#Cathréim Cellacháin Caisil #### Corpus of Electronic Texts Edition ### Background details and bibliographic information Cathréim Cellacháin Caisil ========================== Author: Unknown --------------- ### File Description Alexander BuggeElectronic edition compiled by Philip Irwin, Bart Jaski, Maeve MacAllister Funded by University College, Cork and Professor Marianne McDonald via the CURIA Project. 2. Second draft, revised and corrected.Proof corrections by Philip Irwin, Maeve MacAllister, Donnchadh Ó Corráin Extent of text: 18295 words#### Publication CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College Cork College Road, Cork, Ireland—http://www.ucc.ie/celt (1996) (2008) Distributed by CELT online at University College, Cork, Ireland. Text ID Number: G100030Availability [RESTRICTED] Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic research and teaching only. #### Sources **Manuscript sources**2. Chatsworth, Book of Lismore (at Chatsworth since 1930), folios 148–157 (facsimile foliation, 148a–157a); published in facsimile: R. A. S. Macalister (ed), The Book of Mac Carthaigh Riabhach otherwise the Book of Lismore, Facsimiles in Collotype of Irish Manuscripts V (Dublin: Stationery Office for Irish Manuscripts Commission 1950). The Book of Lismore was temporarily deposited in the British Museum by its owner, the Duke of Devonshire, to allow Bugge to do his edition. 3. Variants and additional material are taken from Dublin, Royal Irish Academy, 23 H 18 (MS 707) [erroneously described throughout by Bugge as 23 H 1a], pp. 59–88, written in 1701–02 by Uilliam Mac Cairteáin (for a description of the MS see Catalogue of Irish Manuscripts in the Royal Irish Academy, fasc. 17 (ed. Lilian Duncan), 2143–46). With this Bugge compared Dublin Royal Irish Academy, 23 G 20 (MS 211), 98, written by , Mícheál Ó Longáin, 1786–1814 (for a description of the MS see Catalogue of Irish Manuscripts in the Royal Irish Academy, fasc. 5 (ed. J. H. Delargy and Kathleen Mulchrone) 541–59). Bugge notes that other versions are found in Dublin, Royal Irish Academy, 23 M 47 (MS 973, see Catalogue, fasc. 22, 2781), 23 K 43 (MS 482, see Catalogue, fasc. 10, 1292), 23 B 21 (MS 184, see Catalogue, fasc. 4, 502), and 23 K 46 (MS 38, see Catalogue, fasc. 1, 120), but he does not use them. Variants are taken from London, British Library, Egerton 106, written by , William Lynch, , Richard Tipper, , Seón Mac Solaimh and , Edward O'Reilly 1715–17. (For the MS see O'Grady and Flower, Catalogue of Irish Manuscripts in the British Libarary, ii (London 1926, repr. 1992) 329–41). 4. Bugge edits the poems not found in the Book of Lismore from 23 H 18 (MS 707) with variant readings from Egerton 106. **Edition and Translation**2. Alexander Bugge (ed. & trans.), Caithreim Cellachain Caisil: the victorious career of Cellachan of Cashel (Christiania [Oslo] 1905). **Sources, comment on the text, and secondary literature**2. John Ryan, 'The historical content of Cathréim Ceallacháin Chaisil'. Journal of the Royal Society of Antiquaries of Ireland 71 (1941) 89–100. 3. Brian Ó Cuív, 'Literary creation and Irish historical tradition', Proceedings of the British Academy 49 (1963) 233–262. 4. Kathleen Hughes, Early christian Ireland: introduction to the sources (London 1972) 288–298. 5. Donnchadh Ó Corráin, 'Caithréim Chellacháin Chaisil: history or propaganda?', Ériu 25 (1974) 1–69 (for an extended but incomplete list of later MSS not used by Bugge, ibid. 2–3). **The edition used in the digital edition**2. Cathréim Cellacháin Caisil: The victorious career of Cellachan of Cashel, or the wars between the Irishmen and the Norsemen in the middle of the 10th century. Alexander Bugge (ed), First edition [xv + 56 pp + 115 pp (translation, notes and indexes)] J. Chr. Gundersens Bogtrykkeri for Det Norske Historiske KildeskriftfondChristiania [Oslo] (1905) ### Encoding #### Project Description CELT: Corpus of Electronic Texts #### Sampling Declaration All editorial introduction, translation and indexes have been omitted. Notes have been omitted except where they elucidate an editorial decision. Editorial corrigenda are integrated into the electronic edition. Additional verse from manuscripts other than the Book of Lismore and printed by Bugge as running sub-text is included. #### Editorial Declaration ##### Correction Text has been thoroughly checked and proof-read. All corrections and supplied text are tagged. ##### Normalization The electronic text represents the edited text. The editor's punctuation has been retained, including lower-case letters following a period, and the absence of quotation marks. The editor's divisions of words have been silently changed to bring them into accord with modern practice. All compound personal names are segmented and capitalized in accordance with CELT practice. ##### Quotation There are no quotation marks in the body of the text. ##### Hyphenation Soft hyphens are silently removed. When a hyphenated word (hard or soft) crosses a page-break, the page-break is marked after the completion of the hyphenated word. ##### Segmentation div0=the whole work; div1=the editor's numbered divisions; paragraphs are marked; passages of verse occurring within them are marked lg and l, and are embedded in a separate body; passages of verse supplied from MS 23 H 18 and printed over several pages in parallel with the main text are here presented as continuous text; page-breaks are marked; MS folio breaks are marked. Witness list is contained in an unnumbered div in front matter outside div0. ##### Interpretation Names of persons, groups (dynasties, tribes, peoples etc.), places are tagged. Non-Irish words are tagged. Cardinal and ordinal numbers greater than three are tagged. #### Canonical References This text uses the DIV1 element to represent the Section. ### Profile Description Created: By (an) unknown Irish author(s). Date range: 1127–1134.#### Use of language ##### Language: [GA] More than 99% in Middle and Early-Modern Irish ##### Language: [LA] Less than 1% in Latin. ##### Language: [EN] The witness list is in English. ### Revision History * (2008-09-27) Beatrix Färber (ed.) * Keywords added; file validated; new wordcount made. * (2007-12-10) Beatrix Färber (ed.) * Typos corrected, new SGML and HTML versions created. * (2005-08-25) Julianne Nyhan (ed.) * Normalised language codes and edited langUsage for XML conversion * (2005-08-04T15:27:14+0100) Peter Flynn (ed.) * Converted to XML * (1997-09-15) Margaret Lantry (ed.) * Header modified; file parsed using SGMLS. * (1997-08-27) Margaret Lantry (ed.) * Header re-structured; text parsed using SGMLS. * (1996-02-02) Donnchadh Ó Corráin (ed.) * Creation and extension of the header. * (1996-02-01) Donnchadh Ó Corráin (ed.) * Checking of word-divisions and the mark-up of personal names. * (1996-01-29) Mavis Cournane (ed.) * Parsing of text using SGMLS and correction of markup. * (1996-01-22) Philip Irwin (ed.) * Markup completed. * (1995-12-08) Philip Irwin (ed.) * Second proofing completed. * (1995-08-01) Maeve MacAllister (ed.) * First proofing completed. * (1993) Bart Jaski (ed.) * Data capture completed. --- #### Corpus of Electronic Texts Edition: G100030 ### Cathréim Cellacháin Caisil: Author: Unknown ### List of witnesses * **L**: Chatsworth, Book of Lismore, folios 148-157 * **H**: Dublin, Royal Irish Academy, 23. H. 18, pp. 59-88 * **Eg**: British Library, Egerton 106 --- p.1 Airdri oirrdhirc airdmhenmnach ro ghabhustar flaithius & forlamus for dhá coiged **Muman** dar ainm **Airtri** mac **Cathail** meic **Finguine**. Is re linn ro gabatar **Lochlannaig** nert ar tus for **Eirinn**. Acht ro fhuaradar catha & coinblichta o aimsir **Airtri** gu caem-aimsir **Cheallachain**. Ocus ba h-iat-so na righa ro bhatar for **Chaisiul** frisin re sin & fad a bh-flaithiusa & na h-oigeda ruc iat. Section 2. 1. **Airtri** mac **Cathail** .XX. bliadain. & ecc at-bath. 2. ***Feidlimid*** mac **Crimthain** VII. m-bliadhna XX. for **Mhumain** & for **Eirinn** & d' éc do chuaidh tre escaine **Chiarain Moir meic in t-Saeir**. 3. **Olchobar** mac **Cinaedha** IIII bliadhna. IS e ro bris cath **Sceith Nechtain** ar **Ghallaibh** inar marbad da C. X. dhibh um **Thómar Iarla** & d' ecc dho chuaidh. 4. **Maol Guala** mac **Dunghaile** VII m-bliadhna & **Goill** do mharbh h-e. 5. **Ceann Faeladh** mac **Mochtigirn** VII m-bliadhna. & d' eg do chuaidh. 6. **Donnchadh** mac **Duibh Dha Boirenn** ceathra bliadhna. & d' ecc do chuaidh a **Caiseal**. 7. **Dublachta** mac **Mhaeil Guala** VII m-bliadhna & a ecc da thamh ina choirmthigh. 8. **Finguine** mac **Laeguire** VII m-bliadhna & a braithre fein da mharbadh tre leath-ol fleghi. 9. **Cormac** mac **Cuilennain** VII m-bliadhna & **Laigin** da mharbadh a cath **Leithlinde**. 10. **Flaithbertach** mac **Inmainein** VII m-bliadhna. XXX. & d' ec do chuaidh. 11. **Lorcan** mac **Coinnligain** bliadhain gu leith & d' ec do chuaidh. Section 3. Ba h-iat-so cisa & cana na n-**Gall** n-grandba o mhiledaibh **Muman** .i. ri ar gach tricha & taisech ar gach tuaith. ab ar gach cill. maer ar gach m-baili suaitreach gacha tighe. Gan coibeis line ein-chirce ag duine da biadh fein na da digh gan brat gan blaithedach um righ na um ro-mnai --- p.2 acht ath-brait & aith-eduighi na n-**Danar** & na n-daer-**Lochlannach** gan sruithe gan saeir-cleirig gan leabhair gan lain-minna {folio L 148a2}ar eclais na a mur na a muintir. acht **Danair** ina templuibh & ina ceallaibh & ina caemh-dhuintibh. gan feallsaim gan filid gan oirfidigh ag leanmhain dlighidh na duthchusa a n-deigh-righ tar grain na n-garbh-**Lochlannach**. gan ingin righ na ro-fhlatha na thaisigh dho lamhachtain druine na dhilsi na dhegh-lamhda. Gan mac righ na taisigh do lamhachtain luith na lamhachtain na lan-ghaisced do dhenam na dh' fhoglaim. Gan flegha gan sein-leanna do lamhachtain do **Mhuimhnechaib** do thabhairt da cing na dha comharsoin acht muna bheith tar fuigheall na fir-anflatha sin fria re aein-bliadhna dec & VII. XX. bliadhna doibh amlaid sin .i. on naemad bliadhain do fhlaithius **Airtri** meic **Cathail** cu h-aimsir **Lorcain** meic **Conligain**. Section 4. IS annsin do eirig in caemh-ri curata cathbuadach cosantach do dichur na docraiti-sin & do chosnamh na crich re cathaibh **Lochlannach** .i. **Ceallachan** mac **Buadachain** meic **Lachtna** meic **Artghaile** meic **Shnedhgusa** meic **Donnghaile** meic **Fhaelghusa** meic **Nath Fraeich** meic **Cholgan** meic **Failbhe** meic **Aedha Duib** meic **Creamthaind** meic **Feilimidh** meic **Aengusa** meic **Nat Fraeich** meic **Chuirc** meic **Luigdech** meic **Oiliolla Flann Bic** meic **Fiachaig Muilleatha*i*n** meic **Eogain Moir** meic **Oiliolla Oluim**. Doigh o **Airtri** gu h-aird-**Bhriain** nír saerait cuirid nait cricha na **Muman** do reir scriptra na scelaige. acht a n-derna in colg-laemdha **Ceallachan** da cosnamh. Ór as e an fer-sin do bhi bliadhain co leith ag iaraidh na **Muman** idir choill & chnoc & caeim-ghlenn. Idir linn & loch & lan-abhuinn idir chuan & chaemh-thraigh & caladphort. idir lis & laech-dhun & lethan-tuaith gach **Lochlannaig** ag iaraid dhérce in gach dun & caisced in gach cathraig cu bocht ara bhinn-cleircheacht & a thiagh brec ima bragait ag brath gacha baili & ag deigh-iaraid gacha duin innus gu m-beith eolus a h-iath & a h-es & a h-ur-choilltedh aigi in uair do-bered air a crich do chosnamh co nar fhagaibh aen-bhaili brugaid na biattaigh an da coiced **Muman** gan tadall gu m-beith ainm gacha baili {folio L 148b1}& gacha tuaithe & fis gacha flatha feruinn aige. Ocus tainic ar n-iaraid na crich gu **Caisiul** or is ann do bhi a mathair & ba ben do comarba **Caisil** in --- p.3 caeim-righan & tar a chenn do-ronad **Ceallachan**. Ocus an bliagain cu leith do bhi **Ceallachan** ag cuartugad na crich do bhi sisi ac tinol airm & eidid & innmais & ag fosdad ceithearn & caeimh-theglach. Ocus as e lin do bhi luingthi lan-cengailti aici V .C. fer n-armach. Section 5. IN la do riacht **Ceallachan** cu **Caisil** ar bh-faghail na socraiti-sin do. as e-sin la do bi mor-shocraite dha choiced **Muman** a n-**Glenndamhuin Chaisil** ag togha righ & dar leo rob e **Ceindeidig** mac **Lorcain** do righfaitis. Or is e ordugad airdrighi do bhi idir **Clainn Eogain Mhoir** & clainn **Cormaic Cais** . an fer ba sine dona saer-clannaib in righi dho. Damad do **Clainn Eogain** in t-airdri in tanaistecht do clainn **Cormaic Cais**. Ocus damad do clainn **Cormaic** in caem-ri in tanaistecht do **Clainn Eogain Mhoir**. Gan righi do neoch dibh acht min bhudh e bhudh fhearr fis & fir-leigenn & flaith-einech dona fial-churadaibh. Ocus do batar in la-sin ag togha righ & do raidh a mhathair re **Ceallachan**. rochtain da n-indsoigid & cu rachaid fein roime & gu n-indeosad do **Ceindeidig** & do caem-**Donnchad** a scela-sum & in tan do bhédis maithe **Muman** na suidi. e-sium cona muinntir do techt fo ghléri arm & eidid & gheill & aideri dh' iarraid orro & a radh re **Ceinneidigh** in cert do chuimuigud. Section 6. Taínic an righan roimpi gu **Glennamuin** & ar rochtain di and adubairt re maithibh **Muman**. Cuimnigidh an comordugad do rinne **Cormac Cas** & **Fiacha Muilleathan** idir a mor-clannaibh. Ocus ata do **Clainn Eogain** fear as sine dh' aeis & dh' fis ina thusa a **Cheinnédig** & is ri ar deilbh & ar denam h-e. Ro fiafraig **Ceinneidig** cuich e. adubairt an rigan gur bo mac do **Buadachan** h-e & do rinne in laidh. > 1. 