#Book of Leinster, formerly Lebar na N�achongbála #### Corpus of Electronic Texts Edition ### Background details and bibliographic information Book of Leinster, formerly Lebar na N�achongbála ================================================ Author: [unknown] ----------------- ### File Description R. I. Best and Osborn BerginElectronic edition compiled by Benjamin Hazard proof corrections by Caoimhín Ó Domhnaill Funded by University College, Cork and The HEA via the LDT Project 2. Second draft.Extent of text: 32520 words#### Publication CELT: Corpus of Electronic Texts: a Project of University College, Cork College Road, Cork, Ireland—http://www.ucc.ie/celt (2006) (2011) Distributed by CELT online at University College, Cork, Ireland. Text ID Number: G800011BAvailability [RESTRICTED] Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic research and teaching only. Copyright for the printed edition rests with the School of Celtic Studies, Dublin Institute for Advanced Studies, Dublin. The electronic edition was compiled with the kind permission of the copyright owner. #### Sources **Manuscript source**2. Dublin, Trinity College Library, MS 1339 (H 2.18, Book of Leinster) T. K. Abbott and E. J. Gwynn (eds.) Catalogue of Irish Manuscripts in the Library of Trinity College Dublin (Dublin 1921) 158–161. **Editions**2. Robert Atkinson (ed.) The Book of Leinster sometime called the Book of Glendalough with introduction, analysis of contents, and index (Dublin 1880). 3. R. I. Best, Osborn Bergin, M. A. O'Brien and Anne O'Sullivan (eds.) The book of Leinster, formerly Lebar na Núachongbála (6 volumes) (Dublin Institute for Advanced Studies 1954–1983). **Editions and translations of individual LL texts**2. Charles O'Conor (ed.) Rerum hibernicarum scriptores veteres (Buckingham 1814) vol. 1, xxxi–xlii. 3. John O'Donovan (ed. & trans.) The enumeration of the House of Tara, in: George Petrie, On the history and antiquities of Tara Hill, Transactions of the Royal Irish Academy 18, pt. 2 (Dublin 1837) 188–93. 4. John O'Donovan (ed. & trans.) Suidigud Taigi Midchuardda, in: George Petrie, On the history and antiquities of Tara Hill, Transactions of the Royal Irish Academy 18, pt. 2 (Dublin 1837) 199–204. 5. James Henthorn Todd (ed. & trans.) Can a mbunadas na nGaedel, in: idem (ed.) Leabhar breathnach annso sis: the Irish version of the Historia Britonum by Nennius (Dublin 1848) 220–287. 6. Eugene O'Curry (ed. & trans.) Lectures on the manuscript materials of ancient Irish history (Dublin 1861) 476–494, 501, 583, 637–642. 7. Whitley Stokes (ed.) Fragment of Cormac's Glossary, in: Three Irish Glossaries (London 1862) 44. 8. James Henthorn Todd (ed. & trans.) Cogadh Gaedhel re Gallaibh: The war of the Gaedhil with the Gaill (London 1867). 9. William M. Hennessy (ed. & trans.) Noenden Ulad & Emuin Macha, in: Samuel Ferguson, Congal, a poem (Dublin 1873) 10. Eugene O'Curry (trans.) Ilían caslióir Solman, in: idem, On the manners and customs of the ancient Irish (Dublin 1873) vol. 3, 14. 11. W. K. Sullivan (ed. & trans.) The fight of Ferdiad and Cuchulaind: an episode from the ancient tale of the Táin Bó Chuailnge, or the Cattle Prey of Cooley, in Eugene O'Curry, On the manners and customs of the ancient Irish (Dublin 1873) vol. 3, 413–463. 12. J. O'Beirne Crowe (ed. & trans.) The Dind-shenchus of Eriu, in Royal Historical and Archaeological Association of Ireland Journal 4 Ser. II (1874) 170–77. 13. Brian O'Looney (ed. & trans.) Suidigud Taigi Midchuardda, in: John T. Gilbert (ed.) Account of facsimiles of National Manuscripts of Ireland (London 1878) pt. 2, 53. 14. Whitley Stokes (ed. & trans.) Eclais Dé bí, in: idem (ed.) On the calendar of Oengus (Dublin 1880) iv. 15. Ernst Windisch (ed.) Longes mac n-Uislenn, Irische Texte mit Wörterbuch (Leipzig 1880) 67–82. 16. Ernst Windisch (ed.) Scéla Mucce meic Datho, Irische Texte mit Wörterbuch (Leipzig 1880) 93–112. 17. Whitley Stokes (ed. & trans.) The Destruction of Troy (Calcutta 1881). 18. Thomas Olden (trans.) On the geography of Ros Ailither, in Proceedings of the Royal Irish Academy, 3 Ser. (1884) 219–252. 19. Ernst Windisch (ed.) Die irische Sage Noiden Ulad, Berichte der Königl. sächsischen Gesellschaft der Wissenschaften 36 (1884) 336–347. 20. Ernst Windisch (ed.) Ein mittelirisches Kunstgedicht über die Geburt des Königs Aed Sláne, Berichte der Königl. sächsischen Gesellschaft der Wissenschaften 36 (1884) 191–243. 21. Whitley Stokes (ed. & trans.) Find and the phantoms, Revue Celtique 26 (1886) 289–307. 22. Henri d'Arbois de Jubainville (ed. & trans.) Ind ingen colach, Revue Celtique 8 (1887) 150–156, 403. 23. Whitley Stokes (ed. & trans.) Incipit do flathiusaib Herend, in: idem (ed.) Tripartite Life of Patrick, App. 18 (London 1887) 512. 24. Whitley Stokes (ed. & trans.) Annalad anall uile, in: idem (ed.) Tripartite Life of Patrick, vol. 2 (London 1887) 530–541. 25. Whitley Stokes (ed.) The Siege of Howth, Revue Celtique 8 (1887) 47–64. 26. Whitley Stokes (ed.) Annals from the Book of Leinster, A.D. 457–1189, with a translation of the Irish, in the Tripartite Life of Patrick (Rerum Britannicarum medii aevi scriptores, 89) (1887) 512–29. 27. Ernst Windisch (ed.) Táin Bó Flidais, Irische Texte, Ser. II. 2 (Leipzig 1887) 206–23. 28. Henri Gaidoz (trans.) Les trois clercs et le chat, Mélusine 4 (1888) 6–11. 29. Heinrich Zimmer (ed. & trans.) Aided Derb Fhorgaill, Zeitschrift für deutsches Alterthum 32 (1888) 217–219. 30. Heinrich Zimmer (ed. & trans.) Keltische Beiträge 1, Zeitschrift für deutsches Alterthum 32 (1888) 220–228. 31. William. M. Hennessy (ed. & trans.) Mesca Ulad, Todd Lecture Series 1 (Dublin 1889). 32. Ernst Windisch (ed.) De Chophur in dá muccida, Irische Texte, Ser. III.1 (Leipzig 1891) 230–77. 33. Rudolf Thurneysen (ed.) Mittelirische Verslehren, in Irische Texte Ser. III. (Leipzig 1891) 32–33, 35–36, 57–59, 61–63, 70–71. 34. Bartholomew MacCarthy (ed. & trans.) Hériu ard inis na rríg, in: Codex Palatino-Vaticanus, Todd Lecture Series 3 (Dublin 1892) 142–213. 35. Edmund Hogan (ed. & trans.) Cath Ruis na Ríg for Bóinn, Todd Lecture Series 4 (Dublin 1892) 1–59. 36. Standish Hayes O'Grady (ed.) The Boroma, in: idem (ed.) Silva Gadelica, vol. 1 (London 1892) 359–90. 37. Standish Hayes O'Grady (ed.) Silva Gadelica, vol. 2 (London 1892) 467–468, 471, 477, 478–482, 485–486, 490, 513, 516, 523–534, 539 [Prose dindshenchas]. 38. Kuno Meyer (ed.) Fingal Rónáin, Revue Celtique 13 (1892) 368–97. 39. Whitley Stokes (ed.) The Boroma, Revue Celtique 13 (1892) 32–124. 40. Whitley Stokes (ed.) The Battle of Mag Mucrime, Revue Celtique 13 (1892) 426–74. 41. Whitley Stokes (ed.) The Violent Deaths of Goll and Garb, Revue Celtique 14 (1893) 396–449. 42. Eóin Mac Neill (ed. & trans.), Three poems relating to the Battle of Mucrama, in Proceedings of the Royal Irish Academy, 3 Ser. (1895) 540–553. 43. Ernst Windisch (ed.) Tochmarc Ferbe, Irische Texte, Ser. III.2 (Leipzig 1897) 445–548. 44. Eleanor Hull (ed.) The intoxication of the Ultonians, in: idem (ed.) The Cuchullin Saga in Irish literature (London 1898). 45. Kuno Meyer (ed. & trans.) The song of the sword of Cerball, Revue Celtique 20 (1899) 7–12. 46. Georges Dottin (ed. & trans.) Les deux chagrins du royaume du ciel Revue Celtique 21 (1900) 349–387. 47. T. O. Russell (ed.) An bhoramha Laighean, or, The Leinster tribute (Dublin 1901). 48. Whitley Stokes (ed.) The Destruction of Dind Ríg, Zeitschrift für Celtische Philologie 3 (1901) 1–14. 49. A. H. Leahy (trans.) The Courtship of Ferb: an old Irish romance transcribed in the twelfth Century into the Book of Leinster translated into English prose and verse (London 1902). 50. Whitley Stokes (ed. & trans.) On the deaths of some Irish heroes, Revue Celtique 23 (1902) 303–48, 438; 27 (1906) 202. 51. Whitley Stokes (ed.) The Songs of Buchet's House, Revue Celtique 25 (1904) 18–39. 52. Ernst Windisch (ed.) Die altirische Heldensage Táin Bó Cúalnge nach dem Buch von Leinster, Gedruckt mit Unterstützung der Königl. sächsischen Gesellschaft der Wissenschaften (Leipzig 1905). 53. Whitley Stokes (ed.) The Colloquy of the Two Sages, Revue Celtique 26 (1905) 4–64. 54. Kuno Meyer (ed.) The Death–Tales of the Ulster Heroes (Dublin 1906 repr. 1993) 24–31. 55. Kuno Meyer (ed. & trans.) A poem by Dallán mc More, Revue Celtique 29 (1908) 210–214. 56. Whitley Stokes (ed.) Tidings of Conchobar mac Nessa, Ériu 4 (1908) 1–38. 57. Kuno Meyer (ed. & trans.) Tecosca Cormaic: The instructions of Cormac Mac Airt, Todd Lecture Series 15 (Dublin 1909) 58. Kuno Meyer (ed. & trans.) Fianaigecht, Todd Lecture Series 16 (Dublin 1910) 46–51. Available on CELT: G303018 (edition) and T303018 (English translation). 59. Carl Marstrander (ed.) The deaths of Lugaid and Derbforgaill, Ériu 5 (1911) 201–18. 60. Lucius Gwynn (ed.) De Maccaib Conaire, Ériu 6 (1912) 144–53. 61. Kuno Meyer (ed. & trans.) Hail Brigit, Zeitschrift für Celtische Philologie 8 (1912) 612. 62. Tadhg O'Donoghue (ed. & trans.) The O'Conor Don MS, in: Osborn Bergin and Carl Marstrander (eds.) Miscellany presented to Kuno Meyer by some of his friends and pupils on the occasion of his appointment to the chair of Celtic philology in the University of Berlin (Halle 1912) 258–277. 63. T. P. O'Nolan (ed.) Mór of Munster and the tragic fate of Cuanu son of Cailchin, in Proceedings of the Royal Irish Academy 30, section C (1912–13) 261–82. 64. Eóin Mac Neill (ed. & trans.) Poems attributed to Flann Mainistrech, Archivium Hibernicum 2 (1913) 48–99. 65. Joseph Dunn (trans.) The ancient epic tale Táin Bó Cúalnge, the Cúalnge Cattle-raid (London 1914). 66. Kuno Meyer (ed.) The Guesting of Athirne, Ériu 7 (1914) 1–9. 67. W. R. Owen (ed. & trans.) Tuathal Techtmar ocus ríge na hÉireann, Ivernian Society Journal 7 (1915) 147–155. 68. Paul Walsh (ed. & trans.) A poem on Ireland, Ériu 8 (1915) 64–74. 69. Kuno Meyer (ed. & trans.) Masu de chlaind Echdach aird, Zeitschrift für Celtische Philologie 11 (1916) 107–113. 70. Tom Peete Cross (ed. & trans.) Laegaire mac Crimthann's visit to Fairyland, Modern Philology 13 (1916) 731–9. 71. Rudolf Thurneysen (ed. & trans.) Morands Fürstenspiegel, Zeitschrift für Celtische Philologie 11 (1916–17) 56–106, 212, 308. 72. George Calder (ed.) Auraicept na n-Éces: the scholars' primer [includes text of the Trefhocul from LL] (Edinburgh 1917) 258–269. 73. Kuno Meyer (ed.) Mitteilungen, Zeitschrift für Celtische Philologie 12 (1918) 377–379. 74. Kuno Meyer (ed. & trans.) Cú Chorb and Echu Find Fúath nAirt, Zeitschrift für Celtische Philologie 12 (1918) 435–8. 75. Rudolf Thurneysen (ed. & trans.) Zeitschrift für Celtische Philologie 12 (1918) 271–280. 76. Rudolf Thurneysen (ed. & trans.) Morand und sein 'sín', Zur keltischen Literatur und Grammatik, Zeitschrift für Celtische Philologie 12 (1918) 271–280. 77. Tadhg O'Donoghue (ed. & trans.) Advice to a prince, Ériu 9 (1921) 43–54. 78. Rudolf Thurneysen, Ailiu íath nhErend, Zeitschrift für Celtische Philologie 17 (1928) 270. 79. Rudolf Thurneysen, Zu Auraicept na n-Éces, Zeitschrift für Celtische Philologie 17 (1928) 290–303; 19 (1932) 128. 80. Margaret E. Dobbs (ed. & trans.) The Ban-shenchus, Revue Celtique 67 (1930) 282–339. 81. Vernam Hull (ed.) The cause of the Exile of Fergus mac Roig, Zeitschrift für Celtische Philologie 18 (1930) 293–8. 82. Richard Irvine Best and Hugh Jackson Lawlor (eds. and trans.) The Martyrology of Tallaght: from the Book of Leinster and MS. 5100–4 in the Royal Library, Brussels, with introduction, translations, notes and indices (London 1931). 83. Vernam Hull (ed.) De Gabáil in t-Sída, Zeitschrift für Celtische Philologie 19 (1931) 53–8. 84. Mary E. Byrne and Myles Dillon (eds.) Táin Bó Fraich (Dublin 1933). 85. Rudolf Thurneysen (ed.) Scéla Mucce meic Dathó (Dublin 1935, repr. 1975). 86. Paul Grosjean (ed.) Hagiographica celtica, Analecta Bollandiana 55 (1937) 96–108, 284–99. 87. J. Carmichael Watson (trans.) Mesca Ulad, Scottish Gaelic Studies 5 (1938) 1–34. 88. Vernam Hull (ed.) Aided Meidbe: The violent death of Medb, Speculum 13 (1938) 52–61. 89. R. A. S. Macalister (ed. & trans.) Lebór Gabála: The Book of the Taking of Ireland (Dublin: ITS 1938–41) Part I–IV. 90. Vernam Hull (ed.) The Exile of Conall Corc, Publications of the Modern Language Association of America 56 (1941) 937–50. 91. Kenneth Jackson (ed. & trans.) The Adventure of Laeghaire mac Crimthainn, Speculum 17 (1942) 377–89. 92. Myles Dillon (ed. & trans.) The Yew of the disputing sons, Ériu 14 (1946) 154–65. 93. Margaret E. Dobbs (ed.) Agallamh Leborchaim, Études Celtiques 5 (1949/51) 154–61. 94. Vernam Hull (ed. & trans.) Longes mac nUislenn: The Exile of the sons of Uisliu (London 1949). 95. T. F. O'Rahilly (ed.) Cúán Ua Lothcháin and Corcrán Clérech, Celtica 1 (1950) 313–7. 96. Margaret E. Dobbs (ed. & trans.) On the graves of Leinster men, Zeitschrift für Celtische Philologie 24 (1954) 139–53. 97. David Greene (ed.) Fingal Rónáin, in: idem (ed.) Fingal Rónáin and other stories (Dublin: D.I.A.S. 1955) 1–15. 98. David Greene (ed.) Orgain Denna Ríg, in: idem (ed.) Fingal Rónáin and other stories (Dublin: D.I.A.S. 1955) 16–26. 99. David Greene (ed.) Esnada tige Buchet, in: idem (ed.) Fingal Rónáin and other stories (Dublin: D.I.A.S. 1955) 27–44. 100. Gerard Murphy (ed. & trans.) A ben, bennacht fort—ná ráid! By Daniél ua Líathaiti, in: Early Irish lyrics: eighth to twelfth century (Oxford 1956) 6–9. 101. Christian J. Guyonvarc'h (trans.) La Mort violente de Celtchar fils d'Uthechar, Ogam 10 (1958) 371–80. 102. Christian J. Guyonvarc'h (trans.) Le Meurtre de Conchobar, Ogam 10 (1958) 129–38. 103. Christian J. Guyonvarc'h (trans.) La Naissance de Conchobar. Version A, Ogam 11 (1959) 56–65. 104. Christian J. Guyonvarc'h (trans.) Les exploits d'enfance de Cuchulainn, d'après la version du Táin bó Cualnge du Livre de Leinster, Ogam 11 (1959) 206–15, 325–35. 105. Paul Grosjean (ed. & trans.) Deux textes inédits sur S. Ibar, Analecta Bollandiana 77 (1959) 426–50. 106. Christian J. Guyonvarc'h (trans.) L'ivresse des Ulates, Ogam 12 (1960) 487–506; 13 (1961) 343–360. 107. Myles Dillon (ed. & trans.) Lebor na cert: The Book of rights (Dublin 1962 ITS vol. 46). 108. M. A. O'Brien (ed.) Corpus genealogiarium Hiberniae, vol. 1 (Dublin: D.I.A.S. 1962). 109. Seán S. Ó Conghaile (ed.) Is ór nglan, is ném im gréin, in: idem (ed.) Rí na n-uile: Liricí diaga a cumadh idir an 9ú agus an 12ú céad (Baile Átha Cliath 1964) 64–7. 110. Máirín O'Daly (ed. & trans.) Beir mo scíath, sceo fri úath, Ériu 20 (1966) 191–201. 111. David Greene and Frank O'Connor (eds. and trans.) Ráithe fó foiss fogamar, in: A golden treasury of Irish poetry, A.D. 600 to 1200 (London 1967) 140–3. 112. David Greene and Frank O'Connor (eds. and trans.) Cluiche cách, caíne cách, in: A golden treasury of Irish poetry, A.D. 600 to 1200 (London 1967) 174–175. 113. David Greene and Frank O'Connor (eds. and trans.) Men and women, in: A golden treasury of Irish poetry, A.D. 600 to 1200 (London 1967) 202–204. 114. Gearóid S. Mac Eoin (ed.) Ein Text von Togail Troí, Zeitschrift für Celtische Philologie 30 (1967) 42–70. 115. Wolfgang Meid (ed.) Táin bó Fraích (Dublin: D.I.A.S. 1967). 116. Cecile O'Rahilly (ed. & trans.) Táin bó Cúalnge from the Book of Leinster, (Dublin: D.I.A.S. 1967, repr. 1970). 117. Máirín O'Daly (ed. & trans.) Úar in lathe do Lum Laine, in: James Carney and David Greene (eds.) Celtic studies: Essays in memory of Angus Matheson (1912–1962) (London 1968) 99–108. 118. Anne O'Sullivan (ed. & trans.) The O'Moore poems in the book of Leinster, Celtica 8 (1968) 182–6. 119. H. P. A. Oskamp (ed. & trans.) Mochen, mochen, a Brénaind. By Máel Ísu Ó Brolchán, Éigse 13 (1969/70) 92–8. 120. Wolfgang Meid (trans.) Die Romanze von Froech und Findabair (Innsbruck 1970). 121. Vernam Hull (ed.) Four Old-Irish songs of summer and winter, Celtica 9 (1971) 200–1. 122. Máirín O'Daly (ed.) Cath Maige Mucrama (Dublin 1975) 38–63. 123. Fergus Kelly (ed. & trans.) Audacht Morainn (Dublin: D.I.A.S. 1976). 124. Ulrike Roider (ed.) De Chophur in da Muccida (Innsbruck 1979). 125. Jeffrey Gantz (trans.) The intoxication of the Ulaid, in: idem (ed.) Early Irish Myths and Sagas (London 1981) 188–217. 126. Edward Gwynn (ed.) The Metrical Dindshenchas, 5 vols. (Dublin repr. 1991). (Available on CELT.) 127. Kevin Murray (ed.) The Finding of the Táin, Cambrian Medieval Celtic Studies 41 (2001) 17–23. **Secondary literature**2. Brian O'Looney, On the Book of Leinster and its contents, Royal Irish Academy Proceedings, 2 Ser. I. (1877) 367–81. 3. Heinrich Zimmer, Deutsche Literaturzeitung II. 270–1 (1881). 4. Max Nettlau, The Fer Diad episode of the Táin Bó Cúailnge LL 82a 21–88b 52, Revue Celtique 10 (1889) 330–346; 11 (1890) 23–32; 318–343. 5. Edmund Crosby Quiggin, Die lautliche Geltung der vortonigen Wörter und Silben in der Book of Leinster version der Táin Bó Cualnge (Greifswald 1900). 6. Kuno Meyer, Die Zuverlässigkeit des Faksimiles von LL, Zeitschrift für Celtische Philologie 8 (1910) 181–2. 7. Lucius Gwynn, Leabhar gabhála and the Book of Leinster, Ériu 8 (1916) 114–16. 8. Rudolf Thurneysen (ed.) Die irische Helden- und Königsage bis zum siebzehnten Jahrhundert (Halle 1921). 9. Áine de Paor, The common authorship of some Book of Leinster texts, Ériu 9 (1923) 118–146. 10. R. M. Smith, The speculum principum in early Irish literature, Speculum 2 (1927) 411–445. 11. Rudolf Thurneysen, Die drei Kinder, die gleich nach ihrer Geburt sprachen, Zeitschrift für Celtische Philologie 20 (1936) 192–200. 12. Vernam E. Hull, A collation of two tales in the Book of Leinster, Zeitschrift für Celtische Philologie 19 (1933) 161–62 PMLA 56 (1941) 937–50. 13. Máirín O'Daly, The verbal system of the LL Táin, Ériu 14 (1946) 31–139. 14. Review of The Book of Leinster, vol. 1, Francis Shaw, Studies 45 (1956) 111–3. 15. Aubrey Gwynn, Some notes on the history of the Book of Leinster, Celtica 5 (1960) 8–12. 16. Review of Some notes on the history of the Book of Leinster, Brian Ó Cuív, Éigse 10 (1962/63) 263. 17. William O'Sullivan, Notes on the scripts and make-up of the Book of Leinster, Celtica 7 (1966) 1–31. 18. Review of The book of Leinster, vol. 4, Brian Ó Cuív, Éigse 11 (1964/66) 297–8. 