 10093] ni tesbi cach mblas. Gabais eólcaire fer diib .i. Nechtan m*a*c 10094] Collbrain. Atchid a cen*e*l fri Bran ara tía leis dochom nErend. 10095] Asbert in ben ropad aithrech in fáboll dálotar cammae. & asbert 10096] in ben arná tuinsed nech díb a tír & ara taidlitís léu in fer 10097] fodnácaibset i n-Inis na Mell tar essi a chéli. 10098] Dollotár iarom *co* tornachtatár in dáil hi Srúib Brain. 10099] Iarmofochtatarside dóib cía dolluid in muir. Asbert Bran 10100] messe or se Bran m*a*c Febail. Ni beram achni aní sin ol a chéli 10101] di híu. Atá i ssenchassaib lenni chena Imram Brain. 10102] Docurethar úadib in fer asin churuch. Am*al* *con*dránics*id*e 10103] fri talmannaib na Herend bá lúathred fó chetóir am*al* bid hi 10104] talom no beth tríasna hilcheta blia*dna*. Is and cáchain Bran in 10105] rand so. > 1. 10106] Do m*a*c Colbrain ba mór > m*baíss* > > 10107] tórgud a láme fri aís > > 10108] can nech dorratad toind usci glain > > 10109] tar Nechtan m*a*c Collbrain. > 10110] Adfet iar sin Bran a imthechta uli o thossuch co tici sin do 10111] lucht ind airechtais & scribais inn rundnu so tre ogum & 10112] celebrais doib iar sin & ní fessa a imthechta ónd úair sin. --- p.307 10113] Incipit Tochmarc Emere ------------------------------ 10114] BAÍ ri amra airegda i nEmain Macha fecht n-aill .i. Conchobur 10115] m*a*c Fachtna. Boí már de amru inna flaith la hUltu. 10116] Baí síd & sámi & caínchomrac. Baí mess & claiss & muirthorud. 10117] Baí smacht & recht & degflathius fria remis la hUltu. Boí mór 10118] d'ordan & d'aerechas & d'immud isind rígthig i nEmain. 10119] Is amlaid iarom baí a tech sin .i. in Cráebrúad Choncob*air* 10120] fó intamail Tige Midchúarda .i. noí n-imda o thenid co fraigid 10121] and .xxx. traiged i n-ardai cech airinig créduma boí istig. 10122] erscar do dergibar and. Stíall ar chapur hé íar n-ícht*ur* & tugi 10123] slinded íar n-úacht*ur*. Imduí Conchob*air* i n-airenuch in tigi 10124] co stiallaib airgit co n-úatnib crédumaib co lígrad óir fora 10125] cendaib co ngemmaib carrmocail intib combá comsolus lá & 10126] adaig inti. Cona steill airgit uasind ríg co ardliss ind rígtigi. 10127] In um no búaled Concob*ar* co fleisc rígda in steill *con*toítis 10128] Ulaid uli fris. Da imdai deac in dá erred deac immón n-imdai 10129] sin imma cúairt. No thelltis im láith gaile {folio 121b}fer nUlad oc ól 10130] isind rígthig sin & ni bíd nech dib hi comchetfaid alaili. Bá 10131] hán aircech aibind no bítis láith gaile fer nUlad isin tig sin. 10132] Baí már do immud cach th*ur*chomraic isind rígthig sin. & do 10133] airfitib adamraib. Arclistí & arsenti & arcantá and .i. arclistis 10134] errid no chantaís filid. arsentis c*ru*tire & timpanaig Día 10135] mbátar di*diu* Ulaid fecht and i nEmain Macha la Conchobur 10136] oc ól ind ierngúali. Cét mbrothe no théiged ind de lind im 10137] tráth cacha nóna. Ba si sin ól ngúala is sí no fired Ultu uli 10138] i n-óensíst. No clistís errid Ulod for súanemnaib tarsnu on 10139] dorus diarailiu isin tig i nEmain. Cóic traigid deac ar no 10140] fichtib ba hé mét in taigi sin. Tri chless dognítís ind errid .i. 10141] cless cleténech & ubullchless & fáeborchless. It é ind errid 10142] dognítís inna clissu sin .i. Conall Cernach m*a*c Amorgeni 10143] Fergus m*a*c Roich Rodáni. Lóegaire Búadach m*a*c Connad. 10144] Celtchar m*a*c Uthidir. Dubthach m*a*c Lugdach. Cu Chul*aind* 10145] m*a*c Soaldaim. Scél m*a*c Barnéni *.i. a q*u*o Belach mBarnini no*min*at*ur*.* dorsid Emnae Mache is de --- p.308 10146] atá scél Sceóil ar bá brasscelach s*id*e. Dirósced Cu Ch*u*l*aind* 10147] diib uile ocon cliss ar áne & athlaime. 10148] Ro charsat mná Ul*ad* co mór *Coin* C*u*l*aind* ara áni ocon 10149] cliss ar athlaimecht a lémmi. ar febas a érgnai. ar binni a 10150] erlabrai. ar chóemi a gnússi. Ar sercaigi a drechi ar bátár 10151] **[[H](#H)]** *sect*m*ei*c imlesain ina rígrosc .i. a cethair **[[M](#M)]** isindala súil & a tri 10152] hisin tsuil aile do. Secht meóir cechtar a dá lam & a uii. 10153] cechtarde a dí chos. Batár búada imda fair. Búaid do chetus 10154] a gáes *no* co ticed a lón láith. búaid clessamnachta. b*uaid* 10155] mbúanfaig. b*uaid* fidchellachta. b*uaid* n-airdmiusa. b*uaid* 10156] fastine. b*uaid* céille. b*uaid* c*r*otha. Tri lochta im Con 10157] Culaind a bith roóc ar níro ásatar a renga rodaim ar bá mote 10158] concéistis óic anaichnid fair. a bith ro dána a bith roalaind. 10159] Baí comairle la hUltu fo déig Con Cul*aind* ar ro charsat a 10160] mna & a n-ingena co mór hé ar ní boí setig hi fail Con Cul*aind* 10161] in tan sin. ba sí comarli *co*nírset sétig bad toga la *Coin* 10162] Cul*aind* do thochmarc dó ar bá derb leo comb**[[H](#H)]** ad lugaiti **[[M](#M)]** no 10163] saigfed milliud a n-ingenraidi & faemad serci a mban fer día 10164] mbeth setig a chomrestail oca. & da*no* bá sáeth & bá hómun 10165] leó mocherchra do bith do Choin C*hu*l*aind* corb occobor leó ar 10166] in fáth sin tabairt mna dó fo déig co farcbad comarba. Ar 10167] rofetatár is úad fessin no bíad a athgein. 10168] Dobretha iarom Conchob*ar* nonbor úad cacha cóicid i 10169] nHerind do chuingid mna {folio 122a}do Choin C*hu*l*aind* dús in faigébtais 10170] i nnách dunad l^ i nnách prímbali i nHerind ingen ríg l^ roflatha 10171] l^ briugad do neoch bad áil do Choin Cul*aind* do thoga & do 10172] tochmarc. 10173] Tancatar uli na techta dia blia*dna* & ní fúaratar ingin ba 10174] toga la *Coin* C*u*l*aind* do tochmarc. Luid Cu C*hu*l*aind* fessin 10175] iarom do tochmarc ingine rofitir hi Luglochtaib Logo .i. Emer 10176] ingen Forgaill Manaich. Luid di*diu* Cu C*hu*l*aind* fessin & a ara 10177] Lóeg m*a*c Riangabra *l^ Remcobir* inna charput. Is é óencharpat insin 10178] nad foglentais dirmand na hec*r*ada di chairptib Ulad ara 10179] deni & ara ani in charp*ait* & ind erred aridsuided and. --- p.309 10180] Forránic iar*om* Cu Ch*u*l*aind* in n-ingin inna cluchimaig cona 10181] comaltaib impe ingena són da*no* inna mbruigad bátár im 10182] Dún Forgaill. Batarside oc foglaim druine & deglamda la 10183] hEmir. Is í sin da*no* áeningen ba fíu lesseom do ingenaib 10184] Her*end* do acallaim & do tochmarc & do tochmarc ar is sí congab na sé búada 10185] f*u*rri .i. búaid crotha buaid ngotha. bu*aid* bindisso. bu*aid* druine. 10186] bu*aid* ngaíse. bu*aid* ngenso. Asbert Cu C*hu*l*aind* acht ingen 10187] bad chomadais dó ar aís & cruth & cen*e*l & cless & solmi bad 10188] dech lámdai. di ingenaib Her*end* nad regad leiss & nábad 10189] chomdi dó do banchéli mani beth samlaid. Ar is í sin óeningen 10190] congebed uli na modu sin iss airi is dia tochmarc sainrud ludi 10191] Cu C*hu*l*aind*. 10192] Bá cona thimtacht óenaig doluí cu Ch*u*l*aind* a llá sin do 10193] acallaim Emeri & do thaidbred a chrotha di. A mbátár inna 10194] ingena i sudiu for forod áenaig in duini co cualatar aní na 10195] ndoch*um*. Boscairi na n-ech. Culgairi in charpait. siangal inna 10196] tét. Dresacht inna roth. imorrain ind láith gaile. scretgaire na 10197] n-arm. Fecced óen uaib for Emer cid dotháet innar ndoch*um*. 