1] Cuimnigh a **Ceinneidig** chais. > > 2] dail **Fhiachach** is **Cormaic Chais** > > 3] gur fhacsat **Mhuman** do roinn > > 4] gu cert idir a caem-chloinn& rl. > O 't-chualatar miledha **Muman** na moir-briathra-sin & aithesc na h-ingine adubratar {folio L 148b2} **Clann Eogain** in t-oigrí do tabhairt cuca gu righdais h-e. Facbhais **Ceinneidig** in chomhdhal or nír mhiadh & nír mhaisi leis in --- p.4 righi d' airimh dh' fhir ele uadha fein. Ocus dono nir mhiadh leis a bhrathairsi do bhriseadh. Ocus facbhais **Donnchad** in duma o' t-connaic taisigh na tuath ic togha **Ceallachain**. IS ed do raidset nach troitfidis fris uair nach cis na cain na caen-tabhuch fo-gebhudh nech dhibh aisdi. acht a lan-mhaithius do **Lochlannachaib**. & do chosnaidis fein h-i & do falmhaiged mar sin. Section 7. IS andsin ro eirghedar na VII. tuatha déc gu des-urrlamh do coimrigad **Cheallachain**. & tucsad a ghairm righ & ro altaigset don fhír-Dhia fhurorda a fhaghail. IS iat ba ferr dona flaithib sin. 1. in seingmhilla **Suilleaban** re g-**Cenel bh-fleagach bh-Fingin**. 2. Ocus in reabach **Ribhordan** re **Clainn data Donnghaili**. 3. Ocus in crodha **Caellaidi**. 4. Ocus in laech-milid **Laindacan**. 5. Ocus in dedla **Duineachaidh**. 6. Ocus in calma **Cuilen**. 7. Ocus in t-adhmhar **Eigertach**. 8. Ocus in lainn-ghnimach **Lighan**. Rancatar na maithi-sin gu **Ceallachan** & tucsat a lamh ana laim & ro ghabhsat a mhind righ uma cenn & ro mheduighset a mhenmanna ica mhoir-fheghadh air ba ri ar ro-dheilbh h-e & ba breithium ar binn-briathraibh & ba sennchaidh ar fhis & ba leoman ar loind-ghnimhuibh. Section 8. Cid tra acht ro agaill **Ceallachan** **Clainn Eogain** & adubairt friu cogad calma do dhenamh leis & adubratar gu n-dingnidis. Ocus ad-bertsat innsaigid co **Luimnech** da loscad X. C. fer a lín & o rangadar do chuirset fis uathaibh co laech-**Amhlaibh** **Luimnig** & gu clannaibh **Connra** .i. gu **Morann** & gu **Maghnus** & gu mor-**Lochlainn** da radh riu **Luimnech** do luath-fhacbail no braighdi do thabairt doibh-sium. O ro siachtadar na techta cu laechrad **Luimnig** ro ghabsad ag fochuitbed & is ed ro shailedar nach coisenta **Muma** na **Luimnech** amhain friu gu brach. Ocus adubratar no bhertais in cat*h*. Section 9. O at-chualatar **Clanna Eogain** sin ro agaill in saer-shluagach **Suilleban** iat & adubairt friu calma & cruaid-irghal do denum {folio L 149a1} re **Loclannchaibh** & a righ do ro-coimhet isin ruathar-sin & adubairt re h-uaislib na n-**Eoganacht**: Na cluinet **Clann Cormaic Cais** comthaighi an bhar comhraidhtib & na cluinet **Clann Eachach** *anfainne* an bar n-airecaibh & coiminnsaighidh in chaith-irghal & tabhraidh --- p.5 bur céd-chat*h* gu calma ag cosnum bur tire duthaig re **Danaraibh**. Madh romuibh bhus raen & bhus ruathar catha arna curadhuibh budh libh fein bhar lesa & bar litha & bar laithraca. biaidh **Luimnech** an bhar laim & **Caisiul** an bar comorbus & **Muma** 'ga bar maithibh mad lib coscur in catha-so aniugh & min bha*dh* libh ni fhaicim-si iath na inad arais ica bhur maithibh madh maidm ar bar miledaibh & madh leonad ar bhar laechraid isin laithi-so inniugh. IS uime-sin is coir dhaibh-si cosnum & curutacht fria laecraid **Lochlainn**. Ocus do-ronad in laidh ica n-greassacht. Section 10. 1. 1] Ticidh cu **Luimnech** na long. 2] a **Clainn Eogain** na n-ardglonn. 3] a timceall **Cheallachain** cain. 4] gu **Luimnech** na cloch cengail. 2. 1] Cosnaidh bhur crich dileas dil. 2] a **Clainn Oiliolla** inmuin 3] ag cath **Luimnig** na long luath. 4] saeraid **Mhumain** na mor-thuath. 3. 1] Cosnaidh **Ceallachan** gu cruaidh. 2] ri bar tire saer bhar sluaig. 3] na leicidh tosach catha. 4] do a n-agaid na h-anflatha. 4. 1] Ticedh **Ribordan** r*e*achach. 2] romuinn san chath chomhramhach. 3] ticedh **Caellaidi** crodha. 4] ticeadh **Lighan**lain-bheodha. 5. 1] Ticedh **Duinechaid** dathach. 2] is **Fogartac*h*** arm-dhathach. 3] ticedh **Lainneachan** na leas. 4] romuinn san chath cruaidh choimhdheas. 6. 1] Ticedh **Donnchad** ruadhas rann. 2] romainn cu laecraid **Lochlann**. 3] ocus **Cuilen** na cath cruaid 4] ua **Eoghain** bereas blath-bhuaigh. --- p.6 9. 1] **Aedh** mac **Cuill** cara na cliar 2] ticedh romhuinn re n-guin gliagh. 3] is **Aedh** mac **Ailghinain** fhinn. 4] ticedh in ri reidh romhuind. 10. 1] Raghat fein tri coecait colg. 2] romhaibh gu **Morand** mor-borb. 3] is muirbfet daibh laech na land 4] ua righ fleagach **Fuarlochlann**. 11. 1] Eirghidh a dream data dhes. 2] dan dual **Muma** na moir-leas 3] cosnaidh **Caisiul** gu n-dene. 4] re sluagh **Lochlann** lainn-gheire. 12. 1] Na cluinedh **Ceinneidig** cas. 2] mac {folio L 149a2} **Lorcain** na lann nua-ghlas. 3] bur n-irghala gu tlaith tim. 4] a shluagh **Caisil** cleath-aluind. 13. 1] Na cluineadh **Donnchad** 'ga thoigh. 2] mac caeimh h-i **Caeim** comhramhoigh. 3] sraeinedh catha gu claen cam 4] orainn o laechraid **Lochlann**. 14. 1] Secht tuatha dec desa dhuid. 2] a mheic **Buadachain** blath-bhuig. 3] trein-fer gach tuaithe tinne. 4] do **Clainn Eogain** again-ne. 15. 1] Cuirther libh in cath gu cruaidh. 2] a fhiann **Muman** gu mor-uail. 3] bentar libh bur n-iath a braid. 4] a fhian **Mhuman** as dibh thic.Ticidh gu **Luimnech** na long. IS andsin ro eirghetar **Clanna Eogain** gu crodha ciallmar curata ima caem-ri im **Ceallachan** cum an chatha. Ocus do coraighhedh gu calma ag na curaduibh bro bhadhbha bith-aluinn bhuan-aicmheil bratac Ocus sonn sesmach sith-remhar sleagh & tor tenn triath-onchonta taisech & grinne --- p.7 gasda gadhamail gormlann & lonn-bhuaile ladhach línanart uman laechraid. ár ni rabhutar gorm-ait nait glan-luirecha *'gá* n-gasraid. achtmad inair cuan*n*a coir-tharblaithi & cotuin & muincedha maisecha min-gresacha re diden corp & cnes & caeim-cenn. Section 12. IS and do coraighedh ag laechraid **Lochlainn** sonn trom treabar-dhaingen tren-luirech & dún dluith duaibhsech duibh-iarainn & cathair clogud-ghlas cruadh-fhaebrach chaith-sciath & ruadh-bhuaili remhar-crann um laech-**Amhlaibh** & um **Lochlainn** & um **Morann** & um **Maghnus** ár ba h-iat-sein ceathra cuingedha catha na laechraidi **Lochlainn** sin & .IIII. C. a coimeirghi gacha curad dibh. Section 13. IS ann do chuiredar clanna echtacha **Eogain** a cenn in muighi gu mor-aicintach fa a caem-ri fa **Ceallachan**. & tucadar corrana a sciath tara cheli & tucsat snadman*n*a niadh ara lethan-cresaibh a leanmain da chele & do choraighset na VII n-deighfhir dec ba h-uaisli dona h-ard-maithib a timceall in righ-fhlatha da ro-choimhet. & do eirigh rect aicnid ana righ & ferg ana bh-feinneadhuibh & menma 'na miledaib & luinne ina laechaibh & crodacht 'na curadaibh & gairgi ana n-gillanraid. Section 14. Cidh tra o dho riachtadar a n-oig & a n-eirrid & a n-aes feig foruallach {folio L 149b1} a n-urthosach na h-irghaile do chaithemh a cloch & a cael-shoighet & a coirr-shleg da gach leith dona laecraidhibh & do leiceadh lar in mhuighi dona miledaib & lathar an chatha dona curadhaibh & inadh na h-imgona dona h-airseduibh. Ocus o do riactadar cuingedha caem-**Lochlainn** & mileda **Mumhan** cu h-ait na h-ursclaidi ro ghabhadar ag rodinged a ruaid-sleg & ag laech-bualad a lorg & ag comthuarcad a claidem. Acht chena ba lethtrom in lan-chomhrac-sin. Ar ro tollta cuirp & cnis & cridhedha na n-gasrad n-glan **Mhuimnech** gu luath tresna línanartaib & ni ghabhdais a lanna lan-fhaebhracha-som na **Lochlannaig** tre gharbh-dhaingne na n-gorm-luirech & ni letraitis na lorga na laech & ni chirraidis na claidim na cind ar cruaidhi na cathbharr icca coimdhiten & tucsat na **Lochlannaig** ara mora ar **Muimnechaib** re h-athaig don lo-sin. Section 15. Cidh tra o' d-connaic **Ceallachan** na mileda aga marbad & na curaidh aga comach & na laeich aga letrad & **Clainn Eoghain** oca n-airleach do eirigh a brath & a bharann --- p.8 & a bheodhacht & rugasdar ruathar ro-fhlatha tre rabharta ro-fheirgi & saer-clanna **Sil Eoghuin** oca imdhiten gu maithibh na **Lochlannach**. Ocus ro siacht **Ceallachan** gu cath-**Amhlaib** & ro ghabastar gres a n-garb-luirigh in gaiscedaigh gur leag a cathbarr fo a bhraghait & gur scoilt in cean*n* dona cruadb-huillib gur thuit in Lochlannach leis. Section 16. IS annsin do riacht **Suilleban** cona tri l. calma curata caemh-fher ar colgaibh oca cosnam & rucastar bern bruitti borb-ainbthenach tre laech-lar catha na **Lochlannach**. IS annsin do eirig in tuir gan turbrodh & in tren gan traethad & in leoman gan lagad gusan la-sin .i. **Morann** mongach muinter-gharbh moir-menmach. .i. mac righ loingsi **Leoghasa** co tri C curad 'na coimeirgi & ar rochtain dona maithibh do tuairgeadar a cele gu neimhnech naimdighi nert-chalma. Cid tra saidhis **Suilleban** an sleigh tar brollach na bocoidi & fo cimuis in cathbair*r*{folio L 149b2} isin churad cu tarla co luath isin laech-braghait gur chuir in cenn ar comus in caith-mhil & dichennais in daeigh-fher & beris leis in cenn gu **Ceallachan** da commaidhiumh & ad-rochratar muinnter in **Lochlannaigh** isin gleo-sin. Section 17. IS annsin do riacht **Donnchad** & degh-**Mhaghnus** do comrac isin caith-irguil Ocus do comhtuaircetar na cinn dona cloidhmhibh clais-lethna & ro leadairset na *scéith* dona lorguibh lan-troma & do gonsat na cuirp dona craisechaibh. acht cena ad-rochair **Magnus** le mor-**Donnchad**. Section 18. IS andsin do riacht **Lochlainn** & **Ribordan** ar beluibh **Ceallachain** do comrug Ocus do riachtadar gona áith-gera aicmhele o **Lochluinn** ar laec-**Ribordan**. O dho gonad in gaiscedac & o do treaghdadh in trein-fer o 'd-connuic nar ghabhadar a airm in t-airsidh bui na agaid rucastar **Ribordan** laechruathar gu **Lochlainn** & ro treic a claidem & a choirr-shlig & ro chuimhnigh a urgna aith iarann-gorm & tarraid ichtar luirigi in Lochlunnaig gu coimdhes ana cle-laim & tuc tarraing tinnesnach don trein-fer gu ledair leabhar-bruinne in laeic gur leicedar a abuch & a inathar as & dichennais in deig~~d~~-fher & commaidis in cenn. Acht ata ni chena ro tuitset an cethrar crodha cait-miled-sin do laechraid **Lochlainn** & ro fhacbhatar na laeic na laitrecha --- p.9 & ro mheabhuidh dona miledaib & innsaigedar co **Luimnech** da luath-conmhail. Ocus is tre deiridh na **Lochlannach** do chuatar maithi na **Muimnech** isin m-baili. cu nach rainic ona **Lochlannchaib** na doirrsi do dunad gur marbad isna tighibh & isna toraibh na trein-fhir & tuccait a mna & a maccaemha & a muintera a m-broid gu maithibh na **Muimnech** & ro tinoilset or & airget & il-mhaine in baili & tucait cinn & coscair & cath-fhaidhbh na curad gu **Ceallachan** & ro taispenad cinn in cethrair fa h-uaisli dona **Lochlannchaib** dho. Cunadh da fhoirgiull-sin do can in fili na focuil-si ag innisi na n-echt & na n-aithes & ac tuirim ar marbad dona mor-**Lochlannchaib** & ar milled dona **Muimhnechaib** isin mor-chath co n-debhairt Section 19. {folio L 150a1} - 1] Crodha sin a **Chlainn Eogain**. 2] isat lonna bur leomain. 3] caemh bhur righ ac techt on chath. 4] Ceallachan crodha coscrach. - 1] Crodha **Suilleban** na sluagh. 2] mac **Maeil Ugra** na n-arm ruadh. 3] ar marbad **Moraind** mhongaig. 4] a crich **Leoghus** Lochlonnaig. - 1] Crodha **Donnchad** derg a dreach. 2] dar marbh se **Maghnas** muirnech. 3] is do imir air a fhearg. 4] gu n-drochuir in laech laim-derg. - 1] Crodha **Ribordan** na rann. 2] leis ad-rochuir laech na lann. 3] **Morann** mac **Connra** creachaig. 4] d' fhorthuaith **Eogain** aird-brethaig. - 1] Do thuit le **Ceallachan** cas. 2] **Amhlaibh** **Luimnig** na lann n-glas. 3] ocus trica le guin n-go. 4] da muinntir isin moir-gleo. --- p.10 - 1] Cóic cétlaech fa cruaidh a cath. 2] do shluag **Lochlainn** gan *lanbrath* 3] as é lín do marbad libh. 4] do shluag **Luimnigh** long-adhbhail. - 1] Tri cét curad ceim nar gann. 2] do shluag **Mumhan** na mor-lann. 3] is e lin do thuit san cath. 4] dar n-gasradhaib gu n-glan-rath. - 1] Ní dul do **Bhuadhachan** binn. 2] d' ua **Aedha** na n-arm n-alainn. 