19. Cecile O'Rahilly, The preverb con- (co n-) in the LL Táin, Ériu 20 (1966) 104–11. 20. Review of The book of Leinster, vol. 5, Tomás Ó Concheanainn, Éigse 12 (1967/68) 240–4. 21. Cecile O'Rahilly, 'ciarso (carsa), ciarsat' in LL, Celtica 7 (1966) 38–42. 22. D. Dilts Swartz, Repetition in the Book of Leinster Táin Bó Cúailnge and in neo–classical rhetoric, Proceedings of the Harvard Celtic Colloquium 5 (1984) 128–146. 23. D. Dilts Swartz, The problem of classical influence in the Book of Leinster Táin Bó Cúailnge: significant parallels with twelfth-century neo-classical rhetoric, Proceedings of the Harvard Celtic Colloquium 6 (1986) 96–125. 24. Erich Poppe, The genealogy of Émín(e) in the Book of Leinster, Ériu 40 (1989) 93–97. 25. Norbert Backhaus, The structure of the list of Remscéla Tána Bó Cúalgni in the Book of Leinster, Cambridge Medieval Studies 19 (1990) 19–26. 26. Uáitéar Mac Gearailt, The language of some late Middle Irish texts in the Book of Leinster, Studia Hibernica 26 (1993) 167–216. 27. Uáitéar Mac Gearailt, Infixed and independent pronouns in the LL text of Táin Bó Cúailgne, Zeitschrift für Celtische Philologie 49–50 (1997–98) 494–515. 28. Pádraig Ó Néill, The Latin colophon to the 'Táin Bó Cúailnge' in the Book of Leinster: a critical view of Old Irish literature, Celtica 23 (1999) 269–275. 29. Edel Bhreathnach, Two contributors to the Book of Leinster: Bishop Finn of Kildare and Gilla na Náem Úa Duinn, Michael Richter and Jean-Michel Picard (eds.) Ogma: essays in Celtic studies in honour of Próinséas Ní Chatháin (Dublin 2002) 105–11. 30. Gerald Manning (ed.) The later marginalia in the Book of Leinster, Celtica 24 (2003) 213–22. 31. Michael Slavin (ed.) The ancient books of Ireland (Dublin 2005). **The edition used in the digital edition**2. Book of Leinster, formerly Lebar na N�achongbála. R. I. Best, Osborn Bergin (ed), first edition [xi + 209 pp. 2 pls. (MS facss.)] Dublin Institute For Advanced StudiesDublin (1956) ### Encoding #### Project Description CELT: Corpus of Electronic Texts #### Sampling Declaration The present text represents pages 400–470 of the volume. The text of T�in B� C�ailnge is available in a separate CELT file and has been omitted here. Editorial introduction, notes and indexes have also been omitted. Missing text supplied by the editor is tagged *sup*. Expansions to the text are marked *ex*. #### Editorial Declaration ##### Correction Text has been checked and proofread twice. All corrections and supplied text are tagged. ##### Normalization The electronic text represents the edited text. ##### Hyphenation Soft hyphens are silently removed. ##### Segmentation div0=the whole document; div1=the section; stanzas are marked lg. ##### Interpretation Names of persons (given names), and places are not tagged. Terms for cultural and social roles are not tagged. #### Canonical References This text uses the DIV1 element to represent the section. ### Profile Description Created: By Irish scribes in monastic scriptoria, based on older materials. Date range: 1150–1190.#### Use of language ##### Language: [GA] The text is in Middle Irish. ### Revision History * (2011-02-01) Beatrix Färber (ed.) * New wordcount made. * (2008-09-01) Beatrix Färber (ed.) * Keywords added; file validated. * (2008-07-25) Beatrix Färber (ed.) * Value of div0 "type" attribute modified, content of 'langUsage' checked; minor modifications made to header. * (2006-02-15) Benjamin Hazard (ed.) * Bibliography compiled and file re-parsed. * (2006-01-31) Benjamin Hazard (ed.) * File parsed. * (2006-01-30) Benjamin Hazard (ed.) * File proofed (2); markup adapted; more structural and content markup applied to file, header inserted from companion file. * (2005-04-10) Caoimhín Ó Domhnaill (ed.) * File proofed (1) * (2005) Data capture company (capture) * File captured, basic xml markup applied. --- #### Corpus of Electronic Texts Edition: G800011B ### Book of Leinster, formerly Lebar na N�achongbála: Author: [unknown] --- p.400 *Scéla Chonchobuir* ------------------- {MS folio 106a}Ropo fer amra airegda inti C*on*ch*obor* m*ac* Nessa Imrát*er* 12421] sunda for Ultaib. O máthair ro hainmniged .i. Ness ingen Echach Salbu*di* ríg Muman a mathairseom in Chonch*obuir*. {MS folio 106a 5} Is airi da*no* ro ainmnigside Ness .i. Bátar da aiti déc ocá haltrom inna hingeni do réir Echach. Assa a ainmsi leosom i tossuch ar 12425] ba hurussa a haltram. Fennid amnas i nHer*ind* in tansin .i. Cathbad m*ac* Rossa a ainm. Sech ba druis*id*e ba fénnid. Luidside {MS folio 106a 10} dí cuaird fénnidechta hi crícha Muman. Iss *ed* doralaside cona féin do thig a haitisi .i. ingine Ech*ach*. Orta leis issind oenaidchi a da haite déc na ingine. & nicon fess cia ro ort in n-orggain. 12430] Luid iar*um* iar suidiu ind ingen for fennidecht & gab*ais* gaisced. & {MS folio 106a 15} luide trib nonbaraib fo Herind. co ffessed nech ro marb a haiteda. & ro chrín na túatha. Is cumma nos crínad uili daig ni fit*ir* sainriuth a bidbada. Ni hassa bith fria fodechtsa ol cách. Is desin ro boí Ní hassa fuirri. Luidsi dí for fiannas i cocrich nUlad. 12435] {MS folio 106a 20} Luidsi laa and dí a hoenur dia fothrucud. Conid tecmang cucci in fennid cétna .i. intí Cathb*ad*. C*o* tudchaidside et*ur*ru & c*r*anna & ardagaib. Co 'mmanarnaic dóib. & co mbaísi do mnaí gradaigthe ocosom. & co mbert m*a*c dó. Ba hé in m*a*c hísin dí .i. Conch*obor* {MS folio 106a 25} m*ac* Cath*bad*. Ba caín tra a n-orddan ro genair i suidiu .i. intí 12440] C*on*ch*obor*. Deithb*ir* són da*no* uair issind úair ro génair Cr*ist* iss and ro genairseom. Ro bátar .uii. fáthi oca thairchetul secht mbl*iadna* riana genemain. No geinfed gein n-adamra la gein Cr*ist* forsin chloich ucut forsaro genair Conch*obor* & ropad irdairc a ainm i nHer*ind*., 12445] --- p.401 {MS folio 106a} BA mór a n-orddan do Chonch*obur* hi cind .uii. mbl*iadan* iarna {MS folio 106a 30} genemain iss and ro gab ríge nUl*ad*. Ba sí a thucaits*id*e .i. boí Ness ingen Ech*ach* a mathairseom i n-oentama. Boí da*no* {MS folio 106a 35} Fergus m*ac* Rossa i rrígu Ul*ad*. Adcobrastarside in mnaí .i. Ness do mnaí dó. Nathó ol sisi condom rab a log .i. ríge mbl*iadna* 12450] dom m*a*c. Conid tairle nocon erbarthar m*a*c ríg frim m*a*c. Tabair ol cach & bid lat a rrige cia chongarthar ainm ríge. Foid tra iar {MS folio 106a 40} suidiu in ben la Fergus. & congairther ríge nUl*ad* do Chonch*obur*. Ro gab tra in ben for tinchosc a m*ei*cc & a aite & a munt*ir*e .i. lomrad indala fir & a thidnacul diaraile. & a hórsi & a hargat do thidnacul do 12455] aradaib Ul*ad* ar dáig iartaige dia m*a*c. {MS folio 106a 45} Tanic dí cend na ree hísin dia bl*iadna*. Dorimgart i suidiu Fergus a giallu. Immacallaim immi or Ul*aid*. Ro imraidsetar i n-oendáil. Ba dímicin mór leo Fergus dia tabairt hi tindscra. Roptar buidig im do Chonch*obur* ara degthidnacul dóib. Ba sí 12460] {MS folio 106a 50} im a n-immacall*am* anro rir Fergus scarad dó friss. Anro chennaig Conch*obor* anad aici. {MS folio 106b} Iss and sin tra ro scar Fergus fri ríge nUl*ad*. & || iss and sin tra ro gaired ardrige choicid Her*end* do Chonch*obur* m*a*c Cath*bad*., --- p.402 {MS folio 106b} Ba mór ind airmitiu tra doratsat Ul*aid* do Chonch*obur*. Ba 12465] si a airmitiu ám leo .i. cech fer di Ultaib doberad ingin {MS folio 106b 5} m*a*cdacht a feiss la Conch*obor* in chetaidchi combad hé a cétmunt*er*. Ni rabai for talmain gein bad gaíthi.u. Nocho ruc breith ríam uair nocho léicthe do. fo bíth na rucad gubreith. napdis messaiti a thorthi. Ni rabi da*no* forsin tal*main* caur ba tressiu. & ni reilced 12470] {MS folio 106b 10} ríam i n-eislind .i. do airichill m*ei*c ind ríg. No bítís cauraid & arsidi catha & láith gaile ara bélaib hi cathaib & immaircib arnabad eslind dó. Cech fer do Ul*taib* dobered aidchi n-oegidechta. fess dó lia mnaís*id*e in n-aidchisin. {MS folio 106b 15} Cóiciur ar t*r*ib fichtib ar .ccc. ina thegluch Conch*obuir* .i. a llín 12475] laa bís issin blia*dain* iss é lín fer no bíd hi tegluch Conch*obuir*. Commaid im no bíd et*ur*ru. .i. fer ce*ch* n-aidchi dia mbiathad. Is and im ticed in fer toesech in biatta in n-aidchiIsin hi cind bl*iadna* {MS folio 106b 20} doridisi. Nirbo bec im in biathad .i. mucc & ag & dabach do cach fir. No bítis fir is taig im nach faerad sain. .i. Fergus m*ac* Roig 12480] am*al* adfiadar. Masu fír ba húais a méit .i. in tsechta Fergusa nibu comthi.h la nech n-aile .i. Secht traigid et*er*a ó & a beolo. & uii. n-artim et*er*a da súil. & .uii. n-ar*tim* na sróin. & uii. n-ar*tim* {MS folio 106b 25} inna bélaib. Lán coid méich fliuchad a chind coa folc*ad*. Secht n-ar*tim* na luirg. Bolg méich ina thistu. Secht mna dia ergaire 12485] mani thairs*ed* Flidais. Secht mucca & uii. ndabcha & uii. n-aige do chathim dó. & nert .dcc. and. Ba hecen dosum dí sechtmain {MS folio 106b 30} do biathad in teglaich sech cach. Conch*obor* im fessin no gaibed in samuin dóib fo dagin t*er*chomraic in tslúaig móir. Ba hecen in tsochaide mór do airichill. fo bith ce*ch* fer do Ul*taib* na tairchebad 12490] aidchi samna dochum nEmna. no gatta ciall de & focherte a fert & {MS folio 106b 35} a lecht & a lie arnabarach. Airichill mór di for Conch*obor*. No noisigthe leis na tri lae ria samain. & na tri laa iar samain fri tomailt i tig Conch*obuir*. Ba caín da*no* in tegdas. Tri tigi la Conch*obor* .i. in Chroebrúad & in Téite Brecc. & in Chroibderg. Issin 12495] {MS folio 106b 40} Chroebdeirg. no bítis in chennal & na fuidb. Issin Chroebruaid im no bitís na rríg .i. ba rúad dono rígaib. Isin Teiti Bricc da*no* no bítis na gae & na scéith & na claidib .i. ba brecc do imdornchoraib {MS folio 106b 45} na claideb n-orduirn. & do chainnlig na nglasgae cona muncib & cona fithib óir & arg*ait* & do lannaib & imthimchellaib na scíath 12500] di ór & argut. & do intindrim da*no* na n-escra & na corn & na mbaiglend. Is airi no b*er*tís a n-arma uadib i n-oentech. Cech ní gargg --- p.403 {MS folio 106b 50} rochluintís mani roistís dígail fair fo chetóir. Atraiged ce*ch* fer {MS folio 107a} dialailiu combid cach díb oc tuarcain a chind & a scéith || for a 12505] cheiliu sethnón in taige. co mb*er*tis a n-arma uadib uile isin Teite mBrecc. Ind Ochoin Chonchob*uir* and .i. sciath Conch*obuir*. cethri imle óir impe. & Fuban Con Cul*aind*. & Lamthapad Conaill C*hernaig*. & ind Óchnech Flidais. & ind Orderg Furbaide. & in {MS folio 107a 5} Choscrach Causcraid. & ind Echtach Amairgin. & ind Ír Chond*er*e. 12510] & in Chaindel Nuadat. & ind Leochain Fergusa. & ind Uathach Dubthaig. & ind Lettach Errgi. & in Brattach Mind. & ind Luithech Noisen. & ind Nithach Loegaire. & in Chroda Chorm*ai*c. & in {MS folio 107a 10} Sciatharglan Senchada. & in Chomla Chatha Cheltchair. Moo turim da*no* anro boí do sciathaib and olchena. 12515] Mor n-orddain da*no* & ániusa & alluda & aurdarcais. in teglachsa Conch*obuir*. Cenco beth do threnferaib & chauradaib and chetmus. acht Fergus m*ac* Róig ba lór do chalmataid. in fer {MS folio 107a 15} atacomaing na teora Formaela Mide. i cath Gárige for Táin Bó Cual*nge* .i. teora builli dorat forsin talmain o doánic a ferg fri 12520] Conch*obor* co filet na trí cnuiccsin and béus & merait and co bráth. Cenco beth do gasciud and acht Conall C*ernach* m*ac* Amargin {MS folio 107a 20} Iarngiunnaig ba lór fri immarbáig .i. ond úair gab*ais* gaí inna láim ni rabi cen guin duini ce*ch* lai do Chon*nachtaib* & argain fri daigid ce*ch* n-aidchi. & nar chotail riam cen chend Connac*htaig* 12525] foa glún. Ni rabi i nHer*ind* ferand boairig forsna rubad Conall C*ernach* guin duine. Is é ám Conall C*ernach* ro rand muicc M*ei*c {MS folio 107a 25} Da Thó ar comram gascid ar belaib láth gaile fer nHer*end*. Fer ro diglastar Ultu for firu Her*end* .i. do neoch díb ro marb*ad* & mairfith*er* co bráth. Fer na dechaid assa noendin o gab*ais* gai 12530] inna láim. Cenmotha da*no* in gill*a* urdairc imma n-agat fir Her*end* .i. Cu {MS folio 107a 30} Ch*ulaind* m*ac* Sualt*aim* m*eic* Becal*taig* m*eic* Moral*taig* m*eic* Umendrúaid a sídib. & Dolb m*ac* Becal*taig* a brath*air*. & Ethne Ingubai ben Elcmaire a sídib. a siur. & Dechter ingen Chathbad a 12535] mathair Chon Cul*aind* imscoich & imacher a gnímrad in gillai. {MS folio 107a 35} Ba dolig bith friss in tráth ba fergach. Imrethitis a dá thraigid & a n-adbrond comtís luathidir ruathur funemda. Na*ch* finna no bíd fair ba athidir delg sciach. & no bíd banne fola for ca*ch* finna. No theiged indala súil ina chend. & araile ass fot airthema. Ni 12540] {MS folio 107a 40} athgned coemu na cairdiu. Cumma no sliged iarna chulaib & ara belaib. Sech ce*ch* fer i nHer*ind* dó a ngaisceda tuc o Scáthaig Buanand ingein Ardgeimme i lLetha .i. cless Caitt. & c*less* Cuair. & --- p.404 {MS folio 107a} ubullchless & faeborc*hless* & faenc*hless* & c*less* clettinech. & tetc*hless* {MS folio 107a 45} & corpc*hless* & ich n-erred. & cor ndeiled. & léim dar néim. & filliud 12545] erred nair. & gai b*olga* & bai brassi. & rothchless & ótar. & c*less* for analaib. & bruud gine & sían curad. & beim co commus & tathbéim & réim fri fogaist co ndirgud chrette fora rind co fornaidm niad. {MS folio 107b} Moo t*ur*im im teglaig Conch*obuir*. & t*ur*im a thigi. || .i. tri choicait {MS folio 107b 51} imdád is tig. & teora lanamna in ca*ch* imdai. Stiall archopur do 12550] derggibur a teg & na imdada. Imdai C*on*chob*uir* for lár in taige. Airinig creduma impe. co mbarridaib argit. & eoin óir forsna {MS folio 107b 5} hairenchaib. & gemma do liic lógmair it e súli no bítis ina cennaib. Slatt argait uas Chonch*obur* & teora ubla óir furri. fri tinchosc in tslúaig. & in tan no chroithed no th*ur*cbad son a gotha fessin. no 12555] thoad in sluag & ce dofaidsad snathat for lar in taige rocluinfide {MS folio 107b 10} lasin tuí i mbítis ar airmitinsom. Tricha láth ngaile i n-imdai Chonch*obuir* fri ól. Ol nguala .i. dabach Geirg for lár in tige bithlán. Is í thucad a Glind Gergg diar ort Gerg la Conchob*or*. Fer frithalma more is taig .i. Bricriu m*ac* Carbada .ix. m*ei*c Carbada 12560] {MS folio 107b 15} Uill is taig. .i. Glaine & Gormainech. Mane Minscoth. & Ailill Duress. & Ret & Bricriu. Fer nemnech drochthengthach in Bricriu. Ba lór do neim dó dia ngabad forsin rúin no bid fora menmain no ássad bolgg corcra assa etun & ba metithir ferdorn. Co n-apradsom {MS folio 107b 20} fri Conch*obor* mebais di*n* boilgg innocht a Chonch*obuir*. Mór tra 12565] do daínib ingantaib ro batar i taig Conch*obuir* fon innasain ... --- p.405 *Aided Guill meic Carbada & Aided Gairb Glinne Rigi* ---------------------------------------------------- {MS folio 107b} GEssa & ilberta bítis for Coin Cul*aind* for clothmaccaem {MS folio 107b 25} Croebruade. for m*a*c sethar Conch*obuir* for lígbratanach Line for buageltach mBreg. Batar íat a geisi. A slonniud do óenlaech. traig fordail di chonair ria comlund oenfir. Comlund 12570] do opa do oenfir. Techt i ndáil cen airiasacht. techt ra oenlaech {MS folio 107b 30} dochum dala. Feiss et*er* mná cen firu ocaib. g*eiss* dó commaid la mnai. g*eiss* dó grian d'ergi fair i nEmain Macha acht *com*bad é atressed rempe. Fecht n-oen at*r*aacht i nEmain i tus laí ria ng*ré*in. Atbert fria 12575] araid carpait. Maith a mo phopa Laeg ar C*u* C*hulaind*. fetar {MS folio 107b 35} na fil it m*en*main ar Laeg. Cid son ar C*u* C*hulaind*. na eich do gab*ail* & in carp*at* do innell. ed em ar C*u* C*hulaind*. ar iss ed ar Laeg ni toil dot gasciud iss indilti in carpat. is gabtha ind echrad. Tair dí dit charpat. At*r*aaacht C*u* C*hulaind*. Cid leth 12580] na mochaergi ar Conch*obor*. Cian uad a mo phopa chaem C*on*ch*obuir* ona lud do chur chuardda im Murthemniu. & is digraiss {MS folio 107b 40} lend techt indiu. Nadba cian ind aurnaide duit a m*ei*c ar Conch*obor*. ar is mitharba lend ca*ch* main & ca*ch* maith it ingnais. Luid C*u* C*hulaind* dia charput iar tain. Tarblaing na charp*ut* 12585] chobsaid chomerma. Saigis Láeg brot forin n-echraid. Snedis {MS folio 107b 45} slaitt i cend seta & imthechta. Rancatar rempu co Athis Murthemni. Maith a Laeg ar C*u* C*hulaind* is oebind in dindgnasa. Deithb*ir* son ar Laeg. daig is gle muir o sund. & ro raid na bri*athr*a. & d*orone* laid 12590] > 1. Oebind sund amne. > > i fich Maige Murthemne > > et*er* tír & Muir Mend. > > tarpig torthig trebardrend > > > --- > > p.406 > > 4. {MS folio 107b 50} Mani anam sund amne. > > 12595] > > i foir Maige Murthemne. || > > {MS folio 108a} is diar ngessib cen ail > > techt cen chomlund co hEmain. > 5. Ni faccasa tiactain duit. > > a hEmain erctha carpait. > > 12600] > > do dula for cula di. > > cen chomram doridisi. > 6. Arai anmait sunda tra. > > a Laeg a m*ei*c Riangabra; > > {MS folio 108a 5} co mbermais lind líth co ngail. > > 12605] > > comram croda co hEmain. > 7. Ni fubai dam a laech laind. > > olda duitsiu a Chulaind; > > ni fuil mo thoisc armotha. > > acht airm nodot faccursa. > > 12610] > 8. Is airesin fáth co ngail. > > sinsit m' eich for Cruachanmaig; > > doriacht .l. cend lem de. > > Emain im chenn iarnaide. > 9. {MS folio 108a 10} Is iarom sain fath cen gaí. > > 12615] > > ba maith in comlund oenlaí; > > tucais cen mebail cét ngus > > co hEmain mor d'oebinnius. Oe. > Maith a Laeg fodail in n-echraid & discuir in carp*at* ar bith contulind mo laem cotulta. Uair is dom gessib techt co hEmain 12620] {MS folio 108a 15} cen ch*o*mlund. Scuris Laeg in carp*at* & tascrais ind echraid. Ocus dérgis fortgemne in carp*ait* foa. & dobert fuan corcra cortharach taris & cendadart clúmdaide fo chind. & tul.is C*u* C*hulaind* a laem cotulta. Bai Laeg ic foraire & ic forcomét do. Níba cían dó ic forcomet mara & tíri co n-acca in curach n-adbal 12625] {MS folio 108a 20} no bruinned dochum tíre. Metithir óen na primsliab in chorr thuisech din churuchsin. & ba haidbliu leis. in chorr aile. Adbliu leis co mmór oldás gesca ralach rodírge os fult fidbaide in laech- --- p.407 {MS folio 108a} seiss for braine in churaig. Da rámma do iurn aithlegtha i ndib {MS folio 108a 25} lamaib dó ic tescad in mara immi sain chan. No rannad bledmila 12630] in mara immi do bressaib na ruadrama súas i n-ardda clethi. *co* tuittitis i frithdruing na conaire cetna a dochum *co m*bítis ar medon in churaig. C*o* tibeds*o*m a mangfáitbiud gaire for aird impu. *co* *n*digsed tresess cona nirt nonbair dar ginchráes dó. Comtar écnaig {MS folio 108a 30} a thruim & a glainene for ettegail dar commur a chraes & a bráget. 