10198] Atchiusa ém and for **[[H](#H)]** Fíal ingen Forcaill. **[[M](#M)]** da ech commora 10199] comalli comchroda comluathu comleimnecha biruich ardchind 10200] agenmair allmair gablaich gopchuíl dúalaich tullethain forbrecca 10201] fosenga for lethna forráncha casmongaig casschairchig. Ech 10202] líath lesslethan lond lúath lúamnach londmar lugléimnech 10203] lebormongach maignech tornech trosmar túagmong ardchend 10204] uchtlethan lasaid fót fondbras fochuirse foc*rú*aid foa c*ru*ib 10205] calath cethardu dogrind almai énlathi lúthbuada b*en*aid rith 10206] for sét foscain úathu ech n-anailche. Uíblech tened trichemruaid 10207] tennes a c*r*áes glomarchind fil do desfertais in charpait. Araile 10208] ech cír{folio 122b}dub crúaidchend cruind cóelcossach calethan coblúth 10209] dían dúalmar dulmar dúalach druimlethan dronchóechech 10210] maignech aignech bairrnech balccemnech balcbéimnech lebormongach 10211] casmongach scúaplebor drondualach tullethan grind 10212] immaáig iar níth aigi ech i n-íath. Moscing srathu sréid sergi 10213] sétid maige midglinne. Ni fagaib and imdoraid hi tír omná 10214] ríad róot. 10215] Carpat fidgrind fethaide dia ndroch finna umaide. Síthbe 10216] find findairgit co fethaín findruine. Cret urard drésachtach sí 10217] chreda cromglindne Cuing dr*uim*nech dronorda. Da n-all --- p.310 10218] dúalcha dronbudi Fertsi crúadi colgdíri. Fer bróenach dub 10219] isin charp*ut* as aldem di feraib Her*end*. Fúan caín corcra 10220] cóicdíabail imbi. Eó óir intslaide úasa bán bruinnechur ina 10221] áth aurslocud fri mben luthu lanbulli. Leni gelchulpatach co 10222] ndergi*n*liud oir forlasrach. Secht ngemma deirg dracondai for 10223] lár cechtar a dimcaisen. Da ngruad gormgela croderga dofich 10224] uiblich tened & analaich. dofich ruithen serci ina dreich. 10225] Atá lim ba fras do nemannaib ro laad ina chend. Dubithir 10226] leth dubfolach cechtar n-ai a da brúad. Claid*eb* orduirnd i 10227] n-ecrus sesta fora dib sliastaib. Gai gormrúad glacthomsidi 10228] la foga féig fobartach for crannaib roiss rúamantai hi cengul 10229] dá chréit cróncharpait. Scíath corcorda co comroth argit co 10230] túagmílaib óir uasa díb n-imdadaib. Focheird hích n-erred 10231] n-indnae immad cless comluith úasa errid óencharpait. 10232] Ara ara bélaib isin charput sin araile forseng fánfota forbrec. 10233] Falt forchas forrúad fora mulluch. Gipne findruine fora etan 10234] nád leced a folt fúa agid. Cúachi di ór fora díb cúladaib hi 10235] tairellad a folt. Cochline ettech immi co n-urslocud fora díb 10236] n-ulendnaib. Bruitne di dergór ina láim dia tairchella*n*d a eochu. 10237] Doriacht Cu C*hu*l*aind* co airm i mbátár ind ingenrad foí sin. 10238] & bennachais dóib. Tócbaid Emer a gnúis caí*m*c*ru*taig i 10239] n-arda & dobreth aichni for Coin Cul*aind* conid andaide asbert. 10240] Dess imríadam dúib *.i. d*eu*s .i. Dia do redigud duib* or si. Slán imreisc dúibsi *.i. rop slán sibsi ó cach aisc* ol eseom. 10241] Can dolluidisiu ol si. De Intidiu Eómna *.i. den mache na Emna* ol se. Cia airm 10242] hi febair ol si. Femmir ol se hi tig fir adgair búar Maige 10243] Tethrae. *& i tig fir arclaid iasc i mmuir ethiíar* Ce bú for fess and ol si. Fonoad *.i. ro i*m*mained* col carpait dún 10244] and ol se. Cissi chonar dolod ol si. Et*er* dá cotot feda ol se. 10245] Cid adgaibsid iarom ol si. ni *handsa* ol se. Di themi maro. 10246] Fór amrun fer nDea. For úan da ech nEmnae. For gort na 10247] Morrígnae. For druim inna mórmucce. For glend in 10248] m [*gap: extent: 2 letters*] dáim. Et*er* in dia & a fáith. For smiur mna Fedelmae. 10249] Et*er* in tríath & a sétchi. For to*n*gi ech nDéa. Et*er* ríg 10250] nAnand *l^ nArand* & a gníed. do mondchuilib {folio 123a}**[[H](#H)]** cetharchuli domain. --- p.311 10251] For Ollbine. For tresc in márimtill. Et*er* dabaich & dabchini. Do 10252] Luglochtaib *.i. do gortaib* Loga. Do ingentib niad Tethrach ríg Fomori 10253] Cade do slonnudsu a ingen ol Cú Chulaind. ni *handsa* ém ol 10254] ind ingen. Temair ban *.i. am*al* atá Temair os cach t*h*ulaig sic itúsa úas cach mnaí* baine ingen inching gensa. *.i. in genusa* gass nád 10255] forfáemthar. d*er*caid nad decsenach *.i. nom dectharsa o chách ar mo chaimi & ni decaimse nech* doirb annir *.i. ben* imnair. *.i. in tan fegthar in (d)oirb is i n-ichtur ind *us*ci thed*tethra tethra 10256] da lua lúachair nad imthegar. *.i. ara caimi* ingen ríg richis garta. *.i. einech* conair nad 10257] forémth*er* do chonair chaíl érmaim conid fri súan senbath srethaib 10258] cerd adbchlosaib erred. arcotaim trénfir tíarmórset .i. atát lim trénfir 10259] dodigenat m'íarmoracht cepe nom bera dar a terthogu cen forus mo 10260] caingni chucu & co Forcall. 10261] Citni trenfir dotiarmórsetsu a ingen ol Cu C*hu*l*aind*. ni *handsa* ém 10262] ol Emer. Da Lui. Da Lúath. Luath & Lath Goible. m*a*c Tethrach 10263] Tríath & Trescath. Brion & Bolor. Bas m*a*c Ómnaig. octar Condlai. 10264] Cond m*a*c Forgaill cach fer dib *co* nirt chét and & clis nónbair. 10265] Forgall fessin da*no* ansu árim a ilc*um*achta tressiu cach gniaid éolchu 10266] cach druid amainsiu cach filid. Bid formach duitsiu cluchi caich fri 10267] tressaib Forgaill fessin {folio 123b} ár atchota ilchumachtai ocai fri coibled 10268] fergním. 10269] Cid nácham airmisiu a ingen laisna trénfiru sin ol Cu *Chu*l*aind* 10270] Ma atchotat do gníma fessin da*no* ol ind ingen cid dam nachat 10271] airmébaind etorro. Forglim féin ém a ingen ol Cu *Chu*l*aind* comba 10272] luiet mo gnima et*er* clothaib neirt n-erred. Cade do nertsu da*no* ol 10273] Emer. ni *handsa* ém ol se argair fichit fand mo chomraic lór do 10274] t*r*ichait trian mo gaili. Ro fera cethrachait mo chomlund m'oenur. 10275] argair .c. mo chomairche. Imgaibtir athai & ergala rém fúath & rem 10276] erud. Techit sluaig & socaide & ilar fer n-armach ri úathgráin mo 10277] gnusi. at mathi na comrama máethmacaím sin ol ind ingen acht nad 10278] ránac co nert n-erred béus. Máith ém rom ebladsa a ingen for se lam 10279] popa Conchob*ur*. ní amal fogní athechán orbugud a chlainni. ní et*er* 10280] lic & lossait l^ o thenid co fraig l^ for blai *.i. faichthi* óenirlaindni rom altsa la 10281] *Con*concobur acht et*er* erredaib & ánrathaib. et*er* drúthaib & drudib. et*er* 10282] filedaib & fissidib et*er* briugadaib & bíatachaib Ulad ro*m* forbaigedsa 10283] co filet a mbésa & a ndána uli limsa. 10284] Citne and di*diu* rott eblatar isna gnimaib sin maídi ol Emer. {folio 124a} ni 10285] *handsa* ém ol se. Rom ebail Sencha sobérlaid conidam trén trebar án --- p.312 10286] athlum athargaib. am gáeth i mbretaib. nidam dermatach . adgadur 10287] nech ria túaith trebair arfochlim a n-insce. cocertaim bretha Ul*ad* uli. 10288] & nis n-insorg. tria ailemain Senca form Rom gab Blai Brigu chucai 10289] for acci a threbi. coro ferad mo théchtai oca. Conid iarom adgairim 10290] firu chóicid Chonchobair immá ríg nos biathaim fri re sechtmaini. 10291] Fossudiur a ndána & a ndiberga farrid a n-enech & a n-enechg*re*ssa. Line 10292 is the second part of a soft-hyphenated word, and is taken back. There is no text loss. 10293] Rom alt Fergus conid rubaim trénócu tria nert gaili. Am amnas 10294] ar gail & gaisciud conidam túalaing airer críchi d'imditin fri ecrata 10295] echtrand. Am dín cach dochraid. Am sond slaide cach soc*r*aid. 10296] Dogníu sochor cach thrúaig. Dogniu dochor cach thriúin tri altram 10297] Fergusa form. 10298] Rosiachtus glún Amargin filed coro molaim ríg as cach feib i mbí 10299] co ndingbaim oenfer ar gail ar gaisced ar gaís ar áine ar amainse ar 10300] chirt ar calmatus. Dingbaim cach n-errid ní tullim budi do neoch 10301] acht do Conchob*ur* cách. 10302] Rom ergair Findchóem conid comalta comluid dam Conall 10303] Cernach coscorach. Rom thecoisc Cathbad cóemainech di ág {folio 124b} Dechtiri 10304] conidam fissid fochmairc hi cerdaib dé druidechta conidam 10305] eolach hi febaib fiss. Bád chumma rom altsat Ulaid uli et*er* araid & 10306] errid. et*er* ríg & ollomain conidam cara slúaig & sochaide conid 10307] cumma dofichim a n-en*ech*g*re*ssa uli. Isaer ém domrimgartsa ó Lug 10308] m*a*c Cuind m*ei*c Ethlend di echtra dían Dectiri co tech mBuirr in 10309] Broga. 