3] o dho fhacuibh mac gan go. 4] **Ceallachan** chosnas a chro.Crodha sin a **Clainn Eoghain**. Section 20. Asa h-aithle-sin ro tinoiled na creacha ag na curadaib. Ocus adubhairt dream acu anadh in n-oighthi-sin isin m-baili & innsoigid arnamharach gu **Caisiul** da creach-loscad. Adubairt **Suilleban** risna saer-shluaghuibh dul in aghaid-sin gu **Corcaig** airm a rabatar a n-geill & a m-braigdi cu nach soichdis fesa nait techta rompa. Do cinnedh an comairli-sin ag na curaduib & rangadar in agaid-sin gu **Corcaig**. Tancatar **Danair** & **Duibhgeinnti** in bhaili da n-indsaigid do chathugad friu & do brised in cath arna **Duibhgheinntibh** danardha & ro h-airgedh in chathair leis na curadaib & rucsat a m-braighdi as in m-broid a rabhadar. Do batar fir **Muman** in oighti-sin a **Corcaig** ac caithemh a flegh & a fuirlin & do bhatar tri trath isin baili & ro triallsat d' innsaighidh **Caisil**. Ocus ag dula seach uillinn **Shlebi Crot** doibh do tinolsat **Fir Mhuighi** & h-**I Chuanach** & buannadha na **Lochlannach** cuca & tucsat cath doibh & do brised in cath la feruibh **Muman** & do marbad IIII. C. {folio L 150a2} dona buannadhuibh & da socraidi. Ocus nir mhair dona X. C. do bhatar **Clanna Eogain** ag cath **Luimnig** acht tri C. isin lo-sin. Ocus gabuit rempa ag creachad gacha criche gu rancatar cu **Durlus**. Ocus tinoluit **Ele Tuaiscirt** & **Éle Deiscirt** na coinne cu **Durlus** do thabhairt chatha doib & **Danair** an dúnaid leo. O' t-cualatar --- p.11 h-***Uí* Luigdech** & **Eoganacht** sín ro thinolsat co **Ceallachan** da chabair um **Cuilen** mac **Aindiaraidh** meic **Dunadaigh** um thaisech a tuath & do riachtadar in da thuaith-sin cona trein-feruibh ar ghaib & ar colguibh V. C. a lin ag rochtain **Ceallachain**. Ferthar cath eturra & na h-**Eili** & ro ghabhadar-san ri **Éle** in la-sin & ro marbad na buannadh **Lochlainn** leo & do marbad da C. do **Clainn Eogain** isin lo-sin. Ro creachsad in crich & nir loiscset in baili. Ocus tiagait rompa gu **Caiseal**. se C. a lin. Ocus do riacht **Donnchad** mac **Caeim** gu **Caisiul** na g-coindi & do agaill **Ceallachan** h-é & do chuimhnig a g-caradradh & do gheall a seal don **Mumain** do & tuarasdal a dingmhala & at-bert an laidh. 1. 1] Mu chean a **Donnchad** dhédla. 2] a ua **Eogain** airm-ghegda 3] na bris ar m-braitairsi binn 4] a ua **Oililla Oluim**. 2. 1] Na mor-**Lochlannaig** nar g-cenn. 2] a ua **Ecach** na n-orlann. 3] na laghdaigh do chinedh fein. 4] a ua **Mhogha** gu moir-mhein. 3. 1] IN bh-fhidir ua righ **Muman**. 2] do shil **Catail** na curad. 3] cia *gar dhealad* sinne fris 4] o ata athaigh nar n-ecmais. 4. 1] **Aengus** mac **Nat Fraeich** do *chreid* 2] san tir-si ar techt do **Phadroig** 3] is aigi do-scaradh sind 4] a ua **Oililla Oluim** . 5. 1] **Eochaid** & **Feilimid** oll. 2] da mac **Aenghais** ba h-ard-glonn. 3] acu m-brathairsi co m-buaigh. 4] a **Donnchad** na creach cath-cruaidh. 6. 1] Triar is da choicer gan coir. 2] uaim gu h-**Aenghus** ua n-**Eogain**. --- p.12 3] da choicer is fer ro-fes. 4] uaith-si **Aenghus** na n-aird-leas. 7. 1] Acsin fialus a bh-fine. 2] a **Donnchad** gu n-dreich-ghile 3] is nir cailled e o shoin. 4] ag clannaib aille **Eoghoin**. 8. 1] Fada bratharsi bhunaid. 2] uait-si gaich laeic **Lochlunnaig** 3] as gar a naimhdius cu neim. 4] duit a ua **Chathail** cloidhmheigh. 9. 1] Gabhail do shean-athar sheing. 2] do shluag **Lochlainn** ar **Laeic Beirn** 3] is guin h' athar cian ro clas. 4] do shluag **Lochlainn** lin-amhnas. 10. {folio L 150b1}1] Tabhrum araen glun re gliagh. 2] dithaigheam iat diaig a n-diaigh. 3] na leicem **Muma** na m-buadh 4] do shluag **Lochlainn** lan-arm-ruadh. 11. 1] Do-ber-sa tuarasdal tenn. 2] duit a ua **airdrigh **Eirenn****. 3] is tect lium a cenn chatha. 4] a n-agaid na h-anflatha. 12. 1] Ced claidiumh & C. sciath. 2] C. mogad re fognum triath. 3] C. cathbharr & C. ech 4] duit a ua righ na **Muimnech**. 13. 1] An truagh leat-sa a **Donnchadh** dhil. 2] a ua **Oililla** inmuin 3] mna **Mumhan** a m-broid gan go. 4] **Lochlannaig** ag breith a m-bo.Mo. cen. Section 22. RO ghabh tra **Donnchad** na comtha-sin o Ceallachain & is amluidh do ghabh iat & cuing chatha **Caisil** do lecad do & gan **Ceallachan** do thecht ann Ocus tucadh in cath le --- p.13 **Donnchad** & do brised for **Danaruibh** h-e & do marbad CCC. acu ann & do bhatar in oighthi-sin i **Caisiul** & do chaithedar flegha & fureca na n-**Danar** & na n-**Dublochlannach**. Ocus do-ronad comairli leo isin mhaduin arnamharach .i. innsaigid gu **Port Lairgi** airm a rabhatar mna & muinntera na **Loclannach** & in baili do loscad. & tiaghait gu faighthi **Phuirt Lairgi**. Ocus ba h-esin la do riacht **Sitriuc** mac **Tuirgeis** gu **Port Lairgi**. lucht se long & C. an gach luing dhibh & ni riachtadar acht an tir in tan ro siacht tosach sloigh **Muman** isin mor-bhaili. Ro h-iadhaid na doirsi ag na **Danaruibh** & ro fhobradar in cathraig do cosnamh. Cid tra nír tarbha tachar risna trein-fheruibh or do ling **Ceallachan** & caem-**Donnchad** & **Suilleban** & **Ribordan** & mileda mera moir-ghnimacha **Muman** isin m-baili. Ocus ro dluth-mharbad na **Danair** leo & ro ledrad na **Lochlannaig** & ro fhaguib **Sitriuc** in baili & ro innsaigh a luing & a ben leis. Ocus ni riacht acht ein-ced esbadach leo ina longaibh. Ocus ro loiscedar **Sil Eogain** in baili & ro creachsat an crich. Ocus tiaguit as-sin i crich na n-**Deisi** & gabhuit geill & aideri **Domnaill** meic **Fhaelain** Ocus do-ronsat cleamnas & caradrad fris & tucadh **Gormlaith** ingen **Buadachain** do. Ocus tiaghuid as-sin i crich h-**Ua Meic Caille** & h-**Ua Liathain** & ro gabsat a m-braigdi. Ocus rucsat slogh na crich-sin leo a crich **Eoganachta Locha Lein** & do creachsat an crich Ocus rucsat na creacha-sin leo a **Muscraidhi** & rucsat na h-**Eoganachta** orro ann & do marbad ri **Eoganachta** ann .i. **Aed** mac **Scannail** & V. C. d' **Eoganacht** & tucsat na crecha {folio L 150b2} cetna leo cu da righ **Aesa h-Isde** & tucsat geill doibh & tancatar fein leo i crich **Iarmuman** .i. a n-**Aes Irrais** Ocus tuc **Conghal** mac **Annrathain** ri **Irrais** deabaid do thosach in t-sloig & do marbad CC. [*gap: archetype illegible/extent: 8 letters*] ann. O dho riacht **Ceallachan** & saer-clanna **Sil Eogain** isin cath do gabadh **Conghal** leo & do marbad moran da muinntir & do creachsat in crich & do batar innti cu cenn caeichdighis & do leicset **Congal** amach & ro ghabhsat braighdi uaidh. Section 23. Tecaid iarsin i crich **Ciarraigi** & do-ronsat creacha na criche. Tinolsat **Ciarraigi** na coinne & na **Lochlannuigh** --- p.14 do chuadar uatha a cath **Luimnig** roime & tecait gu **Gleann Corbraighi** ana comhdail & do chathaigset ann & tucsat ara mora ar **Clannaib Eogain**. & gia tucadh do facbhadh in cath-lathair acu & do gabhudh **Concubar** ri **Ciarraigi** leo & do badar gu crodha caith-esbadach a h-aithle in catha-sin. ISin lo-sin ro thinoil **Flannabra** mac **Ciarmacain** ri h-**Ua Conuill** na coinne do thabairt ghiall doibh Ocus o' t-connaic a n-uaite shluaig iat as i comairle do-roine. braighdi no cath d' iarraid orro. Ocus in tan do bhatar cum in catha is ann do riacht **Donn Cuan** mac **Ceinneidig** gu **Ceallachan** da chabair ár is ann bai inn agaid roime-sin a tigh **Uainidi** meic **Cathail** righ **Ua Cairbre** & ar rochtain do ro ghabh ag fegad na n-**Danar** & na n-eachtrainn Ocus do fhailtighset **Clanna Eogain** oca fhaicsin & do raidset ris a chonnailbhe do chuimnigud Ocus do geall **Ceallachan** **Ua Conuill** do fein ara cosc isin cait-irghuil & ro fhaem **Donn Cuan** sin or ba h-olc lais **Clann Eogain** d' oirleach & d' uathugad & at-bert an laidh. Section 24. *****Donn Chuan*****1. 1] Uathad sin a clanna **Cuirc**. 2] munuar do cirred bhur cuirp. 3] & ro faenad bhur bh-fhir. 4] a cath **Luimnig** long-adbhail. 2. 1] Dar linn do marbad bhur sluaigh. 2] a **Clanna Eoghuin** arm-ruaidh. 3] & do sraeined bhur suinn. 4] a shil **Oilella Oluim**. 3. 1] Truagh nach tanac isin cath. 2] a shluaig **Caisil** gu caem-rath 3] suil tainic **Ciarraigi** ann. 4] & sluag laecda **Lochlann**. *****Cellachan*****1. 1] O nach rucais orainn ann. 2] a **Dhuinn Cuan** na ced cathbharr 3] coisc dinn **I Conuill** crodha. 4] & traeth a tinola. --- p.15 4. 1] Cuimnigh a n-dernsadar thuaid. 2] **Mogh Corb** is **Fiacha** fuair b*uaid*. 3] mac **Eogain** or silad sinn. 4] is mac ~~Oililla Oluimm~~***Cormaic Cais** cuil-fhind.* 5. {folio L 151a1}1] Guin **Eoghain** & **Aedha**. 2] do **Mogh Corb** ba dail daenna. 3] mac **Dimchadh**O'Curry in his copy writes in the margin: Duinchad(?). in airm dathaigh. 4] & mac da mhor-athaig? 6. 1] Denum ar n-dis a caem chais. 2] a n-derna mac **Cormaic Chais** . 3] & mac **Eogain** gan fheall. 4] **Fiacha Muilleathan** moir-sheng. 7. 1] Do-ghen is tu a chaeimh crechaig. 2] a ua **Eoguin** aird-bhreathaig. 3] a n-dernsat an dias gan fhuath 4] o tharla dúin bheith gu h-uath.Uathad sin. Section 25. Is annsin dubairt **Ceallachan** re **Donn Cuan** gan rí **O Conuill** do mharbad da tecmad ar a comus h-e. Tuc **Donn Cuan** a briathar nach ainecadh duini a cath na a comhlann giamad cara dhó h-e roime Ocus do chuadar cum an catha dh' aentaeibh. Ro gabad **Flannabra** mac **Ciarmacain** leo & tucad ár mor ara muinntir & do meabaidh in cath ar **Conallchaibh** & do creachad an crich le **Ceallachan** & do ansat a n-**Ibh Conuill** in oighthi-sin. Do thinoil **Uaithne** mac **Cathail** & h-**I Chairbre** & ar' mhair d'**Ibh Conuill** gu **Cromad** na g-coinne do thabairt catha & in uair do badar cum in catha do thabhairt is ann do riacht **Donnchad** mac **Caeim** V. C. fer da bh-furtecht. Do cuiredh in cath & do marbad ri **O Cairbri** ann Ocus anait-sium a **Cromad** in agaid-sin. Ro tinoilset da **Corca Mruadh** & da **Corco Bhaiscinn** gu **Cromad** da n-innsaigid ór ni fhedadar nach roibhe cuid do **Ceindeidig** isna cathaibh & do cuireadar techta gu **Ceallachan** d' iarraid catha fair. O' t-cualaid --- p.16 **Ceallachan** sin adubairt re **Donn Cuan** dul ana n-agaid & gan a leicen doibh cathugad do denam fris & do-rinne in rann. > 1. 1] Nocha n-ingnadh clanna **Cais**. > > 2] do cosnam in fuinn fodglais. > > 3] o thegaid **Cuirc** na cuaine. > > 4] do troid mon bh-fonn bh-feruaine. > Section 26. Cid tra o dho riacht **Donn Cuan** da n-acalluim do locadh in cath & do chuaidh **Ceallachan** gu **Caisiul** & ro thinoilset fir **Mhuman** na comhdhail ar n-dichur na n-**Danar** & na n-daer-**Lochlannach** asa cathrachaib & asa caem-duintibh. IS e rainic ar tus ann i. **Ceinneidig** mac **Lorcain** gu maithib **Dail Cais** & tucadh tanaisdeact **Muman** *do* & a righi tar eis **Ceallachain**. Do caithseat flegha **Caisil** cu soinmheach socair annsin Ocus do cuiredar feasa uatha dh' iaraid {folio L 151a2} a cisa & a cana ar **Osraidi** .i. ar **Donnchad** mac **Ceallaigh** Ocus ba fada do bhi in cis-soin gan tabhuch o mhiledaib **Muman** i. aen-bliadain dec & VII. XX. bliadain. in cein do bhui an crich ag **Danaruibh**. Ni tucsat **Osraidhi** cís doibh & o nach tucsat ro creachsat-som an crich Ocus ro brisetar IIII. catha for **Laignibh** isin bliadain-sin Ocus isin cethramad cath do gabhudh **Donnchad** mac **Ceallaigh** leo & tucsat **Osraidhi** bragdi da eis. Section 27. Ar certugad na crich do **Ceallachain** & ar n-dith a bhidhbudh as e eolus do innsaighedar na **Lochlannaigh** co h-**Ath Cliath** & do-níat comairli ann & as iat ba ferr dibh an tan sin. **Sitriuc** mac **Turgeis** & a braitre i. **Tor** & **Magnus** & **Turgeis** & in **Lochlannach Ladhuch** & in **Lochlannach na Lann** & **Sean-Amlaibh** & **Linn Turmun na h-Uidhi** & **Lind Turmun na Pers** & mac righ **Findlochlainn** & mac righ **Fuarlochlainn** Ocus as i comairli do-ronsad techta do cur co **Ceallachan** & **Bebinn** ingin **Turgeis** do gheallad dho & a radh ris dul co h-**Ath Cliath** da tabairt & co leicfidis-sium crich **Muman** gan imchosnum dho Ocus is aire do-ronsat sin ar daigh **Ceallachain** do ghabhail doibh & do mharbhudh ar chuaid leis Ocus ro leicset in comairli re righ **Eirenn** a h-ucht na **Lochlannach** i. **Donnchad** mac **Floind** ri **Temrach** --- p.17 ár nír aemh **Ceallachan** cis na cain do & ro aentaigh ri **Eirenn** in chomhairli-sin & do cuirit techta gu **Ceallachan**. Section 28. Do fhiafraigh **Ceallachan** do maithibh **Muman** cred do-ghenad uime-sin & adubhratar ris dul ann. Tinoilter sluagh linn ar **Ceallachan**. & eirgem inar cathuibh coraighthi co h-**Ath Cliath** & na h-eir*g*ium isin dun anunn acht tabar an ben úd cugaind amach. Ni h-edh as coir ar **Ceinneidig** acht eirg-si IIII. XX. mac righ ann & beimít-ne a **Caiseal** nar comnuidhi or ní fhuicfium **Muma** gan coimet & ni fhuil a n-**Eirinn** lis Lochlannach nach roichfium da bh-fealltar fort-sa. Do-ronsad amlaid & do chuaidh **Ceallachan** IIII.XX. mac righ ann. Section 29. Ba h-í-sin oighthi do-rala comradh idir **Sitriuc** mac **Turgeis** & a ben & ro fhiafraigh a ben de cred ima tuc a shiair do **Ceallachan**. & gurub é do chuir ár na **Lochlannach**. adubairt-sium nach ar mhaithe ris acht da ghabhail fein & do mharbad a mhuintiri. Eirghius an ingen gu moch {folio L 151b1} isin madain arna marach & ro ghabh a h-eirred cumuili uimpi ór ba crádh le in comhradh-sin do cuala & ro-gradh **Ceallachain** aice fein & ro fhacuibh in baile & tainic isin sligid ar shaeil fir **Muman** do thecht Ocus mar do bhi ann gu bh-facaidh **Ceallachan** da h-innsaigid & ro innis *an* ingen na scela-sin do Ocus do fhiafraigh **Ceallachan** di cuich í fein. **Mor** ingen **Aedha** meic **Eachach** misi ar an ingen ingen righ **Innsi Gall** & **Sitriuc** mac **Turgeis** mu cheli dona **Finnlochlannchaibh** & tucus gradh duit-si in la at-connac a **Port Lairgi** thu & adubhairt in laidh Ocus ní fhuil isin laidh acht innisin in sceoil aris. *> > {page H 68}1. 