12635] Samla beolo fidchuaich indara súil dó fria chind dianechtair. acht mod ma 'dres*ed* corr in tsúil anaill do ind a grúade. Samalta comchubrech daim amríata ce*ch* finna sescnidi imluathi acarb sinis {MS folio 108a 35} tria fortrennaib a chrúadchind fri fonascad ngaíthe. Baí da*no* Láeg coa thuarascbail & tairderc for aird. & dorone in laed. 12640] > 1. Atchiu churach dar Muir Mend. > > ascnas i n-iathaib Her*end*; > > adbal lim airdde ind ethair. > > darin fairgge forlethain. > 2. Oenláech fil na sudi and. > > 12645] > > mó do ócaib Gaedel is Gall; > > {MS folio 108a 40} fothesc in fairgge 'male. > > uad súas co niulu nime. > 3. Oensúil ina chiund céim ngle. > > meit fri coire colpthaige; > > 12650] > > in tsúil aile aidble glond. > > ni ró corr asa chlocond. > 4. Sciath aca ar lár a ethair > > cona thugi dublethair; > > fo tailfed dag ni gó dam. > > 12655] > > cethri drond dechenbar. > 5. {MS folio 108a 45} Claideb mór dia leith deis. > > tricha traiged no tomaiss; > > mairg dia tibre a buille. > > tráth doficfa a laechluinde. > > 12660] > > > --- > > p.408 > > 8. {MS folio 108a} Eirgem suas facbam in mag. > > a Chu Ch*ulaind* na comram; > > nacharthair in laech lond. > > dáig nad cossid a chomlond. > 9. Atbiur fom scíath scenbda tra. > > 12665] > > A Laeg a m*ei*c Riangabra; > > {MS folio 108a 50} na*ch* fuiciub in mag met glond. > > co fesser in me a chomlond. || > 10. {MS folio 108b} Dia mbetis Ulaid malle. > > immut a m*ei*c Dechtire; > > 12670] > > dosberad fo thaidbsin troch. > > in laech atchiu sin churoch. A. > Maith a Loeg insaig in laech n-ucut na n-iarfaig moa chrích {MS folio 108b 5} & moa gen*e*l*ach* & a ainm & a atharthír & cia dú consaige. Luid da*no* a dochum & tarrasair forin phurt cind chomair dó. Can 12675] lod a mórlaech ar Laeg. ni labair da*no* fri sin co Láeg. Can lod a laech móir fil isin churuch ar Laeg. Niro labair beus. Atbert {MS folio 108b 10} Laeg in tress fecht. Can lod a laech móir. cia th'ainm & t'atharthir. c'airet imrecaim do set. Dogénsa mo slo*n*nniud duit ar atchiu is delb arad fort. & m*en*bad sin nithó. Dena dí ar Láeg 12680] ar iss *ed con*nagam fort. Goll m*ac* Carbad m*ac* ríg na Germane {MS folio 108b 15} tuascertaige don domun. Triur brathar ataam .i. Goll & Cromm & Rig. Ocus focherdsam crandchur immna teoraib insib .i. im inis Bretan. im inis Danmarg. im Herind. Mo chrandsa da*no* taet ass ar tús. dosb*er*t for Her*ind*. Atbiursa mo dee ar Láeg is 12685] {MS folio 108b 20} cétc*r*and co torud chraind dedenaig. Maith a gillai ar Goll cia coa mbí. Cosind laech ucut arin tulaig i mmedón in maigi ar do chi. Cia *con*seiss in tulaig n-ucut ar Goll. C*u* C*hulaind* m*ac* Sual*taim* sund do feraib Her*end* ar Laeg. Atchualammar in láech mbecsin ar Goll. ráid friss ar*co* tí *co*ragba mo chor & mo thuarastas 12690] {MS folio 108b 25} & arco fargbur errige H*erend* f*r*í. laim fessin leiss. Meni thoga anísin .i. bith formu chur & mo thur collad a Herind sechtair. Dolluid Laeg a dochum Con C*ulaind*. Ocus iarfaigid C*u* C*hulaind* dó. cúich in suut. Goll m*ac* Carbada. & ro innis uile aní remi --- p.409 {MS folio 108b} connici collad a Her*ind* sechtair. Maith a Laeg na n-insaig doridisi 12695] {MS folio 108b 30} & ráid friss na gaibed i n-airiur do airireraib Her*end* din chursa. & nad gaibed cocrích nUl*ad* a n-ed beorsa i nHer*ind*. Dothaet i frithdruing na sliged cetna. & adfét a aithesc. Maith aile a Guill {MS folio 108b 35} atbert in laech ucut isin tulaig fritt. na taisc do churach co calad do chal*adaib* Her*end* in n-ed bessum i mbethaid. & na taise dochum 12700] nUl*ad* in tsainruth. La sodain dobert Goll band feramail fora churach co 'mmarossed dar noí sessaib i tír tírim. Tanic Laeg i rroí madma do innaigid {MS folio 108b 40} C*on* C*ulaind*. Dothaet C*u* C*hulaind* do saigid Guill. foróbair cach díb ic folmaisi gona araile. Luathium luis Goll a láma. 12705] Gab*ais* [*...*] C*oin* C*ulaind* dara armu no n-imnais et*er* a láim & a thoeb ar ammus a churaig. Maith a siriti a siabairthe a {MS folio 108b 45} hebarchaim. luid torut mar tháet bó dar láeg. Vot chur mar churait idain mna. Rot naisc mar nasces idu feda. Rot t*r*egdastar mar thregdas fadb omnaid. Ro tuairgestar mar thuargther íasc 12710] {MS folio 108b 50} for ganmig. Rot snigestar niar negar a lundu. Is litiud m*ei*c bic {MS folio 109a} dia scamun dorone in laechsin dít. || Ni fuil do dluig do gas*ced* l^ dot tarim et*er* dagóco Her*end* dind lóso. Colla dom inchaib ní mó na mo chumlond féin in fersin. Bidgais C*u* C*hulaind* co 'mmarossed dar noí n-immarib on Gull 12715] {MS folio 109a 5} sechtair. Ni roacht o Gull tascud l^ tincur dind fót forsa mbaí. *co* lingis C*u* C*hulaind* mar cach n-ethait a haeraib *co* seiss for bil scéith in Guill. Dobert Goll fochrothad dá uilind fon scíath co roacht band fata úad. Indara fecht lingis C*u* C*hulaind* for bil {MS folio 109a 10} in scéith chetna. & nochtais in Cruadín Catutchend .i. a chlaideb. 12720] Cumma no gabad chloich & c*r*and & cnáim. Dobert béim do Gull co tall in cend i comarda a muniuil de. & dobert athbéim ina médi conid i n-oenfecht condráncatar a da gabait chliss dochum tal*man*. {MS folio 109a 15} & dobert in tress co ndergenai da n-ordain de. & no facband amlaid- sin. & atbert na bri*athr*a & ro ráid in laed. 12725] > 1. Cend Guill seo atchí im láim a Laech. > > a m*ei*c Riangab*ra* rogaeth; > > dotháet sunda budni drend. > > do chosnam insi Her*end*. > > > --- > > p.410 > > 4. {MS folio 109a} Asrubairt rimsa rad ngle. > > 12730] > > Goll m*ac* rig na G*er*mane; > > naco mbeind aice cen ail. > > nach beind i nHer*ind* adbail. > 5. {MS folio 109a 20} Atrubartsa frisin láech. > > frisin fer fichda forbaeth; > > 12735] > > ciano trebaind sund nach than > > na gebaind a thuarastal. > 6. Ro chomraicsem imme sain. > > messe & Goll mór din maig; > > doroch*air* Goll arin traig. > > 12740] > > conid é a chend so atchi im láim. .C. > {MS folio 109a 25} Maith a Laeg ar C*u* C*hulaind* aig brot forin n-echraid & sneid slaitt forru. Cia dú són ar Laeg. Co Emain móir Macha ar C*u* C*hulaind*. Dia nernta form ni ragmais o Dún Delga & ó ingin Forgaill. Cid duit a Láeg na forcuala a n-atbert mo phopa 12745] C*on*ch*obor* i tús laí indiu. Bec do grád la Conch*obor* ar Láeg. {MS folio 109a 30} acht co mbethi ri gleicc & ri gliaid dar cend a chuicid. Fó leiss ciano thiasta ass. fó leiss cenco tiasta. Mad fír duit anísin ar C*u* C*hulaind* bamsa deorad dar crích nUl*ad* fri bl*iadain* & ni fuigbet Ul*aid* mo g*re*im. Mád gó im bát innarbthach féin uamse & nibat 12750] {MS folio 109a 35} munt*er* dam ár ní miad lim mo ara do marbad. Imthúsa Con C*ulaind* ni sed iss innisti sunna colléic acht imthúsa Con aill m*eic* Gleo Glaiss a Cualnge. Briuga cetach atacomnaic. Tarmchemnigid remi .lll. carpdech co hEmain M*ach*a i tús laí. {MS folio 109a 40} Aill bruitt budi. aill b*ruitt* deirg. aill b*ruitt* úane. aill b*ruitt* gorma. 12755] aill b*ruitt* chorcra. aill b*ruitt* duba. And seiss Conch*obor* for rubu na rígrátha fri hEmuin immuich. co mmathib Ul*ad* imme. for forodmaig na hEmna. {MS folio 109a 45} Mo chen mo chen a Chonaill m*eic* Gleo Glaiss ar Conch*obor*. Is *ed* conairnecmar ar Conall. Atetha samlaid ar Conch*obor*. 12760] Nithó ar Conall. acht fled mórchain tarclamad limsa duitsiu. A {MS folio 109b} tochathium || damsa ar Conch*obor*. Cia lín ludfamar ar Conch*obor*. Ul*aid* fir sceo mnaib maccaib ingenaib feib am*al con*nís ar Conall. ar dia mbetís et*er* biu & marbu Ul*aid* i n-oenbali atethaidís leór a llessaigthi fri bl*iadain* láin limsa ic Dún Cholptha i Cual*ngiu*. 12765] --- p.411 {MS folio 109b 5} Gabtar far n-eich a Ultu & indlit*er* far carp*ait* ar Conch*obor*. Ro gabait echrad Ul*ad* & ro indlit a carp*ait*. Táncatar mathi Ul*ad* .i. damrad dermór cóicid Her*end* m*ei*c ríg & ruirech & amus & ócthigern. & gillarad chass crodund in choicid. & m*a*cra.da & {MS folio 109b 10} bantrochta cáemchendchassa chuicid Ul*ad*. aindre & ingenrada & 12770] maccaeme. glámma & clíara. fiallach ciúil & airfitid. fir denma drecht & nath & admolta Ul*ad*. Comeirgset i nn-oenfecht a hEmain samlaid. Senchaide & brithemain & echlacha & obláire & f*or*bfir & ónmiti & grácb*er*thaig. {MS folio 109b 15} Tancatar Ul*aid* uile i n-oenchonair im Chonch*obor*. And atbert 12775] Conall roga ar díb conairib lim duit a rí chuicid H*erend*. Cia da chonair ón ar Conch*obor*. Conar réid fota. l^ conar garit amréid. In chonar garit amreid ar Conch*obor*. luid dar formna laí acht {MS folio 109b 20} súail. Ni fail do amréid inti ar Conall acht Garb Glinni Rige. Ni nGlend Rige tiagait na slúaig ar Conch*obor* acht i Slíab Fúait 12780] cach remdirgi. Ni fácbam mo chonair la Garb Rige tria bithu ar Conch*obor*. Niro rathaig in Garb na sluaig do dul secha co cuala culgaire na carp*at* fo deoid. Luid Garb fo deired na slúag {MS folio 109b 25} conascar .l. láech díb assa carptib. Fosrimmart i ngonaib & i crobuillib báis do methescul derid in tslóig. 12785] Dolluid Conch*obor* co tech Conaill m*eic* G*leo* G*laiss* co Dún Colptha i Cual*ngiu*. Ro frithalit na slúaig & na sochaide ar dánaib {MS folio 109b 30} ar grádaib ar dligedaib. ar úasli ar chaínbésaib do neoch badas tadas fínaib firmathi. Ro esráit tigi ardda urgbaidi do aín & do úrlúachair & do cholcthib clúmdaide. & cach neich bad comtig do 12790] mathib Ul*ad* dia frithálim f*r*i i mbrudin bronnfarsing bélscailti {MS folio 109b 35} C*on*aill m*eic* G*leo* G*laiss* in n-aidchisin. Maith a rí chúcid Her*end* a Chonch*obuir* inro dál nech dit munt*ir* itíaid innocht. Niro dál ar Conch*obor* do neoch ro fácbus i nEmain. Cid són ar Conch*obor*. Coro oslaicther din choinse imdeglas in letht*r*ichait 12795] chet .i. do Chonbél. Is é nar n-airend ar chuirib ar chobdenaib echtrannaib. Iar sin ro oslaiced do Chonbél. {MS folio 109b 40} Tucait airigthe bíd & lenna dona sluag*aib* iar sin. & dorónait g*re*tha glanfothraicthe dóib assa aithle. Fliuchcaemna folcthi & foth*raicthe*. Ro figdírged a canuch cetamuin do ca*ch* laech fo 12800] leith. Dob*er*t cúachsnaidm curad ar ca*ch* laech fo leith. Tucait {MS folio 109b 45} na dáer & na dorsaire do faire na cathrach iar tam. Ro tasselbad a llind & a mbiad do Ul*taib* i n-áitt oenbale. Ro dáiled mid mesc {MS folio 110a} medarchaín forsna sluagaib || a cuachaib a cornaib a coplestraib. --- p.412 {MS folio 110a} Imthús na slúag iss ed iss innisti sund colléic. acht tarrasatar 12805] ac ól & ic oebinnius. Imthusa Chon C*ulaind* im maith a Laeg cuir m cend sin carp*at* & aig brot forin n-echraid & do dait co hEmain. {MS folio 110a 5} Lotar rempu. Ba samla fri crích in da chlod doringensat roith iarnaide carp*ait* C*on* C*ulaind* in lásin do thaebaib na sliged. Ba samalta ri helta dubén ic snigi dar mag moradbal. ina curtis na 12810] eich do cheppaib & do chorrfótaib & di fuatnib tal*man* asa n-aigthib {MS folio 110a 10} síar sechtair fri fonascad ngaithe. Ba samalta fri eill ngéisi ic snige dar mag móradbal ana curtis rempu d'uanfadaig dar glomraigib a srían. Ba s amla ri diaid do rigbruidin in dendgur & ind análfadach & in smútgur. ar t*r*essa na hérma dobert Laeg m*ac* 12815] Rian*gabra* ar da n-ech*aib* C*on* C*ulaind* in lásin. {MS folio 110a 15} Dofarnaic reme co faidchi na Emna fon samlaidsin. Maith a Laeg ar C*u* Ch*ulaind* indar lim is fás ind Emainse thall innocht. Cid dia fil lat sin ar Lae*g*. Ar ní chlunim *g*áir l^ *gre*tha inti ar C*u* C*hulaind*. Ni chlunim gáir echlach l^ boccmell sl*uaig* l^ tar*con* 12820] {MS folio 110a 20} t*ur*usa inti. Ni chlunim gáir chiuil l^ airfiti inti. Fosta latt éssi fostada th' echraidi co ndigsa dia fis cia teidm tethra dothait forsna sluagu. Fostaid Laeg ind echrad. & luid C*u* C*hulaind* i nEmain. Is é cétlaech dorala dó i nEmain Súanan Salcend rannaire Conch*obuir*. Ar ní facbad a rannaire féin Emain do g*ré*s. 12825] {MS folio 110a 25} Maith a Súanain cid lotar na sluaig. Co tech Conaill m*eic* G*leo* G*laiss* i Cual*ngiu* ar Suan*an*. Inrom imraidse Conch*obor* ritsu ar C*u* C*hulaind*. Ni chualammar ar Suan*an*. Is fír a n-adbert Láeg. nad fil mo gradsa la Conch*obor*. Atbiur mo breth*ir* na bia Emain feib am*al* conairnecus. nodas ber i corthair tened. Ni bia 12830] {MS folio 110a 30} éludach esti. l^ óen di éis oirgni. Dá ní no thairmescad Ch*oin* C*ulaind* do g*ré*s .i. cichi & aurbrunne ban do thasbenad dó. l^ raind espai & airchetail cachnaitis fiadu. Ro gab ecla inti Súanan & cachain rand. > 1. Mo chen a Chu Ch*ulaind* chruaid > > 12835] > > a hú Chathbad chlaidebruaid; > > failti duit sund armothá > > ca*ch* óenaidchi & ca*ch* oenlá. > 2. Mo chen fort fein fichtib tor. > > is mo chen ar C*on*chobor; > > 12840] > > mo chen ar Decht*ir* mét rath. > > is mo chen ar Sualtach. > > > --- > > p.413 > > 5. {MS folio 110a} Na bí ic imthecht na hoidche. > > fúairi flichi firdoirche; > > a Ch*u* C*hulaind* cetaib reb > > 12845] > > airis i fus is mo chen. M. > {MS folio 110a 40} Níra chomaill C*u* C*hulaind* trá anro thingell .i. Emain do los*cud* acht tánic ar cúl immach. Maith a Laeg aig brot forin n-ech*raid* dó rún co tech Conaill m*eic* G*leo* G*laiss* i Cual*ngiu* dáig iss *ed* lotar na sluaig & C*on*ch*obor*. Dia ndernta form ar in gilla ni ragmais 12850] {MS folio 110a 45} a hEmain innocht. dered dind ló. Cromm barr cráeb. ísel cithar fidbad. ro laig fíad i fórib. salaig cretta carp*at*. lesc ri fomóir c*u*mscugud. ni tráth imlúate echraide. Níram irgaire ar C*u* {MS folio 110b} C*hulaind*. Nitho ar in gilla. Roga ar da *con*air || lim duit conar fota réid l^ *con*ar fota amréid. In garit amréid ar C*u* C*hulaind*. 12855] Ni fil d'amreid inti ar Laeg acht Garb Glinni R*ige*. Ní fácbaini mo chonair la óenláech ar C*u* C*hulaind*. Luid C*u* C*hulaind* reme i cend séta. Co cuala in feólbéim issin {MS folio 110b 5} glind ba nessam dó .i. i nGlind R*ige* anro thascair reme in Garb do sl*uagaib* Ul*ad*. Luid C*u* C*hulaind* fon feolbéim. Co n-ecmamg 12860] c*o*mlund dó & Garb G*linne* R*ige*. Ro gab cách díb guin & airlech araile dona slegaib slemunchruadib. Facsit la Coin Cul*aind* dond {MS folio 110b 10} imbual*ad* l^ dond imrubad. Lecis a sleig úad & gab*ai*s a láim & dobert crothad cotud f*ur*ri condas tuc á gualaind cona slinnén. Léicis Garb G*linne* R*ige* a iachtad éc*o*mlaind ar aird. I fail nech 12865] beo sund ar Láeg. Am beósa ar C*u* C*hulaind* & domroched mo {MS folio 110b 15} chlaideb. Dobert Laeg dó in claideb. Nochtais C*u* C*hulaind* in Cruadin Catutchend co tuc béim don Garb co topacht in dá cend bátar fora óenméidiu de & dobert athbeim dó ina médi conid i n-oenfecht ráncatar a da gabait chliss for tal*main* & tuc in tress 12870] {MS folio 110b 20} buille dó co nderna dá n-orddain de. Maith ar Láeg cinnas c*o*mlaind. In n-ed bam beó ticfa frim ar C*u* C*hulaind* & dor*igne* in laed. > 1. Garb Glinni > > olc a fúath is a inni .& > > 12875] > > sochaidi dorochair leiss > > nirbo thabarta d'eisleis. > > > --- > > p.414 > > 4. {MS folio 110b} Dorat .l. crecht form chness > > dom leith chle & dom leith dess; > > ni fail díb ar tal*main* tend. > > 12880] > > crecht arna fagbaim fairrend. > 5. {MS folio 110b 25} Ro chomraicsium rad cen fell. > > iar techta dún isin glend; > > ticfa frim céin bam béo. > > nirbo chennais ar cruadgleo. > > 12885] > 6. Atrubart rutt cen fell. > > ria techta duit issin glend; > > is eol dam na mbiad duit de > > dot trut & Garb Glinne. G. > Cuir in da chend a Laeg issin carp*at* & saig brot forin n-echr*aid* 12890] {MS folio 110b 30} & dó romaind co tech Conaill m*eic* G*leo* G*laiss* i Cual*ngiu*. bid fír for Laeg. Tancatar rempu i sligedaig saethair co torachtatar in n-abaind i fail tige Conaill. frisi nn-abar Aband Cholpthai i Cual*ngiu*. Mór ind aband ar C*u* C*hulaind*. Domroched fertas mo {MS folio 110b 35} charp*ait* coro fromur in n-áth riasinn ech*raid*. Atchuala Conbél 12895] cú C*on*aill fúaim ind us*ci* fri formnaib in míled. Oslaicis a ginchráes & atnaig a gloim n-archon for aird. co ndigs*ed* treess dar ginchraes dó. Dobert C*u* C*hulaind* in fertais na gin & a laim & gab*ais* {MS folio 110b 40} a thrommu & no n-imnaisc mo chend feib imnaiscth*er* lathranna staible co nderna briscbrúar dia chnámaib na chroccund & dobert 12900] urchur uad de ó abaind Chol*pthai* i Cual*ngiu* co Belut. conid de atá Belut forsin chloich fora torchair Conbél cú C*on*aill m*eic* G*leo* G*laiss*. {MS folio 110b 45} Dothaet reme co dorus na cathrach. Apair oslucud remut a Laeg & na raid missi and. acht apair gnáthmaccáem do maccáemaib 12905] na hEmna || {MS folio 111a} Dothaet Láeg co dorus na cath*rach*. Oslaicid a dorsaire. Cia condnaig in n-urslucud. maccaem do maccaemnaib na hEmna sund ar Laeg. Ni uasalgen i nEmain intí ná tanic in fleidsea {MS folio 111a 5} cosin trathsa. & naro c*u*mniged im biad l^ im lind. d'oslucud remi 12910] dia tís*ed* sund. Na radid a mogadu. borb & anseirc in m*a*c fil sund. Atberum ar mbre*thir* ar na dor*sairi* in maccaem dia tucsat --- p.415 {MS folio 111a} Ul*aid* i n-áitt oenbaile brón & tár & tarcusul na ticfa co solustráth {MS folio 111a 10} éirge imbárach isin cath*raig* co tuca cách aichni for araile. Rochuala C*u* C*hulaind* in guthsain. Ocus gallán clochi boí forsin 12915] faichthi. A thrian i tal*main* & a da t*r*ían uasa. dofúargaib fria ais & tarlaic a urchur dar fiartharsna ind imdorais coro briss in {MS folio 111a 15} dunad & coro marb .lll. mogad batar ic frithalim na sl*uag* na ranic fer maíti airgni úad innund. Ro nocht a chlaideb & dothaet is tech darna sluag*aib* & a chlaideb frithnocht leis. Cona rathaig fer 12920] dotheing dúaig diarbo chomainm Bricriu m*ac* Carbad Uill di Ul*taib*. & doroni in rand. > 1. {MS folio 111a 20}Cu Ch*ulaind* sund srethaib gal > > a ócu áille Ulad; > > claideb nocht na deiss dendgil. > > 12925] > > ní tráth comóil comérgid. > 2. Arm nocht cip é dombera. > > cuc*u*m im thech trenmeda; > > ní n-ainset ríg mod n-amra. > > ná m*ei*c ríg ná rigdamna. > > 12930] > 3. In láech i fail in t-arm láim. > > atberim tria immarbáig; > > {MS folio 111a 25} ma cach mairer sund co se. > > fort ní chunnig commairge. > 4. {MS folio 111a 5} Dobérsa degbuilli duit. > > 12935] > > a Bricriu báeth briatharguirt; > > raticfa ra mod n-ellaim. > > meni chosce do drochthengaid. > 5. Attúsa ar commairge chrúaid. > > Con na Cerdda asin Chraebruaid; > > 12940] > > ceno radiur rad cen brath. > > nocon águr mo marbad. > 6. {MS folio 111a 30} Is eol dam na mbia duít de. > > a Bricriu ataí for buadre; > > mairfidir sib malle. > > 12945] > > tussu & do chommairge. > > > --- > > p.416 > > 9. {MS folio 111a} Mairg ro raid a brethir móir. > > meni chomalla a chétóir; > > mad dia ndig for culu de. > > atberthar bid genaige. > > 12950] > 10. Éirgid a Ultu ána > > & comaillid for mbága; > > {MS folio 111a 35} tócbaid for clú erctha raind. > > & marbaid Con Culaind. C. > Cia airm i tát francainais mo thige ar Conchob*or*. Senoll Uathad. 