10310] Acus tussu da*no* a ingen ol Cu C*hu*l*aind* cinnas rot altsu hi 10311] Luglochtaib Loga. ni *handsa* ém ol ind ingen. Rom altsa em ol 10312] síadi la feba Féne. hi costud forchaíni. hi fogart genussa hi 10313] comgraim rigna. i n-ecosc sochraid. conid chucum bagthir cach 10314] ndelb sóer sochraid et*er* iallaib ban búagnithi. At mathi ém na feba 10315] sin ol Cu C*hu*l*aind*. 10316] Cinnas di*diu* for Cu *Chu*l*aind* nachar chomtig dun díb línaib 10317] comrichtain. Ar ní fuarsa co sse ingin follongad i n-airius dala 10318] imacallaim fón samail se frim 10319] C*ei*s*t* in fil banceli lat ol ind ingen ar fomditin do threib dit eisi. 10320] Natho om ol C*u* C*hu*l*aind*. Ni techtu dam dál fri fer ol ind ingen 10321] hi fiadnaisi na sethar as sinu andu .i. Fial ingen Forcaill atchí imm 10322] arrad sund is sí ro ben beim forais for in lámthorad. Ní hí em ro 10323] charusa for Cu *Chu*l*aind*. & da*no* nír forfáemusa mnaí atgnead 10324] fer [*gap: chasm in MS/extent: 4 leaves*]{folio 125a} --- p.313 10325] [*gap: first column cut off*]s hí[*...*] 10326] [*...*]ai[*...*]nmain 10327] [*...*]dam *[*...*] sc*[*...*] 10328] [*...*] gíal[*...*] 10329] Muin[*...*]ú *[*...*] main*[*...*]si*n*. 10330] [*...*]d[*...*]is 10331] [*...*]tí[*...*]d 10332] [*...*]bad [*...*]a 10333] [*...*] óen[*...*]nfir 10334] [*...*]muint*ir* [*...*]ic 10335] [*...*]. [*...*]g 10336] [*...*]air[*...*]adar 10337] [*...*]or[*...*]seom 10338] [*...*]eisseom [*...*]í 10339] [*...*]í[*...*]C*u*l*aind* 10340] [*...*]cles [*...*]erred{folio 125b} 10341] & cor ndeled. & leim dar néim. & filliud erred náir & gai bolca. 10342] & boí brasse. & rothc*less* & otharc*less* & c*less* for analaib. & brud 10343] ngeme. & sían churad. & beim co fomus & táithbéim. & dréim fri 10344] fogaist co ndirgiud crete fora rind & carpat serda. & fonaidm níad 10345] for rindib sleg. 10346] Tánic timgairi dó tíchtain dia crích fessin iar sin & timnais 10347] celebrad. Asbert iarom Scatach friss iar sin aní aridboí dia forciund 10348] & arcáchain dó tria imbas forosnai conid and asbert na bríathra 10349] sa dó. > 1. 10350] Fo chen a scíth búagnigi > > 10351] buadaig bágaig urbágaig > > 10352] úarc*r*aidi taiscea. > > 10353] corraib fortacht fort. > > 10354] nibá fortacht can recni. > > 10355] nibá recni can decni. > > 10356] Imbé eirr óengaile. > > 10357] Arutósa ollgabud. > > 10358] úathud fri eit n-imlebair. *.i. for Táin Bó Cúalngi* > > 10359] óic C*ru*achna rascerasu. > > > --- > > p.314 > > > > 10360] Cotut curaid cellfetar. *.i. > giallfuit > [*...*]* > > 10361] fortut brágit bibsat*ar*. > > 10362] bied do cholg culbémend > > 10363] c*ru*och fri sruth Setinti *.i. p*ropr*iu*m* > n*omen* Con Culaind* > > 10364] sennait rout ruadtressa. > > 10365] rinnib riscloífet cnámreda. > > 10366] clárad im búaib bendc*ru*di. > > 10367] tithis fidoch fáeburamnas. > > 10368] fethail feola fedclessaib. > > 10369] ferba *.i. bai* do > *.i.* Breg bratfat*ar*. > > 10370] brágti do thúath tithsitir. > > 10371] t*r*ean cithoch cóictigis. > > 10372] cichis do búar mbealtu. > > 10373] Ba hoín ar slóg sírrechtach > > 10374] sírdochair sirdemin. sírguba. > > 10375] sifis *.i. selfa* do > fuil flandtedmand. > > 10376] fernaib *.i. > sciathaib* ilib ildlochtaib > > 10377] armaib scéo mnáib dergdercaib. > > 10378] cródergfa arm armeth mellgléo. > > 10379] fiaich fotha firfitir. > > 10380] arath croich crosfait*ir*. > > 10381] recur serech sárlatir. > > 10382] gáetar lunni loscudi. > > 10383] Lin difedat ildamaib. > > 10384] ilar fule firfitir > > 10385] ar Coin Cul*aind* cencolind. > > 10386] césfe álag n-encraide. > > 10387] ana doláth tetharbae. > > 10388] dideirn *.i. dot > gráin* bródeirg brufitir. > > 10389] Brón ar cách dot > bráthbreislig. > > 10390] día taib Maigi M*ur*themni. > > 10391] día mbia cluchi tregaigi. > > 10392] bruthaig fri toind tréchtidi. > > 10393] frisin mbelend mband*er*nach. > > 10394] belaig úathaig ochtclesaig. > > 10395] belend di chet clesamna > > 10396] cichit biet banchuri. > > 10397] bagthi Medb scéo Ailella. > > > --- > > p.315 > > > > 10398] *Árutossa* > otharlige. > > 10399] ucht fri echtga irgairce. > > 10400] atchíu firind Findb*en*nach > > 10401] fri Dond Cúalnge ardburach. > > 10402] Cuin dorega. cuin doriidfea. > > 10403] ros do gaili gnáthgéri. > > 10404] b*en*fait bémend íarlebra > > 10405] m*ei*c Roich rúadrindig ardurgna. > > 10406] naiscseta n-ollach n-óenellach. > > 10407] lochta do tham dosc*ur*a cetha. > > 10408] Erig do loch lúrechda. > > 10409] cuchtach écsi ilco*m*raic {folio 126a} > > 10410] selaig tanaig trubud > > 10411] cu tír Ulad ógérig. > > 10412] do mnáib Ulad oentomaim. > > 10413] do scíath cnedach comromach > > 10414] do gai túagach tairbertach > trénturig. > > 10415] do cholg dét dathbuth*ir* > > 10416] a ndondálaib. > > 10417] rasia th'ainm Albanchu. > > 10418] ciach do gair gemadaig. > > 10419] Aífi Úathach iachtfaitit. > > 10420] alaind sethnach sóermilfa. > > 10421] etrocht soebrocht suanaigfe. > > 10422] teora bliad*na* ar tréntrichait. > > 10423] bat neirt ar do lochnamtib. > > 10424] tricha bliad*na* bagimse > > 10425] gus do gaili gnáthgeri. > > 10426] o sin immach ni fullimsea. > > 10427] do saegul ni indisimsea. > > 10428] et*er* búadaib banchuri. > > 10429] ge garid gé étgene > > 10430] dit álaib fo chen.fo cen a scit .b. > 10431] Dodeochaid Cu C*hu*l*aind* iar sin ina lunga do saigid Erend. is iat 10432] robo lucht oenlunga dó .i. Lugaid & Lúan da m*a*c Lóich & Fer Báeth 10433] & Lárin & Fer Diad & Drust m*a*c Serb. Lotar do thig Rúaid ríg na 10434] n-insi aidchi Samna. Is and bátar i ssudiu fora chind Conall 10435] C*ernach* & Loeg*aire* Búadach oc tobuch a císa ar baí cía a hInsib Gall --- p.316 10436] do Ultaib in tan sin. Atchlui*n* Cu C*hu*l*aind* íarom in mbrón fora 10437] chind oc dún ind ríg. 10438] Cisi núal so for Cu *Chu*l*aind*. ingen Rúaid berair hi cís do 10439] Fomorib ar iat is airi fil in bron sa sin dún. Cait hi fil ind ingen ol 10440] se. fil isin tráig thís ol iat. Tic Cu *Chu*l*aind* co mboí hi comair na 10441] hingini isin tracht. Immáfoacht Cu *Chu*l*aind* scéla di. Adfét dó ind 10442] ingen du léir Can asa tecait na fir ol se. ond insi et*er*céin tall ol si 10443] na bí sund fora cind na n-écland. Tarrasair and íarom fora cind & ro 10444] marb na tri Fomóri. ar galaib óenfer. Ro chrechtnaig im in fer 10445] dedenach díb eseom fora dóit. Dorat ind ingen breit dia hetuch dó 10446] ma c*r*echt. Téitseom ass iarom cena slonnud dind ingein. 10447] Tic ind ingen don dun & adfét día hathair in scél n-uli. Tic Cu 10448] C*hu*l*aind* don dún iar sin am*al* cach n-aigid. Ferait faelti fris iarom 10449] Conall & Loeg*aire* Maídit sochaidi isin dún da*no* marbad na Fomori. 10450] acht niro c*r*eit ind ingen dóib. Dorónad fothrucud lasin ríg iar sin & 10451] dobretha cách ar úair chuci. Tánic da*no* Cu C*hu*l*aind* cumma cháich 10452] & dorat ind ingen aichni fair. Dob*ér* in n-ingen duit for Rúad & ícfat 10453] féin a tinscra. Nathó for Cu Ch*u*l*aind* ticed dia bliad*na* co Herind 10454] im degaid mad ail di fogéba messi and. 10455] Tánic cu C*hu*l*aind* co {folio 127a}[*gap: column cut off/extent: uncertain*] 10456] [*gap: extent: 4 letters*] r in glond dorignis ol Emer in cét fer [*gap: extent: 4 letters*] ach n-inchomlaind 10457] do marbad. bid Glondáth a ainm [*gap: extent: 2 letters*] co bráth ol Cu *Chu*l*aind*. 