1] Sgéala agam dhuit a laoich liunn[§](app001.html) > > 2] a ua Oilioll[§](app002.html) > Óluim > > > --- > > p.18 > > > 3] a rígh **Múmhan** na long lúath. > > 4] a **Ceallachain** [na caem-cuach](app003.html) . > 2. 1] Da rachaidh[§](app004.html) tusa go h-**Áth Cliath**. > > 2] a rígh dán[§](app005.html) fíor-bhuidheach fiach > > 3] nocha t-tiocfar arís a[§](app006.html) c-cúl. > > 4] a righ **Mumhan** na mór-dhun. > 3. 1] Do rinnedar cómhairle chruaidh. > > 2] a chlanna Turgeis theas thuaid[§](app007.html) > > 3] an **Áth Cliath** na c-cliat*h* [c-catha](app008.html) > > 4] ré **Donnchad** dreach degh-fhlatha. > 4. 1] Do mharbhadh do ráidh go m-brígh. > > 2] an fear ó thigh a righ thrir[§](app009.html). > > 3] sa rachaidh [leat](app010.html) a measg **Ghall**. > > 4] do shluaghaibh th' iath is th ferainn[§](app011.html). > 5. 1] Gloir[§](app012.html) mo chéile do chuala. > > 2] a fhir dá n-déantar dúana > > > --- > > p.19 > > > 3] sa rún madh ríghedh n-geal. > > 4] a rígh **Múmhan** na móir-shlegh[§](app013.html) > {speech Ceallachan} > 7. 1] Cíodh ón cía thusa a bhean bhinn. > > 2] a inghion uallach adhluinn[§](app014.html) > > 3] cuich é h' athar. caidhé th' fir > bhur[§](app015.html) > > 4] ar rígh **Mumhan** na moir-shlegh. > {speech $Mor} > 9. 1] Mór m' ainm-si an[§](app016.html) > gach baile buan. > > 2] inghion **Aodha** fa geal gruad > > 3] **Sithrioch** mo chéile ann gach cath. > > 4] Mac **Turgeis** na t-tréan-chreach. > 10. 1] Do-radas grádh dot[§](app017.html) ghnuis de*i*rg. > > 2] a bh-**Port Lairge** ar an laoch-leirg > > 3] [dot chródhacht](app018.html) trés na cathaibh. > > 4] dot[§](app019.html) mhéid ider **Múimhneachaibh**. > 11. 1] Má theid tusa idir[§](app020.html) ar feacht > > 2] a áirdrígh dá t-tugas searc > > 3] do-gheabhar lot ocus leán. > > 4] nocha linne nách droch-sgeal. >* --- p.18 Section 30. Do fhiafraigh **Ceallachan** da muinntir cidh do-gendais. IS ed adubradar gan dul isin m-baili & a n-digailt fein ar macharibh & ar mor-maguibh & in fad do rachdais in ben do breith leo. O 't-conncatar na **Lochlannaig** sin do fuacradar da roibhi isin m-baili a leanmhuin idir chois & each Ocus ni cian rangadar .i. **Ceallachan** & a meic righ in tan rug tosach na **Lochlannach** orra. IS ann sin adubairt **Aedh** mac **Domnuill** h-ui **Faelain** & **Domnall** ua **Neill **Mhuighi Da Chonn**** . ataim-ne fiche fer dona **Deisibh** annso & anum ar deredh chaich & dighlam --- p.19 sinn fein suil berius tromlach in t-sluaig orainn. Ocus do ansad & do marbhsat XX. laech **Lochlannach** & ní riacht beo a measc a muinntire dibh acht cuicer. Section 32. IS annsin do an **Aedh** mac **Donnchada** meic **Caeim** & **Sbelan** mac **Suillebain** & **Muircertach** mac **Muircertaigh** & do marbsat XX. fer & ni thainic beo dibh a mesc ar muintiri act triur. Section 33. IS annsin do an **Aengus** mac **Aissidha** & **Donnchad** mac **Conchubair** & **Fianghal** mac **Conghail** & do mharbhsat XX. fer & ro marbhuit fein ann. --- p.20 Section 34. IS ann sin do an **Cu Dubh** mac **Failbhe** & **Donnchad** mac **Muircertaigh** & **Finn** mac **Etersceoil** & do marbhsat moran dona **Lochlannchaib** & do marbait iat-som. Section 35. IS annsin ro loigh imarcraigh na laechrad **Lochlannach** ar in laechraid **Muimhnig** & ro gabhudh **Ceallachan** & **Dond Cuan** leo & rucad gu h-**Ath Cliath** iat Ocus in tan do riachtadar faighthi in baili ad-connaicc **Ceallachan** fer cuigi & cenn ana laim & faidhbh san laimh ele & do fhiafraigh do **Ceallachain** cuich an cenn. Ceann **Aedha** mheich **Donnchada** meic **Caeim** sin ar **Ceallachan** Ocus cáinfid clanna **Eachach** in cenn-sin ar se. Section 36. {folio L 151b2}At-connuic fer ele cuice & cenn 'na laimh & do fhiafraigh do **Ceallachain** cuich é. Cenn **Spealain** meic ***Shuillebain*** ar **Ceallachan** & cáinfit caeim-righna **Caisil** in ceann-sin. Section 37. At-connaic fer ele cuigi & cenn 'na laim & do fhiafraigh cuich e. Aithrech leam fer an cinn-sin do tabairt lium ar **Ceallachan** .i. **Aengus** mac **Aissida** & caínfid clanna **Cairthinn Finn** in cenn. Section 38. At-connaic fer eli cuigi & cenn 'na laim & do fhiafraig in cétna do **Ceallachain**. ceann **Aedha** meic **Domnaill** h-i **Fhaelain** sin ar se & cáinfidir isna **Deisibh** fer an chinn-sin. Section 39. At-connaicc fer ele cuigi & do fhiafraig cuic*h* in cenn bui 'na laim. Cenn **Muircertaigh** meic **Muircertaigh** ar **Ceallachan** & cáinfit mna **Muscraidhi** in cenn-sin. Section 40. At-connaicc fer ele cuigi. & ro fiafraig de cuic*h* in cenn-so. ar se. Cenn **Donnchudha** meic **Concubair** sin .i. meic righ **Ciarraigi Luacra** & cainfid clanna **Ceir** in cenn-sin ar **Ceallachan**. At-connaic triar chuigi & tri cinn ina lamhuibh & do fhiafraigset do **Cellachain** cuich iat. Cinn tri mac righ **Corco Duibhne** sin ar se .i. **Cu Dubh** mac **Failbhe** & **Aedh** mac **Segda** & **Fianghal** mac **Conghail** & cainfit clanna **Cuirc** meic **Cairbri** na cinn-sin ar **Ceallachan**. Section 42. At-connaic fer ele cuigi & do fiafraig in cetna de. Cenn **Donnchada** meic **Muircertaigh** sin ar se .i. mac righ **Eoganachta** & cáinfid clanna **Cairbri Cruithnigh** in cenn-sin Ocus cenn **Find** meic **Eidersceoil** in cenn ele sin & cáinfid clanna **Luighdech** in cenn-sin Ocus na taispenad --- p.21 dam-sa feasda iat or ni tualuing mhé beith ica bh-fegadh & gin gur gonad libh-se mhe is marbh mé do gonaibh na bh-fer ud & truagh nach bas fuaras na bh-farrad & at-bert in laid. > 1. 1] Dursan na cinn gan colla > *> > {page H 69}1. 1] Dursan na cinn gan colla[§](app021.html). > > 2] ina[§](app022.html) silfid déara donna > > 3] níor ghaoth[§](app023.html) gér fhortil na fir. > > 4] do fhaoth marcraidh **Shíl Eoghuin** > 2. 1] **Aodh** mac **Donnchada** gan ceann. > > 2] [dursan](app024.html) fuil ara thaobh seang > > 3] ó caoim **Ó[§](app025.html) Chathail** cneghach[§](app026.html). > > 4] óig ghlan-iódhna flégháigh[§](app027.html). > 3. 1] Ceann t-**Suibhne** thugsabhar[§](app028.html) libh > > 2] a bhuidhean-so do **Ghallaibh** > > 3] Mac Suilebhain dherg gasuga[§](app029.html). > > 4] dursan leam ó Mhaoil Ughra[§](app030.html). > 4. 1] Truagh leam ceann [§](app031.html) fhuilt dlechtaigh[§](app032.html). > > 2] **Muircertach** meic **Muircertaicc** > > 3] go follus an geal glonnach. > > 4] ar chumas na **Lochlonnach**. > > > --- > > p.22 > > 7. 1] Aithreach liom a thoighecht liom[§](app033.html) > > 2] an deagh-fer ad-chiú gan cheann > > 3] bá caomh-dhos a ród ríogha. > > 4] **Aonghus Óg** mac **Aisíoda** > 8. 1] Ceann dá t-tugadar mná spéisi. > > 2] Ceann deaghmeic righ na n-**Déisi** > > 3] a thaobh a n-doghruing ré[§](app034.html) ghaibh. > > 4] **Aodh** mac **Dómhnaill** í **Fhaoláin** > 9. 1] **Fianghal** mac **Conaill Creachaigh**. > > 2] Mac oirrigh[§](app035.html) go n-árd-bhreathaib > > 3] béid[§](app036.html) mna na n-**Gall** dá chaoinedh[§](app037.html). > > 4] gé atá a cheann dá cómaoidheamh > 10. 1] Dob iomdha adhbhar deagh-sgeoil. > > 2] ar **Fhionn** ar mac **Eidersgeoil** > > 3] mór bh-fer dá ionnsoidhe ré[§](app038.html) gaibh. > > 4] fear an cheinn-sin ad leth-laimh > 11. 1] Truagh liom[§](app039.html) cómaoidheam na chinn[§](app040.html) > > 2] deagh-mhac rígh **[Maighe c-Coinchinn](app041.html)** > > > --- > > p.23 > > > 3] bá raon a n-debaidh lé gá. > > 4] an deagh-fher **Aodh** mac **Séaghdha** > 12. 1] Ceann **Donnchadha** tug sibh libh > > 2] a bhuidhionn-sa[§](app042.html) do **Ghallaibh** > > 3] bhia temheal ar mo dhearcaibh. > > 4] ó oighidh meic **Muircertaicc**. > 13. 1] Dursan ceann an[§](app043.html) bhur c-comha*i*r > > 2] **Donchada** meic **Conchubhair** > > 3] fian oighe[§](app044.html) nár bhrigh na ba. > > 4] Mac righ **Ciarruidhe Luachra** > 14. 1] Comaoin dibh goin an cinn[§](app045.html). > > 2] deagh-mhac Réobhardain[§](app046.html) áluinn > > 3] iomdha feart ó lamhaibh [§](app047.html) athar. > > 4] ar fud **Mumhan** na m*or*ttachar > 15. 1] Gaoth[§](app048.html) liom an ceann an bhúr laim. > > 2] ceann **Spioláin** í **Shuiliobhain** > > 3] ni doilge leam ceann eile. > > 4] ceann **Domhnaill** í **Neill** bhúighe > > > --- > > p.24 > > 18. 1] Lé rómhéd thaisbleántaoi dham > > 2] do cheannaibh macaomh **Múmhan** > > 3] ge taim[§](app049.html) beó do craidhedh[§](app050.html) > sinn > > 4] ní as mó a n-aríom ní fhéduim > 19. 1] Ma congbhuisi[§](app051.html) mé a c-cuibhreach. > > 2] ó theasda an mharcrad **Muimhneach** > > 3] truag nach ann fuaras mo ghoin. > > 4] a measg shaoir-chloinn **Sil Eóghuin** > 20. 1] Déantar mh' óighedh as cead leam. > > 2] is oighedh **Dhuinn Cuain** maraon riom > > 3] ciodh pudhar teasda mo sheal. > > 4] do shluagh **Mumhan** is dursan > 21. 1] Truagh gan **Mór** do teacht liom. > > 2] inghion rígh **Innsi Fionnghall** > > 3] mé do bheith ar breith a soir. > > 4] noch an libh-si nach dursan.Dursan. >* --- p.22 Section 43. ASa h-aithli sin do fhiafraigh **Sitriuc** do **Ceallachan** in bh-fuaslaicfitis **Muimhnigh** é. Créd in fuaslacad ar **Ceallachan**. Fuasculad nach bha tualaing iat-som dh' fhagail .i. na .v. catha déc do briseabhair-si orainne eraic in gach einfher dar marbad inntib Ocus da .c. dec do marbad a cath **Sceith Neachtuin** um **Thomar Iarla** le h-**Olchobar** mac --- p.23 **Cinnaedha** eraic in gach ein-fir dhibh & fadhbh ar son na faidhbhe. **Corcach** & **Luimnech** & **Port Lairgi** & **Caiseal** ana n-duintibh dhuinn mar do batar againn roimhe. Mac gach righ & gach taisig a n-da coiced **Mumhan** duinn a n-gill ris sin. IS edh ro raidh **Ceallachan** {folio L 152a1}leagar mhisi & **Donn Cuan** a comhairli & **Aistrechan** mac **Ailgisaig** --- p.24 gu cuirmis d' innisin na comhthadh sin h-e & innister duin cia port a bh-fuighter sib-si da bh-faghthar dhaibh iat. A n-**Ard Macha** ar **Sitriuc** or is ann berthar thusa dot coimhet. Do leicedh a comhairli iat & adubairt **Ceallachan** re h-**Aistreachan** na comtha-sin d' innisin do **Muimnechaib** Ocus at-bert in laid. Section 44. > 1. Innis a **Aistreachain** áin > *{page H 70} > 1. 1] Innis a **Aistreachain** taim[§](app052.html) > > 2] d' feraibh **Múmhan**, is dá mnaibh > > > --- > > p.25 > > > 3] a rígh do beith a n-**Áth Cliath**. > > 4] ag **Sithrioch** na c-céd c-crom-sgiath. > 2. 1] Béaraidh **Sithrioch** leis tar tuinn. > > 2] soir go **Lochluinn** laoidheang-dhuinn. > > 3] Muna ttugaid dó uile[§](app053.html) > > 4] sgéithe is cloidhmhe > cúmhdaighthe[§](app054.html) > 3. 1] a c-cuacha sa c-cuirn chama[§](app055.html) > > 2] a bhfailge sa > bhfithciolla[§](app056.html) > > 3] a t-tabhairt dho **Shithrioch** tar t-tuinn. > > 4] do chionn **Cheallachain** chleath-chuirr. > 4. 1] Braighde **Múmhan** cíos a h-iat*h*. > > 2] rachaid araon go h-**Áth Cliath** > > 3] Mac gach taoisig is gach righ. > > 4] ar fuidh[§](app057.html) **Múmhan** na moir-ghníomh. > 5. 1] **Corcach** is **Luimneach** longach. > > 2] is **Port Lairge** lán-tonnach > > 3] mar aon re **Caisiol** cladhach. > > 4] do **Shithrioch** luath lan thoicthach[§](app058.html) > 6. 1] Cath **Sgeithe Neachtuin** go calma. > > 2] do bhris Olchumhar[§](app059.html) amhra > > 3] mar cuiredh dá chéad déag. > > 4] do **Lochlonnaibh** a luath-éag. > 7. 1] Béartar do Shitric trédachach[§](app060.html). > > 2] ó thug se a éitheach > > 3] a c-comhall sin alle. > > 4] lé h-**Éiric** righ **na n-Innse**. > > > --- > > p.26 > > 10. 1] **Donnchadh** a n-gimhlibh[§](app061.html) na > n-**Gall**. > > 2] Mac **Cheallacháin** na c-caomhlann > > 3] braighde **Mumhan** leis go lí. > > 4] ider thaoisioc is tréinrigh. > 11. 1] Ag sin an abair rinne > > 2] Mac **Turgéis** go t-trénluinne > > 3] muna t-tugaid sin alle[§](app062.html). > > 4] go muirfe an airdri[§](app063.html).Innis. Ocus rl. >* --- p.26 Section 45. Ocus raidh a **Aistrechain** re feruibh **Muman** gan na comhtha úd do tabairt uatha & cosna*id* crich **Mhuman** & righaid **Ceindeidig** mac **Lorcain** & raidh riu na briathra tucsat in la do fhacbus-sa **Caisil** do chuimhnigud & cosnait sinne a nert lann & luirec. Ocus raidh re clannaibh **Cuirc** coimeirghi mhaith do dhenum. Ocus raidh re **Donnchad** mac **Caeim** toidhecht dar n-iarraid co h-**Ard Macha**. Ocus tecat **Clanna Eogain** ann ria g-cach & tabrad gach taisech maithi a thuaithi & a fherainn leis. Ticedh ann **Donnchad** mac **Caeim** meic **Airt** meic **Cathail** ria Clainn **Echach** Ocus ticeadh **Mael Fothartaigh** mac **Floinn**. ticedh **Suilleban** mac **Mael Ugra** ria Clanna **Fhinghin**. Ticedh ann **Donnchad** mac **Duineachaid** meic **Fhianghusa**. Ocus **Ribardan** mac **Aissidha** & **Donnchad** mac **Domna*i*ll** & **Donnchad** mac **Lorcain** & **Domnall** mac **Cathail** & **Eigirtac** mac **Cormaic** & **Cú Calma** mac **Cind Fhaelaid**. Ticeadh **Cuilen** mac **Aindiarraid** & tabrad clanna **Failbhe** leis. Ticeadh **Muircertach** mac **Murchada**. Ticed **Fogartach** mac **Fianamla** gu maithibh **Ua Muiredhaigh** leiss. Ticed ann **Domnall** mac **Diarmada** & **Fiana** mac **Feicine**. Ticed ann **Cuanachtach** mac **Con Gan Mathair** & tabrad **Eoghanacht Airrthir Cliach** leis. Ticed ann **Conaing** mac **Larcadha** & tabrad **Ua Cathbaidh** leis. Ticed **Fergal** mac **Elaigh** & tabrad Clanna **Sealbaigh** leis. Ticed ann **Anmchadh** mac **Dunchada**. Ticed ann **Flannabra** mac **Airindan** meic --- p.27 **Flannabra** & tabrad **Ua Conaill** leis. Ticed ann **Ceithearnach** mac **Ceileachair** meic **Comáin**. Ticed ann **Ceann Faelad** mac **Duibh Da Boirenn** & tabrad **Ua Cairbri** leis. Ocus adubairt an laid ann. > 1. Innis do clannaib **Eoghuin** > *{folio H 72} > 1. 