12955] Bruchur a Bruachairne. Sescnén m*ac* Forduib Mani Lámgarb. Cia airm i tát mo m*ei*cse ar Fergus. Buinne Find. & Illand {MS folio 111a 40} Ilair cland. Cia airm i tát m*ei*c Uisnig. Noísi & Ánle & Arddán. Maith ar Conall cia airm i tát mo brathirse. comérgid & congnaid fri Coin Cul*aind*. 12960] Atragat na sluaig. Ro baí fe 'nund & fe anall in dúsin. essgal & tessgal. rocloss fúargfothrom na sl*uag* i céin. At*r*aacht Sencha {MS folio 111a 45} iar tain & ro chroth in cráeb sída ósna sl*uagaib* combtar sídaig am*al* betis m*ei*c oenathar & óenmathar. Ra coraigit a scéith fora ndelgnaib. a claidbe fora n-adartaib. & a slega fora n-adlennaib. 12965] {MS folio 111b} Tánic cách na inad óil. || Dobreth C*u* C*hulaind* a chlaideb na fintech. Ro gab flesc findairgit & dobreth béim di i mmulluch Conch*obuir* o bun irlai co clais a chuil. Díambad áil dam ar se is é in claideb dobéraind & ni fail do slogaib ocut lín t'anacail {MS folio 111b 5} m*en*bádat aite & brathair máthar. 12970] Tánic Conall C*ernach* & Fergus. dobrethsat póca do Choin Cul*aind* & ra fucsat leo dind fochlai fennida. Tancas ó Chonch*obur* na díaid co n-airdig meda i llestur argait óengil dó co mbethaid & slánti ónd ríg. Tanic Laeg immach fiadna sl*uagaib* & fuachais dí {MS folio 111b 10} chúalle. & dobreth cend Guill for indara cualle. & da cend Gairb 12975] Glinni Rigi arin cuailli aile. Maith a Laeg ar Conch*obor* cia cend in cend attnech acarb mór út. Cend Guill m*eic* Carb*ada* ar Láeg m*ei*c ríg na Germane tuascertaige in domain. *con*arnaic dó fri Coin Cul*aind* ar Áth Mór i mMaig Mur*themni*. Niba Áth Mór a {MS folio 111b 15} ainm ondiu co bráth ar Ath*ir*ne acht Áth nGuill. Conid de atá 12980] Áth nGuill fri Dún Delga anís. Cit n-é dá chend in da chend út forind oenmuníul ar Conch*obor*. Da cend Gairb G*linne* R*ige* ar --- p.417 {MS folio 111b} Láeg. Atlochur dom chumachtaib ar Conch*obor*. Ro thascair .l. do deriud na sluag ic tiachtain secha. {MS folio 111b 20} Mo chen do thichtu a Ch*u* C*hulaind* ar Conall m*ac* G*leo* G*laiss*. 12985] Ro gelcais do láma isin chathraig i tanacais innocht. Cia holc daróne ar Conch*obor*. Trí choicait mogad bátar ic frithalim na sl*uag* rodos marb d'óenurchur don gallán chloche ambúaruch. Nach baí cú maith latsu ar Laeg. Ní raba i nHer*ind* acht cú na {MS folio 111b 25} cerdda coin bad ferr oldás ar Conall C*ernach*. Fuil culén dó 12990] limsa níba ferr a athair oldás. doberthar duitsiu do inchaib Con C*ulaind*. Doberthar .lll. mogad uaimsi ar Conch*obor* dar cend aigthe Con C*ulaind*. Fessatar co cend trí cóicthiges and i tig Conaill m*eic* G*leo* G*laiss*. Ba hé sescend a n-oigidechta a cetadaig & niba hí ind adaig 12995] dedenach. {MS folio 111b 30} Tan*catar* na sl*uaig* co hEmain asa aithle. And atbert C*u* C*hulaind* fri Laeg. Aig brot fora n-ech*raid* & sneid slaitt forru. & do duit co tech Eogain m*eic* Dur*thacht* co fosud fer Fernmaige. co fargbam in coiced fri bl*iadain* conna faccara nech di choiciud 13000] Ul*ad* ar n-agid fri bl*iadain* airm innar n-imdergad. Maith a m*ei*c {MS folio 111b 35} ar Conch*obor* niba fír anísin. Atetha breth do bél féin duit. Ni géb mo breth féin ar C*u* C*hulaind* acht breth bertait brith*emain* & fil*id* in chuicid. Tucait aes dána Ul*ad* ar leth. & is sí breth rucsat screpul ca*cha* sróna. unga ca*cha* cathri. ech aigenmais cacha g*re*ga. 13005] {MS folio 111b 40} Screpul ca*cha* bóbotha. mucc mucríme ca*ch* treóit. Cumal ca*cha* cathrach. Ro maith C*u* C*hulaind* a dá trían sain dá aiti & dá thigernu & do brath*air* a math*ar*. Dorat a t*r*ían n-aill dar cend a einich do fil*edaib* in chuicid. Combad marthanach in echtrasin dó mar ca*ch* n-echtra dochuaid riam. Ocus in mochergisin mar 13010] ca*ch* mochergi. {MS folio 111b 45} Conid hísin Aided Guill m*eic* C*arbada* & Aided Gairb G*linne* R*ige*., --- p.418 Incipit Scel Mucci M*ei*c Da Thó. --------------------------------- BOí rí amra for Laig*nib* .i. M*a*c Da ,Thó a ainm. Bui cú oca. 13015] {MS folio 112a} No ditned in cu Lagniu uile. Ailbe ainm in chon. || & lán Heriu dia aurdarcus. Tancas o Ail*il*l & o Meidb do chungid in chon. I n-oenuair da*no* tancatar & techta Conch*obuir* m*eic* Nessa do chungid in chon chetna. Ro ferad failte friu uile. & {MS folio 112a 5} ructha chucisium isin mbruidin. Is ísein in tsessed bruiden ro 13020] boí i nHer*ind* in tansin .i. bruden Da Derga i crích Cualand. & b*ruden* Forgaill Manaich. & b*ruden* M*eic* Da Reo i mBrefni. & b*ruden* Da Choca i n-iarth*ur* Mide. & b*ruden* Blai Briuga i nUltaib. Secht ndoruis isin bruidin. & uii. sligeda tréthi. & .uii. tellaige inti. & .uii. core. & dam & tinne in ca*ch* coire. In fer dotheiged 13025] {MS folio 112a 10} iarsin tsligi dobered in n-ael isin coire. & na tabrad don chetgabail iss ed no ithed. Mani thucad ní don chéttadall ni bered a n-aill. Ructha trá na techta na imdai chucisium do airiuc thuile doib riasin feiss. Ro raidset a n-athes Do chungid in chon {MS folio 112a 15} dodechammarni ó Ail*ill* & ó Meidb ar tecta Conn*acht*. & dobertar 13030] tri fichit cét lilgach a chetóir. & carpat & da ech bas ferr la Connachta. & a chommaín i cind bl*iadna* cenmotha sin. Dia chungid da*no* dodechammarni ar tecta Ul*ad* o Chonchob*ur*. & ni messo Conch*obor* do charait. & da*no* do thabairt sét & indile. & doberthar a chomméit {MS folio 112a 20} cétna i cind bl*iadna*. & biaid degcaratrad de. 13035] Ro lá dí i socht mór intí M*a*c Da Thó. Co rrabi tri thráth cen dig cen biad. cen chotlod. acht co immorchor ón taib co araile. Is and ro ráid a ben riss. Is fota in troscud i taí. atá biad lat cenco n-essara. cid no taí. Ni tharat frecra forin mnaí. conid and ro ráid in b*en*. 13040] > 1. {MS folio 112a 25}Tucad turbaid chotulta > > do M*a*c Da Thó co thech; > > ros boí ni no chomairled > > cenco labradar fri nech. > > > --- > > p.419 > > 4. {MS folio 112a} In ben Asoí dosoí uaim fri fraig > > 13045] > > in ferg fene co londgail; > > a ben trebar dosbeir mod > > bith dia ceiliu cen chotlud. > 5. .In fer. Asbert Crimthand Niad Nair. > > ni thardda do rún do mnaib; > > 13050] > > run mna ní maith concelar > > {MS folio 112a 30} maith ar mug ni athenar. > 6. .In ben. Cid fri mnai atberthasu > > mani thesbad ní aire; > > ní ná téit do menmasu > > 13055] > > teiti menma neich aile. > 7. .In fer. Cú Mes Roida m*ei*c Da Thó > > ba holc lathe etha dó; > > dofaeth mór fer find fria rath > > bid lia t*u*rim a chath. > > 13060] > 8. {MS folio 112a 35} Manip do Chonchob*ur* bérthair > > is derb bid mogda in gním; > > nocon faicebat a sluaig > > bas mó do buaib na do thír. > 9. Mad do Ailill era > > 13065] > > leis Falmag darsin túaith; > > dodonbéra m*a*c Matach > > atanebla i luim lúaith. > 10. .In .ben. Tathut airle limsa ris > > ní holc fri íarmairt n-inni; > > 13070] > > {MS folio 112a 40} tabair doibsium dib línaib. > > cumma cia thoetsat immi. > 11. .In fer. In chomairli dob*er*isiu > > is í ním déni cutal; > > Ailbe doroid Dia > > 13075] > > nicon fes cia o tucad. T. > --- p.420 {MS folio 112a} Iar sin at*r*aacht suas & no mbertaigedar. Bad maith dún tra ol se & dona haigedaib dodnancatar. Anaitside leis trí laa & trí {MS folio 112a 45} aidche. & hairmtgr chuci fo leith techta Connacht. Ro bása tra ar se i n-imsnim mor & cuntabairt móir coro glé dam .i. doratusa 13080] in coin do Ail*ill* & do Meidb. & tecat ar cend in chon co sochraid & ros bia lind & biad. & bertait in coin. & is fo chen dóib. Buidig {MS folio 112b} techta || Connacht dond athesc. Luid iar sin co tec*h*taib Ul*ad*. Doratusa trá ar se asmo chuntabairt in coin do Chonch*obur*. & bid uallach tiastar ara chend .i. formna mathe Ul*ad*. Bertait 13085] ascada & ros bia failte. Budig techta Ul*ad*. {MS folio 112b 5} I n-oenló im ro dalaitseom et*er* anair & aniar. Niro follaiged leosom da*no* táncatar da coiced Her*end* i n-oenló co mbátar i ndorus bruidni M*ei*c Da Thó. Ticseom féin immach & dogní failte friu. Nirobar fachlisem a ócu. ar apaide is mo chen duib. Tait 13090] {MS folio 112b 10} issin les. Lotar iarum uili isin mbruidin. Leth in tigi da*no* la Conn*achta* & in leth aile la Ulto. Nirbo bec da*no* in tech. secht ndoruiss ind. & l. imdad et*er* ce*ch* da dorus. Niptar aigthe carat im fleid im bátar isin taig. Sochaide díb ro fuachtnaig fri araile. {MS folio 112b 15} Tri chét bl*iadan* ria ngein Chr*ist* ro boí in cocad et*u*rru. Marbthair 13095] dóib da*no* in mucc M*ei*c Da Thó. Tri fichit gamnach coa biathadsaide co cend .uii. mbl*iadan*. Tri neim im no bíata coro lathea ár fer nHer*end* impi. Tucad dóib i.arum in mucc. & .xl^. dam dia tarsnu cenmotha in biad archena. M*a*c Da Tho fessin icond ferdaigsecht. Mo chen 13100] {MS folio 112b 20} duib ar se ni dabar samail *rissin* ataat aige & mucca la Laigniu. A testa desin mairfider dúib imbarach. Is maith in mucc ar Conch*obor*. Is maith im ar Ail*il*l. Cinnas rainnfither in mucc a Chonch*obuir* ar Ail*il*l. Cinnas ar Bricriu m*a*c Carb*ada* anúasane. {MS folio 112b 25} bale i taat láith gaile fer nHer*end* acht a rraind ar galaib & ar 13105] chomramaib & dorat cách dib buille dar sróin a cheile riam. Dentar ar Ail*il*l. Is cóir ar Conch*obor*. Atát gillai dún is taig ro imthigitar in cocrích. Ricfait*er* a les do gillai innocht a Chonch*obuir* ar Senlaech Arad {MS folio 112b 30} a lLuachraib Conalad aniar. Ba menic ag méth díb d'facbail 13110] ac*u*msa & rota Luachra Dedad fó tóin. Ba méthiu a n-ag foracbaisiu ocainni .i. do brathair fadéin .i. Cruachniu m*ac* Rúadluim a Cruachnaib Conalad. Nirbo ferrsaide ar Lug*aid* m*a*c Con ruí {MS folio 112b 35} andás in Loth Mor m*ac* Fergusa m*ei*c Leti foracbad la Echbél m*ac* --- p.421 {MS folio 112b} Dedad i Temair Lochra. Cinnas fir lib ol Celtchair m*ac* Uth*echair* 13115] Conganchness m*a*c Dedad do marb*ad* damsa & a chend do béim de. Immotarla trá dóib fo deóid. co tarat in t-oinfer for firu Her*end* {MS folio 112b 40} .i. Cet m*a*c Mat*ach*. Dofúargaibside im fair a gasced uas gaiscedaib in tsluaig. & ro gab scín inna laim & dessid ocon muicc. Fagabar tra ar se do feraib Her*end* tairismi comrama frimsa l^ lécud na 13120] mmucci do raind dam. Roslá i socht na hUlto. Atchi a Loegaire {MS folio 112b 45} or Conch*obor*. Niba fír ar Loeg*aire* Cet do raind na mucce arar mbelaibni. An bic a Loegaire corot acilliur ar Cet. Is bés dúibsi {MS folio 113a} infar nUltaib ar Cet. ce*ch* m*a*c gaibes gaisced acaib || is cucainni cend a baire. Dochuadaisiu da*no* isin cocrích. immatarraid dún 13125] inti. foracbais in roth & in carpat & na heocho. Atrullais fein & gai triut. Nis toirchi in muicc fon innasin. Dessids*id*e da*no*. {MS folio 113a 5} Niba fír or laech find mór dodechaid assind imdai Cet do raind na mucci arar mbélaibni. Coich and so or Cet. Is ferr do laech andaisiu or cach. Oengus m*a*c Lama Gabaid sin do Ultaib. Cid 13130] dia ta Lam Gabuid for th' athairsiu or Cet. Cid ám. Rofetarsa {MS folio 113a 10} or Cet. Dochuadusa sair fecht and. Eigther immum. doroich cách. Doroich da*no* Lám. Tarlaic urchor do gai mór damsa. Dosléicimse da*no* dosom in ngai cetna co mben a laini de co mbui for lár. Cid dobérad a m*a*c do chomram frimsa. Téit Oengus 13135] ina suide. In comram do thairisem beus or Cet l^ in mucc do raind damsa. {MS folio 113a 15} Niba fír a rraind duitsiu chetumus ar laech find mór de Ultaib. Cia and so or Cet. Eogan m*ac* Durthacht sin ar cách .i. rí Fernmaigi. Atchonnarcsa riam or Cet. Cia airm indom facca ar Eogan. I 13140] ndorus do thaige oc tabairt tana bó uait. Ro héged immumsa {MS folio 113a 20} isin tír. Tanacaisiu fon égim. Ro thelgs gai formsa co rraba asmo scíath. Dollecimse duitsiu in ngai cetna. co lluid tret chend. & co mbert do súil asdo chind. Atotchiat fir Her*end* co n-óensúil. Messe tall in tsúil aile asdo chind. Dessid*sid*e da*no*. 13145] {MS folio 113a 25} Frithalid da*no* a Ulto. in comram beus ar Cet. Nis raindfe innossa ar Munremor m*a*c Gergind. Inn é seo Munremur ar Cet. Is me ro glan mo gó fo deoid a Munremur or Cet. Ní fuilet trí thráth and o thucusa tri laíchcind uait im chend do chétm*ei*c ast ferund. Dessids*id*e da*no*. 13150] {MS folio 113a 30} In comram beus or Cet. Rot bia són ar Mend m*ac* Salcholcan. Cia so or Cet. M*en*d or cách. Cid ane or Cet. m*a*c na mbachlach cusna lesanmannaib do chomram chucum. Ar ba úaimse fúair th' athair in t-ainmsin .i. Messe ra ben a sail de do chlaidiub conna --- p.422 {MS folio 113a} ruc acht oenchoss úaim. Cid dobérad m*a*c ind oenchoisseda 13155] {MS folio 113a 35} chucum. Dessids*id*e da*no*. In comram beus or Cet. Rot bia or laech líath mór forgránna do Ultaib. Cia so or Cet. Celtchair m*a*c Cuth*echair* sin or cách. An bic a Chel*tchair* or Cet manip dom thuarcain fo chetóir. Ro {MS folio 113a 40} tanacsa a Chel*tchair* co dorus do thigi. Fo heged immum. Tánic 13160] cách. Tanacaisiu da*no*. Dotluid i mbernai armo chindsa. doreilgis gae damsa. Ro thelgiusa gai n-aill chucutsu. co ndechaid triat liasait. & tria uacht*ur* do m*a*craille. Ataí *co* ngalur fúail {MS folio 113a 45} ond úairsin. noco rucad m*a*c l^ ingen duit ond uairsin. Cid dotbérad chuc*u*msa. Dessids*id*e da*no* 13165] In comram beus or Cet. Rot bia son or Cuscraid M*en*d Macha m*ac* Conch*obuir*. Cuich seo ar Cet. Cuscraid or cách. Is adbar {MS folio 113b} ríg || ar deilb. ni buide frit or in gilla. Maith or Cet. Cucainn cetna thanacais do chétgasciud a gillai. immatarraid dún issin chocrich. foracbais trian do munt*ir*e. & is aml*aid* dochuadais & 13170] {MS folio 113b 5} gai triat bragit. conna hetai focul fort chend i córai ar ro loitt in gai féthi do braget. Conid Cúscraid M*end* atotchomnaic ond uairsin. Dorat tra fon n-innasin ail forsin cóiced uile. In tan dí ro mbertaigestar ocon muicc & scían inna láim. co n-accatar Conall Cernach is tech. Is and tarblaing for lár in taige. 13175] {MS folio 113b 10} Ferait Ul*aid* im failte móir fri Conall. Is and rola Conchob*or* in cennide dia chind & rod mbertaigedar. Is maith lind ar cuit do thairiuc ar Conall. Cia rannas dúib. Ro ddét dond fir nod ranna ar Conch*obor* .i. Cet m*a*c Matach. In fir a Chit ar Conall tusso do raind na mmuicce. Is and asbert Cet. 13180] > 1. {MS folio 113b 15} .R. Fo chen Conall. > > cride licce. > > londbruth loga. > > luchair ega. > > gus fland ferge. > > 13185] > > fo chích curad. > > crechtaig cathbúadaig > > ad comsa m*a*c Findchoeme frim. > conid and atb*ert* Conall. --- p.423 > 1. {MS folio 113b} .R. Fo chen Cet > > 13190] > > Cet m*a*c Matach. > > magen curad > > cride n-ega. > > eithre n-ela. > > eirr trén. Tressa > > 13195] > > trethan ágach > > {MS folio 113b 20} caín tarb tnúthach > > Cet m*a*c Magach. > Bid m*en*d inar n-imchomrucni ón ar Conall & bid m*en*d inar n-imscarad. bid airscela la fer mbrot. bid fiadnaisi la fer manath. 13200] adcichset airg loman londgliaid fer dar fer is taig seo innocht. {MS folio 113b 25} Eirg ón muicc dí or Conall. Cid da*no* dot béradsu chucci ar Cett. Is fir or Conall do chungid chomraime chucumsa. Dobér oenchomram duit a Cheit ar Conall. Tongu na tongat mo thuath ora gabus gai im láim na*ch* menic ro bá cen chend Connachtaig fóm 13205] chind oc cotlud. & cen guin duine cech oenlá & cech oenaidchi.{MS folio 113b 30} Is fir or Cet at ferr do láech andósa. Mad Anluan no beth is taig doberad comram ar araile duit. Is anim dún na fil is taig. Atá im ar Conall ic tabairt chind Ánlúain assa chriss & nos leice do Chet ara bruinni co rroimid a loim fola fora beolu. Ro gabside 13210] {MS folio 113b 35} im ón muic. & dessid Conall aicce. Tecat don chomram a fechtsa ar Conall. Ni fríth ón la Connachta laech a thairismi. Doratad im damdabach dona boccótib immi imm chuairt ar ro boí drochcostud is taig do chloendiburgun la drochdui*n*i. Luid iarum Conall do raind na mmucci & gebid 13215] {MS folio 113b 40} da*no* cend in tarra ina beolo co rránic dó raind na mmucci. ra suig in tairr .i. aere ind nónbair conna fargaib ní de. Ni tharat im do Chonnac*htaib* acht a da cois na mmucci fo brágit. Ba bec da*no* la Connac*hta* a cuit. Atragatsaide. Atragat da*no* Ulaid co rriacht cách araile. Ro boí trá builli dar ó i suidiu. 