10458] Doróich Cu C*hu*l*aind* co Crufait Ráe Ban a hainm ar thús co tici 10459] sin. Bentaiseom bráithbemenna mára forsna slúagaib isind inud sin 10460] coro maidset na srotha fola tarsi for cach leth. is fót cró in tilach sa 10461] indiu lat a Cu *Chu*l*aind* fors ind ingen conid de sin dogarar C*ru*fait 10462] di .i. Crófót .i. fót cró. 10463] Doróich in t-íarmóracht forro co hÁth nImfuait for Boind. Teit 10464] Emer asin carput. dobeir Cu C*hu*l*aind* tafond for in tóir coro 10465] sceindset na fóit a cruib na n-ech dar áth fothúaith. Dob*eir* tafond 10466] aili fothúaid co sceintis na fóit a cruib na n-ech for áth fodes. Conid 10467] de sin dogarar Áth nImfoit de dina fotaib adíu & anall. Cid fil and 10468] tra acht marbaid Cu C*hu*l*aind* .c. for cach áth o Áth Scenmend for 10469] Ollbini co Boind mBreg. & comallastas ule na gnímu dorair*n*gert 10470] dond ingin. & Téit slán iar sin co ranic Emain Macha fo demi ind 10471] aidchi sein. 10472] Atnagar Emer hisin Craebrúaid co Concob*ur* & co mathib Ulad 10473] olchena & ferait faelti fria. Boi fer duaig dothengtha do Ultaib istig 10474] .i. Bricriu Nemthenga m*a*c Arbad. Conid and asberts*id*e. Bid dolig --- p.317 10475] em or se la Coin C*u*l*aind* aní dogentar and innocht .i. in ben tuc leis 10476] a feis la Concob*ar* innocht ar is leis coll cetingen ria nUltaib do 10477] g*re*s. Nos fuasnaith*er* im Coin Cul*aind* ands*id*e oca clostecht sin & 10478] nos bertnaigend co ráemid in cholcid boí foí co mbatar a cluma for 10479] folúamain immón tech immá cúaird. & téit immach la sodain. 10480] Atá dolig mór and for Cathbad acht is geis dond ríg cen an ro 10481] raid Bricni do dénam do Bíthus Cu C*hu*l*aind* im intí fáefes lía mnaí. 10482] Gairth*er* Cu *Chu*l*aind* dún ol Concob*ar* dús in fetfaimmís talgud a 10483] brotha. Tic iarom Cu *Chu*l*aind*. Eirg dam ol Con*co*b*ar* & tuc dam 10484] lat almai fil dam hi Sléib Fúait. Téiti iarom Cu C*hu*l*aind* & nos 10485] ti*m*mairg leis ina fuair do muccaib & d'aigib alta & d'ernail cacha fíada 10486] olchena hi Sleib Fúait & dosb*eir* i n-óenimmain leis co mboí [*gap: extent: 3 letters*] 10487] faichthi na hEmna. Téit da*no* a ferc la sodain for [*gap: extent: 1 letter*](ulu) do Choin 10488] C*hu*l*aind*. 10489] Dogníther imacallaim oc Ultaib [*gap: extent: 16 letters*] s í comarli arricht leó. 10490] Emer [*gap: extent: 19 letters*] aidchi sin & Fergus *&* Cathbad [*gap: extent: 17 letters*] [*gap: extent: 1 letter*]*h*o*m*et enig Con 10491] Cul*aind*. & bennacht [*gap: extent: 20 letters*] émad. Fáemaid [*gap: extent: 20 letters*] aid Concob*ar* 10492] tinscra [*gap: extent: 14 letters*] [*gap: extent: 2 letters*] reth a enecland do [*gap: extent: 25 letters*] c*h*i sin lia bancheli. & niro {folio 127b} 10493] scarsat íar sudiu co fúaratar bás díb linaib. 10494] Atnagar cennacht m*a*craidi Ulad do Choin C*hu*l*aind* iar sin. Is 10495] iat so roptar m*a*crad i nEmain ind inbaid sin dia n-ebairt in fili oc 10496] tabairt a n-anmand ós aird. > 1. 10497] M*a*crad Emna alli sluaig > > 10498] inbaid batar sin C*r*aebruaid > > 10499] im Furbaide find in tslat > > 10500] im Chúscraid is im Cormac > 2. 10501] Im Conaing in Glasni nglan > > 10502] im Fíachaig is im Findchad > > 10503] im Coin Culaind c*r*uadach ngle > > 10504] im m*a*c mbúadach > nDecht*ir*e > 3. 10505] Im Fíachna im Follomain and > > 10506] im Cacht im Mane im C*r*imthand > > 10507] im secht Mani i Sléib in Chon > > 10508] im Bres im Nar im Lothor > > > --- > > p.318 > > 6. 10509] Im se maccaib Fergais and > > 10510] im Ilarchles im Illand > > 10511] im Fíamain im Bunni im Bri > > 10512] im Mul im Chlaidbech im *Con*ri > 7. 10513] Laegaire Cass Conall Claen > > 10514] is i*m* da Ether ardcháem > > 10515] Mes Díad is Mes Dedad dil > > 10516] clanna Amargin Giunnaig > 8. 10517] Conchraid m*a*c Cais a Sleib Smóil > > 10518] Conc*r*aid m*a*c Báid > B*er*nad Broin > > 10519] Conchraid m*a*c in Deirc m*ei*c > Find > > 10520] Conchaid Súana m*a*c Sailcind > 9. 10521] Áed m*a*c Findeirg ollach mbrec > > 10522] Áed m*a*c Fidaig formna nert > > 10523] Áed m*a*c Conaill cirrid cath > > 10524] Áed m*a*c Duind Aed m*a*c > Duach > 10. 10525] Fergus m*a*c Lete lith ngle > > 10526] Fergus m*a*c Deirg m*ei*c > Dáire > > 10527] Fergus m*a*c Rois luadit raind > > 10528] Fergus m*a*c Duib m*eic* Crimthaind > 11. 10529] Tri m*ei*c Traiglethain trén blad > > 10530] Siduad C*ur*rech is Carman > > 10531] tri m*ei*c oc Uslend na n-ag > > 10532] Naisi & Anli is Ardan > 12. 10533] Tri Flaind tri Find tri Cuind ciúil > > 10534] anmand do noí m*a*caib > Sciúil > > 10535] tri Fáeláin tri Collai cain > > 10536] tri m*ei*c Neill tri meic Sitgail > 13. 10537] Lón is Ílíach aille fir > > 10538] comaltai Cormaic crichid > > 10539] tri Dondgais m*ei*c m*ei*c Rossa > > 10540] tri Dúngais tri Dáelgosa > 14. 10541] Aes dána do Chormac ciúil > > 10542] .ix. m*ei*c Lir m*ei*c > Et*er*sciúil > > 10543] a trí cuslendcha cáem in band > > 10544] Find Eochaid & Illand > > > --- > > p.319 > > 17. 10545] A chornaire ciúil iar sin > > 10546] im dá Áed is im Firgein > > 10547] trí drude denma glam ngér > > 10548] Ath*ir*ne is Drec is Drobél > 18. 10549] A tri dálemain co mblaid > > 10550] Find Eruath is Fatemain > > 10551] tri ú Chletig comol ngle > > 10552] Uath Urud is Aslinge. > 19. 10553] Aed Eochaid airdairc Emna > > 10554] da m*a*c aille Ilgabla > > 10555] m*a*c Bricrend ro brunned bla > > 10556] erdairc ic m*a*craid Emna.macrad E. a. > --- p.320 10557] Compert Con Culaind inso sís *a Libur Dromma Snechta* ------------------------------------------------------------- 10558] LÁA n-áen ro bátar mathi Ulad im Chonchobur i nEmain 10559] Macha. No thathigtis énlaith mag ar Emuin. Na gelltís 10560] conna facabtais cid mecnu na fér ná lossa hi tala*m*. ba 10561] tochomtacht la hUltu a n-aicsiu oc collud a n-hírend. Imlaat 10562] .ix. cairptiu día tofund laa n-and ar ba bés léusom forim en. 10563] Conchob*ar* da*no* hi sudiu inna charput & a fiur Deichtine os sí 10564] maccdacht. Is si ba hara dia brathair. Errid Ulad archenae 10565] inna carptib .i. Conall & Lóegaire & cách olchena. Bricriu da*no* 10566] leu. 10567] Fusrumat a n-éin remib día ndaim tar Slíab Fúait tar 10568] Édmuind tar Brega. Ní bíd clad na hairbi na caissle im thír i 10569] nHére isind amsir anall co tanic remis m*a*c nÁeda Slani acht 10570] maigi réide. ar imad na treb da*no* inna remis s*id*e iss aire 10571] conopartatar cocrícha i nHére. Ba hálaind tra & ba caín 10572] in t-énlorg & in t-énamar boí leu. Noí fichit én dóib. rond argit 10573] et*er* cach da én. Cach fiche inna lurg fo leith. noí luirg dóib. 10574] Samlaid da én bátar rempu cuing airgit etarru. Toscartha tri 10575] eúin dib co haidchi lotir *l^ a* remib hi cend in Brogo. Is and ba 10576] hadaig for feraib Ul*ad*. Feraid snechta mór foroib dno. Asbert 10577] Conchob*ar* fria muintir ara scortís a cairptiu & ara cuirtis cor do 10578] chuingid tige dóib. 10579] Luid Conall & Bricriu du chur cúarta fofúaratár óentech 10580] nue. Lotar ind. Foráncatár lánamain and. Boithus failte. 10581] Lotar ass coa muintir. Asbert Bric*riu* nibú fíu dóib techt don 10582] tig cen brat cen bíad. Ba cumung da*no* cid ar indus. Lotar 10583] dó cammaib. *.i. doridisi* Tub*er*tatár a cairptiu leu. ní gabsat na mmár 10584] isin tig. Co n-accatar *talmidu* *.i. iar sin* dorus culi friu. In tan bá 10585] mithig tabairt biid dóib batir faelti meisc iarom fir Ulad & ba 10586] maith a thunithe. asbert in fer fri Ultu iarom boí a ben fri --- p.321 10587] idna inna cuili. Luid Dechtine a dochum atdises *.i. rucastar* birt m*a*c. 10588] Láir da*no* boí i ndorus in tige trogais *.i. t*us*mis* dí lurchuire. *.i. dá serrach* Gabsit 10589] Ulaith iarom in m*a*c & dobertsom na lúrchairiu do m*a*cslabri 10590] don macc. Alt Deichtine in m*a*c. tráth bá maiten dóib {folio 128b} *is and asbert Concob*ar* iss ed canid auga inso for se [*...*] do ani [*...