1] Innis do **clannaib[§](app064.html) Eoghuin** > > 2] don fhuirinn fhéil-éolaicc > > 3] a n-áirdrígh dá bhreith bo thuaidh. > > 4] go ró **Lochluinn** leabhar-bhua*i*n. > 2. 1] Innis d'**Eoganuibh** uile. > > 2] idir righ & ró-dhuine > > 3] mé dom bhreith ag **Sitric** tar tuinn. > > 4] soir go **Lochluinn** laoidheang-dhuinn. > 3. 1] Muna thísiad suinn na sluaigh. > > 2] fo chenn aoinn mhís bo thuaidh > > 3] go roichid **Árdmacha** m-binn. > > 4] Ni bh-fághaid sinn a n-**Éirinn** > 4. 1] Tionólaid clanna **Chuirc** cháoimh. > > 2] **Eóghanacht Chaisil** chladh-cháoin > > 3] sul rugadís tar muir amach > > 4] a n-áirdrígh cródha cosgrach. > 5. 1] Tigidh **Clanna Eóguin** óig. > > 2] d'iarraidh a rígh tre ró-mhóid > > 3] ó **Thuinn **Chliodhna**** na t-treas t-trom. > > 4] go h-**Abhainn Dá Bho** **Bennchorr**. > 6. 1] **Donnchadh** mac **Caoimh** na c-creac-ród. > > 2] Mac áirdrígh na n-each n-árdh-óg > > 3] tabhrad san sluagh gan oil. > > 4] **Clanna Eacach** féil adhmhair. > > > --- > > p.28 > > 9. 1] Tigedh ann **Donnchad** donn. > > 2] ocus **Súilliobhán** súl-chorr > > 3] maraon re **Duinneachán** dian. > > 4] ocus **Éigertach** ar aon-rian > 10. 1] Tigedh ann **Riórdán** reábach. > > 2] a shluagh chrodha comhramhach > > 3] Tigedh lucht tíghe an righ libh. > > 4] ceithre ched do chaoimh-feraibh. > 11. 1] **Siól Eachach** **Siol Fhinghin** fhéil. > > 2] tigid uile ar aon-réin > > 3] tigedh san sluagh *tré bháidh*. > > 4] h-***Uí* Meic Caille** is **Í Liathain**. > 12. 1] H-***Uí Chonaill*** *&* h-**I *Chairbre*** c-cruaid. > > 2] tionólaid-sin líon a sluaigh > > 3] tigid **Í *Chormaic*** ón tuinn. > > 4] ar cheann **Cheallachain** chleath-chuir. > 13. 1] Ionnsaigh go **Dún bán Bailc**. > > 2] baile a m-bid cearrda an chaomh-fuilt > > 3] Is tabhair leat ó **Loch Léin**. > > 4] an dá **Eoghanacht** d' aon-mhéin. > 14. 1] Raidh dam re **Fergal** fearrdha. > > 2] déanaid tionól thréan-chalma > > 3] sul bearthar uatha a loing. > > 4] **Ceallachan** soir a **hÉirinn**. >* --- p.28 Section 46. Ocus in tan tair leat **Clanna Eogain** d' agallad & do tinol cu h-aein-inad innsaigh romad gu {folio L 152a2} righ **Dhail Cais** ar **Ceallachan** .i. gu **Ceinnédig** mac **Lorcain** & raidh ris anmhain ag cosnum criche **Muman** cu nach dernat **Connachta** a cath-arcuin & abair re h-**Uaithnig** & re h-**Urmhumain** techt isin tinol Ocus innsaigh cu h-**Eilibh** & raidh ríu anmain ac cosnamh criche **Mumhan** & abair re a tigerna .i. re **Cerbhall** mac **Dublaidhi** meic **Ceannamhain** gurub ag **Oilioll** ar m-braithairsi Ocus innsaigh gu Clannaib **Connla** .i. gu sluaghuibh **Osraidhi** & raidh riu **Muma** do coimét o **Bladhma** bhudhes co muir & coimetad **Ele** gu --- p.29 **Bladma** amail do-ní do gres Ocus innsaigh cu sluaguibh na n-**Deisi** & tecait & **Muscraidi** isin mhor-shlogad Ocus amar tháir leat **Ceinneidig** & **Clanna Eogain** d' agallad innsaigh dam-sa gu taisecaibh mo loingsi & tuc leat iat co **Sruth na Maeili** & madh da m-berar mhisi a h-**Eirinn** gu bh-faghat fir **Mhuman** a longa dom leanmain áir ni cora do laechraidh **Lochlann** crodhacht ag cosnamh ar crichi-ne ina do miledaib **Muman** calma do denum ag cosnamh a criche-seom & agar n-dighailt-ne orro. indsaigh ar tus co tri righuibh **Corco Laighdi**. gu **Flann** & gu h-**Eiterscel** & gu **Cobhtach** & gu **Dubh Dha Boireann** cu righ **Iarthair O n-Echach**. gu **Seghdha** & gu **Failbhe** & gu **Conghal** cu tri righuibh **Corco Duibhne**. gu **Concubar** mac **Meic Bethaig** gu righ **Ciarraigi Luachra**. gu **Domnall** & gu **Baiscinn** gu da righ **Corco Baiscinn**. gu **Conchubar** & gu **Lochlainn** gu da rig **Corca Mruadh** & tabhrat .X. longa gacha **tricha .c.** leo or as-e-sin coimtinol ar cabluigh-ne. Section 47. AS a h-aithle-sin do gluais **Aisdrechan** roime gu **Caiseal** airm a rabhutar mileda **Muman** & do innis na scela-sin doibh .i. **Ceallachan** & **Donn Cuan** do ghabhail & na .IIII. fichit do cuaidh leo do marbad. Ba cumhthach cenn-trom ciamair do bas acu-som de-séin o' t-cualatar gabhail a n-glainn-righ & marbad a macraidi. Ro agaill **Aisdrechan** iat & ro innis na h-aitheasca do chan **Ceallachan** .i. a fuascalad a nert land ocus luirec & leathain-sciath & gan **Muma** do chur fa dhaeiri na fa docraiti do **Danaruibh** na do daer-**Lochlannchuibh** Ocus adubairt riu na briatra tucsat {folio L 152b1} an la do fhacuibh **Ceallachan** iat do cuimnigud & do innis doibh **Ceallachan** do breith cu h-**Ard Macha** da mhor-choimhet. O at-chuala **Donnchad** mac **Caeim** na comraitti-sin adubairt re clainn **Cormaic Cais** connailbhe do denamh & re **Clannuibh Eogain** innsaigid d' iarmoracht a righ & re clannuibh **Cairbre** coimheirghi & re clainn **Luigdech** lan-ghaisced & re clannuibh **Ferghusa** fir-uaisli & re clannuibh **Ceallachain** comdhuthracht & re clannuibh **Taidg** tren-choimhet & re clannaibh **Fiachaigh Suidhe** sair-thinol. Cidh tra ar **Donnchad** damad iat bur treoin & bur taisich-si do biaidh i laim ag **Lochlannchaib** do --- p.30 thinoilfedh **Ceallachan** slóg da bar n-iarraid & do berad catha da bar cosnam or tuc-somh .v. catha dec ar **Danaruibh** ga bar cosnam .i. in ced-cath dibh a **Luimnech** & in dara cath a **Corcaig** & in tres cath oc **Sliabh Crot**. In cethramad a n-**Durlus** in coicedh a **Caisiul** in seissed a **Port Lairgi** in sechtmad a **Muscraidi** in t-ochtmad a n- **Ard Osraidi** in noemad a n-**Glinn Corbraigi** in decmad a **Senghu*a*lainn cladh-aird Ua Conuill** in t-aeinmad dec a **Cromaid** Ocus ceathra catha for **Laighnib** & for **Osraidhi** & ceilfider-sin ag laechraid **Lochlann** da ria **Ceallachan** dan cosnam leo. Section 48. IS annsin ro chinnset a comairle um tinnscetal inn t-sluagaid-sin & do h-ordaiged acu beith caeicdiges on lo-sin ar **Magh n-Adhar** a m-biadh ar tir dibh & a m-biath ar muir dib do beith a m-**Bel Atha Laigin**. Cidh tra in la ro gheallsat a sluaig beith isna inadaib-sin do badar amail ro geallsad. Ba h-e lin do riachtadar co **Mhagh n- Adar** IIII. catha commora. Ocus do riacht **Ceinnédig** mac **Lorcain** & maithi **Dail Cais** ann Ocus do fhreasdail **Ceinneidig** iat in oigti-sin. Section 49. Do eirghedar arnamarach & do raidh **Ceinnédig** gu rachaid leo. Adubairt **Donnchad** nach leicfitis leo ider h-e. Or is d' iarraid bur righ & da chosnam thiagmait-ne & ni beram tusa linn acht an oc imcoimhead an tire. Ma as edh ar **Ceinneidig** o nach ragh-sa ann cuirfet XX. c. libh-se & {folio L 152b3} anfat fein lín **Muman** do chosnumh & cuirfet mu thri dearbraitre lib-si & adubairt re h-ocláech maith da muinntir dul ar cenn a braithrech & at-bert fris. Ticed **Coscrach** & **Lonngarcan** & **Congalach** cu .XX. c. maraen ru. Ticed **Assidha** mac **Assidha** & .v. c. do Clannaib **Cairtinn** araen ris. Ticed and **Deghadh** mac **Domhnaill** meic **Duinn** & .v. C. ele lais Ocus do fhedar-sa ar **Ceinneidig** in ní is doigh leam do brisedh catha foruibh .i. gan righ romuibh do-genad sibh comhairli & fa coisenad sibh cath-lathair & o nac fuil righthar libh **Donnchad** mac **Caeim** & da bh-faghthar **Ceallachan**. tabar a righi fein dó Ocus tuc **Ceinnédig** a lamh a laimh **Donnchada** re bh-feruibh **Muman** & tucadar-san uili dha eis. --- p.31 Section 50. Roghabh **Ceinnédig** aga radh re **Donnchad** calma do denamh & aca innisi dho a mhet do righuibh doghab righi **Mhuman** uime .i. **Airtri** & **Cathal** & **Finguine** & **Cathal** & **Cui Gen Mathair** & **Cathal** & **Aedh** & **Flann** & **Cairbre** & **Crimhthan** & **Eochaid** & **Aenghus** mac **Nath Fraeich** ic ar deghlad na deigh-fhir conudh en-ri déc ro ghabh righi **Muman** o **Aengus** gu **Donnchad** & da bliadain. l. fad a bh-flaithiusa conadh da forgeall sin at-bert an senchaide an laid .i. > 1. 1] Gur meala do righi rain & cetera. > Asa aithli-sin do gluaisetar rompa 'na cathuibh coraighthi & do ghluais a cablach in la cedna Ocus as e inadh a raibi a slóg in oighti-sin a n-**Ath na Righ** Ocus do cuadar arnamharach cu **Sliabh Cain** & do-ronad botha & belscala leo ann & ger adhbul na h-uisceda ní clos neac ag a n-ecaine ar met na sainnti do bhi orra do rochtain na **Lochlannach**. Section 52. RO leicset sirthe uathuibh gu **Muaidh** & ro tinoiled crecha leo d' innsaigid a longphuirt. Amhail ro bhatar ann confhacadur buigin cuca. X. c. ba h-edh a lín & is amlaid ro bhatar & fer ar en-tus rompa & ro fiafraigedar cuich e & cuich in buigin. Dream do **Mhuimhnechaib** ar se & ni fhedadar **Muimnig** a m-beith dibh .i. **Dealbhna** & **Gailinga** & **Luigne** do clainn **Tadg** meic **Cein** Ocus atát tri h-oirrigha agmara rompa {folio L 153a1} .i. **Aedh** mac **Dualascaigh** & **Gailinga** uime Ocus **Luighne** um **Diarmait** mac **Finnachta** Ocus **Dealbna** um **Donnchad** mac **Mael Domnaill** & as e a l-lin. v. c. eidedac & v. c. gan eided. Ocus gabsat longport araen re **Dail g-Cais** & do-essidar in oighthi annsin gu soinmhech sidamail Section 53. Do eirghetar gu moch arnamharach tar **Es Dara** & tar droichet min-glan **Matra** & tar sen-srothaib **Sligigh** & lamh dhes re **Beinn n-gaeth-fhuair n-Gulban**. tar **Duibh** & tar **Drobais** & tar **Magh n-uaine n-abhullblaith n-Ene** & gu h-**Es righda Ruaidh** & ro leicset sirthe tar **Ath Senaig** soir & ro tinoiledar crecha **Criche Conuill** anoir leo gus an longport Ocus do lean **Muircertach** mac **Airnelaig** iat .i. ri **Ceneoil Conaill** & do bhi ag iaraid a creach orro. Adobairt **Donnchad** nach aislogad iat gumad saithech in sluag dibh & ni beram-ne linn a beg dar bh-fuigheall áir ni ba crich gan crogh in crich a ragam. Cidh tra do impo **Muirchertach** --- p.32 roime bhutuaid & do chuir techta go h-**Ard Macha** da innisi dona **Lochlannchaib** a m-beith-sen cuca & da radh re Cloinn **Tuirgheis**. **Ceallachan** do breith co **Dun n-Dealgan** O at-cualatar Clann **Turgheis** sin ro fhacuibhset an baili & in nonbur iarla do bhi malle re **Ceallachan** oca gabhail a n-**Ath Cliath** & do ansat **Lochlannaig** in baile fein ann .i. **Lulach** & **Amhlaibh** & **Lagmann** & **Turcaill** & **Gilla Ciarain** mac ***Henruc*** in t-senrigh & **Oitir Dubh** Ocus ba h-e a l-lin VII. C & cath egair. Section 54. IMthus fer **Muman** rancatar don taebh thes d' **Ard Macha**. IS annsin adubairt **Donchadh** riu a trealamh catha do gabhail & innsaighit ceathra catha againn an dunad. tecat **Dail g-Cais** & **Gailinga** & **Dealbhna** & **Luighne** don taeibh aniar d' **Ard Macha**. Teacat **I Conuill** & h-**I Cairbre** & **Ua Meic Cailli** & **Ua Liathain** a tuaid isin m-baili. Teacat na **Deisi** don taeibh anes. Ticeabh-sa & na h-**Eoganachtsa** .i. **Eoganacht Chaisil** & **Eoganacht Aine** & **Eoganacht Glennamnach** & **Eoganacht Cliach** & **Eoganacht Durluis** & **Eoganacht Locha Lein** & **Eoganacht Raithlinn** don taebh anoir {folio L 153a2} anadh cath **Muscraidhi** & na n-**Uaithne** & **Fher Muighi** & **Ua Cuanac** na g-comhnaidi uair ni gnath cath gan chostadh & ni fedamar-ni nach bhudh mhaidm oruinn no ar dreim dar muintir. & damad edh gu m-beith eolus acu in t-sligi a ticfaitis. Do-ronsat amhlaid & do innsaigedar in baile mar do tecoisc **Donnchadh** doib. Section 55. Scela **Dhanar** an dunaid do thinoiletar a n-ein-inad. & do agaill **Lagmann** na laeic & is ed adubairt Ni fhuilmit lín freastail doibh-siut o nac d' *aen-taíbh* thecait & indsaighter cath dibh againn & feram cath riu & mad maidm ar dreim dhibh as doigh gu m-ba h-edh orrtha uili & ro cinnedh in comairli-sin leo & ro choraighset cath-bhuaili crithrech chomhartach & ro innsaighset in cath ba nesa dhoibh .i. cath na n-**Deisi** & ro feradh duir-gleo duilig eturra. gur mudhaighid milid leo & gu fadhbhadh feinid leo & gur cirred cnis. Acht cena ad-rochradar maithi na **Lochlannach** & ro sraeinedh gu cruaidh in cathlathair ar laechraid **Loclainn** tre lar **Arda Macha** bud thuaid gu tarla cath **O Cairbre** doibh ac cromadh a m-bratach & a mergedh a tuaidh 'na n-agaid gur h-impádh siar na **Lochlannaig** na lan-maidm. --- p.33 gu tarla cath **Dail g-Cais** & **Gailinga** & **Dealbna** & **Luighne** aniar na n-urcomuir gur h-impoiged soir iat gu grod gaibhthech ger-ghonach gu tarla cath **Cloinne h-Eogain** da n-innsaigid gur h-osluiced dorus dedla deigh-menm*n*ach ar in n-dluth-bhuailid samhail leasa lan-mhoir & do coraighedh cimhsa comhdlutta cengailti na timcheall