13220] {MS folio 113b 45} comba comard ra sliss in taige in carnail ro baí for lar in taigi. *co m*batar na srotha don chrú forsna dorsi. Maidit*h* da*no* na sluaig forna dorsi co rralsat grith mór co suifed fuil mol for lár {MS folio 114a} ind liss .i. cach oc truastad || a cheile. Is and gabais Fergus dóib dair mór ro boí for lár ind liss assa fremaib. Maidit immach 13225] da*no* asind liss. Doberar in cath i ndorus ind liss. --- p.424 {MS folio 114a} Is and luid m*a*c Da Thó immach & in cú inna láim coro leiced {MS folio 114a 5} et*ur*ro. dús cia díb no thogad .i. rús con. Doraíga in cú Ulto. & ro leci for ár Connacht ar ro mebaid for Connachta. Asberatsom iss i mmaigib Ailbe ro gab in cú fertais in charpait fo Ail*il*l & fo 13230] Meidb. Is and donáraill Fer Loga ara Ail*el*la & Medba .i. co rrala {MS folio 114a 10} a cholaind for leth. & coro an a chend i fertais in charp*ait*. Atberat da*no* is de atá Mag Ailbe .i. Ailbe ainm in chon. Dolluid a mmaidm andes for Beluch Mugna se*ch* Roírind. for Áth Midbine i mMastin sech Druim Criaig fris rat*er* Cell Dara 13235] {MS folio 114a 15} indiu. sech Ráith Imgain. i Fid nGaible. do Áth M*a*c Lugnai. sech Druim Da Maige. for Drochet Cairp*ri*. oc Áth Chind Chon i mBiliu. is and ro lá cend in chon asin charput. Ic techt iar fraechrud Mide síar. is and donarlaic Fer Loga isin fraech .i. ara Ail*el*la. & ro ling isin carput iar cúl C*on*ch*obuir* corra gaib a chend dar aiss.13240 {MS folio 114a 20} Beir buide n-anacuil a Chonch*obuir* ar se. T'ógríar ar Conch*obor*. Niba mór ar Fer Loga .i. mo breith latt do Emain Macha. & mná oentama Ul*ad* & a n-ingena m*a*cdacht do gab*ail* cepoce ce*cha* nón a immum. co n-erbrat Fer Loga mo lennansa. Ba écen ón ar ní {MS folio 114a 25} laimtis chena la Conch*obor*. & ra leiced Fer Loga dar Áth Luain 13245] síar dia bl*iadna* & dá gab*air* Chonch*obuir* leis co n-allaib óir friu. Conid desin ro cet. > 1. A gillu Conn*acht* nad liu > > far trommacht ic rada gó; > > gilla lasma bec far cuit > > 13250] > > forfodail muicc M*ei*c Da Thó > 2. Na tri coicait coica fer. > > dó dollótar almaib tor; > > {MS folio 114a 30} comrac úalle im Albe sin > > bec in cin tria changin chon > > 13255] > 3. Conch*obor* buadach ro thelt. > > Ail*il*l sluagach & Cet. > > Bodb iar n-araib fora slicht > > Cú Ch*ulaind* ní damair cert. > 4. Congal Aidni and anair. > > 13260] > > Fiamuin Dúin Binne don muir; > > ro ches tairmthechta iar sin. > > Eogan m*a*c Dairthechta duib. > > > --- > > p.425 > > 7. {MS folio 114a} Tri m*ei*c Nerai ar lín lerg. > > {MS folio 114a 35} tri m*ei*c Uislend cobra ngarg; > > 13265] > > Senlaech Arad nadbo borb > > a Cruachnaib Con Alad ard. > 8. Dubthach Emna ard a bríg. > > Baithén Berba breithir bláith. > > Illand irdairc ilair glond. > > 13270] > > Munremur lond Locha Sáil. > 9. Conall Cernach cruaid a gal > > Marcan Sinna setrod son; > > {MS folio 114a 40} Celtchair Ulad fer dar fer > > Lug*aid* Muman m*a*c Tri Con. > > 13275] > 10. Fethis Fergus Ailbe n-oll > > crothais dóib dairbre ndall; > > gabais fianbrat dar sciath scenb > > brónderg toidlech dar fer fland. > 11. Ceth*er*n m*a*c Fintain ro bíth. > > 13280] > > uathad a llín forsind áth. > > {MS folio 114a 45} Fir ól nEcmacht ermaig sluaig > > nis relic uad ri se thráth. > 12. Feidlimid co n-ilur thor > > Loeg*aire* Buadach sair. > > 13285] > > ba leth ndograi immon coin > > Conaeth m*a*c Mornai nach mair. > 13. Mora airig aidbli band > > crodai curaid cumtaig dind; > > mora fina fortbi chland > > 13290] > > móra gialla móra gill. A. || > --- p.426 Incipit Talland Etair --------------------- {MS folio 114b} BAÍ fer amnas étrocar i nHer*ind* .i. Aith*ir*ne Ailg*esach* de Ultaib. Fer ro chunnig a oensúil ón chaech. & no guided in mnai oc lamnad. Is de boi dos*o*m dia lluid for cúaird a 13295] {MS folio 114b 5} comairli Chonchob*uir*. Is *ed* luide i tosuch chetumus tuathbel Her*end* co rrala cuairt Connacht. Is *ed* luide iar*u*m co rríg medóin Her*end* et*er*na da Ath Chliath .i. co Ech*aid* m*ac* Luctai co rríg descirt *Con*nacht. Luidside dia idnacul ind Athirni co firu Muman dar Sinaind fades. Conna ruca ar ndimda a Ath*ir*ni or Eoch*aid*. 13300] {MS folio 114b 10} ma tá ocaiind do sétaib l^ maínib ní bas áil duit co rruca. Atá im or Ath*iune* ind oensúil út fil it chind do brith damamsa im durn. Níba éra im or Eoch*aid* rot bia. Is and dorat in rí a mér fo súil {MS folio 114b 15} co tall assa chind & co tarat i ndorn Aitherne. Geib mo láim a gillai or in rí dochum ind us*ci* do nigi mo agthi. Dális iarum tri 13305] tonna dond us*ciu* imma agid. In tallad in tsúil asmo chind a gillai or in rí. All amae or in gilla. is d*er*g in derc dot fuil. Bid ed a {MS folio 114b 20} ainm co bráth or in rí .i. Dergderc. Lasin féli da*no* daroni in rí .i. a oensúil do thabairt do chind a enig. Firt feli da*no* dorat Dia dá súil dósom. Is desin ro cet. 13310] > 1. Suil ind ríg ramot clothach > > do Athirne ba brig brethach; > > sella sillit an tuaraid > > ercsait cend uallaig nEchach. > 2. {MS folio 114b 25} Et*er* Athirne n-irach > > 13315] > > is Echaig mbald*er*g mbuadach > > doringne Dia dúlech > > im chloichmod súlech sluagach. S. > Iss *ed* dolluid Ath*irne* iar suide co rrig Muman .i. co Tigerna Tetbuillech. Nira gaib da*no* ní dia inchaibs*id*e acht ind rígan 13320] {MS folio 114b 30} do feis leis ind aidchisin. nó einech fer Muman do brith co bráth. Ocus ind aidchisin ro assaíted in ben is í ad aig ra foí la Ath*irne* do aenig a fir arna ructha a enech. --- p.427 {MS folio 114b} Iss *ed* luide Ath*ir*ne iar sin co lLaigniu co mboí i nArd Brestine {MS folio 114b 35} i ndesciurt Maige Fea. & tancatar descert Lagen ina agid do 13325] tharcsin sét & maíne dó arna digsed issin tír. dáig na facbad ailche. Ar ní bítis a maíne nach neich fora tabrad ammus mani thabairthe dó. Ni faicfed da*no* athgabáil túath l^ chen*e*l lasa mairfide som. {MS folio 114b 40} Co tabrad in fer a mnai dó. no co tabrad a oínsúil asa chind. no co tabrad a saint do sétaib & maínib. Is ed im tucsom inna m*en*main 13330] ailchi móra d'acbáil for Laig*nib* coro marbtais Lagin é co mbetis {MS folio 114b 45} Ulaid do g*ré*s oca dígail for Laigniu. Is and trá gabais áilgis do desciurt Lagen i mBrestine .i. nad facca do sétaib l^ maínib ní no gabad uadib. acht ail brethri do facbáil forro co bráth conna {MS folio 115a} t*ur*gebtais a n-aigthe || la Goedelu. mani thucdais dós*o*m in sét 13335] as dech boí is tulaig & nad fit*ir* nech is tilaig cia sét so l^ cia bale i rrabe. Ba g*re*ss & ba imdergad mór don tslúag anísin. & ro guidetar {MS folio 115a 5} uile Tigerna na ndúl co tardad fortacht dóib im dingbáil díb na g*re*ssi rolad forro. Baí tra marcach ic airimrim a eich is tilaig. 13340] doscuiched dochum na hairechta. no linged uadib. Fecht and dí oc soud ind eich dar colptha. Docuridar in t-ech fót mór da díb croib. Niro airig duine isind airiucht coni tarla i n-ucht ind ríg {MS folio 115a 10} .i. Fergusa Fairge. Co n-accais*id*e a ndelg i n-agid ind fóit dond leith on talmain. i rrabatar cethri fichit unga do dergór. Cid fil 13345] im uchtsa or in rí a Ath*ir*ni. Is and asbert Ath*ir*ni. > 1. Delg fil i nArd Brestini > > do chruib eich doridnacht. > > taris rucad mór imbreth cert > > {MS folio 115a 15} i mbrutt Mani m*eic* Durthacht. > > 13350] > Is é in delgsin rop áil damsa or Ath*irne* .i. brathair m'atharsa fodracaib & dorat i tal*main* iar maidm áir chatha for Ulto .i. cath Brestini. Is and sin doratad dó in delg. Ocus luid iar sin co Mes Gegra .i. rí Lagen. Brathair dó Mes Roídia .i. dá m*a*c Datho {MS folio 115a 20} in sin. buidir amlabair a mmathair & a n-athair. Feraid Mess 13355] Gegra falti móir fri Ath*irne*. Is maith limsa trá or Ath*irne* acht co rraib im farrad co mmatin. Cid ara tibrind mo mnaí duit ar in rí. Dot inchaib ol Ath*irne*. Naconom marbasa corop ail {MS folio 115a 25} do Laignib co bráth. & conna hanat Ulaid com digailse forro co bráth. Mad ar Ultaib nocot biadso falti limsa a Ath*irni*. Rot 13360] bia in ben im dom inchaibse. Ni fail im la Ulto oenfer nos berad --- p.428 {MS folio 115a} acht manis tabraind duitsiu dom inchaib. Is fír ol Ath*irne*. Ni anubsa trá ditso co rruca oenfer d'Ultaib do chend & do mnai. {MS folio 115a 30} Ni gébthar inniut or in rí. Rot bia falti. Foid in ben leis .i. Buan ben Mess Gegra. Ocus anaid Ath*irne* for cúaird Lagen co 13365] cend mbl*iadna* co tuc tri coicdu rigan do mnaib flatha & dagdoine Lagen dia mbreith dia thír leis. {MS folio 115a 35} Maith tra a gillai ol Ath*irne* fria gilla airg damsa co Ulto co tisat imm agid. Is dochu biaid imrádud la Laigniu formsa immon mbraitse acht co nnechur dia n-inchaib. 13370] Dollotar dí Lagin do chelebrad do Ath*irniu* co mbatar oc Telchuine fri Ath Cliath atúaid. Celebraid dóib iarum inti Ath*irne* & ni {MS folio 115a 40} fargaib bennachtain. & ni thuc a n-aill. Ba olc im la Lagnib a mnaa do brith uadib i mbrait do Ultaib. O thanic do ainiuch Lagen inti Ath*irne* lotar Lagin do iarmoracht a mbraiti. 13375] Doroachtatar Ul*aid* da*no* i n-iarmóracht Ath*irni*. Dollotars*id*e dia {MS folio 115a 45} thessaircainseom. Fechair cath immi fo chétoir. Maidid for Ulto. co ndechatar la muir sair co rragbad Etar forru. Noí trath dóib i nEt*ur* cen dig cen biad. acht meni esbetar sál in mara. l^ mani dotar in n-uir. Secht cét bó im la Ath*irne* for lár in dúni || 13380] {MS folio 115b} & ni rabi la Ulto m*a*c na fer no blaissed a loimm acht no leicthe fon aill a mblegon. arna taiscelad nech dib et*ir* a biadsom do blassacht. & dobertis cuci ind fir athgoeti & ní leiced banne ina. {MS folio 115b 5} cend co n-aplaitis a n-oínur do chrógalar. & teigtis niathe Ulad cuce i n-impide im dig do Chonchob*ur* & nocon éta úad. Conid 13385] ed no furad Chonch*obor* a ndobered ind ingen fora mmuin otá Emuin Macha im thráth nóna béus .i. Leborcham is sí dobered. Mug & c*u*mal ro batar i tig Conch*obuir* is í gein rucad et*ur*ru .i. {MS folio 115b 10} ind ingen Leborcham. Ba dochraid da*no* a delb na ingine .i. a da traigid & a da glún inna diaid. a da escait & a dá sáil rempe. 13390] Is í toichled Her*ind* i n-oenló. Cech m do maith & do saich dognithea i nHer*ind* adfeided do Chonch*obur* isin Chroibrúaid deod lai. T*ur*tíne tri fichet mbargen ara cind i cind tened. {MS folio 115b 15} cenmotha a cuit lasin slúag. Is í tra no bered a chuit do Chonch*obur* ara mmuin otá Emuin co Ét*ar*. 13395] No bíd tra ind imguin et*er* lá & aidchi immon dún. Atberat Lagin is síat ro chlaidsetar Dún Etair. Atá B*er*n Chon Cul*aind* and cen iadad. No bíd cách ica g*re*ssacht imma immi. Nithó ar se cúal gai immusniada lemsa. No bíd da*no* Conch*obor* oc {MS folio 115b 20} airbriathrad C*on* Cul*aind* conna rucad a burach immach et*ir* .i. 13400] co tairsed tóchostul Ulad. ar dochoid Leborcham do thochostul Ul*ad*. co tístais i curchaib l^ co tistais ar tír dia cobair. --- p.429 {MS folio 115b} Doratad im Mess Dead m*ac* Amargin dalta do Choin Cul*aind* m*a*c secht mbl*iadan* ar cléith ar dorus in dúne. & nonbur ce*cha* {MS folio 115b 25} uaire isind ló do marb*ad* dó. & geill Ul*ad* do thabairt immach 13405] ce*ch* lá do Lag*nib* fó thrí. & a mbreith innund do Mes Dead fo thrí ar galaib. Combad airsein no imberthea écomlund i tosaig i nHer*ind*. Iss *ed* trá asberatsom in tan rod ngabsat Ul*aid* i tir {MS folio 115b 30} issind Et*ur* anair. Is and dochotar tri chét laech cosin m*a*c forsin chléith dia marb*ad*. Dorat a búriud ass iarum oc beim a chind 13410] de. Co cuala Cu Ch*ulaind*. Is nem maidesl^ is muir thráges l^ talam conscara l^ búriud mo daltaise oc imb*ir*t ecomluind fair. La sodain focheird Cu Ch*ulaind* bedg immach. Roínti in sluag ina diaid. {MS folio 115b 35} Fechair cath and fo chetóir. Trom im in g*re*ss ro lasat. Cróda ind imthócbail amnas a mbúrach ro fersat na curaid & na láith 13415] gaile. Ro congaibthe trá na da urgail ó theirt co nónai. Maidid iar*u*m for Lag*nib* co turgabsat múr derg fri Ulto. ar ba geis do {MS folio 115b 40} Ul*taib* dul dar múr nderg. Ba fe ille f ba fe innund im in comrac. Dorochratar sochaide mór and do Ultaib i frecur in chatha. Dorochair and chetumus Mess Dead m*ac* Amargin. & Bríannán 13420] Brethach. & Condla. & Beothach & Conaed m*ac* Mornai & sochaide archena. {MS folio 115b 45} Is and sin tra luid Leborcham fothuaid riasin sluag co celmuiniu do mnaib Ul*ad* ar ro batarside i ngúais & gábud & i toirsi móir ond uair ro gabad Et*ur* forsna feraib .i. Mugain Aittenchaith*rech* ben 13425] {MS folio 116a} Chonch*obuir* m*eic* Nesa andtuaid. Feidelm Noichruth*ach* || da*no* ingen Chonch*obuir* .i. noí crotha furri & ba hailliu ca*ch* cruth araile. Feidelm Foltchaín and da*no* ben Loegaire Buada ig. Findbec ingen Ech*ach* ben Cheth*ir*n m*eic* Fintain. Brig Brethach ben Cheltch*air*. Findnige ingen Ech*ach* ben Eogain m*eic* Dur*thacht*. 13430] {MS folio 116a 5} Findch aem ingen Chath*bada* ben Amairgin Iarngiunnaig. Derb Forgaill ben Lug*dach* Riab nDerg. Emer Foltchain ingen Forgaill Man*aig*. ben *Con* Cul*aind* m*eic* Sual*taim*. Lendabair ingen Eogain m*eic* Dur*thacht* ben Chonaill m*eic* Amairgin. Niab ingen Chel*tchair* m*eic* Uth*idir* ben Chorm*aic* Con Lon*ges* m*eic* 13435] Conch*obuir*. Mó t *ur*im andro batar do degmnaib and chena. {MS folio 116a 10} Mugain tra ro boí oca hacallaimsi na Leborchaimmi. Conid and atbertsi M*ugain*. A ingen a luath a Lebarcham cia Ulto ána acca. A bé find forusta atchonnarcsa caimchele sliasta i sni m sruthfola. Fua 13440] mbui beo cathmil Conch*obor*. Atchonnarc and Coin Cul*aind* --- p.430 {MS folio 116a} certlain o chúl co ulaig {MS folio 116a 15} cnedmar fadessin essi derga dia luid. Atcon*narc* Loegaire lon- Buad*ach* fria thair culpait tolla imma thoíbu. tlacht a da b*er*gin buada bebárnatar. Atcon*narc* and Brianan bretsatar fir frisa 13445] comarnaic carn. Atcon*narc* and Gabliol lesciol lemnech lug. {MS folio 116a 20} Atcon*narc* and Conla Cáem toib selgatar fri lathraige lár. Atcon*narc* and Furbaide Fer Bend for daid ben doensus dergsus asa beirn buí. Atcon*narc* and Eogan Eo dia d*er*gdeiss. assa dí láim dobebarnatar fuili folcmara fair. Atcon*narc* and Dubthach 13450] di dóit lugdaig leosait dessa dlungsius. Atcon*narc* and Lug*aid* {MS folio 116a 25} lín a m*a*c mbrogsus in n-ind fri durach nderg. Atcon*narc* and Amairgin artruad ro lassair assa chuthchath cath. Atcon*narc* and Ferghna fer brígach fer cetaro raid ria ca*ch* coraid foa dib sebtaib selsus. Atcon*narc* and Auchride augestar fri slúag sainsóis fria 13455] {MS folio 116a 30} n-indeg firu foi fó. Atcon*narc* and Beothaig beogestar dara óir srethius. fuli foa ún a selad fri slas. Atcon*narc* in tudbigid troethas rigrátha Rochad rúadbullech m*ac* find Fatheman fri sellad slúag. Atcon*narc* and in suid sulbair soacallma rosiacht a ardinsci ardrígda úad ro sáraigsetar fir Fercherdne file ind ríg. Atcon*narc* and 13460] {MS folio 116a 35} Fiachraig n-ail ail ce*ch* ecló saír clóó. Atcon*narc* and Conaed cetguinech cetaro ráid ecrata garg. a róe rith ro bith m*ac* Mornai moid no da thoib tuill túaim i timargar ith. Atcon*narc* and Corp*re* cend fir fris tnuid fris brunniu ben. Atconn*arc* and na riglasra {MS folio 116a 40} lassait am*al* oínaíbill. garg a ngascid gním gaile glaine. & Gormainech13465 Mane Milscothach & Ailil scel & Toscel Dures & Ret & Bricriu bertsait mórgnimu noí m*ei*c Carbada uill. Atcon*narc* and Conall Cer*nach* co coscraib co fodbaib co finnib co n-étib co n-ócaib ro ráith bríga in cathmil*ed* cathbúadach cathchoscrach Conall cáem Cernach. {MS folio 116a 45} Atcon*narc* and Úara*tha*ch Cethern claidebrúad conmeil morgala. 13470] asa Eolairg ard. Atcon*narc* and fofuaratar Ulaid nírro selgatar am*al* liges milchobur mil millsiund sastund sál mara móir tethragtar {MS folio 116b} cu tig. Atcon*narc* and do fuargaib || ur immon sínsetar fir. --- p.431 {MS folio 116b} immo tarlaicthe c*r*anna imma cloiset gai. sciathgal scíath i cath. i cathbuadaig Ul*aid* iar n-araib ecrat iar fortbiu buiden iar slige air. 13475] {MS folio 116b 5} Dofairchelsa giall ce*ch* coicid de choicedaib Her*end* acht coiced Galion dofil ticfat tadbat fibait i nEmam dadaig. Ulaid ollchathaig frithalid na firu dosfil far ndochum acht ce*ch*a torchair díb iss ed celmaini in sein ruc Leborcham do mnaib Ulad. {MS folio 116b 10} Luid Conall Cer*nach* a oenur i n-iarmoracht Lagen do dígail a 13480] brathar dorochratar sin chath .i. Mes Dead. & Loegaire. Iss *ed* luide for Áth Clíath sech Dr*u*mmainech for Uib Gabla. i Forcarthain. sech Uachtur Aird. sech Nás. do Chloínud. O ráncatar dí Lagin a tír luid cách úadib dia bailiu. Anais im {MS folio 116b 15} Mess Gegra for Cassán Chloínta a oínur. & a ara dar éssi in tslúaig. 13485] Contuiliubsa colléic ar in t-ara fri Mess Gegra. & contolasu iarum. Maith lim ar in rí. A mbuí Mess Gegra oc descin ind usci co n-acca in cnoi ar fut na haband chuce. Ba meti cend fir in chnú. Luid sís fadessin conos tuc cuce & ros teind cona scín. & foracaib {MS folio 116b 20} leth ind eitne don gillu. Co n-faccaiseom in ngilla dofurcbad ón 13490] tal*main* triana chotlud. & ro dúsig in gilla iar sin assa chotlud. Cid taí a gillai ol in rí. Drochaslingi atchonnarc ar in gilla. Gaib na eochu a gillai ol in rí. Ro gab in gilla na eochu. In chnú {MS folio 116b 25} dódais ar in gilla. iss *ed* or in rí. In farcbais a lleth damsa or in gilla. Minigid lim chetus or in rí. In fer doid in mbec sechomsa 13495] ar in gilla no issad a mmór. Ro boí a lám in ríg fria agid ind ríg co lleith ind eitni. Donaidlend in gilla co claidiub co tall a {MS folio 116b 30} láim de. Olc sin a gillai ol in rí. Oslaic mo dorn atá leth ind eitni and. Am*al* atchonnairc in gilla anísin imsoí in claideb friss fessin co ndechaid triana druim síar. Fe amae a gill*ai* or in rí. 13500] Indlid fessin inti Mess Fegra a charput & dobeir a laim ind ara {MS folio 116b 35} belaib. In tan dí luid assinn áth síar. Is and doriacht Conall issin áth anair. Amlaid sin a Mess Gegra ar Conall. Ató sund ar Mess Gegra. C*ei*s*t* iarum ar Conall. Cid ail and ar Mess G*egra* acht intí dia ndligi fiachu saig fair ca*ch* cumung rot bé. Atát 13505] mo brathir latsu ar Conall. Ni 'm chriss atát ar Mess G*egra*. Bid {MS folio 116b 40} anim ón ar Conall. Ni fír ngascid ar Mes G*egra*. comrac frimsa co n-oenláim. Is fair bias ar Conall. cumrigfithir mo lám dom thaíbse ar Conall. Co bo thrí ro cumriged lám Chonaill Cher*naig* dia thoíb. Ro thuairc cach a chéile combó derg ind aband díb. Fortressiu 13510] iarum a chluchi in Chonaill. Maith trá a Chonaill ar Mes G*egra*. --- p.432 {MS folio 116b} Rofetarsa ni ragasu co rruca mo chendsa lett. & tabair mo chend {MS folio 116b 45} fort chend & m'orddan for th'orddan. Benaid Conall a chend de ic Cassán Chloínta. & berid Conall in cend co tarat forin liic ar {MS folio 117a} bruac*h* átha. || dolluid banna a mmediu in chind co ndechaid I 13515] cend in chorthi co lluid trit co tal*main*. Dobert da*no* a chend f*or*sa corthe. & adnaic a cend in corthe co tal*main* co tarla fora beolu docum na haband. Conall Cloen a ainmseom co sain. ar {MS folio 117a 5} ro batar tri ainmi la Ulto .i. Conall Clóen, & Cu Ch*ulaind* Goll. & Cuscraid M*en*d. Ro randsat mna Ul*ad* i trí iat. Ro char ca*ch* a 13520] fer don triursin. A trian ro charsa Coin Cul*aind* batís guill cot acall*aim*. A trian ro charsat Conall C*loen* batis cloín cot acall*aim*. {MS folio 117a 10} A trian ro charsat Cuscraid batis guit cot acall*aim*. Dobert im Conall a chendsom fora chend conid tarla dara ais combo diriuch ond uairsin. 