*]* conda 10591] accatar ní i n-airthiur in mbroga cen [*gap: extent: 7 letters*] eónu acht a n-echrada 10592] fadesin & a mm*a*c cona lúirc[*gap: extent: 6 letters*] Totháegat íar sin do 10593] Emain. Aleir leo a mmacc combu bláicce. Dafúabair galar 10594] iar sud*iu*. Atbail de. Ferthair a guba. Bá már a sáeth la 10595] Deichtine díth a daltai. 10596] Baísu luge do dig oc tintud ón gubu. Tothlaigestar dig a 10597] llestar humi. Dobreth di co ndig nách mod donbered dia 10598] bélaib dolinged míl mbec iarsin lind dochum a bél o rauccad o 10599] bélaib nacc ní i nneuch scéinti lea hanail ho chud. Contuli 10600] iarom dadaig co n-accai ní in fer chuicci atagládastár asbert 10601] fria rubad torrach húad & bá hé nuda b*er*t a dochum do Bruig. 10602] Ba leiss fétir. Baí in m*a*c altae & ba hé tatharla inna broind & 10603] bid Setanta a ainm. & bá hésse Lug Lug m*a*c Ethnend. & co 10604] n-altá ind lúirchaire din m*a*c. 10605] Bá torrach di*diu* ind ingen. Ba ceist mór lá hUltu nácon fes 10606] céle fora seilb dumet bá hómu*n* leó bá ó Chonchobur thré 10607] mesci ar bá leis no foíed a fíur. Arnenaisc iarom Concob*ar* 10608] a fíair do Sualdaim m*a*c Róig. Ba mór a mélacht lea techt 10609] cosin fer i n-imdaí os sí alacht. A n-am luide don chrund 10610] siúil brúchtis bí a croith innallaili combu ógslán. Luid cosin 10611] fer iarom. Bá torrach atheroch ellam. Birt mac **[[H](#H)]** & doberar 10612] Setanta fair. 10613] Is and sin iarom batár Ulaid hi comthinol i nEmain Macha in tan 10614] b*er*ta in m*a*c. bátár iarom oc imchosnam cia dib no ebelad in m*a*c & 10615] lotar i mbreith Conchobair. Asbert Conchobur. B*eir* duit a 10616] Findchóem in m*a*c ol Concob*ar*. Dofécai Findchoem in m*a*c iarom. 10617] Carais mo chraidisea in m*a*c so ol Findchoem conid cumma lem & bid 10618] he Conall Cer*nach*. is bec duit etorro ol Conchob*ar* .i. do m*a*c féin 10619] & m*a*c do d*er*fethar. Conid and ro cháchain Conchob*ar* inso. --- p.322 > > 10620] *.r.*4. Sochla brec becaltach > > 10621] búithig dág Dect*ir*e > > 10622] domroet ria sein secht carbtib > > 10623] sephaind úacht domm eochraidib > > 10624] airunutathig ernithib > > 10625] donnuc for set Sétanta > 10626] Geib duit in m*a*c ol Conchob*ar* beos fria fiair. *.r.* Niba si nod 10627] n-ebela em ol Sencha. acht is messe nod n-ailfea. ar am tren am 10628] trebar. am (an a*m*) athlom athargaib. am ollom. am gáeth. nidam 10629] d*er*matach. Adgadur nech ría rig. arfochlim a insce. admidiur[*gap: extent: 5 letters*] 10630] hi cath ria Conchob*ar* cathbúadach. concertaim bretha Ul*ad* & nis 10631] n-insorg. nim thorgnéa et*er* aite[*gap: extent: 17 letters*] 10632] *.r.* Cid messe ém nod ngaba ol Blai [*gap: extent: 21 letters*] na héislis lemsa. ro 10633] ferad m[*gap: extent: 15 letters*]. congairim firu coicid Her*end* n[*gap: extent: 16 letters*] sechtmaine 10634] l^ de[*gap: extent: 2 letters*]ma[*gap: extent: 3 letters*] dib*er*ga. f*or*ri[*gap: extent: 1 letter*]t*h* a n[*gap: extent: 33 letters*] or Fergus 10635] dorraegai[*gap: chasm in MS/extent: uncertain*] --- p.323 *TOCHMARC ÉTAINE* ----------------- 10636] [*gap: chasm in MS/extent: uncertain*]**[[M](#M)]** a thaigi & a gríanan co senistrib solsib fri techt ass & tobreth 10637] tlacht corcra impe & imchuirthe in gríanán sin lasin M*a*c Óc 10638] cach leth no théged & ba and contuiled cach n-aidchi occa 10639] chomaitecht do airec menman conda tanic a sult & a feth. & no 10640] línta in gríanán sin do lubib boladmaraib ingantaib combo de 10641] forberedsi di bolod & blath na lubi sainemail logmar. 10642] Atchúas do Fuam*naig* a ngrád & a mmíad doratad di lasin 10643] M*a*c Óc. Asbert Fuam*nach* fri Mid*ir* congarar deit do dalta 10644] co nd*ern*sai chorai frib dib línaib & co ndechos for iarair Etaíne. 10645] Dotháet techt co M*a*c nÓc o Mid*ir* & luidsi día acal*laim* & 10646] dolluid Fuam*nach* timchell calléic co mboí isin Bruig & tobert 10647] in n-athaig cétnae fo Etaín conda bert asa gríanán forin 10648] fúamain forsa rabi ríam co cend .uii. mbli*adna* fo Her*ind* conda 10649] timart athach gaíthe ar thrógi & lobrai conda corastár for cléthe 10650] tige la Ultu i mbátár oc ól co torchair isin n-airdig n-óir ro boí 10651] for láim mná Etair in chathmiled o Inbiur Cichmaine a coiciud 10652] Choncob*air* conda sloicside lasa loim gabais asind lest*ur* co 10653] mb*en*tai (?) di suidiu foa broind combo ingen iar tain. Dobreth 10654] ainm di .i. Etain ingen Étair. Di bli*adain* déc ar mili trá o 10655] gein tuissech Etaini o Ail*ill* cosa ngein ndedenach o Ét*ur.* 10656] Alta iarom Etain oc Inbiur Chichmuini la hEtar & .l. ingen 10657] impe di ingenaib t*ús*sech & ba hesseom noda biathad & no 10658] n-eted ar chomaitecht Etaini a ingini do g*re*s. Lá n-and doib 10659] a n-ingenaib uilib isind inbiur oca fothrocud co n-accatar in 10660] marcach isa mmag cucu dond usciu. Ech dond tuagmar foran 10661] forlethan casmongach caschairchech foa suidiu. síd*h*albrat 10662] uaine hi filliud immi. & léne fo dergi*n*liud imbi. & eo óir ina 10663] brut rosaiged a gúalaind for cach leth. Scíath argdidi co 10664] n-imbiul oir imbi fora muin. Scíat*r*ach argit and. & tul n-oir 10665] fair. & sleg coicrind co fethan óir impi o irlond co cró ina 10666] laim. Folt findbudi fair co hetan. Sníthe óir fria étan conná --- p.324 10667] teilged a folt fo agid. Assisedar sist forsin purt oc deiscin 10668] na n-ingen & ro charsat na ingena uili. conid and asbertsom in 10669] laid seo sís > 1. 10670] Etain indiu sund amne > > 10671] oc Síd Ban Find iar n-Albai > > 10672] eter maccaib beccaib di > > 10673] for brú Inbir Cíchmuini. > 2. 10674] > [*gap: extent: 1 letter*] > s hí ro híc > súil ind ríg > > 10675] a topor Locha Dá Líg > > 10676] is í asibed sin dig > > 10677] la mnaí nÉtair hi tromdig > 3. 10678] Is tría ág dossib in rí > > 10679] inna héonu di Thethbí > > 10680] & báidfid a dá ech > > 10681] i llind Locha Dá Airbrech > 4. 10682] Bíat imda coicthe ili > > 10683] tríat ág for Echaig Midi > > 10684] > [*gap: extent: 1 letter*] > íaid togal for > sídib > > 10685] & cath for ilmilib. > {folio 129b} > 6. 10686] Is í ro loited is tír > > 10687] is í archosnai in rig > > 10688] is í Be Find fris dogair > > 10689] is í ar nÉtaín iar tain.Etain indiu. > 10690] *.n.* Dochúaid úadib in t-óclaech iar sain & ní fetatar can 10691] dodeochaid l^ cid dochóid iar*om*. O ránic in M*a*c Óc do 10692] acallaim Mid*ir* ní f*or*nic Fuam*naig* ara chiund & asbert *.i. Mid*ir** fris 10693] bréc dorat in ben imond & día n-ecastar dí Etain do bith i 10694] nÉre. & ragaid do denam uilc fria. Domuiniur is dóig bid fír 10695] ol M*a*c Óc. Atá Étaín ocom thigsi isin Bruig o chíanaib isin 10696] deilb hi tarfas uaitsiu. & bes is cuice forobart in ben. 10697] Dotháet M*a*c Óc día thig fora chulu co farnic a gríanán 10698] nglainidi cen Etaín and. Immasoí in M*a*c nÓc for slict Fuam*naige* --- p.325 10699] *co* tarraid for Óenuch Bodbgnai oc tig Bresail Etarláin in 10700] drúad. Fosnopair in M*a*c Óc & benaid a cend di & dobert lais a 10701] cend sin co rrabi for brú in Broga. Acht chena iss *ed* islicht i 10702] *n*n-inud aile conid la Manandán ro marbait a ndís .i. Fuam*nach* 10703] & Midir i mBri Léith día n-ébrad. > 1. 10704] Fúamnach báeth bá ben Midir > > 10705] Sigmall is brí co mbilib > > 10706] i mBrí Léith ba láthar lan > > 10707] ro loiscthe la Manandán. > --- p.326 10708] Tochmarc Etaine inso beos. ---------------------------------- 10709] GABAIS Eochaid Haeremon ríge nÉrend & argaillsat cóic 10710] coicid Erend dó .i. rí cach cóicid. Batár hé a rríg in tan 10711] sin .i. Concob*ar* m*a*c Nessa. & Mess Gegra. & Tigernach 10712] Tétbannach & Cú Ruí. & Ail*ill* m*a*c Mata Muirisci. Bátár hé 10713] dúine Echdach .i. Dún Fremain i mMidiu & Dún Fremain hi 10714] Tethbai. Fremain Tethbai bá inmainem lais do duinib Her*end.