cu h-urmaisnech ag na h-**Eoganchaib**. gu bh-fuaradar an buinne borb-Loclannach-sin isin sligid & isin sluagh-bhuailid sin & ro duined gu dighair degh-dhaingen in dorus da n-eis & ro gabhudh comach ar na curadhaibh conach fuaradar raen na roishligi ona righuibh acht toitim 'na torainn truim trochamail ar an lathair-sin. Ocus is ed ruc as in tuatha thérna dibh uirthosach na h-**Eoganacht**{folio L 153b1} O' t-connaic **Donnchadh** na catha mesc ar mhesc. do fuacair doibh uili imdhedhuil & oirisium & do-ronsat amlaid & tecait isin m-baili & do bi in baile ara comus in agaid-sin. Ocus ni fhuaradar scela **Ceallachain**. Section 56. Do eirghedar isin maduin arnamharach gusin cath-lathuir & ro thinoilset cuirp a muinntiri cu h-aein-inad & cind na **Lochlannach** & do cuirset ar bir-chuailli bodhbha na cinn. Do fiaraig **Donnchadh** mac **Caeimh** in raibhi nech do **Ghaeighilib** isin m-baili o bh-fuighbedh scela **Ceallachain**. Do fhregair fer 'sa m-baili do & adubhairt ba do clannaib **Gaeighel** a bhunadus. do fhiaraig **Donnchadh** cuich e. Section 57. IS me ba primfhaidh a n-**Ard Macha**. suil tancatar na **Lochlannaig**. & is me anois is aistreoir ann. Scela righ **Muman** agad? ar **Donnchad**. atait ar se. in oighthi do babair-si oc **Eas Ruaid**. tancatar techta o righ **Ceineoil Conuill** don baili-si d' innisin bur scel-si & do gluaisedh **Ceallachan** co **Dun n-Dealgan** & an dechnebar iarla do bhi ica ghabhail maille ris cu h-airm a bh-fuilit a longa. gluaister againne 'na n-degaid ar **Donnchadh** air ni fhuicfim-ne lis **Loclannach** a n-**Eirinn** cus nach roichfium ac comull ar m-breithre. Section 58. Gluaisit rompa 'na cathaib cóirigti i **Sliabh Fuait** & a bh-**Figh Conuill** & a **Magh Murthemhne** & docum **Duine Dealgan** co direch. Ocus do chuadar na **Lochlannaig** 'na longaibh uatha & do cuadar-san gu taebh na tragha. IS i long ba nesa doibh long **Shitriuc** meic **Tuirghe*i*s** & is innti do bhi **Ceallachan** & do fhiaraig **Donnchad** dibh in bh-fuighedh **Ceallachan** re fhuascalad. Tuc **Sitriuc** a briathar --- p.34 nach fuighthe ider acht muna tucdais-sium do-san ar marbad isna .v. catha déc tuc **Ceallachan**. & ar marbad a cath **Arda Macha**. O' t-chuala **Donnchad** sin do ghabh ica tathaeir & adubairt nach a g-cath na a g-comluinn do ghabhatar **Ceallachan** acht ar luighi & ar loim-eithech & adubairt nach tibred taebh re luigi **Lochlannaig** da n-eis. Tabraid onoir do **Ceallachain** a bh-fiadhnaisi na **Muimhnech** ar **Sitriuc** .i. cengailter don t-seolchrann h-e {folio L 153b2} or ni bhia gan phianad na n-anoir & do-ronad amlaid. Cáinfit bantrachta **Muman** sin ar **Donnchadh** & cáinfidh do ben-sa fein a **Shitriuc** & ni fhuil acuibh ac denamh in dochuir-sin do fer acht fuigheall a claidim no a chatha. Ocus do tocbhadh **Donn Cuan** mac **Ceinnétig** mar an cedna a luing mheic righ **Fuarlochlann** & adubairt **Donnchadh** cumad fhearr leis cumad comthrom comluinn doibh & at-bert in laid. > 1. A Sitriuc theithius ar tuinn&rl. > *{folio H 80} > 1. 1] A Sitriuc theithius ar[§](app065.html) tuinn > > 2] fan re h-agallamh againn. > > 3] ó nach féadamaoid a fhir dhuibh. > > 4] do leanmhuin isin leir-mhuir. > 2. 1] Do gheallais do bhréithir theas. > > 2] a **Lochlonnaicc** na lann n-glas > > 3] do **Cheallachán** an fhuilt fhinn. > > 4] nách millfeá é a n-**Éirinn**. > 3. 1] Tugais briathar bréige a fhir. > > 2] dá milltear leat an milidh > > 3] ní thíubhra duine ad dheaighidh. > > 4] taobh ré lúighe **Lochlonnaicc**. > 4. 1] Caoinfid banntracht*a* **Mumhan**. > > 2] da bh-fagha **Ceallachán** púdhar > > 3] ní bá ciuin a n-gá*i*r*e* ghuil. > > 4] ó **Uighne** go **Dún > Eocarmhaigh**e > 5. 1] Dá c-cluine > **Gormfhlaith** glac *n*-geal. > > 2] inghion **Bhuadh*a*chain** na bh-fledh > > 3] ni bá ciuin a gáir mhail. > > 4] deaghbhean > **Domhnuill** í > **Fhaoláin** > 6. 1] Dá n-innister dot mhnaoi féin. > > 2] bas **Cheallacháin** na n-arm > n-gér > > 3] caoinfidh é > **Mór** na rosg mall. > > 4] inghion > rígh innsi **Fionngall**. > 7. 1] Maith do thuill > **Ceallachán** cas. > > 2] uaib-si gan a > léigion as > > 3] do lean go cosaibh a long. > > 4] go minic laochradh **Lochlann** > 8. 1] Ní bh-fuil agaibh gan óigidh. > > 2] laoch acht fúighioll a chloidhim > > 3] do chuaidh tré meatacht gan bhrígh. > > 4] an uaimh nó a n-gealtacht ón árdrigh > 9. 1] Gach tuarasdal dár thógh fear. > > 2] tug rígh **Caisil** na c-caomhfleadh > > 3] as d'ionnmhas **Lochlannach** t*h*ug. > > 4] do shluagh **Mumhan** a **Shithri*u*cc**.A. >* --- p.35 Section 59. IS annsin as-bert **Ceallachan**. Narub e dighailt do-bera sibh orum-sa ba immchainedh do denamh. uair do-berim-si dom breithir gurub doilghi leam-sa **Caiseal** gan comarba do **Clannuibh Eogain** ann ina bheith damh fein isin phein-si & mu bennacht ar **Dail g-Cais** luach na tosca tancatar. IArsin tocbus **Ceallachan** a cheann & at-bert. A **Donnchaidh** ar ghluais cabhluch libh? Do gluais ar **Donnchadh**. At-ciu-sa iat ar **Ceallachan** & adubairt in laid. --- p.36 Section 60. 1. 1] A **Donnchaid** donnus in crann. 2] na tat*h*aeir laechraid **Lochlann**. 3] nir milledar sinn co-se. 4] ac comull a bh-firinne. 2. 1] An briathar tuc **Sitriuc** thes. 2] as i fos atá 'gár les 3] as trithi berar mé sair. 4] dom milled oc **Lochlannchaib** 3. 1] As mo dh' imshnim ar m' anmain. 2] ina beith a pein adhbhuil. 3] gan **Caisil** do cosnum dhuibh. 4] a shaer-clanna **Shil Eogain**. 4. 1] Oram-sa do h-airmhedh riamh. 2] a n-dernsabair thoir is tiar. 3] daibh fein áirmeochthar anois. 4] denaid calmacht am ecmois 5. 1] Ri dingmala cum **Caisil**. 2] leitheit in **Muimnigh** maisig. 3] foirfidh ibh as cach n-eicin. 4] righthar libh-si **Ceinneidig**. 6. 1] Mu bennacht-sa fir in fath. 2] ar **Dail g-Caiss** cinnes ar chach. 3] crodha thancadar i l-le 4] do chomhull a m-brait*h*irse. 7. 1] Tancabar sluaiged bagha. 2] a **Clann Eogain** in agha 3] tre coiced **Medhbha** budh thuaidh 4] romhor in menma mhor-shluaigh. 8. 1] O thancabar tar **Es Ruaid**. 2] tancatar techta bhutuaidh 3] o **Muirchertaich** gu méd n-gluinn 4] o aird*r*igh **Ceneoil Conuill**. --- p.37 11. 1] Gia ro facsam **Ard Macha** 2] ro facsam ann lin catha 3] {folio L 154a1}re **Ghaighealuibh** da n-dith ann. 4] do trein-fheraibh laech **Lochlann**. 12. 1] A buidhi re Dia a claisdin. 2] A shlóig **Muman** an ghaiscid. 3] gur deargad gne gacha ga 4] ane a g-cath **Arda Macha**. 13. 1] Baidh leam aniugh bur faicsin. 2] a shlóig **Mumhan** in gaiscid. 3] bur n-aighthi n-uidhi gan t-sal 4] ar faighthi **Dhuini Dealgan**. 14. 1] Do-chiu is ni fhaicet bur treoin. 2] os me fhuil isin crann sheoil 3] cablach nach teithfe don linn 4] is inad feitem a bh-fuilim. 15. 1] Caeimh-righrad iarthair **Mhuman**. 2] inmhain cablach nar tubhad 3] mad do gluaiseatar o a toigh. 4] as iat ad-chiu-sa a **Donnchaidh**.A **Donnchaidh** donnus in crann. IS and sin do thocbhatar fir **Muman** a cinn & a caem-roisc & ad-conncadar an cuan aga choimhlínad do longuibh & do luath-bharcuibh & as iat do bhi ann cablach fer **Muman**. Ocus do fiaraig **Sitriuc** cuith iat & do innis **Donnchadh** a n-anmunna. Ro budh fearr linn ar **Sitriuc** cu bh-faghmais a fhis cia dibh-sud do ghabh do laimh ar g-cosc isin chaith-irgail-si aniugh & uaisli na bh-fer fuileat ann. Adubairt **Duineachad** mac **Fianghusa** da bh-faghadh *arthach* fria h-imluchtadh & dilsi fria dul & fria techt cu raghadh d' fis na scel-sin o **Sitriuc** & fuair amail ro chuinnig. Section 62. Teit **Duinechad** co h-airm i raibi in coblach & do fhiaraig scela dhibh & do indis scela fher **Mumhan** a n-**Ard Macha** doibh. & do innis **Ceallachan** do beith a luing **Shitriuc** isin t-seol-chrann cengailti Ocus aderaid sib-si ar --- p.38 **Duineachad** in tan do beidis bhur sluaig uili a n-aein-inad cumad lín tabartha catha duinni sibh & do budh nar dhaibh anois bhur triath & bur tigerna do leiced don muir cusna tonnuib *o dho leanabair* e Section 63. IS briathar duinne ar iat-som da m-beidis **Muimnigh** & **Lochlannaig** ar aen-chaei nach leicfimis-ni **Ceallachan** leo gan cath do thabhairt doibh. Mas eadh ar **Duinechad** innisidh dam-sa cuich na comluin*n* ghabhthai do laim don laechraidh Lochlannaig {folio L 154a2}. Ocus as-iat so iat-sein. **Loclannach na Lann** & in **Loclannach Ladhach** & **Sen-Amlaibh**. tri coimhedaigi **Corcaighi**. Leagar duinne iat ar tri righ ***Corca Laoighdhe*** .i. **Flann** & **Cobhthach** & **Eidirscel** or is rinn do-ronsad adhbhar ar techt co h-**Inis Clere** da rucsat ar mna & ar maccaeimh a m-broid & ni tharramar iat re dhigail forru & gabhmait-ne do laim iat-somh aniugh. Cia aguibh ar **Duinechad** ghabhus do laimh **Lenn Turman na h-Uidhi**. leagar damh-sa h-e ar **Dubh Da Bhoirenn** ri **Iarthair O n-Echach**. doigh ro mharbh se mac maith umum .i. **Aedh** mac **Duibh Da Bhoireann**. Cia uaibh ar **Duinechad** gabus do laim tri meic **Tuirgheis** .i. **Sitriuc** & **Tor** & **Magnus** Ocus is 'na luing ata **Ceallachan**. leagar dhuinn-e iat ar **Segda** & ar **Failbhe** & ar **Conghal** uair do chuadar fo **Sceilic Mhichil** & do millset in tir & gabhmait-ne do laim iat-som do dingmail aniugh. Section 64. Adbar ele ar **Failbi** tucsam breithir nach biath ar muir nó ar tir inad a bh-faicimis iat nach roichfimis da indsaigid. Cia uaibh ar **Duinechad** gabhus do laimh mac righ **Finnlochlann**. leagar dam-sa h-e ar **Conchubar** ri **Ciarraidi Luachra** or do loisc se **Ard Fothaigh m-Brenaind** & dighelat-sa fair aniug h-e. Cia ghabus do laimh **Lenn Truman na Pers** ar **Duinechad**. leagar dhuinne h-e ar **Diarmaid** & ar **Baiscinn** da righ **Corco Baiscne** áir ro creachsad **Inis Cathaig** & ni rucsam-ne orro cus aniugh. Cia ghabhus do laim ar **Duinecad** ri **Fuarloclann**? IS 'na luing ata **Donn Cuan** & h-e ceangailti. Leagar duinne h-e ar da righ **Corca Mruadh** air do chuadar for **Arainn** & do creachad leo h-i & dighelmait-ne orra aniugh. --- p.39 Section 65. Cinnas aitheonta longa a chele ar **Duinechad Find** air na sceith & na bratacha fuileat acuib-se ni h-iat rob' aithnid doibh-sium. Urusa sin ar **Failbhe** or is eolaigh iat 'san orduchadh ar bh-ferainn ag ar tighibh .i. **Corco Laigdi** as faidi bhudh dhes & **Ua Echach** is neasu dhi. {folio L 154b1} **Corco Duibhne** as nesa di-sein. **Ciarraigi** as nesa di-sein. **Corco Baiscind** as nesa do **Ciarraigi**. **Corca Mruaid** as nesa do **Corca Baiscind** & coireochmait-ne ar cablach do reir ar bh-feruinn & denuit-sium ar fresdal. Teit **Duinechad** roime cus in loingius Lochlannach & do innis na h-aithesca-sin do **Clainn **Turgeis****. IS des tarla sin ar **Sitriuc** or as iat sin na comhlainn ro toghsam. Tainic **Duineach*ad*** ar tir & do innis scela na comlunn-sin do **Mhuimnechaib** Ocus at-bert in senchaid in laid. Section 66. > 1. Indis a **Duineachaid** dhuind& cetera. > {page H 82}*> 1. 1] Indis a Duineachaid dhuind[§](app066.html) > > 2] duinne cia h-iad [na](app067.html) comhluinn > > 3] do ghabh an dá [oirrígha](app068.html) > déag. > > 4] ó iarthar **Múmhan** na mór-séadh > 2. 1] Sloinn gach **Lochlannach** data. > > 2] do thóg gach aoin-fer aco > > 3] is gach fer dar gabhadh leó. > > 4] do **Lochlonnaibh** 'san luath-ghleó > 3. 1] Do ghabh **Eidersgeól** anall. > > uaibh-si **Lochluinn na Lann** > > 3] do gheall **Cobhthach** is **Flann Fáil**. > > 4] an dias eile [dionghabhail](app069.html) > 4. 1] **Fáilbhe** go **Sithrioch** na sluagh > > 2] **Séagh*d*a** go **Maghnus Mong-ruadh** > > 3] **Conall** go **Tor** tar tuinn. > > 4] **Ciarrúidhe** [go **Fionn-Lochlainn**](app070.html) > 5. 1] ***Concubhar** go h-**Íolbhrec** árd.* > > 2] *rígh > **Ciarraighe** cloidhiomh-ghairg* > > 3] is **Corco Bhaisgin** ón tuinn. > > 4] go **Persiaibh** [dá tréan-](app071.html) **Tor*m*uinn** > 6. 