13525] Luid dí Conall ina charp*at* a oínur & in t-ara i carp*at* Mes G*egra*. Nos brogat dó iarum i nUachtur Fine. Co comrancatar fri coicait mban and sin .i. Buan ben Mes G*egra* cona bantrocht oc tuidecht {MS folio 117a 15} assin chocrich atúaid. Cia cá taí a ben ar Conall. ben Mess G*egra* ríg. Timarnad duit techt limsa ar Conall. Cia do thimarnae 13530] or in ben. Mess G*egra* ar Conall. In tucais chomartha latt or in ben. A charpat & a eich sund ar Conall. Sochaide da tabair {MS folio 117a 20} seotu ar in ben. A chend suno da*no* ar Conall. Am dílessa uadsom a fechtsa or in ben. No imdergtha in cend indara fecht & ro bánta in fecht aile. Cid dás in cend a ben ar Conall. 13535] Rofetarsa im ar in ben. Immarbág dorala et*ur*ro & Ath*irne*. {MS folio 117a 25} Atrubairtseom nacham béradsa oenfer d'Ultaib. Comrac imma brethir iarum iss *ed* daas in cend. Tairsiu chuc*u*msa ar Conall issin car*pat*. an frim or si coro chainiur mo cheile. Tuargaib --- p.433 {MS folio 117a} iar*u*m a foíd guil esti. co clos co Temraig. & co Alind. & fosceird 13540] {MS folio 117a 30} dara cend & sí marb. Ata a fert forsin tsligi .i. Coll Buana. in coll ro ás triana fert. Dotuc ass a gillai ar Conall. Foréimdim in cend do breith lim or in gilla. Gat a inchind ass or Conall. & immir claideb fair. & tuc a inchind latt. & cummaisc áel air. co nderna liathroit de. 13545] {MS folio 117a 35} Dogníther ón & facabair in cend acon mnaí. & lotarsom co rancatar Emain. Ba maídmech im la Ulto rí Lagen do marb*ad* doib. Is de sin trá atá Cuaird Ath*ir*ni. & Marbad Mes G*e*g*ra* do Chonall C*hernach* & Cath Etair. --- p.434 Athirne Áilgessach & Mider Brí Léith ------------------------------------ {MS folio 117a} ATH*IR*NE Ailgessach m*ac* Ferch*er*tne. is e is doichlechu ro 13550] {MS folio 117a 40}boi i nHer*ind*. Dochoid co Mider Brí Léith co tuc corra diultada & doichle úad fora thech .i. ar dibe & ar dochill. Arna {MS folio 117a 45} taidled fer do feraib Her*end* a thechsom do aigidecht l^ foigde. Na tair. na tair ar in chetchorr. Eirgg ass ol a setig. Sech thech se*ch* thech ar in tres chorr. Ca*ch* fer do feraib Her*end* ataciched 13560] ni gebed fria chomlund a llaasin. Nocho doid a. saith riam bale {MS folio 117a 50} i nfacced duine. Luidseom da*no* & mucc urgnaide leis & paitt meda co n-essad a saith a oinur. & ro ch*er*taigestar ara belaib || {MS folio 117b} in muicc & in paitt meda. Co n-acca in fer chuice. Dogenta th'oínur ar se la tadall na *m*muicce & na paitte uad. Cia th'ainmseo ar Ath*ir*ni. Nocon erdairc ón ar se .i. Sethor. Ethor. Othor. Sele. {MS folio 117b 5} Dele. Dreng Gerce. Mec Gerce. Ger Gér. Dír Dír iss *ed* mo ainmse. Ni thanic in mucc. & forfemmid inn air do chuibdigud. Dóig combad ó Dia thísta do breith na mmucce. ar nírbo anfélisium ond uairsin. --- p.435 *Athirne and Amairgen son of Ecet Salach* ----------------------------------------- {MS folio 117b} BAÍ goba amra i nUltaib .i. Eccet Salach goba a ainm. Ainm 13565] {MS folio 117b 10} n-aill do Echen. suí ce*ch* admait. conna rabi riam l^ iarum goba bad ferr. Rucad iar*u*m m*a*c dó. Amairgen a ainm. Ro buí iarum in m*a*csin i mmacrai cethéora mbl*iadna* déc. cen labrad. Ro ás a. brú iar*u*m combo méit adbul teig móir. & ba feithech glasremor in brúsin. & a smucli asa sróin inna beolu. Ba dub a 13570] {MS folio 117b 15} chroccend. Batir gela a fiacla. Ba glasbán a aged. Am*al* da urbuinne builg goband a lurgne & a sliastai. Batir laebladracha a thraigid. Batir adbolmóra a adbronna. Batir ardda imchiana a da ngruad. Batir domna dubderga a dí súil. Ba lebormailgech {MS folio 117b 20} anúas. Ba garb drestaide a folt. ba mellach cnámach carrgarb 13575] a druim. Nibó cáemduine samlaid. Dia follaigthe cu ciana inna suidiu cen foglanad doacmaised a múrtraide dó cotice a di leiss. Batír é a sercla gruth bruithe. mór luatha. mera derga. {MS folio 117b 25} caera glassa. diasa loscthi. gais chrema. cnoi caecha a mbith for clár oca oca airfitiud. 13580] Dofoíd iar*u*m Ath*ir*ne a gilla .i. Greth a ainm co Ecet Sal*ach* do chor béla i tenid. Co n-acca Greth in n-arracht ndóer ndochraid ísin ara chind for lar in tige. Danéci co anmín. atrágestar Greth. Buí ingen Ecit i cathair c*u*mtachtai & tlacht derscaigthe impe {MS folio 117b 30} issin tig. & sí a hoínur oc comét in tige. & in m*a*c na fail. Co cualatae 13585] ní in m*a*c fri gilla nAth*ir*ni. In n-ith Greth gruth ol se fo thrí. Niro recart G*ret*h. & atrágestar co mmór. Asbert im frisseom arisi. Grínmuine gránmuine gais chrema. cuae uinn. ubla g*re*ti. gruth. in n-ith Greth gruth. {MS folio 117b 35} Atnaig G*re*th dó assin tig. conid corastar dar droichtiu ind 13590] liss. isin cechair. Luidi iar sin co rranic Ath*irne*. Atchonnarcais ócu ol Ath*irne* olc féth fil fort. Deithb*ir* dam ol G*re*th . M*a*c cetheora mbl*iadan* naro labrastar riam dom acall*aim* indiu. & fotfuicfeso in m*a*csin cen grád mani dibdaither. Cid asrubairt frit ol Ath*irne*. Ni *handsa* ol G*re*th. In n-ith Greth. &c. Imchomairc 13595] {MS folio 117b 40} Ath*irne* cindas both isind liss. Adfét dó in gilla uile am*al* luide G*re*th assind liss. --- p.436 {MS folio 117b} Tanic Ecet fo chetoir. Asbert a ingen fris. Ro labrastar Amar*gen* indiu ol si fri gilla nAth*ir*ni dodechaid sund do denam bela lais. Cid asbert friss. In n-ith G*ret*h gruth. &c. Bid ed 13600] bias de ol Ecet. Ticfa Ath*irne* do marbad in m*ei*c arna ragba {MS folio 117b 45} fair. ar biaid mór sóis ocun m*a*c ro rádi in sein. Dotet ind ingen iarum cosin m*a*c lé assind liss dond airgi buí oc Sliab Mis tess. Dogní Ecet deilb in meicc di chriaid & suidigis fo láim chlí dó et*ir* & a builg. & dobert dagthimthach imbi. & suidigis 13605] inna liugu am*al* bid ina chotlud no beth. {MS folio 117b 50} Tic Ath*irne* iar sin & a gilla Greth. Co n-accatar in m*a*c inna thálgud. Dognith a mbieil leo. & batar ro maith & adacht for {MS folio 118a} samthaig. Dambert Ath*irne* imma chend na || delba ucut am*al* bed in m*a*c beth and. & atnaig do for teiched & eigth*er* 13610] impu. Lotar in tsluaig ina ndiaid. Tecmalla Aith*irne* a folad & a inmass issin less. & gabtha fair a les. Tecait Ul*aid* gleithir et*ur*ru. {MS folio 118a 5} Doberar .uii. cumala & log a einig dó & dognither cora et*ur*ru. & gaibid Ath*irne* in m*a*c for altram .i. Amor*gen* & legais suithe filidechta 13615] laiss. Conid iar*um* ro laig senordacht for Ath*irne* & ro gab Amor*gen* ardollomnacht Ul*ad*. *Aigidecht Aithirne* -------------------- Dodechaid tra Ath*irne* fecht and for turus isin fogomur do thaig a daltai Amor*gene* co mbaí adaig and. & coro fobbair imthecht 13620] {MS folio 118a 10} arnabarach. Conid and atbert Amor*gen* ac fostud Ath*irni*. > 1. Raithe fo foss fogomur > > feidm and for ca*ch* oenduine > > la tóeb na llá langarit. > > Loíg brecca a broind osseilti > > 13625] > > ditnit ruadgaiss raithnigi. > > Ret*h*it daim a dumachaib > > ri dorddan na damgaire. > > Derccain duba a ssithchailtib. > > Slatta etha amm ithgortaib > --- p.437 > 1. {MS folio 118a} os íath domuin duind. > > 13630] > > {MS folio 118a 15} Draigin drissi delgnacha > > fri toeb in lair leithlessi. > > lan do mess tr*u*mtairnith. > > Tuittit cnoi cuill cainmessa > > do robilib rath. R. > > 13635] > Ro thriall da*no* imthecht isin gemrud. conid and atbert Am*orgen*. > 1. Dubaib rathib rogemred. > > robarta tond tuargabar. > > iar toíb bethad blai. > > bronaig eoin ca*ch* iathmaige. > > 13640] > > {MS folio 118a 20} acht fiaich fola forderge > > fri fuaim gemrid gairg. > > garb dub dorcha dethaite. > > Diumsaig coin cnamchommaig > > curtir ar aed iarnlestar > > 13645] > > iar lo dorcha dub. D. > Ro t*r*iall da*no* imthecht isind erruch. Conid and atbert Am*orgen*. > 1. Glass úar errach aigide. > > Is uacht in gaeth gignither. > > glaidsait lachain lindusci. > > 13650] > > luin ic ecnacht corr cruadeigmi. > > {MS folio 118a 25} Cluinit cúana a dithrubaib. > > fri eirge moch matarnaid. > > dúscit eonu indferaid. > > mór fiad resa firtheichet > > 13655] > > a fid a féor glas. G. > Ro t*r*iall da*no* imthecht issin tsamrud conid and atbert Amor*gen* ica chetugud dó. > 1. Fó sín samrad sithistar > > sadal fid forard forglide. > > 13660] > > Nach fet gaithe gluaseba. > > glas clum caille clithaige > > sóit srotha saebus*ci* > > {MS folio 118a 30} tess hi fota fon. F. > Ro cetaiged dó iar*u*m imthecht issin tsamrud. O rasiacht 13665] iar*u*m oc Ath*irne* imthecht. is and ra thothlaihsetar a daltai .i. --- p.438 {MS folio 118a} Amargin coro thothlaigedsaide co Ath*irne* ní dia éicsi do thadbsin dóib. Is ed tothlug*ud* dorone Amairgin .i. tarb do thabairt is tech dia marb*ad* do Ath*ir*ne. conid and atbert Ath*irne* oc tairmesc marbtha in tairb. 13670] > 1. {MS folio 118a 35} In tarban treballach > > bailcerblach adircech > > mer mothlach munelach. > > Oinmit na immirgi > > athair na n-innile > > 13675] > > tairrechtaid ce*ch*a tana in tarb. T. > Doberar gamain is tech dia marb*ad* dar eis in tairb. conid and atbert Ath*irme*. > 1. Berach oach aircheltach > > and elit i*m* beim buridach > > 13680] > > samrad sirfes i cein > > dersaid bec beodartaid. > > mani tugedar d'ilbiadaib > > {MS folio 118a 40} nocho didnad dam. > > nia bron dían degduine > > 13685] > > dligesum dia b*e*rbud > > manip biada ber. B. > Diarberar iar sin caire is tech dia marb*ad*. Conid and atbert Ath*irne*. > 1. Cetnait chromm lomm lesc > > 13690] > > lintach liuntach lenamnach. > > ni ecmainger cen andre ét. > > esbadach aith iarna dith i*m*ma tlacht. > > toeb toll tana tuidmide > > tadbanar for sliastaib sním. > > 13695] > > sainemla beo bas. > > {MS folio 118a 45} buaid di a llacht a llóe. > > uar aigide i ngabras airrbe > > roilbe ruad rofes ona filedaib > > cobarthach caich cet. C. > > 13700] > --- p.439 {MS folio 118a} Doberar muc is tech iar tain co n-erbailt Ath*irne* iar tain ic erail a mmarbtha. > 1. Mo chen mata moaigth*er* > > do nach moaigth*er* miad. > > airrechtach ce*ch*a debtha dure. > > 13705] > > ni ar dánaib dothiastar > > acht dia letharthaib lai. > > {MS folio 118a 50} lassamuin biad boligthe > > riana laile bal don matai is mo chen. M. > Ataigther tene trom trichemruad dó iar sin. Conid and atbert 13710] Ath*irne*. || > 1. {MS folio 118b} Tene trom trichemrúad > > tairges uacht n-oinfir > > erge lond. lassair lainderda. > > iar li g*re*ne glan > > 13715] > > fri silliud súla. > > suillse in ca*ch* taig > > tairges tene. T. > --- p.440 Aided *Cheltchair meic Uthechair* --------------------------------- {MS folio 118b 5} CId dia ta Aided Cheltchair m*ei*c Uth*echair*. Ni *handsa*. Fer 13720] amra ro buí de Ul*taib* .i. Blai Briuga. Secht n-airgeda leis. Secht fichit bo cecha argi. & seisrech cecha hargi. Tech n-oíged. ferand[*...*] leis. Ba geiss do da*no* ben for damrud dochum {MS folio 118b 10} a thaigi cen feiss dos*o*m lee meni beth a fer na farrad. Dolluid dí Bríg Brethach ben Chelt*chair* for oigidecht dochum a thaigi. 13725] Ni maith a ndoronais a ben ar Blai Briuga. Is geiss damsa do thuidecht chuc*u*m am*al* tancais. Is fer truag ar in ben loittes a. {MS folio 118b 15} gessi féin. Is fir da*no* ar se. Foid lee in n-aidchisin. Adfiadar do Chelt*char*. Dolluidside d'iarraid a mna. Luid Blai Briuga co mbai et*er* Chonch*obor* & Choin C*ulaind*. Bátar oc imb*ir*t fidchilli 13730] desciurd o Emuin Macha. Luid da*no* Cel*tchar* m*ac* Uth*echair* {MS folio 118b 20} co *m*bui i comfocus do. ro baí bruinne ind fir darsin fidchill. no clannaCel*tchar* in lúin ind co mbui triana druim iar ndul in gai triit. co ndechaid banna da fuil co mbuí forsin fith*chill*. Amein a Chu Ch*ulaind* ar Conch*obor*. Amein da*no* a Chonch*obuir* 13735] for Cu *Chulaind*. Ra tomsed on banda ille & inund. dus cia dib {MS folio 118b 25} diarbo foicsiu. Faicsiu in banna da*no* do Chonchob*ur*. Siade cosin digail deirb. Atbath tra Blai Br*iuga*. Atrulla Cel*tchar* co mbui isna Deisib Muman tess. Is olc so a Chonch*obuir* ar Ul*aid*. Is tuiti*m* deisi a*n*d so. Ropo 13740] lor in fer marb diar n-esbuid. Ticed Cel*tchar* dia thír. Ticed {MS folio 118b 30} da*no* ar Conch*obor*. & eirged a m*ac* fora c*h*end. & teiged i conimairge fris. Ni geibthe da*no* [*...*] cin ind athar forin m*a*c. l^ cin in m*ei*c forsind athair. Luidside dí di gairm Chel*tchair* co mboí thess. 13745] --- p.441 {MS folio 118b} Cid dia tudchad ar Cel*tchar*. Meise ar in gilla. ro c*u*mrigset, tar do geissu & i commairge frit. Fir or se. Is seim in muin {MS folio 118b 35} doberat Ul*aid* ummumsa techt for muin mo m*eic*. Bid Seim a ainm & ainm a chen*eoi*l ar in drui. Ansu a gilla or se. & ragatsa. Dogníth*er* ón. Is de ata Semuine na nDési. 13750] Is í tra eraicc conattecht im Blai Br*iugaid* na tri fochaide ata {MS folio 118b 40} andsom ticfad la Ultu na remes do dingbail díb. Dolluid dí Conganchnes m*a*c Dedad do digail a br*athar* for Ultu .i. Cu Ruí m*ac* Daire m*eic* Dedad. Ro fasaigestar Ulto co mmor. Ni ngeibtis gai. l^ chlaidib. acht no scendis ass am*al* de chongnu. 13755] {MS folio 118b 45} Dingaib din in fochaidseo a Chel*tchair* ar Conch*obor*. Maith ám ar Cel*tchar* Luid dia acall*aim* in Chonganchnis laa and co tarat breic i*m*me. Cor gell a ingin do .i. Niab ingen in Chel*tchair* & praind ceit dia tairiuc ce*cha* nona. Co tarat in ben breic imme co n-erbairt 13760] frie in n-innas no mairbfithe .i. bera iairn it eat derga tria mo luirgnib & im bonnab || --- p.442 *Brislech Mór Maige Muirthemni* ------------------------------- {MS folio 119a} [*...*] nad fordamarsa gol ban & m*a*c cen etráin forru cosindiu. La sin docing in .l. banrigan ara chind & tornochtait a cíche friss. Is accu ro taiscelad ar tús cichi ban do nochtad .i. forna m*a*cgnimradaib. 13765] {MS folio 119a 5} & oc fastud Chon Cul*aind* i nEmain M*acha*. & dobretha na téora dabcha us*ci* do díbdúd a brotha. & ní tarlaiced a llaasin dochum in chatha. Atchiu ni thic Cu C*hulaind* úaib indiu a maccu Cal*atin* tresin ceird tosuigthi fil lib or Lug*aid*. Is cian dond fir fil sund ó Dún 13770] {MS folio 119a 10} Chermnai & o Belaib Con Glais. & o Themair Lochra. & o Chombur T*r*i nUs*ce* beith fri Beolu Menbolg. Is olc in chelg tosuigthe file lib. is cian cu tic Cu *Chulaind* or Lug*aid*. Ticfa uainne imbarach. Ro bátar and co arnabarach. & dolbit cla*nn* Chal*atin* na sluaig im Emain M*acha* combo oensmúit forloiscthe in Macha uile. & 13775] {MS folio 119a 15} coro cuired Emuin M*acha* forsna sluagaib. & co tor*chratar* na gascid dia n-adlennaib. & dobreth a mifocl*ad* do Choin Cul*aind*. Conid and asbert Leb*ar*cham. R. Atraí a Chu C*hulaind* comerig cob airthe Mag M*ur*themne ar firu Galeoin a gein Loga soalta soí frit 13780] churad cathchlessu. A Chu *Chulaind* comerig co mburetar {MS folio 119a 20} basa lia indrid M*ur*themni. Móra airdi óic do níth. nachit Corm*a*c cotalgad Admuint*ir*e i céin Chonch*obuir*. ní tá Conall comnesam Corm*ai*c ar nin eroemaid ar ni tria gairi cotobgní Lug*aid* lanchlemnas goin frisgegna gním. Gaib 13785] immut a andremuig a huí Chathbad comérig. Atrai. Conid and atbert Cu C*hulaind* . --- p.443 {MS folio 119a} .R. An dím a ingen. ni mm'óenur domiulsa Chonch*obuir* {MS folio 119a 25} coiced ciabo bidbu imnedach ní imgen m'oenur ar is diairle iarna scís mo scís. nidam eirr imtholtanach accobrach 13790] imgona indiu. Is and atbert Niab ingen Chel*tchair* ben *Con*aill C*hernaig*. .R. Deithb*ir* duitsiu ón a Chu *Chulaind* nit charpat Conaill {MS folio 119a 30} comathar caín róg renar ar Ultaib i n-athaib buaderthaib bith conid uanchend airm inid accid. ar ní imgonaid na 13795] aill ni gním ní chenae acht a fithis móir m*ei*c Amairgin. A ben em ar Cu C*hulaind* ciabam trúsa nim tharraid cubes *con*róetar m'ainech nim ág archelad ni mmo guin immgabaim. {MS folio 119a 35} Iar sin ro ling Cu *Chulaind* fora gaisced. & ro gab fathi immi. In cetna fathi ro -.ab immi ro maid fair co tor*chair* a delg asa láim. 13800] Conid and atbert Cu C*hulaind*. .R. Ni bidba bratt b*er*es robud. is bidba delg athchummas chness. co tuitt tria thraigid. sciath for scanfait*er* fuidb. {MS folio 119a 40} scarad faebuir. fri desláim mo duirn mosbaim fuil anabaid crechtnaigfit formnai fer. airchisfith*er* dia már des Maig 13805] Murthemni dimes. Iar sin ro gab a fathi immi. & ro gab a sciath co faebur chonduala fair. Conid and atbert fri Loeg m*a*c R*iangabra*. Innill dún a {MS folio 119a 45} phobba Laíg in carp*at*. Tongu do dia a tonges mo thúath or Láech ciano beth coiced Conch*obuir* immon Liath M*acha* nis 13810] tibritis dochum in charp*ait*. Ní erbart frit cosindiu. In m*en*ma nom airfitiged do g*ré*s ní hé domriacht. Maso áil duit tair féin da acall*aim* ind Leith fadessin. Teite Cu *Chulaind* a dochum. {MS folio 119a 50} & ro impa in t-ech a chlé friss fo thrí. & ro scaíl in Morrígu in carp*at* issind aidchi remi. ar nirbo ail lé a dul Con Cul*aind* dochum in 13815] chatha. ar rofit*ir* noco ricfad Emuin M*acha* af*r*ithisi. Conid de asbert Cu C*hulaind* frisin Liath M*acha*. .R. Níbu gnáth a Leith lithe for clé frim fechuir fíach {MS folio 119a 55} fonat gaibim gním donothlogmar éc. m thintla mo m*en*ma {MS folio 119b} i mmuige mag dianot imredinn ciana éssi derga || imchíana 13820] eich sceó ruith scarad creta cungai fortche forsa suidmís suide suilig ro don bai Badb i nEmuin M*acha*. Nibu gnath. La sodain dodechaid in Liath M*acha* co tarlaic .a bolgdéra móra fola fora dib traigthib. La ssi*n* ro ling Cu *Chulaind* i*n* carp*at*. {MS folio 119b 5} & docuridar bedg de fodes iar Sligi Midluachra. Co n-accai in 13825] n-ingin ara chind .i. Lebarcham ingen Auae & Adarci. .i. mug & --- p.444 {MS folio 119b} cumal ro boí i tig Conch*obuir* .i. Auae & Adarc. conid and asbert L*ebarcham*. .R. Nán fácaib nán fácaib a Chu *Chulaind*. Fíal do gnúis. {MS folio 119b 10} gartach do grúad. goirthech caíngnúis do gnúis cnedach 13830] caín in tocad. ardo díth dubae dia mairgfem. mairrg ar mná. m*airg* ar maccu. m*airg* ar súle sir do guba muiche cichseo da*no* céim rigairech don chath ara mbebad airdde die mór Maige Murthemne dit éis. & cumma asrubairtsi & asbertatar na tri coicait ban baí i nEmuin 13835] {MS folio 119b 15} M*acha* o guth mór. Ba fer na fácbaitis ar Lóeg ar iss ed naro sáraigis cosindiu nert ceniuil do máthar. Acc amae ol Cu C*hulaind*. geib leic Loíg. la araid airitiud. la errid imdegail. la cunnid comairle. la firu {MS folio 119b 20} ferdacht. la mná mifre. tair rium don chath. Na frithail in 13840] n-airchisecht nachit chobradar. Tossuither in carp*at* éis for desel. La sin dobeir in banchuire gáir guil. La sin dobeir in banchuire gair guil & golgaire & bosschaire. Rofetatar nícon ricfed co Emuin M*acha*. Beochobra Con Cul*aind* isind ló fúair bás. 13845] -------------------------------------------------- {MS folio 119b 25} IT brónaig banchuiri buidnib dér. diar n-apthaib. di maigib díe dall fríth fonúair fasciug*r*at ceirm co forcingi dinn risib rot bith mairg ro fathatar flathi fer i ar mbuntaib bethaed gamain íath imderga essi. Ammiti tuathchaecha taircebat mo {MS folio 119b 30} milliud morulad atomchuinfet *con*cechalsat buada atmbelat 13850] eslabrai a baccaib ráth. Randfaider domun deslámaib dichra aige eblas eirr óencharpait ét im thúaith teora forranu fonena {MS folio 119b 35} nithu. ni ciat súli ní nad aiccet. Aithguba sirechtach sercfid brú in churad o ingnasaib. *Con*coillfither fír fer forgoba oinfer ecomluind ili et*er* da roth rosia dihal díriuch. Lorg 13855] Léith Macha mairg ét i ssídib sies ingantu add*er*ga uane {MS folio 119b 40} urchraide noes nibu thais arcuech n-aignech la dulu diluba atabiusa fri ecraitiu aithb*er* aithb*er* iar*u*m dithi de lathe Mag Murthemni atharda iba srúaim sruthborr slán lam broind --- p.445 {MS folio 119b} begdolb crú iar feis nom fothraicfe Nith nemnech nél sorcha 13860] somlas semide. fuile form chuirp cribsaite. cretta fuidbechta {MS folio 119b 45} fuáim tal*man* triuin torm*aid* écnaithi adrainfet comarbae cumachta. beca berthair ith amserdaib dith slabrae slab comdetae. cluim cathu canis n-imarburt. Gand gein gignithar gair ria ndomun díth. bith daer a acille bid dorcha a amser. 