* 10715] Arfócarar o Ech*aid* for firu Her*end* feis Temra do dénam in 10716] bli*adain* iar ngabáil ríge fri commus a mbésa & a c*h*isa dóib co 10717] cend .u. mbli*adna*. Ba inond aithesc la firu Her*end* fri Eochaid. 10718] Ní theclaimtís feis Tem*ra* do ríg cen rignai lais ol ni rabi rigan 10719] hi fail ind rig in tan ro gab fla*ith*. Foídis Ech*aid* techta cach 10720] cóicid úad fo Érind do chuingid mná l^ ingine bad aldem no 10721] beth i nÉre dó. Ál asbert ní bíad ina farrad acht ben nad 10722] fess*ed* nech do feraib Her*end* ríam. Fofrith dó oc Inbiur 10723] Chíchmuini .i Étaín ingen Etair. & dosbert Ech*aid* iar*om* ar bá 10724] comadas dó ar cruth & delb & cen*e*l & áni & oítid & airdarcus. 10725] It é trí m*ei*c Find *l^ tri m*ei*c Findgail^* m*ei*c Findloga m*ei*c na rígna .i. Eochaid 10726] Fedl*ech* & Eoch*aid* Airem & Ail*il*l Anguba. Carais Ail*ill* 10727] Anguba iar*om* Etaín hi feis Tem*ra* íar feis di la Eoch*aid*. Fo 10728] dáig dognith ábairt dia sírsellad. & úair as descaid serci sírsilliud. 10729] Cairigsi a menma Ail*il*l don gním sin dogéni & níbá cobor dó. 10730] Ba tressio tol aicniud. Focherd Ail*ill* i serg de fó dáig {folio 130a}naro 10731] tubaide fria énech & nách erbart frisin mnaí fodesin. 10732] Dobreth Fachtnai líaig Ech*dach* día imcaisiu in tan ro ngab 10733] céill for écaib. Asbert fris in líaig. acht nechtar na da idan 10734] marbtha duine nád ícat lege .i. idu serci & idu eóit it é fil 10735] innutso. Ní árdámar Ail*ill* dó ar bá mebol lais. Forrácbad 10736] iar*om* Ail*ill* hi Fremain Tethbai fri bás. & luid Eoch*aid* for 10737] cuaird nErend & forrácbad Étaín hi fail Ail*ella* co ndernaitís a 10738] thiugmaine le .i. cor clasta a fert coro hagtha a guba coro orta 10739] a cethrai. --- p.327 10740] A tech i mbith Ail*ill* ina galur dothéged Etaín cach dia día 10741] athreós & bá lugaite a gal*ar*som ón do suidiu & céin no bíth 10742] Étain isin magin sin no bithsom ocá déscin. Rathaigis Etaín 10743] aní sin & focheird a menmain airi. Asbert Etaín frisseom lá 10744] n-and a mbátár ina tig díb línaib cid día mboí fochond a gal*air*. 10745] Atá dit seircseo ol Ail*ill*. Dirsan a fot co n-erbart or sisi 10746] ropadat slán o chíanaib día fesmaís. Cid indiu badam slánsa 10747] mád áil daitsiu ol Ail*ill*. Bid áil écin or si. 10748] Dotéiged iar sin cach dia do folcud a chind & do thinmi bíd 10749] dó & do aurgabáil usci fora láma. Día teóra nómad iar*om* ba 10750] slán Ail*ill*. Asbertsom fri Étain. & a testá dom icsa cuin rom 10751] bía uaitsiu ol Ail*ill* Rot bía i mbárach ol si acht níba issin 10752] tossud na fírflath*a* dogéntar a col. Totaisiu i mbárach im 10753] dailsi cosin tulaig uasind lius. 10754] Baí Ail*ill* oc frithairi na aidchi. Contuli tráth a dála ní 10755] dersaig co tráth teirt ara bárach. Luid Étaín ina dailseom co 10756] n-accai in fer ara ciund co cosmailius crotha Ail*ella*. & coínis 10757] i*n* lobra a gal*air*. A n-aithesc rop áil do Ail*ill* iss *ed* ro 10758] ráidseom. Dofúsci Ail*ill* tráth teirt. Fota fécais for torsi 10759] tráth dodeochaid Étaín isa tech. Cid dotgní torsech or si. Do 10760] foídiudsiu im dailse & ni ránac ar do chiund. & dorochair 10761] cotl*ud* form conom érracht innossa. Isuachnid ní rrodchad 10762] mo ícsa. Ni bá són ol Étaín atá lá i ndegaid alaili. Gaibthi 10763] frithairi na haidci sin & tene mór ara bélaib & usci na farrad do 10764] thabairt foa súili. 10765] Tráth a dála totáet Étaín ina dáil co n-accai in fer cetnae 10766] am*al* Ail*ill*. Luid Etaín dia tig. Fecis Ail*ill* oc cóí. Dolluid 10767] Étain co fá thrí & ní arnic Ail*ill* a dáil. Co f*or*necsi in fer 10768] cétna. Ní fritso or si ro dálussa cía so thú dodeochaid im 10769] dáil. In fer frisro dálusa ní ar chul l^ amles ticht ara cend 10770] acht is ar accuis tesairgne domnaí ríg Érend don gal*ur* fodrubi. 10771] {folio 130b} Ba tochu dait tuidecht cucumsa ol in tan ropsa Étain 10772] Echraide ingen Ail*ella* bá messi do chétmuint*er*. Bá íar do 10773] sárlúag do prímmaigib Her*end* & uscib & ór & arg*ut* co tici do 10774] chutr*um*mae do fácbáil dar th'éis. C*ei*s*t* ol sisi cia th'ainmsiu. 10775] ni *handsa*. Mid*ir* Breg Léith ol se. C*ei*s*t* ol sisi cid ronn 10776] etarscar. ni *handsa*. fithnaise Fuam*naige* & brechtai Bresail 10777] Echarlaim. Asbert Mid*ir* fri Étaín in ragaso limsa. Nathó ol --- p.328 10778] sisi. Noco ririub ríg nÉrend ar fer ná fetar claind l^ cen*e*l dó. 10779] Is messi ém ol Mid*ir* dorat fó menmain Ail*ella* do seircsiu co 10780] fota co torchair a fuil & a feóil de. & is messi thall cach 10781] n-accobor collaide n-airi na beth milliud enech daitsiu and. 10782] Acht téisiu limsa dom c*r*ich dia n-apra Eoch*aid* frit. Maith lim 10783] ol Étain. 10784] Tic iar*o*m dia tig. Is maith ar comrac or Ail*ill* sech rom 10785] ícadsa afechtsa ni fil imlot n-einig daitso and. Is amra amlaid 10786] or Étain. 10787] Tánic Eochaid día chúaird iar tain & atlaigestár bethaid a 10788] brathar & budigthe fri hEtaín co mór a ndorigni co tánicsom --- p.329 10789] Tochmarc nÉtaine da*no* so sís. --------------------------------------- 10790] FECHT n-aile asraracht Eochaid Airem rí Temrach lá 10791] n-álaind i n-amsir samrata fosrocaib for sosta na Temrach 10792] do imcaisiu Maigi Breg. Boí fó a lí & fó bláth cach datha. A 10793] n-imracacha intí Eoch*aid* imbi co n-acca in n-ócláech n-ingnad 10794] forsin tossad inna chomair. Fúan corcra imbi & mong órbudi 10795] fair co braini a da imdae. Rosc cainlech glas ina chind. Sleg 10796] cóicrind ina láim. Scíath taulgel ina láim co ngemaib óir f*ur*ri. 10797] Sochtais Eochaid ar ní fit*ir* a bith isin Temraig in n-aidchi ríam 10798] & ní orslaicthe ind lis in tráth sin. Toll*uid* ar inchaib Eochoda 10799] iar sain. Asbert Eoch*aid* iar*o*m fo chen dond láech nád 10800] athgénmár. Iss *ed* dorochtmár or in t-ócláech. nit athgénmár 10801] or Eoch*aid*. Atotgénsa chetus ol in t-ócláech. Cía th'ainmseo 10802] ol Eoch*aid* Ní airdairc són ol se Mid*ir* Breg Léith. Cid 10803] dotroacht ol Eoch*aid*. Do imb*ir*t fidcille fritsu ol se. Am 10804] maith se ém ol Eoch*aid* for fithchill A fromad dún ol Mid*ir*. 10805] Atá ol Eoch*aid* ind rigan ina cotlud is lé in tech atá ind 10806] fithchell. Atá sund chenae ol Mid*ir* fidchell nad messo. Bá 10807] fír ón clar n-argit & fir óir & fursunnud cacha hairdi forsin clár 10808] di liic logmair & ferbolg di figi rond crédumae. Ecraid Mid*ir* 10809] in fidchill iar sin. Imb*ir* ol Mid*ir*. Ni immer acht di giull 10810] ol Eoch*aid* Cid gell bias and ol Mid*ir*. Cumma lim ol 10811] Eoch*aid*. Rot bia limsa ol Mid*ir* mád tú b*er*as mo thóchell 10812] .l. gabur ndubglas ir é cendbrecca. croderga biruich bruinlethain 10813] bolgroin cosschóela. comrassa faeborda fem*en*dae aurárda 10814] aignecha sostaidi so [*gap: chasm in MS/extent: uncertain*]{folio 131} 10815] Iar sin doberar uir & grian & clocha forsin monai. Fri etnu 10816] dam da*no* bátár fedmand la firu Her*end* cosin n-aidchi sin. 10817] Co n-aicces la lucht in tsíde fora formnaib. Dogníth samlaid 10818] la Eoch*aid* conid de atá dosom Ech*aid* Airem ar is aice toísech 10819] tucad cuing for muinélaib dam do fer*aib*Her*end*. Iss *ed* di*diu* and 10820] focol ro boí i mbélaib in tslúaig oc denam in tócuir. 10821] *.r.* Cuire i lláim tochra i llaim aurdairc damrad tráthaib --- p.330 10822] iar fuin fortrom ailges ni fes cuich les cúich *amles* de 10823] thóchur dar móin Lámraige. 