1] **Fuarlochlannaicc** calma an chuain. > > 2] do ghabsad da **Chorca Mruadh** > > > --- > > p.40 > > > 3] as iad-sin mar is léir linn. > > 4] cómhlión na c-cómhrag do cinn.Innis. >* Section 67. Cid tra o do riachtadar na h-oirrigha airm-derga-sin iarthair **Eirenn** .i. na saer-chlanna sochma sar-thinnlaicthecha o **Thuinn coirpgil **Clidhna**** anes gu cuan **Tragha bithaille Baili** a leanmuin a treoin & a tigerna & do chosnamh a curad-righ asin eicin a raibhi an righ-mhilid. o' t-conncadar ar na cengal & ar na chuibhrech re seol-chrann na luingi Lochlannaigi h-e. do aithrighset cuinn & cialla & cetfadha dona curadaib & ro buaidhrit dealbha & datha doibh & ro greannaighset a n-gnuisi & ro bhanadar a m-beoil. Ocus do coraiged co calma ag na curadaibh do chosnum **Ceallachain** luath-laem luth-ghasda long & cathair chumhdaigi clogad & buaili bunata boghadh & fal ferrdha fraech-neimnech finn-sleagh. Section 68. IS ann sin ro eirgetar na fir-laecdha lethan-armacha Loclannaig sin & na **Goill** gnus-ghorma grancda grainemhla & na **Danair** dhaera dho-chenelcha gan dilsi gan duthchus re h-innis bh-fhir-aluinn bh-**Fhodla** & gan bunadhus gan brathairsi re **Banba** Ocus ro coraiged acu-sein dun dighainn doinn-sciathach & sluagh-dhoire sesmach slegh neimhnech nert-chalma. Acht ata ni cena o dho riachtadar na milid cu tinnisnech talchair ro cingedar gu calma a cnairre isin caith-irgail gurub ris ba samalta na saer-chlanna re sir-eisdeacht .i. re coicedul calad cloich-imdha oca imtecht d' feghuin & d' almuibh & d'innilibh {folio L 154b2} do greaghuibh & do graifnibh & do ghlan-mharc-shluag na frasa fuilidi faebracha oca bh-ferthuin & coicidul a colg & a craisech ag luaith-thescad luirech & ar scoltadh sciath & --- p.41 ag coimmbrisedh clocat & cathbarre & caemh-cholunn a chele um **Ceallachan**. Section 69. IS ann sin ro siachtadar ar a n-uillen n-deiscertaig dona degh-shluagaib. tri righ loinn-gnimacha **Ua Luigdech**. i. **Flann** & **Cobhtach** & **Eiderscel** & do-rala a ceann a cele iat & tri coimhedaigi **Corcaigi** .i. **Loclannach na Lann** & in **Loclannach Ladhach** & **Sen-Amhlaibh** sinnser na sochraide & do comraicedar isin caith-irghuil. Acht chena nir tharbha don laechraid Loclannaig scairbhidheacht a sciat*h* na sar-dhaingne a sleagh na sian-uirchair a soighet na comtuarcain a claidem ar na curaduibh or rolingset na h-oirrigha-sin is na longuibh Lochlanna gur sunnraiged fa seol-chrannaib na sith-long iat. gurub a certlar gacha cnairri do chomhraicsit co n-drochratar comhthoitim in seiser-sin cona sochraidibh amhail as-beart an fili. Section 70. 1. 1] IS truagh leam toitim na triath. 2] Clainni **Luigdech** na lainn-sciath. 3] a deiscert **Muman** anes. 4] le sluag **Lochlainn** na luaith-cles. 2. 1] IS truagh leam **Eiderscel** ard. 2] in cur calma claidim-derg. 3] acht ge do-cer leis gu tren. 4] **Loclannach na Lann** lain-gher. 3. 1] Truagh leam **Flann** ua **Luigdech luain**. 2] do beith i **Traigh Baili** buain 3] ge dho ben gan feall 'san chath 4] cenn don **Lochlannach Ladhach**. 4. 1] Truagh toitim meic **Meic Niadh** moir. 2] do clannuibh **Itha** in ard-sloig. 3] saeth lium **Cobhtach** co n-dreic*h* n-deirg. 4] ua **Luigdech** laech gan lain-cheilg. 5. 1] Deich longa. fichet cu fir. 2] do chlainn **Luigdech** co lain-brigh. 3] ni riacht a tech dib is fis. 4] foirenn luingi da laeichlis.Is truagh. --- p.42 IS annsin do riact oirri **O n-Echach** .i. **Dubh Dha Boireann** & **Lenn Turmun na h-Uidhi** cona lugh-bharcuibh do comrac & do comtuarcain a chele amail da dreagan ar dhes-ghonuibh nó amail da seabac ar shaintgnimaibh. Ocus do lingedar sluagh Clainni gegdha glan **Chais** a longuibh na **Lochlannach** gur thoitset ar topthaibh & ar tren-ramhaibh na tarb-long. Section 72. IS annsin do riachtsad {folio L 155a1} in triar croda caith-milid .i. **Segda** & **Failbhi** & **Congal** cu tarbh-chobhlach **Clainni **Tuirgeis****. gu **Sitriuc** & gu **Tor** & gu **Magnus** & ro dibraiced cu h-athlum ona **Eirenchaibh** teda caela cnaib-righne tar leabar-corraibh na long Loclannach ar daigh nach scuchdais o cheli & ro dibraiced ona **Loclannchaib** slabrada garba glais-iarainn tar saeir-choraibh a sithlong-som & ro coraigheadh ider na curadaib cliatha crann-blaithi ceinn-gera do shleaguibh sith-righne sair-neimnecha & do threicetar a sdiurasmainn sdiuraighechta & do eirgedar a bh-foirne le ramhadhuibh um rig-borduibh a ruadh-long gur gabsat breisim barbardha ar a cheli gur bha muir mer mheall-ghaili tairm & trein-eirghi na tarb-cuithech-sin. Section 73. IS annsin do greised & do gnaith-imredh long laech-**Fhailbhi** co sluagh-luing **Sitriuc** & do ling **Failbhi** leim fir-ard fiadhamail do lethan-clar a luingi cu seol-crann **Sitriuc** & nochtais in rig-milid in da lainn gasda ger-fhaebracha & gabais claidem dibh 'na laim dighainn deis ag freasdal laech-mhiled na luingi & claidem 'na laimh curata cli ag leadrad na tet & na sas bai um **Ceallachan**. Section 74. Ocus do coraighedh cro cleas-armach cruadh-fhaebrach d' uaislibh clainni **Cuirc** imon crann oiret bui in laech ag leadrad na leabar-thed gur leicesdar in caith-milid a cert-lar na cnairri ider na curadaib Ocus toirberis **Failbhe** in dara lann a laim **Cheallachain** isin cruaidh-irghail & gabais **Ceallachan** cnamh-comach arna curadaib re slis-borduibh na saer-luingi. gur ling a luing laech-**Fhailbhi** Ocus do doirtedh gu dighair dasachtach ar dhegh-**Fhailbhe** isin dubh-luing amail is gnath gu loigenn ilar ar uathaid. Section 75. O ro mudhaighedh in milid & o ro fadhbudh in fir-laec ider na freach-**Ghallaibh** ro dicennsad an deigh-fhear & ro thocbhatar a cenn ar cuirr na cnairre. O 't-conncadar dian-gasrada --- p.43 duibnich an dicennad-sin & macrada mera **Muimnich** Ro cruadaighedh in comrac & ro dluthaiged an deabhuid {folio L 155a2} ag na degh-sluaguibh. Ad-raig **Fiangal** gu ferrdha ger bho tim tlaith teichthech gach deagh-laech ar toitim a fhlatha & ro ghabh oc accaine a thigerna & ro rad a breithir nach roisedh **Sitriuc** slan cu sloguibh **Lochlainn** uair ba comhalta do chaeimh-**Fhailbhe** in curaid & do thuic nach gebhdais a airm in t-airsidh eidigthi & ba truagh lais a tigerna isin cairbh gan coimhdigailt & at-bert in laid. > 1. Corp I **Chonaire** i*n* truagh libh& rl. > *> 1. 1] Corp I Conaire i truagh libh & rl.[§](app072.html) > > 2] do bheith 'san loing Lochlonnaicc > > 3] *i*s a cheann ara cuirr > chais. > > 4] ua **Mogha Lámha** laoch-mhais. > 2. 1] Nochar dhlígh easa*n* seach cách. > > 2] gan a leanmhuin fíor an fáth > > 3] da bh-féaduinn féin ina loing. > > 4] **Fáilbhe** fer an fhuilt ór-thruim > 3. 1] Súgach saoileach ar shluaghaibh. > > 2] an mílidh go mór-bhuadhaibh > > 3] bá tíodhlaigtheach tighe n-óil. > > 4] ua **Aongusa** go n-árd-mhoir > 4. 1] **Failbhe Fionn** ón **Failbhe Fionn**. > > 2] do-rad a chorp tar mo chionn > > 3] doilg leam a fhágbháil tar méis. > > 4] a loing **Shithricc** meic **Turgéis** > 5. 1] Ni rac am beathaidh bo dheas. > > 2] a c-cric **Múmhan** na mór-leas > > 3] acht mun fhágabar go h-olc. > > 4] an fear do cior a chaomh-chorp.Corp. >* Section 76. Is annsin ro lingestar **Fiangal** leim sanntach seabhcaidhi cu sluag-luing **Sitriuc** & satius a gheal-glaca a m-brollach luirigh in Lochlannaig & sreang-thairrngius in Finnlochlannach fon bh-fairgi gu riachtsat araen grian & gainemh in ghnathmhara. gurub i-sin tarraid iat. --- p.44 Section 77. IS annsin do riactsat an da oirrigh adhmara don cloinn crodha cedna .i. **Seghda** & saer-**Congal** gu da macuibh trena **Turgeis** .i. **Tor** & **Maghnus** Ocus nir aighti carut um cuirm ag na curaduibh & nir sherc ced-ingine da cele. gur lingset na laeich gu leomanda asna cnairribh comdluta ina m-buinnedhuibh diana doifresdail tar leabar-bhorduibh na long Lochlannach & ro fhacbhatur in laechrad a longa fein faen folumh & ba bronn-lan longa na **Lochlannach** & ba leath-trom na leath-buird or ba h-imarcraigh anbhail dona longuibh comdhortad cloinne **Cuirc** ina crislaigibh & siat lan do **Loclannchaib**. rompa. co nar fuirigset na longa re comrac dona curadaibh gan a slucud isin sal-mhuir gur baidhed gach barc guna buidhnibh dhibh. amail as-bert in fili na focuil-si. > 1. Mor menma na miled mua*i*& rl. > *> 1. 1] Mor menma na miled muad & rl.[§](app073.html) > > 2] **Failbe** **Seag*d*a** is **Conall** cruaid > > 3] dias díobh do **Shiól Chonaire** an airm ghlais. > > 4] fir bo calma re ciorrbadh cneas. > 2. 1] Fágbhaid a longa féin fólam. > > 2] na milidh sin ní dáil doilg > > 3] gur lingséd ina longaibh dé. > > 4] ar **Cloinn **Turgéis**** toghúidhe > 3. 1] Cómhrag ar an muir mearrdha. > > 2] do rín an triar tréan-chalma > > 3] gur lingsed gér chruaidh an cleas. > > 4] ar lucht na lúireach lán-glas > 4. 1] Ba fórlann dá gach carb chruaidh > > 2] lucht dá long gér lán anbhua*i*n > > 3] is bá leatrom búird na m-bárc. > > 4] do **Lochlonnaibh** **Chuirc** na c-caomh-thracht > 5. 1] Súghaidh chuice an mhuir monuar. > > 2] gach long gach curach colg cruaidh > > 3] níor threigsed a c-cómhlann de. > > 4] **Clann **Turgeis**** is trean-**Chairbre** > 6. 1] Ag sin óighedh mo laoch luath. > > 2] ar an muir ní sgéal guach > > 3] **Séag*d*a** is **Conall** na slogh. > > 4] **Tor** is **Maghnus** > mer-mór.Mór. >* --- p.45 Section 78. IS andsin do riachtsad colg-longa cath-armacha **Ciarraide** & foirne fraecda ferg-mora **Finnloclann** & ro dibraigedh eturra saitheda soigeat & groid-greasa garbh-cloch & frasa fir-gera faghadh & sleagh seolta sith-remar & do-ronsat trodach thulgarbh & gleo ainmin escardach. IS ann sin do riacht **Conncubar** ri curata **Ciarraigi** [**- 1] Tiumnuim mo bú do bochtduibh. 2] m'olc do macaibh mallachtduibh 3] mo clí don talmuin o d-tig. 4] m'anmuin donti o d-tainicc.**] [**Misi **Ricard Baired** do sgribh so & tuccadh gach n-duine bennachtuin ar m'anmuinn.**] {folio L 155b1} & **Ilbhrech** imgonach mac righ **Finnlochlann** & dochathuighset gu dur & gu dichra & rocuimnighset **Ciarraige** crecha a criche don curaid & ro imerseat imarcraigh a sainnti ara sleaghuibh & treisi a tachuir ara tuaghuibh & cruaidhi a comluinn ara cloidhmhibh & sceanamdeacht a scainder ara scenuibh uair ba dluith na deghlonga da cheli air doroichdis a n-airm ochta & urbhruinne aroile. gur comhtuitset alliu & anall ina longuibh. Sed enim rotharraing **Concubar** **Ilbreach** alos a chinn chuigi & ros dichenn in deighlaech & commhaidis an cenn & toitis fein ar muin in miled cu bh-fuair bas amlaid. Conudh da forgell sin do can in fili in laid. --- p.46 *> 1. 1] Concubar ba calma in cing >* *> 1. 1] Concubar ba calma in cing[§](app074.html) > > 2] Rígh **Chiarruidhe** an fhuilt áluinn > > 3] a thuitim as truag an cleas. > > 4] le lucht na lúireach lán-ghlas > 2. 1] Níor fhágsad a mhuinter mhear. > > 2] ua **Fhergusa** an fer finn-gheal > > 3] gur thuitsed tuaidh ar an muir. > > 4] lé sluaigh **Fionnlochlann** fosuidh > 3. 1] **Conchubhar** is **Ilbhreac** án. > > 2] Mac righ **Lochlainn** fa laoch lán > > 3] troidsed na curaidh chródha. > > 4] ina longaibh lan-mhóra > 4. 1] Bá farsiong fiór-chreachta fear. > > 2] bá ciorrtha caomh-cheinn churad > > 3] ba tollta *a* taoibh go tric. > > 4] ba h-anbhfann gach laoch lán-ghlic > 5. 1] Fágbhuidh an fear-sin go faon. > > 2] Mac Righ **Fionnlochlann** folt-chaomh > > 3] is beanaidh de a cheann gan chol. > > 4] Mac **Mic Beathadh** **Conchubhair**.**Conchubhar**. >* Section 79. IS andsin do riachtsad clanna **Cairbre** re n-abar **Baiscnigh** & loingius na **Pers** ar amus aroili & ro chuimhnighset a nua-fhalta & a n-escairdeas & ro suidhigedh gu sunnradac sarugad **Senan** ag na saer-shluaghuibh & creachad **Innsi Cathaig** ar an cruadh-loingius Ocus ro deigh-imredh ag **Diarmaid** & ag **Baisceann** a m-barc & ro dibraiged eturra a soighdi & a sleagha do chuadar ar a ramadaibh reamra ruadh-fuinnsin & ro gabsad cruadh-comairt ar a chele. --- p.47 Section 80. Cidh tra do riacht an dias dhighair dhoi-freasdail sin .i. **Diarmaid** & **Baiscinn** ana m-borb-ruat*h*ar a luing in **Lochlannaig**. gur mharbhsat in milid ar lar-medhon a luingi .i. **Lenn Turmun na Pers** Ocus ad-rochuir **Diarmaid** isin dub-luing & ros-dicheann **Baiscenn** in borb-**Loclannach** amail is-bert in fili. > 1. 1] Do thuitset isin cath cruaid. > > 2] clanda **Cairbri** claidim-ruaidh. > > 3] is sluagh na **Pers** gerb easbach > > 4] acht mad **Baiscenn** buain-eascrach. > IS ann sin do riactsat clanna fortuil-beoda **Ferghusa** & clanna cian-airgnecha **Cuirc** gu **Donn catharnaig Cuan**. ó 't-conncatar an curaid 'na chimidh cuibhrighti cengailti adubratar long luath-trom **Lochlainn** do tabairt don dara leith don luing Lochlannaig & long clar-dhonn **Conchubair** don leith ele don ard-luing {folio L 155b2} & do cinnedh in comhairli-sin ag na curadaib & ro lingset tar leabhar-borduibh luingi in Lochlannaig gur scailset na scairb-cengail. gur tarnset na teda gur legadh in laech-milid ar lar na luingi .i. **Donn Cuan** mac **Ceinneidig** Ocus in cein do bad ar na h-oirrigh ag trascairt in trein-fhir asan t-seol-chrann ros-dithaighset **Lochlannaig** na luingi a muinntir. Section 82. Ro fergaighet na feinnid gu fir-gharg uime-sin & ro innsaighset gu garb na grang-**Lochlannaig** & ro gabsad garb-gresa gaibhtacha arna gruam-**Lochlannaig**. gur scoilset a sceith. gur leadairset a luirecha. gur coimrebsad a cotuin. gu n-drocair mac righ **Fuarloclainn** gu bh-forbha a mhuinnteri Ocus in cein batar-som oc marbad in mhor-Lochlannach. dobatar **Lochlannaig** na luingi oca leadrad-sum ar dromannaib na n-degh-laech. Iarsin ro h-impoiged a cusan cu h-athlum urmaisnech ar na h-anradaibh & ro ghabsad urlaidi throm thindisnec arna trein-fheraibh cunar h-anad risna curadaib isin cairbh gur lingset laeich na luingi tara leabhar-bhordaibh isin linn-mhuir da luath-badad Ocus o nach fuaradar **Lochlannaig** re lan-marbad isin luing ro thocbhadar cenn meic righ **Fuarlochlainn** ar cuir*r* na cairbbi da commaidium Ocus tainic **Conchubar** a cuirr thosaigh na --- p.48 luingi & **Lochluinn** dhighuinn derid & ro scarsat cuirp re h-anmunnaib doibh Ocus ro ghabh **Donn Cuan** oca cained & at-bert > 1. 1] Croda coscuir na laech lonn.