13865] {MS folio 119b 50} togaethfaid sochaide soifid iliu hé rofiastar i mbo cen athfir. Riris goí cloifid fir fessair cathu. carcair airchind imdibe ball brisiud cnama cumma tuinne tadlach sula saebrechta úabair ór urraib. arget ar crannaib. gemma a lecaib linfait {MS folio 119b 55} saint sleibe glainithe. g*re*ssach taircsiu sáer diamlaid ar 13870] {MS folio 120a} dofessammar fair i forciund a dala lathe || dia mbaidfider bith móras doine duib duile dia cennach. acht adraid in m*a*c cona recht is ferr dúib co fa secht os mé im uabor immarordus a leic dogenaind bad ferr arom beth mad cet bith. It bronaig. {MS folio 120a 5} Iar sin tuargabtar in banchuire gair guil & golgaire ar rofetatar 13875] nach ricfad co Ulto Cu Ch*ulaind*. Ro boí tech a m*u*mme rod n-altsom ara chind forin tsligid taidledsom béos in tan na theiged fora érim secci fadess & aness. Lestar co ndig leesi ara chinds*o*m do g*ré*s. ibid dig. & documlai ass {MS folio 120a 10} & celebraid dia m*u*mmi. Téit ass iar Sligi Midluachra. iar Maig 13880] Mogna. Co n-accai ní na teora ammiti túathchaecha ara chind forin tsligid. Orce co nemib & epthaib fonoíset for beraib cairthind. Ba do gessib Con Cul*aind* cen adall fulachta dia chathim. Geiss {MS folio 120a 15} dó da*no* cárna a chomanma do ithi. Rethid & ba do dul seccu. rufit*ir* níbu 'c denam a lessa ro bass and. Conid de asbert friss 13885] ind ammait. Tadall latt a Chu *Chulaind*. Ni adliub ém ol Cu C*hulaind*. Até in biad cu ol si. Diambad fulocht mór no beth and or si ro adelta. Úair is bec fil and ni thaidle. Ni tualaing {MS folio 120a 20} mór nad fulaing l^ nad geib in mbec. Ataellasom iarom. & tonindnaig ind ammait leithi in chon dó assa laim chlí. Adetha Cu C*hulaind* 13890] iarum assa láim & dambeir fó sliasait clí. Ind lám rod gab & in tsliasait fo tarat ro gabtha o chund co fond conna rabi a nnert cétna indib. --- p.446 {MS folio 120a} Documlat ass iarum iar Sligi Midlua*chra* timchell Sleibe Fuait {MS folio 120a 25} fades. Conid and asbert Cu *Chulaind* fri Loeg. Cia facca dún 13895] a phopa Loíg. Conid de asbert Loeg. Troich imda & mórchoscuir. Fe amae ol Cu *Chulaind*. Fuaim immairic eich dubderga comrethi clár clé clithi remituit a rae ar mothuittet eich i fochluib. fe. cian {MS folio 120a 30} adraigsemar messchuriu fer nHer*end*. In tan dochúaid Cu *Chulaind* for Sligid Midl*uachra* fodess co 'mmanaccai dó & an dunad 13900] boí i mMaig M*ur*themne. Is and asbert Erc m*ac* Car*pri*. .R. Atchiusa sund carpat cóem crichid cumtachglan co {MS folio 120a 35} pupaill uanicda co mórsaide do chlessaib cliss gascid i carp*ut* chaín chlessamna colgatchaín. Is amlaid atá in carpatsain for da n-echaib cendbeca cruindbeca corrbeca crú eich bedgaich 13905] bolgsróin bolgroisc uchtlethnai brondlethnai. cidat cuibdi comriata inn echradsin nídat comdatha. indala ech díb {MS folio 120a 40} luglíath lemnech maignech tairngech torandchlessach stuagmar fótmar focursid. In t-ech aile im círdub cenand brúmar co mbrúaib duba dorchaide. Da chuing ardda fororda foraib. 13910] Fuil fer findcass foltlebor issin charp*ut*sin. Luinech derg {MS folio 120a 45} daigerda na láim ar derglassad. enblaith etarluamnach uasa erra oenchairpait. Folt dúalách trí ndatha fair .i. folt dond ra tuind cind. folt croderg iar n-irmedon. mind orda ra tuigedar dianechtair. Caín cocarus in chind & ind fuiltsin 13915] co uirend teora imsrotha de immo chend. Comba samalta {MS folio 120a 50} ra tétaib órsnáid dar or n-indeona fo láim suad saincherda. na ra buiderad ris taitni grian i llathi samrata i mmedón mís mai. taidlech ce*cha* fadmainni d'fuilt ind óclaígsin. A sein chucund m fersin a firu Her*end* no frithalid. 13920] {MS folio 120a 55} Turgabad fert fotbaig fo Erc m*a*c Car*pri* in tansin. & doringintea {MS folio 120b} lebend sciath imbe. & dorónta tri catha || cróda comchóire do feraib Her*end* in tansin. & atbert Erc. Frithalid a firu Her*end* in fersin .i. Coin Cul*aind*. & ro ráid na bri*athr*asa. .R. Comergid a firu Her*end*. atraigid fil sund Coin 13925] Cul*aind* costodach coscarach claidiubderg. iraichlid erachlid. {MS folio 120b 5} airegid. Iactbadir cind de sein ailfit*ir* aichthi cosc n-admait ditnui taclaid ferg fair. Óenní sin amáin m*a*c Dé m*a*c duini. mairg mindóene mairg séis mairg sreith mairg suthch*er*naid --- p.447 {MS folio 120b} gen in flaith flaith findnélach fornélach fossad fichda fírchlich 13930] {MS folio 120b 10} feromail ra hart in domuin dedenaig. boí da*no* noí mís fo chleith ingeni détlaind bunaid. machit Macha immanar neóil slecht mairc ro chaith slecht bud adbur anmich airchind dian tic bacher Cua comergid. Com*ergid*. Cinnas fuirechlem. Cinnas aurisfemmar clessu ol firu Her*end*. 13935] Ni *handsa*. Is í mo chomairlisi dúib ol Erc na cethri chuicid. {MS folio 120b 15} filet sund di choicedaib Her*end* denid óenbuidin díb & óenchlár dona sciathaib immon mbuidinsin anúas & imma cuairt & foraib. & tabraid triar ca*ch*a arda immon mbudinsin. & dias oc imessarcain do neoch as tressiu don tslúag. & cainte co culluaisc accu. Co rragbat 13940] {MS folio 120b 20} algis dia gaibseom féin .i. Blad ar Bladaib a ainmside. & da*no* co rragbat algis dona gaib indlithib dolleicther fair beus. Atá i tairngere dia gaiseom rí do marb*ad* de. mani gabthar algis de. & tabraid gáir guil & éigmi. ni geba in fer ara bruth & forbruth na {MS folio 120b 25} n-ech. & ni chunnecha c*o*mlund chucaib ani*al* ro chunnig oc Tánai 13945] bó C*ualnge*. Dognither anísin am*al* ro rádi Erc. Dotháet tra Cu *Chulaind* dochum na buidni. & dorat na trí torandchless forsin carp*at* .i. tor*andchless* c*et* & tor*andchless* tri c*et* & tor*andchless* tri nónbur. do urscartad na slóg di Maig Mur*themni*. Tanic Cu *Chulaind* cusin mbudin. & gab*aid* glés 13950] {MS folio 120b 30} n-immberta a airm forru. Is cumma no imbred na gai & in scíath & in claideb & na clessa. comtar lir gainem mara & renna nime & drucht cétamuin & loa snechtai & bommand ega. & dulli for fidbaid. & budi for Bregmaig. & fér fo chossaib g*re*ga i lló samraid a lleithchind {MS folio 120b 35} & a llethchloicne & a llethlama. & a llethchossa. & a cnáma derga 13955] comscaílte iarna n-esrédiud fo Mag Mur*themni*. & ropo liath in magsin dia n-inchinnib iarsin tress dib*er*gesin & imberta arm dorat Cu *Chulaind* forru. Iar sin co n-acca in dís ocond immessorgain cena n-etarscarad. Is mebol duit a Chu *Chulaind* cen etargaire na dessise ar in cainte. 13960] {MS folio 120b 40} La sin trá ro thairling Cu *Chulaind* chucu. & dob*eir* buille dia durn i cend chechtar de co tanic a n-inchind dara cluasaib & dara srónaib immach. Darónais a n-etargaire or in cainte. ni drónand nechtar de olc ria cheile. Ni betis na tost tria impide forru ar Cu *Chulaind*. {MS folio 120b 45} In gaisin damsa a Chu *Chulaind* or in cainte. Tongimse a tonges 13965] mo thúath. nach mó a richtu a lessa duitseo andas damsa. Ataat fir Her*end* form sund & atú forro da*no*. Not airubsa da*no* mani thuca ar in cainte. Nirom aeradsa da*no* riam i cinaid mo drochthidnacuil. --- p.448 {MS folio 120b} l^ mo dothch*er*nais. La sodain ro díbairg in ngai dó 's a urlond {MS folio 120b 50} reme co ndechaid triana chend. & coro marb nonbur friss anall. 13970] Dodechaid Cu *Chulaind* triasin mbuidin co forcend. La sin ro gab Lug*aid* m*ac* Con Ruí in tres ngai n-indlithe ro boí oc maccaib Calatin. Cráet dofaeth don gaiseo a macc.u Cal*atin* ar Lug*aid*. {MS folio 120b 55} Dofaeth rí din gaisin or m*ei*c Cal*atin*. Iar sin ro theilg Lug*aid* {MS folio 121a} in ngai || forsin carp*at co* tarlai i lLáeg m*ac* Riangabra. *co* tarlaic 13975] a mbuí do innib ina medón co rrabi for fortchi in charp*ait*. Is and sin ro ráid Láeg. Goirt rom gaet. &c Iar sin tra dob*eir* Cu *Chulaind* in ngai ass. & celebraid Lóeg. {MS folio 121a 5} Conid and atbert Cu C*hulaind* bam eirrse & bam ara isind lathiusa indiu. In tan rosiacht Cu C*hulaind* co forcend na buidni. Co 13980] n-accai in diis oc imessorgain ara bélaib & cáinte co cullúaisc oca. Is mebul duit ol indala fer a Chu *Chulaind* cen etairgaire etruind. La sin tarblaing Cu C*hulaind* chuccu & sreith cechtar de a leth co {MS folio 121a 10} nderna brosnaig ndiib immon carraic ro boí ina farrad. In gaisin damsa a Chu *Chulaind* ol in cainte. Tongusa a tonges mo thúath 13985] ní mó richtain a lessa in gai duitsiu oldaas damsa. Cethri choicid Her*en d* form láim & form gail & form gaisced do aurscartad di Maig {MS folio 121a 15} Mur*themni* isind lósa indiu. Nott aírubsa ol in cainte. Ni dlegar dím acht oenailgis isind losa. & da*no* ro íccus do chind m'enig indiu chena. Aírfatsa Ul*tu* it chinaidsiu ol in cainte. Nira aertha ém 13990] ríam ol se i cin mo díbese. na*ch* mo dothch*er*nais. A mbec arathá {MS folio 121a 20} dí dom saegulsa ní airfait*her* issind lathiusa indiu. Dobert Cu *Chulaind* in gai dó ar urlaind co ndechaid triana chend & coro marb nónbur ris aníar. & fethid triasin mbuidin am*al* atrubramar remaind. 13995] Ro gab Erc m*a*c Cairp*ri* in tres gae indlithi ro boí oc maccaib Cal*atin*. Cid bias din gaiseo a maccu Cal*atin* ar Erc m*a*c Car*pri*. {MS folio 121a 25} Ni *handsa*. Dofuit rí din gaisin ar m*ei*c Cal*atin*. Rochuala lib dofaíthsad din gai o chianaib ro leici Lug*aid*. Is fír on ém or m*ei*c Cal*atin*. dorocli*air* rí arad Her*end* de .i. ara Con Cul*aind* .i. Laeg 14000] m*ac* R*iangabra*. Tongus a tonges mo thúath ni tét ar guin ríg {MS folio 121a 30} rod mbí. La sin dolleici Erc in gai fair conid ecmaing issin Liath M*acha*. Gataid Cu C*hulaind* in ngai ass. & celebrais cách dia cheile díb. La sodain leicthi in Liath M*acha* & leth a chunga fo --- p.449 {MS folio 121a} brágit co ndechaid i lLind Léith i Sliab Fuait. Is ass dodechaid 14005] C*on* C*u*l*aind* is inti da*no* dochuaid iarna guin. Conid de asbert {MS folio 121a 35} Cu *Chulaind*. Rires t'ech óenchuing sunda indiu ol Cu *Chulaind*. La sain ataig Cu *Chulaind* a lethchoiss fo chend inna cunga. & faidid tresin mbudin in n-inas cetna. Co n-acca in dís ocind immesor*gain* ara chind. & cainte co cullisc ocaib. Ros etarscar 14010] iarum. & nirbo messu in t-etarscarad dorat forru andaas forsin {MS folio 121a 40} cethrur n-aile. In gaisin damsa a Chu *Chulaind* ol in cainte. Ní mó a richtain a lessa duit in gai andás damsa. Not aírubsa ol in cainte. Ro íccus dom inchaib indiu. ni dlegar dam acht oenalgis isind lousa. Aírfatsa Ul*tu* it chinta. Ro iccus dia 14015] {MS folio 121a 45} n-inchaib ol se. Airfatsa do chen*e*l or in cainte. Tír ém nad ranacsa riam ní ricfat scéla m'écnaig remum. uair is bec atá dom saegul. Dotheilg Cu C*hulaind* in ngai dó & a urlond reme co ndechaid triana chend & tré trí nonboru aile. Is rath co feirg a Chu *Chulaind* ar in cá*n*ti. 14020] {MS folio 121a 50} Iar sin tra luid Cu *Chulaind* aridisi tresin mbuidin co forcend. Iar sin da*no* ro gab Lug*aid* in tres gai indlithi ra boí oc maccaib Cal*atin*. Cid bias din gaiseo a maccu Cal*atin* Tuitfid rí de ar m*ei*c Cal*atin*. Rochuala lib dofáethsad din gai ro leci Erc imbuaruch. Is fir ón or se daroch*air* rí ech Her*end* de .i. in Liath 14025] {MS folio 121a 55} M*acha*. Tongusa a ton*ges* mo thuath ní taít ar guin ríg rod bí. {MS folio 121b} La ssin dolléci || Lug*aid* in ngai do Choin Cul*aind* co n-ecmoing ind co tarlaic anro buí ina broind co rrabi for fortchi in charp*ait*. La sin dolluid in Dub Sainglend úad co lleith a chunga co lluid i {MS folio 121b 5} lLoch nDub i crích Muscraige Tíre. Is ass dodechuid dochum 14030] Con Cul*aind*. Is and luid aridisi coro fichi in loch la sodain. Iar sain tra tarrasair in carp*at* a oínur forsin maig. Iar sin atbert Cu C*hulaind*. Rop ail damsa ol Cu *Chulaind* dul *con*nici in loch ucut d'ól digi ass. Is cet lind ar iat acht co tís chucund {MS folio 121b 10} aridisi. Forcongersa foruib or Cu *Chulaind* mani thísiursa féin 14035] co tistaisi armo chend. Iar sin tra ro theclaim inne a brond ina ucht. & téit ass dochum ind locha. Am*al* ro n-ánic in loch ataig a láim sethno a brond co fargab anro boí do indib ina broind. Ibid dig iarum & fothruci {MS folio 121b 15} ass. Is de atá Loch Lámraith i mMaig Mur*themni*. Ainm aile 14040] dó da*no* Loch Tondchuil. Iar sin docuridar bedg ass. & forcongair foraib co ndigsitis ara chend. Dodechaid iarum crích mór ond loch síar. & rucad a rosc airi. & {MS folio 121b 30} téit dochum coirthi cloiche file isin maig co tarat a choimchriss --- p.450 {MS folio 121b} immi nar ablad na suidiu na*ch* ina ligu. *com*bad ina sessam atbalad. 14045] Is iar sin dodechatar na fir imma cuairt immi & niro lamsatar dul a dochum. Andar leo ropo beo. Is mebol dúib ol Erc m*a*c {MS folio 121b 25} Car*pri* cen chend ind fir do thabairt lib i ndigail chind m'atharsa rucad leis coro adnacht fri airsce Echdach Nia Fer. Rucad a chend assaide co fil i Síd Nenta iar nUsciu. 14050] Iar sin tra dodechaid in Líath M*acha* co Coin C*ulaind* dia imchomét i céin ro boí a anim and & ro mair in lon láith assa étun. Is iarum {MS folio 121b 30} b*ir*t in Liath M*acha* na tri dergruath*ra* immi ma cuairt. co tor*chratar* .l. leis cona fiaclaib. & xxx. ca*ch* cruí dó iss *ed* ro marb don tslúag. Conid de atá nitathe buadremm*en*d ind Léith M*acha* iar marb*ad* 14055] Con Cul*aind*. Conid iar sin dolluid ind ennach fora gualaind. Nirbo gnáth in corthe út fo enaib ar Erc m*ac* Cor*pri*. Iar sin tra {MS folio 121b 35} ra choraig Lug*aid* a moing dara aiss. & benaid a chend de. Iar sin tra doroch*air* a chlaideb a llaim Con Cul*aind* co n-eccmoing a láim doí di Lug*aid* co rrabi for lár. Benair a lám doí da*no* di 14060] Choin Cul*aind* dia digail. Doc*u*mlat ass iarum in tslúaig & doberat leo cend Con Cul*aind* & {MS folio 121b 40} a laim dói co tancatar Tem*raig*. Conid and atá otharlige a chind & a láime doí. & lán lainne a scéith di úir. Conid de asbert Ceiid Fael*ad* m*ac* Ail*el*la. i nAidedaib Ul*ad*. 14065] > 1. Doceir Cu *Chulaind* caín tuir. > > trénfer i nnAirbiu Rofir > > reraig buidne ba mó clith. > > for M*a*c Tri Con for Lugthig. > > 1. lín todforchair ferda nglé > > 14070] > > nirbo thuttim midlaige. > > 1. {MS folio 121b 45} Cethri ochtair cethri deich. > > cethri coícait cain in treith; > > cethri trichait tolgda rím > > cethri cethrachait cruaidgnim. > > 14075] > > 1. Cethri fichit fríth co feib. > > fosroirtib m*ac* Sualti*n*; > --- p.451 > 1. {MS folio 121b} Ro gaet i n-athgubu > > tricha ríg di erchoraib. > > im uii. fichtiu anchinne > > 14080] > > fosnacaib di erbonaib. > 2. Ata cend chonar do. > > droneirr i n-ochtor Temro. > > uaigthe iarom a forceth. > > d'airsciu Cairp*ri* Niod Fer > > 14085] > 3. {MS folio 121b 50} Ata cend Echdach indiu > > i sSíd Nenta iar Usciu; > > Úaigthe cend Corp*ri* caín rí > > do airsciu Echdach i Tethbai. > Iar sin documlat in tslúaig ass fades co rancatar abaind Lifi. 14090] {MS folio 122a} Am*al* rancatar in n-abaind || asbert Lug*aid* fria araid. Is trom lim mo chriss lán immum ol se. Is áil dam mo fothruc*ud*. Docuredar ass erchomuir in tslúaig. Fothraicid iarum. Documlaiset ass iar suidiu. Atetha íach et*er*a da cholptha. {MS folio 122a 5} docuiredar suas dia araid. benaidside tenid dia urgnum fo chetóir. 14095] Is iar sin documlat slúaig Ulad atúaid o Emuin Macha dochum Sleibe Fuait iar cur a cessa díb. Ro boí cinniud tria chombáig iarum et*er* Choin Cul*aind* & *Con*all C*ernach* .i. ciped chia díb no {MS folio 122a 10} marbtha ar tús a digail dia cheiliu. & mad misse marbthair ar tús ar Cú *Chulaind* cia luathe nom dígela. A lla not gentar ar 14100] Conall C*ernach* do digai; damsa resin fescursin. & mad misse marb*thair* and or Conall. cia luathe nom digéla. Nipa úar th'fuilsiu limsa for tal*main* ol Cu *Chulaind* in tan not digél. {MS folio 122a 15} In tan iarum dodechaid Conall C*ernach* resin slúag ina charp*ut* co comarnic frisin Liath M*acha* & a thoesca fola tríít oc dul do Lind 14105] Léith. Conid and asbert Conall C*ernach*. .R. Ni c*u*mgid cuinge co lLind Léith co rrega co fuilib fonnaide fo chollaib clí co fuidlechtaib fuili fir sceo eich im {MS folio 122a 20} láim doí Lug*dach*. Lug*aid* m*ac* Con Ruí m*eic* Dare iss e ro marb mo chomaltsa Coin Cul*aind*. 14110] --- p.452 {MS folio 122a} Luid íar sin Conall C*ernach* & in Liath M*acha* reme coro lá cuairt sinn arbaig. Co n-accatar Coin Cul*aind* immon corthe. Luid da*no* in Líath M*acha* co tarat a chend for brunnib Con Cul*aind*. Is dethitiu don Liath M*acha* in corp út ar Conall. Téit tra Conall {MS folio 122a 25} iar tain. & ataig a thraig fri airrbe. Tongusa a tonges mo thúath. 