10824] Ni bíad isin bith tóchur bad ferr mani bethe oca ndéscin. 10825] Forrácbad de bochtae and iar*om*. Iar sin dolluid in rechtaire 10826] co E*c*h*aid* & adfét scéla in mórfedma atconnairc fíadai & asbert 10827] nád rabi for f*er*tas in betha cumachte dodrósce de. 10828] A mbátar fora mbriath*raib* co n-accatár Mid*ir* chucu. 10829] ardchustal & drochgné fair. Atraigestar Eoch*aid* & ferais faelti 10830] fris. Is *ed* dorochtmár ol Mid*ir*. Is torcda & is díchéill no taí 10831] frim mor dec*r*ai & mór aingcessa do thabairt form. Adethaind 10832] ní bad maith lat chena acht is bairnech mo menma frit. Ní 10833] bara fri búre daitsiu ón dogignestár do menma for Eoch*aid*. 10834] Gebthar da*no* ol Mid*ir*. In n-imberam fidchill for Mid*ir*. Cid 10835] gell bias and for Eoch*aid*. Gell adcobra cechtar dá lína for 10836] Mid*ir*. Berar tóchell nEch*ada* a llá sin. Rucais mo thócell 10837] for Ech*aid*. Mad áil dam no béraind ó chíanaib for Mid*ir*. 10838] C*ei*s*t* cid adcobrai formsa for Ech*aid*. Dí láim im Étain & póc 10839] di ol Mid*ir* Sochtais Ech*aid* la sodain & asbert tís día mís 10840] ondiu doberthar dait aní sin. 10841] In bli*adain* ría tuidecht do Mid*ir* co Ech*aid* do imb*ir*t na 10842] fidchille boí oc tochmarc Étaíne & nis n-étad leis. Is *ed* ainm 10843] dobered Mid*ir* di Be Find. conide asbert > 1. 10844] A Bé Find in raga lim > > 10845] i tír n-ingnad hi fil rind > > 10846] is barr sobarche folt and > > 10847] is dath snechta corp co ind. > 2. 10848] Is and nad bí muí na taí > > 10849] gela det and dubai brai > > 10850] is lí sula lín ar slúaig > > 10851] is dath sion *l^ is > brecc* and cech grúad > 3. 10852] Is corcair maige *l^ > > > lossa* cach maín > > 10853] is lí *l^ is > dath* sula ugai luin > > 10854] cid caín déicsiu Maigi Fail > > 10855] annam iar *n*gnáis Maige > Máir. > > > --- > > p.331 > > 6. 10856] Cid mesc lib coirm Inse Fáil > > 10857] is mescu coirm Tíre Máir > > 10858] amra tíre tír asbiur > > 10859] ní theít oac and ré siun > 7. 10860] Srotha téithmillsi tar tir > > 10861] rogu de mid & fín > > 10862] doíni delgnaidi cen on > > 10863] combart cen peccad cen col > 8. 10864] Atchiam cách for cach leth > > 10865] & nicon n-acci nech > > 10866] temel imorbais Ádaim > > 10867] dodonarchéil ar araim > 9. 10868] A ben día ris mo thuaith tind > > 10869] is barr oir bias fort chind > > 10870] muc úr laith lemnacht la lind > > 10871] rot bia lim and a Bé Find.a B > [*gap: extent: 3 letters*] > 10872] [*gap: extent: 2 letters*]b[*gap: extent: 3 letters*]E[*gap: extent: 4 letters*] matumchotaise om aith*ech* tige ragsa [*gap: extent: 10 letters*] 10873] fetai ni rag. 10874] Is iar sin dolluid Mid*ir* {folio 132a}coEch*aid* & dámair a thochell fó 10875] chétóir co mbeth folo acai do Ech*aid* is airi ro íc na comada 10876] móra & iss airi is fó anfis conatig a gell. Conid iarsin giull 10877] adrubrad. In tan trá ro boí Mid*ir*cona muint*ir* oc íc comad 10878] na aidchi .i. in tóchor & dichlochad Midi & Luachair Tethb*ai* & 10879] Fid dar Bre*ifne* iss é seo anno focl^ boí ocá muint*ir* am*al*atb*eir* 10880] Leb*ar* Dro*m* [*gap: extent: 2 letters*] Sn [*gap: extent: 5 letters*] . 10881] Cuirthe i lland tochre i lland airderg damrad trom in 10882] choibden clunithar fír ferdi. buidni balcthruim c*r*andchuir 10883] forderg saire fedar sechuib slimprib sníthib scítha láma ind 10884] rosc cloína fo bíth óenmna dúib in dígail duib in tromdáim 10885] tairthim flatho fer ban fomnis fomnis in fer mbraine cerpae 10886] fomnid díad dergae fer arfeid solaig fri aiss esslind fer brón --- p.332 10887] fort íer techta inde *.i. more* lámnad o Lúachair for di *Thethbi* dílecad 10888] Midi indracht cóich les cóich amles T*ochur* d*ar* c*ech* m*oin*. 10889] Dalis Mid*ir* día mís. Fochiallastar *.i. ro tinóil* Ech*aid* formna láech 10890] nErend co mbátar hi Tem*raig* & an ropo dech do fiannaib 10891] Her*end* cach cúaird imm araile im Tem*raig* i mmedon & 10892] anechtair & is tig. & in ri & in rigan i mmedon in taigi. & ind 10893] lis íatai fó glassaib ar rofetatar doticfad fer in márchumacht [*gap: extent: 1 letter*] 10894] Etáin boí ocon dáil ind aidchi sin forsna flathi ar ba saindán 10895] disi dál. A mbátar iar*o*m fora mbria*thraib* co n-accatar Mid*ir* 10896] chucu for lar ind rig*thige*. Bá caínsom do g*ré*s ba caíni da*no* in 10897] n-aidchi sin. Tosbert i mmod na slúag atconnairc Sochsit 10898] uli iar*o*m & ferais in rí faelti fris. Is *ed* dorochtmar ol Mid*ir*. 10899] An ro gellad damsa or se tucthar dam. Is fiach ma gelltar an 10900] ro gell*ad* tucus daitsiu. Ní imrordusa for Ech*aid* aní sin co se. 10901] Atrugell Étain féin damsa ol Mid*ir* ticht úaitsiu. Imdergthar 10902] im Etain la sodain. Ná imdergthar imut for Mid*ir* ní 10903] drochbanas duitsiu. Atusa ol se bli*adain* oc do chuingid co 10904] mmaínib & sétaib at áildem i nÉre & ní tucusa comad 10905] chomarlécud do Ech*aid*. Ní tría deóas damsa ce dotchotaind 10906] Atrubartsa fritsu ol si conom rire Ech*aid* nit rius. Atometha 10907] lat ar mo chuit féin díanom rire Ech*aid* Nit ririub im for 10908] Ech*aid* acht tabrad a dí láim imut for lár in tige am*al* ro 10909] gab*ais*. Dogéntar for Mid*ir*. Atetha *.i. Midir* a gaisced ina láim chlí 10910] & gabais in mnaí foa lethoxail deis & *fócoisle* for forlés in tige. 10911] Conérget in tslúaig imón ríg íar mélacht forro. Co n-accatar 10912] in dá ela timchell na Temra. Iss *ed* ro gab*sat* do Síd ar Fem*un*. 10913] & luid Ech*aid* co formno fer nErend imbi do Síth ar Femun .i. 10914] Síd Ban Find. Ba si comarli fer nEr*end* fochlaid cach síde [*...*] 10915] tís*ed* a ben dó úadib. Focechl [*gap: extent: 1 letter*][*gap: chasm in MS/extent: uncertain*] --- p.333 *COMPERT MONGAN* ---------------- 10916] [*gap: chasm in MS/extent: uncertain*]decming a chobair di. di neoch bad chumacht. Asb*er*tsa 10917] dagní di*diu* ar atá do chéle i ngúais már. Tucad fer húathmar 10918] ara chend nad forsabatár & atbéla leis. Dia ndernam mád tú 10919] caratrad berae m*a*c de. Bid amre in m*a*c bid Fíacnai da*no*. 10920] Regasa dun chath firfidir i mbárach im theirt aranícubsa & 10921] fessa in mílid ar bélaib fer nAlban. & asb*er*t frit chéliusiu ar 10922] n-imtechta & as tussu rom foídi día chobair. 10923] Dogníth samlaid. I*n* tan reras in cath díarailiu co n-accatar 10924] ní in tslúaig in fer sainigthe ar beolo catho Áedain & Fiachna. 10925] Dolluid dochum Fiachna in tainredach & asbert fris accaldaim 10926] a mná a llá ríam & donindgell dia chobair isind uair sin. 10927] Luid iarom resin cath dochum alaili & fich in mílid & 10928] memuid in cath ria nÁedán & Fiachna & dointaí Fíachna día 10929] chrích & bá torrach in b*en* *.i. ben* & b*ir*t mac .i. Mongan m*a*c Fíachna 10930] & atlugestar a céli a ndogéni friss & addámirsi a imthechta uli. 10931] Conid m*a*c do Manannán m*a*c Lir intí Mongán césu Mongan 10932] m*a*c Fiachnai dogarar dé. ar foracaib rand lía máthair a llude 10933] uadi matin a n-asbert > 1. 