& cetera > Section 83. Cidh tra acht ba traigh mhara ac comrac dona cabhlaighibh & as iat buinnedha lethna in láin tuc longa na **Muimhnech** cu tir Ocus o do riachtsat na longa co tir do chuadar na **Muimhnig** inntibh do chabair ar mair da muinntir. O at-conncadar ar mair dona **Lochlannchaib**-sin do chuadar a tri longaib dec & do facbhadar in cuan a chedair & ni rucsad ri na ro-flaith leo. Section 84. IS annsin do riacht **Ceallachan** a luing **Failbhe Finn** & **Failbhe** marbh innti ana cosair cro & do bhi **Ceallachan** oca chaine gu mor & adubhairt as esbuidh dhuin an fer-sa do thuitim & ni bh-fuighter da eiss {folio L 156a1} laoch do-bera a tigerna as amail tuc uair ba calma coigedal a claidim isin cairbh-si agum chosnumh-sa Ocus at-bert og ecaine **Failbhe** Section 85. 1. 1] Easbuigh **Muimnech****Failbhe Finn** 2] do-rad a choluinn dom cinn 3] do ling da tabairt tar eiss 4] a luing **Sitriuc** meic **Turgheis**. 2. 1] Do bhi claidem 'na laim dheis. 2] lann 'na laim athluim aimhdheis. 3] gur dhithcur iat fa thonnuibh 4] dar dithaig na **Lochlonnaig**. 3. 1] Do geired leis mu chengail. 2] gin gur deoin leisna feraibh. 3] in lann do bhi 'na laimh cli. 4] do-rad am laim-si in laich-ri. 4. 1] Do dhithaigh misi don colg. 1] a raibhi edram is bord. 1] do chomhruic **Failbhi** tar mh' eis. 1] gur fhacbhus long meic **Turgeis**. --- p.49 7. 1] Nir marbad **Failbhe** a aenar. 2] dursan a bheith a m-baedhal. 3] no gur derg da bh-fuil in long. 4] a shluagh-san is sluagh **Lochlann** 8. 1] Do ling uainn **Fianghal** ferdha. 2] do digail a thigerna. 3] ruc leis **Sitriuc** asa luing 4] gur baidedh mac meic **Laghmuinn** 9. 1] Beandacht ar anmain **Fhianghuil**. 2] gia ro fuair bas gan dian-ghuin. 3] muna beith **Sitriuc** fo muir 4] bathad **Fhianghail** is esbuidh. 10. 1] Dob e leannan na n-ingen. 2] o h-**Aenghusa** in fer finn-gheal 3] Tuc o **Mogha** mhe a cuibhrech 4] dob e roga ar saer-**Mhuimhnech**. 11. 1] Dob e tosach ar g-catha. 2] dob e cosc gacha flatha 3] ar bh-fer comlainn in gach uair. 4] O **Conuill** echtaigh arm-ruaid. 12. 1] **Failbhi** ri **Corca Dhuibhni**. 2] ba fer seguinn re suirghi. 3] dob e gradh na m-ban **Muimnech**. 4] o **Conuire** caem-fhuighlech. 13. 1] Ro budh aibinn lem anocht. 2] ge fuarus ad is ard-olc. 3] da marad **Failbhe** da eis. 4] bathad **Sitriuc** meic **Turgeis**. 14. 1] Truadh gan **Failbhe** in fhuilt maisigh. 2] do rochtuin gu crich **Chaisil**. 3] Ro budh aibinn duin budhes. 4] da roiseadh lind da leighes. 15. 1] A **Donnchaid** is a **Dhuinn Cuan**. 2] tinolaid fesda bur sluagh. --- p.50 {folio L 156a2}3] [*gap: rodent damage/extent: 10 characters*] triall dar toigh. 1] ge tuccam [*gap: rodent damage/extent: 8 characters*] Easbuid **Muimhnech****Failbhe Finn**. Section 86. [*gap: rodent damage/extent: 7 characters*]tinoilset na laec-**Mhuimhnig** na longa don leathan-mhuir & tucsat gu tir iat & ro feradh failti re **Ceallachan** & re **Donn Cuan** ag na curadaibh. Ocus ro gabsad oc egcaine a n-uasal & a n-oirrigh & a n-anrad Ocus at-bert **Donnchad** mac **Caeim** in laid. Section 87. 1. 1] Deas duin a **Cheallachain** chaeim. 2] a mic **Buadachain** blath-chaein. 3] gan do rochtain tar lear lan. 4] le **Sitriuc** soir tar serbh-shal. 2. 1] **Muimhnig** rot-mor-fhuasluic as. 2] a **Ceallachain** na lann n-glas. 3] as iat tainic ceim crodha. 4] d'**Ard Mach**a na mor-thora. 3. 1] Muna tisdais 'na longuibh. 2] tar tuiltibh tar trom-thonnaibh. 3] oirrigha iarthair **Muimnech**. 4] ro bud cian do chruadh-cuibhrech. 4. 1] Tangatar sect bh-fichit carb. 2] dot' iarraid-se gu h-agarbh. 3] **Laighdigh** is **Duibnigh** tar linn. 4] **Ciarraige** **Corco Baiscinn**. 5. 1] **Ua Eachach** is **Corca Mruad**. 2] tancadar tar lear linn-fhuar 3] cu riacht **Sruth na Maeili** mas. 4] do marbad na n-**Gall** n-gle-glas. 6. 1] Lingset ar catha cruaidhi. 1] fa **Ard Macha** mong-ruaidhi 1] a tuaidh anoir is anes. 1] ocus aniar gu coimhdhes.Des. --- p.51 Section 88. Is andsin tucsat maithe a muinntiri isin m-baili anund da n-adlacadh & do badar gu crodha cumthach caith-esbach re h-edh na h-oighti-sin & ro eirghedar gu moch arnamharach d' annlacad a muinntiri & rucsat uaisli a n-oirrig & maithi a muinntiri leo gusin cill don taeibh thuaidh do **Dun Dealgan** & do cuired a ceathra h-uaghaib a n-oirriga & tainic **Donnchadh** mac **Caeim** osa cinn & ro ghabh ag innisi a coscair & do-rinni in laid ar deredh in sceoil. Section 89. 1. 1] Seact bh-fichit long ar in muir. 2] tainic leisna h-oirrighuibh. 3] noca terna *dib* gan ghuin. 4] acht tri fichid da muinntir. {folio L 156b1} 3. 1] Do marbad **Cobhthach** na g-cath. 2] do [*gap: rodent damage/extent: 7 characters*] *marbad* **Flann** fuilech 3] do baidedh **Eiders [*gap: rodent damage/extent: 6 characters*] *cel*** *ann* 4] *is* do marbad a fhoirenn. 4. 1] Do comthuit **Cobhthach** san cath 2] is in **Loclannach Ladhach**. 3] [*gap: rodent damage/extent: 5 characters*] n-imarchraigh oir. 4] a n-**Ath Cliath** na corn comhoil. 5. 1] Do comthuit **Eiderscel** ann. 2] ocus **Loclannach na Lann** 3] is do comthuit **Flann** fuilech. 4] is **Sen-Amlaib** sarghuinech. 6. 1] **Dubh Dha Bhoirenn** maith duine 2] co **Len*n* Turmun na h-Uidhe**. 3] dar marbad an t-iarla ann. 4] ba treisi d'feruibh **Lochlann**. 7. 1] Do marbad **Sghdha** is **Failbhi**. 2] duinne rob adbar mairgi. 3] is do gonad **Congal** cruaidh. 4] a h-iath **Mumhan** an mhor-shluaigh. --- p.52 10. 1] Do chomhraicset riu ar in muir. 2] **Sitriuc** gu luing Lochlannaig. 3] ocus **Maghnus** in tuir tren. 4] is **Tora** na renn roi-ger. 11. 1] Torchuir **Maghnus** ar in moir. 2] ocus **Segda** in ghaiscid gloin. 3] **Tora** is **Congal** in cedna. 4] **Sitriuc** **Failbhe** fir-ghegda. 12. 1] Do comraic **Ciarraigi** cruaidh. 2] re **Finnlochlann** on tir thuaidh 3] dar chomthuit **Conchubar** caemh. 4] is ri **Finnlochlann** folt-claen. 13. 1] **Corco Baiscinn** buiden des. 2] co **Lenn Turmun** chathrach **Pers** 3] dar comthuitsed ar in linn. 4] **Persa** ocus **Corco Baiscinn**. 14. 1] Tachraid re chele 'san chuan. 2] **Fuarlochlann** is **Corca Mruad**. 3] no gur mharbsat a cheli. 4] ar in ler co lanredhi. 15. 1] Ann sin tuc in tuili a tír. 2] ni dha longuibh gu lan-brig. 3] inntibh do chuadar amach 4] **Muimnig** ar in ler longach. 16. 1] Ar n-dul **Ceallachain** 'san luing. 2] co muinntir **Fhailbhi** arm-dhuinn. 3] o do riacht a airm chatha. 4] nir lamhsat mac na flatha. 17. 1] Gabsat **Loclannaig** amach. 2] a corraibh a long loindrech. 3] nocha dechaidh dhibh for fecht. 4] acht mad a se for a secht. secht. --- p.53 Section 90. A h-aithli a muinntiri do rochtain an aein-inad do thinoilset a longa fein & longa na **Loclannach** & do loiscset uili iat & do loiscset an baili Ocus do bhi dream 'ga radha in t-slighe a n-gebhdais do thoirismhedh & dream oca fiafraiged ca ragdais d' ascnam a tiri fein. {folio L 156b2} an t-slighi bhud des co direch ar dream acu. Ni ba h-i ar **Ceallachan** & ar **Donnchad** mac **Caeim** acht innsaighium gu h-**Ath Cliath** airm a bh-fuileat meic & mna & muinntera na **Loclannach** & in ben trear gabhudh **Ceallachan** & trear marbad ar muinter .i. **Mor** ingen **Aedha** meic **Echach** & do-rinni in laid. 1. 1] Denaidh comhairle crodha. 2] a fhian alainn fhir-bheodha. 3] 'ga slighi a raghthaí budh dhes. 4] a crich **Muman** na moir-les. 2. 1] Da n-dechthai tar clar **Cruachna**. 2] duibh-si bud forlunn fuachda. 3] ni leicfit sibh da bhar toigh. 4] gan cath is gan cruaidh-irgail. 3. 1] Da n-dechthai tre clar **Mhidhe**. 2] a shlua*i*gh is lor leidmighi. 3] do-ghebhthai ar in sligid toir. 4] **Donnchadh** is na **Lochlannaig**. 4. 1] Raghmait-ne tre clar **Midhe**. 2] Os innti ata in ainmhfhine. 3] no gu roisium gidh ceisd cruaidh. 4] budhes a **Mumain** mong-ruaid. 5. 1] Innsaighter lib co h-**Ath Cliath**. 2] don **Midhe** guma moir-liach. 3] aniugh gidh alainn an gne. 4] beit ann duinti fa dhuibhdhe.Denaid comairle crodha. Section 92. IS annsin ro chuirset fir **Mhuman** a ceann sheda & aisdir & imthechta gu cumthach crodha ciallmer & ro creacsat gach crich & ro loicset gach lis & gach lan-baili tharla --- p.54 doibh a seimh-dhirech gacha sliged o **Dun Dealgan** cu h-**Ath Cliath** Ocus do riacht fis rompa don righ-bhaili & do h-indisedh do mnaibh na **Lochlannach** a bh-fir do mharbad & **Ceallachan** do breith ar eicin uatha. Section 93. IS ann sin adubhairt bean **Tora** meic **Thuirgheis** .i. **Mor** ingen **Donnchada**. Do fhedar-sa ar si in comairli. dha ticfad bas **Ceallachain**. & maidm ar **Mhuimhnechaib** .i. dul duin isin grianan a bh-fuil **Mor** ingen **Aedha** meic **Echach** in ben do-rad gradh do **Ceallachan** & a innisi dhi **Ceallachan** do mhilled & **Muimnig** do mharbad & do-ghebha sisi bas do chumhaid **Cheallachain** & do-ghebha-sum bas da cumaid-si & budh maidhm ar **Muimnechaib** da bh-faga-som bas. Dentar amlaid ar na mna & do innisedar don ingin {folio L 157a1} na scela-sin. Ni fir dhaibh idir a mhna ar **Mor** & do budh ferr libh-si cumad fhir an scel-sin & as deimin gu bh-fuiged **Ceallachan** bas da bh-faguinn-si mh' oighed. Ocus do gheibhim-si a scela gach n-oighthi a m' imdhaid & nidam ben-sa fós do ar an ingen. Section 94. IS annsin do riacht tosach sluaig **Muman** cusin m-baili & ro tinoiledh bai & bo-thainti in baili leo & a ór & a aircet & a il-mhaine & tucad mna & maccaeimh in baili da n-innsaigid. & tucadh **Mor** ingen **Aedha** meic **Echach** & **Be Binn** ingen **Tuirgeis** gu **Ceallachan**. & adubairt re **Donn Cuan** mac **Ceinneidig** **Be Binn** do beith aigi do bhain-cele. & do-ronad amlaid acu. & do bhi a rogha mna ag gach fhir dibh o sin amach. Ocus do bhatar gu cenn sectmaine ar an seolad-sin. Ocus oc imtheacht doibh ro loiscset in baili. Section 95. Tancatar rompa iarsin gu cenn oirrtherach mhuighi na h-**Almhaine** Ocus mar do bhadar annsin co bh-facadar na .V. catha coraighthi ar lar an muighi fo glere sciath & lann & luirech fo ghlere shleagh & chotun & cathbarr Ocus as e do bhi annsin. **Murchad** mac **Finn** ri **Laigen** & a tri derbraithre .i. **Donnchad** & **Find** & **Aedh** & **Conghal** mac **Lai*g*sigh** ri **Laidhisi Laigen** Ocus **Donnchad** mac **Aedha** ri **Fotharta** **Laigen** Ocus **Muirchertach** mac **Tuathail** ri **O Mail** Ocus **Concubar** mac **Donnchada** ri **O bh-Failghe** Ocus **Bran Bherba** mac **Amhalghaidh** ri **O *m-Buide*** & **O Mairgi**. Section 96. Mar at-connuic ri **Laigen** slogh **Muman** cuigi adubairt re sagart da mhuinntir. Eirigh ol se cu feruibh **Muman** & --- p.55 cuinnig braighdi dhamh-sa orra & gumba h-iat na braighdi-sin **Ceallachan** & **Donn Cuan** & innis doibh nach geb-sa braighdi ele acht in dias-sin no cath do chuir ar an sleibh. Teit in sacart roime cu h-airm a m-batar fir **Muman**. & adubairt in ni-sin friu. Section 97. Ro eirghetar ferga & fuasnada a miledaib **Muman** ona moir-briathraibh-sin. Do raid **Donnchad** mac **Caeim** {folio L 157a2}[*gap: MS damage/extent: 8 characters*]na ar sibhail-ne & ni budh soanach [*gap: MS damage/extent: 7 characters*]& ar dithaigid d' uaislibh & d' orrigaib [*gap: MS damage/extent: 6 characters*]ag cosnum na deisi-sin da tucmais doibh-sium iat & abair-si frius umh an gilla is mesa ar an sluagh-sa nach tibrimis doib-sium h-e ar aba catha. Section 98. IS annsin adubairt **Donnchad** as ail damh athchuingid uaibh. a fhira **Muman** .i. tosach in chatha-so do leiced damh fein & da bh-fuil do **Clainn Eogain** annso & gan **Ceallachan** do theacht isin cath. Tucad do-sum sin Ocus adubairt **Ceallachan**. O nach leacar mhisi isin cath diglaid gu maith **Cormac** mac **Cuillennain** ar **Laighnibh** or ata dá bliagain cu leith & da fhiceat gan dighailt & nir thaircset ar son cinn gacha cleirigh dar marbad ann acht enbo & at-bert in laid. > 1. 1] Cuiridh re **Laighnibh** na leacht& rl. > Section 99. IS annsin *do éirgeadar* **Clanna oiregda admara Eoghuin** & ro coraighedh acu fraecda fosaid feramail feinedh[*gap: MS ends imperfect*] Section 100. *{page 87}Cíodh tra acht iar m-báthadh na m-borb-**Lochlonnach** uile & ar t-tuitim na n-uasal-ttriath **Muimhneach**, tainic **Ceallachan** a t-tir, agus ró fhailtigh edar meanman*n*a & aigionnta na n-árd-taoisioc roimhe. Cuirios **Ceallachan** dá losgadh an médh don loingios nár báthadh san sal-mhuir & as i cómhairle ar chinnsiad na curadha, ionnsuighe go righ **Chinéil c-Conuill**, óir as é do chuir feasa (amhuil adubhramar reomainn) go h-**Árd Macha** a c-ceann **Lochlonnach**, dá rádh riu **Ceallachán** do breith go **Dún Dealgain**. Níor thóg **Muirchertach** a aghaidh dhóibh, gidhedh do-ronnsad airgne & éadála na criche uile, & tángadar as --- p.56 sin go **Teamair**, & cuirid uata d' fógrad catha ar **Donnchadh** mac **Floinn Sionna** .i. righ **Eirean**, óir do cheadaicc sé **Ceailachán** roime-sin do gabháil a n-**Át*h* Cliath**. ró diúltaicc **Donnchad** cathughadh ríu, & ód díultaidh, ro chreacsad tuatha **Teamrach**. Rangadar as-sin go **Caisiol Mumhan**, & do roinnedh na criócha go cubhaidh le **Ceallachán** ider ua h-uaislibh, & ro chaithsiad in aimsir go suaimhneach siothchanta ó sin anonn, go bh-fuair **Cheallachán** **Caisil** mac **Buadh*a*cháin** bas ionmholta a c-**Caisiol** Anno Domini 952.*