10934] Tíag dum daim > > 10935] dufail in matin bánglain > > 10936] iss é Monindan m*a*c Lir > > 10937] ainm ind fir dutárlid. > --- p.334 10938] *[*gap: extent: 10 letters*]air D*r*oma* Scel asa mberar combad hé Find m*a*c Cumaill Mongán & aní 10939] día fil aided Fothaid Airgdig a scél so sís ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 10940] BAI Mongan hi Ráith Móir Maigi Lini inna rigu. Dolluid 10941] Forgoll file a doch*um*. Boí leis for cui ilar lánomnae 10942] ndó. Infeded in fili scél cacha aidche do Mongán. Bá sí a 10943] chomsae a mboth samlaid ó samuin co béltaine. seóit & bíad 10944] ho Mongán. Imcomarchuir Mongán a filid laa n-and cía 10945] haided Fothaid Airgtig. Asbert Forgoll goíte i nDubthair 10946] Lagen. Asbert Mongán ba gó. Asbert in fili nod n-aírfed dia 10947] áithgiud & no áerfad a athair & a máthair & a senathair & 10948] docechnad fora n-usciu conná gébtha íasc ina inberaib. Docechnad 10949] fora fedaib conna tibertaís torad fora maige comtis 10950] ambriti chaidchi cacha clainde. Dofarraid Mongán a réir dó 10951] di sétaib co tici secht cumala l^ da secht .c. l^ tri secht .c. 10952] Torgid asennad trían l^ leth a feraind l^ a ferand óg asennad acht 10953] a soíri a óenur cona mnai Breóthigirnd mani forsulcad co cend 10954] trisse. At{folio 133b}bobuid in fili uile acht mad cussin mnaí. Atdámuir 10955] Mongan fo bith a énech. Bá brónach in ben imme ressan. Ni 10956] gattad dér di gruaid. Asbert Mongán fria arnábad brónach 10957] bés dosnís*ed* cobair. 10958] Tánic de co tici a tres laa. Gabais in fili día nadmim. 10959] Asbert Mongán anad co fescor. Boí Mongan & a ben inna 10960] ngríanan. Ciid in ben in tan bá nessam a n-idnacul & nád 10961] accai a cobair. Asbert Mongan nadbad brónach a ben. Ásáe 10962] fer dotháet indossa diar cobair adhaim a chossa hi Labrinni. 10963] Anit etir. 10964] Cích in ben aithiruch. Ná cíi a ben ásae fer dotháet diar 10965] cobair indosso adhaim a chossa hi Máin. No antais et*er* cach 10966] dá t*r*áth in tucht sin. isind lóo no chiadsi asberadsa beus. 10967] Ná cí a ben fer dotháet diar cobair indossa adhaim a chossa hi --- p.335 10968] Lemuin hi Loch Léin hi Samaír et*er* Uí Fidgente & Aradu hi 10969] Siúir ar Femun Muman hi nEchuir hi mB*er*bi hi Rurthig hi 10970] mBoind hi Níth hi Rig hi nOlarbi ar bélaib Rátha Móri. 10971] In tan dunnánic adaig. boí Mongán inna chétud inna 10972] rígthaíg & a ben fora déserud osí brónach. In fili oca fúacru 10973] fora nglinne & a nadmand. Tráth mbátár and adfógarar fer 10974] dun raith andes. A brat hi forcepul immi & dícheltir inna láim 10975] nádbu érbec. Toling frissa crand sin tarna teóra ratha co mboí 10976] for lár lis di sudiu co mboí for lár ind rígthaige. Di sudiu co 10977] mboí et*er* Mongán & fraigid f*or*sind adart. In fili i n-íarthur 10978] in taige fri ríg aníar. segair in chest isin tig feád ind oclaig 10979] dudánic. Cid dathar sund ol sudiu. Ro gellsom ol Mongán & 10980] in fili ucut im aidid Fothaid Airgtig. Asrubairtsom is i 10981] nDubthor Lagen. asrubartsa is gó. Asbert in t-óclách bá gó 10982] dond filid. Bid *aithlig* ol Forgoll cille da*no* dumm áithgeód. 10983] Ni baa són ol in t-óclách. Proimfithir. Bámárni latsu la **[[H](#H)]** Find 10984] ol in t-ócl*ach*. **[[M](#M)]** Adautt ol Mongán ní maith sin. Bámárni la 10985] Find trá ol se dulodmar di Albae. Immarnacmár fri Fothud 10986] nAirgtech hi sund accut for Ollorbi. Fichimmir scandal n-and 10987] Fochartso erchor fair co sech trít sol lluid hi talmain friss anall 10988] & co facab a iarnd hi talam iss *ed* a ndíceltar so ro boí isin gai 10989] sin. Fugebthar {folio 134a} in máelcloch día rolusa a roud sin & fogebthar 10990] a n-airiarnn isin talam & fogebthar a ulad Fothaid Airgtig fris 10991] anair bic. Ata comrar chloche imbi and hi talam. Ataat a di 10992] foil airgit & a di bunne doat & a muintorc argit forma chomrair. 10993] & atá coirthe oca ulaid. & atá ogom isin chind fil hi talam din 10994] corthi. Iss *ed* fil and. Eochaid Airgtech inso. ra mbí Caílte i 10995] n-imaeriuc fri Find. 10996] Éthe *.i. dogníther* lasin n-óclaic aricht samlaid ule & fofrítha. Ba hé 10997] Caílte dalta Find dodánic. Ba hé Find da*no* inti Mongán acht 10998] nad leic a forndisse. --- p.336 10999] Scél Mongán inso ------------------------ 11000] DIA mboí da*no* Forgoll fili la Mongan fecht n-and. Luid 11001] Mongan ar dún tráth di lóo fecht n-and. Foric in 11002] n-écsíne oc múnud a aiciuchta. Asb*eir* Mongán. > 1. 11003] Is búan. > > 11004] huli hi fola lumne. > > 11005] condarois íar techtu > > 11006] inna drechtu im druimne. > 11007] Arceiss Mongan iarom dond éicsíniu boí hi fola na lumne bá 11008] terc cach n-adbar dó. Asbert friss dús imbad diuit & imbad maith 11009] a thaírus conid tingell intamus dó. Aírg di*diu* ol Mongán co*n*ris 11010] Síth Lethet Oídni co tucae liic fil domsa and & dobérae pún 11011] findairgit duit fadéin hi fíl di ungi deac rot bía occo. It hé do 11012] huide de sunde do Chnuc Báne. Forricfe fáelte and fom 11013] bíthse hi Síth Chnuic. De sudiu do Dumu Gránerid. De 11014] sudiu do Sith Lethet Oidni. Doberae damsa in liic & téissi 11015] do sruthair Lethet Oidni fogebai pun óir and i mbíat noi 11016] n-ungi damberae damsa let. 11017] Luid in fer a fechtas dofornic lanamnai sainredaig ara 11018] chiund hi Síth Chnuic Báne fersat failte móir fri techtaire 11019] Mongán Bá sí a dú luide foranic alaili hi nDumu Granerit. 11020] Baíthi ind faelte chetna. Luid do Sith Lethet Oidni foránic 11021] da*no* lánamnai n-aili hi sudiu. Fersait faelti móir fri muintir 11022] Mongán. Ferthae a oígidecht co léir am*al* *.m* na haidchi aili. 11023] Baí airecol amrae hi toíb thaige na lánamnae. Asbert Mongan 11024] frisseom ara timgarad a echuir. Dogníth {folio 134b} samlaid. Dobreth 11025] dó a echuir atnoilc. asbreth friss arná taibreth ní assin taig 11026] acht a foíte leiss. Dagní dobert in n-eochair aitherruch dun 11027] lanamain. Dobert im a liic leiss & a pún airgit. Luid iarom do 11028] sruthair Lethet Oidni dob*eir* in pún óir a sudiu. Dolluid 11029] afrithisi doch[*gap: extent: 2 letters*] Mongán dobreth. dobreth do Mong*an* a 11030] liic & a o[*gap: extent: 1 letter*] Beridseom a airget. Bátár hé sin a imtechtai. --- p.337 11031] Tucait baile Mongán inso -------------------------------- 11032] EÍSSISTIR *.i. iarfaigis* ben Mongan .i. Findtigernd do Mongán ara 11033] n-indissed di diuit a imtech[*gap: extent: 2 letters*] Gáidside di mithisse 11034] .uii. mblia*dna*. Dognith tánic de in t-áge hísin. Baí dál 11035] már la firu Herend i nUsniuch Midi blíadain éca Cíaran m*ai*c in 11036] tsaír & gona Tuatail Maíl Gaírb & gabala rigi du Díarmait. 11037] Bátar in tslúaig for Usniuch. Tusfúabart cassar mór and. Bá 11038] si a mét. Dí prímglais deac foráccaib ind óenfross i nÉre co 11039] bráth. Atrecht Mongán mórfessiur sin charnd for leth & a 11040] rígan & a senchaid Cairthede m*a*c Marcáin. co n-accatár ni in 11041] less mbilech mbroinech sainemail. Tiagait dó Con lotar issin 11042] less tíagait isin n-arecol n-amrae and. tonnach crédumi forsin 11043] taig. Grenán hoím[*gap: extent: 1 letter*]ind fora senestrecha. marfessiur deligthe 11044] and. Tárgud amra isin taig do cholcthechaib & brothrachaib 11045] & di sétaib ingantaib .uii. taulchubi de fín and. Fertha faelte 11046] fri Mongan isin taig. Anais and gabais mesce. Is and di*diu* 11047] cáchain Mongán and sin in mbaili don mnaí fó bíth donningell 11048] infessed ní di dia imtechtaib. Indar leó nibo érchían bátar 11049] isin taig. Nibo aidbliu leó bith óenadaig. Batár and im 11050] bliadain láin. a ndifochtrassatar co n-accatár ba hí Raith Mór 11051] Maige Line i rrabatar. --- p.338 11052] Inna hinada hi filet cind erred Ulad inso. 11053] A lLibu[*gap: extent: 1 letter*] ------------------------------------------------------------------------------------ 1. 11054] HOND úair dundánic Fáilbe 11055] d'Elíu iar n-imram chu [*gap: extent: 4 letters*] 11056] indid damse cit n-armand 11057] hi fil chand erred Ul [*gap: extent: 2 letters*] 2. 11058] Iarna thabairt do Maig Breg 11059] do Raith Emnae tuaith A [*gap: extent: 3 letters*] 11060] adradnacht cend Conchobuir 11061] fora cholaind i mMachi. 3. 11062] Góeta di ág mná Celtchair 11063] cinid cech ind ha hisil. 11064] cend Blai Briugad íar n-insu 11065] danéim hEmuin fades [*gap: extent: 2 letters*]