14115] ar se. rop airrbe rofir in so. Ro batsis ainm dond inud ol in druí. Bid ed ainm in tiriseo co bráth. Airrbe Rofir. Tocumlaí iarum i ndegaid in tslúaig. Is and ro boí Lug*aid* oca foth*rucud*. Decce dún a mmag ol Lug*aid* fria araid na tistar {MS folio 122a 30} chucund cen aicsin. Doféccai secha in t-ara. Dofil oenmarcach 14120] sund chucund or se. & is mór a. gripe & a luas dothet. indar lat is feochuine Her*end* fil uasa. Indar lat it loa snectai breccait a mmag fris anair. Ní inmain in marcach dothaet and ar Lug*aid* {MS folio 122a 35} .i. Conall C*ernach* in sin forsin Deirg Druchtais. Na eoin atchonnarcais uasu. na fóit a cruib ind eichsin. na loa snechtai 14125] atchon*narcais* do breccad in maige friss anair. uanbach a bélaib ind eichsin. & a gglomraib in tsréin. Fég darisse ar Lug*aid* cisi chonar dotháet. Dotháet dochum ind atha ar in t-ara .i. in chonar {MS folio 122a 40} dodechaid in slúag. Dolléic sechund in t-echsin ar Lug*aid* ní áil dún comrac fris. 14130] In tan iarum rosiacht Conall C*ernach* co medón ind átha doféccai secha d*é* de araid sucut ar se. Dofeccai secha in tres fecht. Dé de rig sút ar se. Is ferr damsa a adall. Adella cuccu. Is fo- {MS folio 122a 45} chen aged fécheman. ol Conall C*ernach*. Intí da*no* dia ndligi fiachu dosfothlaig fair. Dligim dítsu ar Conall C*ernach* .i. marbad 14135] mo chomcheili Con Cul*aind* & itú ic triall a acrai fort. Ní cóir ón or Lug*aid* ar ní armide ar laechdacht duitsiu comrac frimsa sund co rrí búaid mo choscair lim tír Muman. Dogénaindse mani {MS folio 122a 50} beth techt dún for oenchonair & i comlabrai & i cotchennas or Conall C*ernach*. Nipa hansa a mbia di sudiu or Lug*aid*. Regatsa 14140] amne for Bel*ach* Gabrúain co ndechus for Belach Smechuin. Airgsiu amne for Gabuir for Mairg Lagen co comairsem i mMaig Argetrois. Lug*aid* is é cetaranic. Tanic a cheile ina diaid .i. {MS folio 122b} Conall C*ernach*. Tarlaic urchor fair || dia slig. & a choss frisin coirthe fil i mMaig Argetrois *co n*decmaing i lLug*aid* conid de 14145] atá Corthe Lug*dach* i mMaig Argetrois. --- p.453 {MS folio 122b} Luid iarum iarna chétguiniu co mboí oc Fertai Lug*dach* i nDroictib {MS folio 122b 5} Ossairge. Conid and immanarraid dóib. Rop áil damsa or Lug*aid* conum rabad fir fer úaitsiu. Cid ón or Conall C*ernach*. Connacham thised úait acht oenlám. ar ní fil acht oenlám lim. Rot bia or 14150] Conall C*ernach*. Cengaltar a lám iar*u*m dia thóeb co suanemnaib. Ro batar ind sin et*er* da thráth din ló. & ni fuair nechtar de eill {MS folio 122b 10} fora cheile. In tan nad fúair Conall C*ernach* eill fair dofeccai secha a gabuir .i. in Deirg nDruchtaig. Cend con furris*id*e. for- dibad na firu isna cathaib & isna irgalaib. La sin donic in gabuir 14155] chuci corra gaib mír assa thoíb co tarlaic inna raba ina broind {MS folio 122b 15} co rraba imma chossa. Fe amae or Lug*aid* ní fír fer anísin a Chon*aill* C*hernaig*. Ni tharddusa duitsiu or Conall C*ernach* act darmo chend féin. Ni tharddus im duit dar cend na robb & na n-ecodnach. Rofet*ur*sa tra or Lug*aid* nad ragasu co rruca mo 14160] chendsa latt. uair dofucsamni cend Con Cul*aind*. Co tardda {MS folio 122b 20} trá ar se mo chendsa ar do chend & co n-erbara mo rígise fordo ríge. & mo gaisced fordo gaisced. Ar is ferr limsa combad tú laech bad dech no beth i nHer*ind*. La ssin b*en*aid Conall C*ernach* a chend de. 14165] Tocumlai ass iarum cosin cend leiss. Co comarnic fri Ulto i rRoirind hi tirib Lagen. Forruimther a cend forsin chloich & ro {MS folio 122b 25} dermatad and. Co rrancatar Gris. Is and sin imchoemnacair Conall C*ernach*. in tuc nech uaib a cend ar se. Ni thucsam ar cách. Is and asbert Conall C*ernach*. Tongusa a tonges mo thúath 14170] or se ní midbine in sin. Is de atá Midbine oc Roirind. Tintaiset {MS folio 122b 30} dochum in chind arise. Co n-accas ní ro b*er*bai in cend in cloich co ndechaid treithe. Niro damsat Ul*aid* co mbuaid choscair do Emuin M*acha* in tsechtmainsin. Ro damastar im anim Con Cul*aind* *co* tarfád don .l. rígan ro saraigestar a llaa re tuidecht don chath. 14175] Co n-accas ní Cu *Chulaind* ina siaburcharp*ut* isind aeór os Emuin M*acha*. Conid and ro chan Cu *Chulaind* dóib co n-erbairt iarna eistecht. {MS folio 122b 35} Eomuin Eomuin. oll olleith. tan ré Talcind trebfait iathu Emna. ticfat de Eoraip Elpae. di usciu ethar domuin 14180] dobním co sluagaib Succet sailiu gil gigsit co rríg n-ardnime alchel coton Sion suidigthe leis raigma do lathiu lanbratha. {MS folio 122b 40} Fer cain congeba frim anair isind oínmaig. maith in sin co comairsem a Emain. --- p.454 {MS folio 122b} Siaburchobra Con Cul*aind* i llathiu a éitsechta. 14185] ------------------------------------------------------------------------ Úaine ortae a Eomuin. Ditiu ortae Eomuin. ar cleith doclast a Eomuin. Docer i cath a Eomuin. ciab oen {MS folio 122b 45} fri iliu. do loeg dofuart firu. Uaine ortae Eomuin. dofias mór fer mar fer mart. forriadam réim n-erchían ar ba rom ron traethad. Toret im gáir ngubae. Cain aindrae dun subae. Setu 14190] finna. forcu Decht*ir*e. duin deme. dimemed art uasal. mad arg n-erred. rissed do fius már fer mart. Mad oen fri oen n-uathad admuind findm*a*c nEithnend. Ca*ch* cruth {MS folio 122b 50} ca*ch* leth robae ro fertad fer Aife. Atbath Loeg iruilled nach bad tr*u*mmu t*ur*baid tom mo chaurchobraid Conall 14195] conoí luing lúath o Ul*taib* echraid echlaig dilind duib a mMuig Eo i mMaig Cride. U. Cu *Chulaind* atbert. De aduentu Chr*ist*i. ------------------------------------------- {MS folio 122b 55} CR*ist* cetarét iathu écmacht n-anfót frecnairc || {MS folio 123a} fallnabthair ar chen*e*l fechid. ar chel coemrí Comdiu 14200] ísund úasund athardae domoin do imdún duin fri nelbruig nia doíne ticfa a recht ca*ch* leth linfaid. lenfaid. do thogaís. troethfaid Isu iffern. imergib áil Ádaim i flaith forbais foláim {MS folio 123a 5} fris mbet formdig ingair fris failtniget fris raidfet recht nime. cia riseo cia tuili. dia n-ep*er*at arbuir in rí ro ícc talmain ar 14205] flaith fordonosdá. ar ríchid natesbaí do foirm nert nime la forlinad suide séis for dindaib flatha. in rí iar mbúaid chatha. {MS folio 123a 10} oenaib. dedaib tredaib tria chumachta nat *er*glond. nad ecgut*h*. nad erbur. Dall taidbsiu do doínib. robud ria. mbás. bias renna nime. Fochroithfet. grian gel inderg dithsir réim 14210] nglas rotha resair esce foleth luigther in luachthaidiu amser tria. torromu. Ísu as uasliu. as isliu tria erscartad --- p.455 {MS folio 123a} iff*ir*n. tria suidigud suide tria thuaslucud flatha. tria lanarbur {MS folio 123a 15} catha. tria lanchumacta nime im nimib. im doine im duile im bethu tria bithu. Cr*ist*. 14215] Luid in Liath M*acha* do chelebrad do Emir. Co tara a chend ina hucht. & dochuaid ina dessel fo thrí. & desel Dúin Imrid. & Duin Delga. Nuallguba Emire in so. ---------------------- {MS folio 123a 20} A Leith M*acha* mór n-essad. mór ndirsan. mór ngalgat. 14220] . mór mairg. nodat décai immuddidnad nachitoisci cotuteilged eirr chain chumachtach cathbuadach uas do chlíu nad chliss c*r*ichbrugi Macha m*eic* hui Nendrúaid. nél find forétis ríg side seol n-óir uas dindaib. ar thuathaib ilib imgonad {MS folio 123a 25} gein óir uas t'anail ar faebraib fechaid f*or*rúair dubu Delgae 14225] dilachtai. Torreith rig eirr sceo bás rí ech uas echaib. uas be*m*m*en*naib oc buadaib oc foromnaib for énaib. Nit ecmaing fleisc na urlond. na urchor. nit ecmaing fein clí congaibed ferna aurdloctai. nit ecmoing dess dia mbenad bidbadu. {MS folio 123a 30} fordombenad a bunad imm*u*mdiched a urúath nam biathad a 14230] aruit. ardum cetmunt*er* caín cathbuadach. ciallastar iar dun chath chruaid. n-oenguine. Atambebai ecomlund i cétaine. i cétlathiu fogomuir eirr broga M*ur*themni millsit ammaiti dichimmid n-etain. granne genite. cruan cern Con C*u*l*aind* {MS folio 123a 35} cathbuadaig. Car in mete nasad mo miad no mét no gal no 14235] gart no grád. no gním. inid Cu Ch*ulaind* cathbuadach ocona ragaib ré. Rolá ár do Galianaib fri Her*nu*. Ros mbí Eraind arid mbebsat bás. Ar rofit*ir* eirr chaín chumachtach chathbuadach co ng*re*ssed grissaib clóitis riana gail gabais {MS folio 123a 40} immi ecóir ara torchair a scíath. ara n-imgaib a ech. 14240] athc*u*mmai a delg. Dolluid adollus ara thethraig a nert nach nderbai dia chéim. Co farnaic ammaiti tuathchaecha ara chind. cu glas fonoiset fri tindell a cliu do cossecht. foa urseilb oa bund coa mullach corbo marb a leth laith gaile. {MS folio 123a 45} friasa comarnic. co torchair a ech ainmem. Liath leggur 14245] Dub Aiglend. olc lige adbul sluag doceir ciarbo oenchossid oenlámaid dithrachtai dia oenuch. --- p.456 Ro marb Cu *Chulaind* .uiii. Láith. uiii. Níaith .uiii. Feci .uiii. nOengusa .uiii. Fiachaig .uiii. Fergusa .uiii. Faelgusa .x. mBrudi {MS folio 123a 50} .x. mBróin .x. mBrenaind .x. Corp*ri* .x. Crimthaind .x. Conaire 14250] .x. Conaill .ix. truich .ix. ndruid. ix. nDoelgusa .ix. Saergusa .ix. nIllaind. xl^. arad .xl^. brolach .xl. brugad. cét mulach .c. ndíbergach .c. sen. c. n-óc .c. midais .xx. ríg. xx. colomon. xx. eirred án. xx. {MS folio 123a 55} olloman. im ocht cét lam ndess do imdibe. Im ocht cét súle clé do chaechad co fargaib in sluagsin uile fo anim dia éis issind 14255] oenló., || {MS folio 123b} Apraind a Léith M*acha* nabu díb n-echaib commaib fo charp*ut* ba sodursan. napu díb lamaib comlánaib comarnic. Apraind na*ch* Conchob*or* claidebruad comairlestar. Dursan {MS folio 123b 5} nad Eirrge Echbel arnic. Apraind nach Sencha Sobeóil 14260] rosiacht. D*ursan* na*ch* Fiacha Foltlebor fallnastar. A*praind* nach Eogan Alaind acillestar. D*ursan* na*ch* Fergna m*ac* Findchaeme forcmastar. A*praind* nach Fergus m*ac* Lete luid. A*praind* na*ch* Feidlimid Faeborderg forca*ch*ai. D*ursan* na*ch* Munremur morglonnach miadaigestar. A*praind* na*ch* 14265] {MS folio 123b 10} Amargin urdairc aigestar. D*ursan* na*ch* Rochad Rigderg rathaigestar. A*praind* nad bátar errid Ul*ad* uile ocond airm i torchair i n-écomlund. ar no reidedsom a chorp ngel chrechtach ar Ultu fri iltuathu ilairbriu. D*ursan* na*ch* Conall C*ernach* {MS folio 123b 15} cobrastar. Ap*raind* nach Celtchair comrach cuala. D*ursan* 14270] na*ch* Loegaire Buadach báigestar. A*praind* na*ch* Fergus m*ac* Rossa roacht. D*ursan* nad batar Ul*aid* uile imme airm i torchair. Domchommart a chuma. cotomessart a díth. Rom dithracht a díbad. Am dímain dia éis. ar nimda ni iarum. Ba meite 14275] ca*ch* cride rod car *con* bossad. ba meite ce*ch* cluas rodcuala {MS folio 123b 20} co bráth noco ndermanad. B*a meite* ca*ch* dér no cíthe co bráth ba dia bithchoíniud. Ba meite ca*ch* rosc at*con*nairc no ciad frassaib fola. ar is dered fo dubai in domain dia eis. Ar niba fri ceili aile iarum nom accfither. Nibat gárechtaig 14280] {MS folio 123b 25} aiscedaig fergnúsi ocom urnaidm. Ar ní fugeb céli fri Coin Cul*aind* cosmail. Bit bronaig delguin dilactai. nibat failti buad bantrochta dobeba Mis Gegra gnimrathu. rogní mordígail. Adrulaid lumg mossad morgnima i mMaig Siamrach ro sephaid Conall iar Corm*a*c 14285] {MS folio 123b 30} comaitecht conderaig a daltae digairsi mór gein ro gabai ar galaib oenfir iar mbreth ban side siachtum mórthochmarc --- p.457 {MS folio 123b} m*ei*c dea Dechtiri derbad Soaltim. sainaltram Loga imréith fri mind rotha Scaithchi scelaige. eochraide inna nUlad {MS folio 123b 35} n-úath oa n-athaib. teist ro fersur ré siabordai ina urchomair 14290] sé mbl*iadna* déc dlegma scur. saetha sechmai morthuatha. alchél cach uand dia éol immaciam. immacaínem. immanairchisem. Is truag in bith atáthar and. ar ni chomraicfeni nach laithiu aile. a Leith., A Leith. Finit. Am*en*. 14295] --- p.458 {MS folio 123b 40}.Aided Choncob*uir*. -------------------------------------- BAi mesca mór for Ulto fecht n-and i nEmain M*acha*. Docuridar dí immarbaga móra & comrama et*ur*ro .i. et*er* Chonall & Coin Cul*aind* & Loegaire. Tucaid damsa ar Conall inchind Mess {MS folio 123b 45} G*egra* coro acilliur ócu na co*m*ram. Ba bes d'Ultaib ind inbaidsin 14300] ca*ch* curaid no marbdais ar galaib oenfir no gatta a n-inchind assa cendaib & commesctha ael airthib co ndenad liathroite cruade díb. & in tan no bítis i n-immarbaig no chomramaib dob*er*tis dóib co {MS folio 123b 50} mbítis inna lamaib. Maith a Chonch*obuir* ar Conall naco ndernat oic na comram 14305] echt fon innasa ar gala*m* oínfir. nidat tualngi comram frimsa. Is fir ón ar Conch*obor*. Doratad iarum forsin forud fora mbid do g*ré*s ind inchind. Luid cách a lethi arnabarach dia cluchiu. {MS folio 123b 55} Dolluid da*no* Cet m*ac* Matach do chuairt ect*r*a la Ulto. Beist {MS folio 124a} ass andsam ro boí i nHer*ind* || in Cet. Is *ed* dolluids*id*e dar 14310] faidchi na hEmna & tri laechcind leis do Ultaib. In tan bátar na ónmite co cluchiu do inchind Mes G*egra*. Iss *ed* atbert ind ónmit {MS folio 124a 5} fri araile. Rocluinedar Cet anísin. Ethaidside in n-inchind a lláim indala n-aí & berid leis. O rofit*ir* Cet ro boí i tarngere do Mess G*egra* a digail iarna écaib. Ca*ch* cath & ca*ch* irga no bíd 14315] do Chon*nachtaib* fri Ulto dobered Cet in n-inchind inna chriss dús in tetarthad écht n-amra d'Ultaib do marb*ad* di. {MS folio 124a 10} Fecht and dí dolluidseom intí Cet sair co tuc tánai mbó a Feraib Ross. Donarraid i n-iarmoracht Ul*aid* ina diaid. Doriachtatar da*no* Connachtai dond leith aile dia thessaircainseom. Fechair 14320] cath et*ur*ro. Dolluid Conch*obor* féin issin cath. Conid and sin {MS folio 124a 15} gadatar mna Connacht do Chonch*obur* tuidecht for leith do descin a delba dóib. Fo bíth ni rabi for tal*main* delb duini am*al* deilb --- p.459 {MS folio 124a} Conch*obuir* .i. et*er* chruth & deilb & dechelt. et*er* mét & córe & cutr*u*mmae. et*er* rosc & folt & gile. et*er* gaís. & alaig. & erlabra. et*er* 14325] {MS folio 124a 20} erriud & áne & écosc. et*er* arm & immad & orddan. et*er* gnais & gaisced & chen*e*l. Nirbo lochtach trá intí Conch*obor*. A comairli im in Cheit ro gabsat na mná ailgis do Chonch*obur*. Luid iar*u*m for leth a oínur dia descin dona mnaib. Dolluid Cet im co mbuí et*er* na mná i mmedón. Nos indlethar 13430] {MS folio 124a 25} Cet inchind Mes G*egra* isin tábaill. & nos teilc conid tarla i mmullach Conch*obuir* co mbátar a da trian inna chind & co tor*chair*seom isa cend co tarla fri lár. Focherddat Ul*aid* chuci conid rucsat o Chet. For brú Átha Daire da Báeth is and doroch*air* Conch*obor*. {MS folio 124a 30} Atá a lige and baile i tor*chair* & corthe fria chend & corthe fria 14335] chossa. Maidid tra for Connachta co Sciaid Aird na Con. Dobertar Ul*aid* sair doridisi co Áth Daire Da Báeth. Mo brithse ass ar Conch*obor*. Dob*ér* ríge nUl*ad* do neoch nom béra *con*nici mo thech. Not bersa ar Cend B*er*raide ar a gilla fadéin. Dob*eir*side 14340] {MS folio 124a 35} lomain imme & no mbeir fora muin co Arddachad Slebe Fúait. Maidid a chride isin gillu. Conid desin atá ríge Cind B*er*raide for Ul*taib* .i. in rí fora muin leth ind laí. Conócbad trá in debaid on tráth co araile dar éis in ríg. Co raimid for Ulto iar sin. {MS folio 124a 40} Doberar tra a liaig co Conch*obor* .i. Fingen. Iss es*id*e no finnad 14345] don diaid no theiged don tig. in lín no bíd i ngalur sin tig. & ce*ch* galar no bíd and. Maith or Fingen dia taltar in chloch asdo chind {MS folio 124a 45} biat marb fo chetóir. Mani tucthar ass im not ícfaind. & bid athis duit. Is asso dún ar Ul*aid* ind athis oldás a écsom. Ro iccad iar*u*m a chend & ro fuaged co snáth óir ar ba cumma 14350] dath fuilt *Con*ch*obuir* & dath inn óir. & asbert in liaig fri Conch*obor* co mbeth i fomtin .i. arna tísad a ferg dó & na digsed for ech & na {MS folio 124a 50} etraiged mnai co anfeta & na rethed. Ro boí da*no* isin chuntabairtsin céin robo beo .i. uii. mbl*iadna* & nirbo engnamaid acht a airisium inna suidi namma .i. naco cuala 14355] Cr*ist* do chrochad do Iudaidib. Tanic and*sid*e crith mór forsna dúli & ro chrithnaig nem & tal*am* la mét in gníma darónad and {MS folio 124b} .i. Ísu Cr*ist* m*a*c Dé bí do chrochad. || cen chinaid. Craet so ar Conch*obor* fria druid. Cia olc mór dognith*er* isind lathiusa indiu. Is fír on ém ar in druí. Is mór in gnímsin ar Conch*obor*. In 14360] fersin da*no* ar in druí i n-oenaidchi ro gein & rogenisiu .i. in .uiii. kl^ en*air* cencop inund bli*adain*. {MS folio 124b 5} Is and sin ro chreiti Conch*obor*. & iss ésin indara fer ro chreti --- p.460 {MS folio 124b} do Dia i nHer*ind* ria tiachtain creitmi é .i. Morand in fer aile. Maith tra ar Conch*obor*. 14365] .R. Ba hapraind na dáil cu ardríg. nar nagg atumbeoir i rricht chruadchurad cichtis cichtis mo beoil *con*cichlais {MS folio 124b 10} crúas mór miled. maidm nitha múaid nimslóig serbairlech. sordnifed soerchobair la Cr*ist* congenaind. gair báeth baruléim for leth ain lan Chomded lanscél cé chointir crochad ríg 14370] ba moo coirp a rí ardrach adamrai. tumcichthe in gním i tinol tairisem treóin uasal i Coimded coimthecht congnam {MS folio 124b 15} caín bé la Dia dilgadach dia chobair. caín forlund fób*er*aind. caín comlund crothfind Cr*ist* ar nemthuir. nipu scíth ce chéssaitís coirp chriad. ciarbo ar Cr*ist* cáid cumachtach cia 14375] dú dún nad rochem rád dúr derchointe ru n-ortar inarmen {MS folio 124b 20} mona miad nad ríg roachtmar ron cráidi crochad Cr*ist* ma chotócbaimmis ba hassu nad bemmis iar n-ardrach ecomnart uasal rí ro cés croich cruaid ar doine digmaig dia ráith ragaindse bás achtu flaith for leccaind fochil n-éca nabu ní 14380] nemthuir necht remiteised do choimrid mo chride clúas in {MS folio 124b 25} ardrach nguba armu Dia indscib nad ríg roacht co fír fortacht fritumthá brón báis conatbiur ar omun dom dul druib. cen Dulemain digail. Is and doringni Conch*obor* in rethoricse diaro innis Bachrach 14385] druí de Lagnib do Chonch*obur* Cr*ist* do chrochad. Diara iarfaig {MS folio 124b 30} Conch*obor* ciata airde ingantacha so. &c. l^ da*no* combad é Altus in consul dodechaid o Ochtauin do chungid in chisa co Gaedelaib no innised do Chonch*obur* Cr*idt* do chrochad., --- p.461 {MS folio 124b}Aided Meidbe. 14390] ----------------------------------- {MS folio 124b 35} CID dia tá aided Meidbe ingine Echdach Feidlig a Tem*raig*. Trí m*ei*c Find .i. Conall Anglonnach & Eoch*aid* Find & Eoch*aid* Feidl*ech*. Tri m*ei*c da*no* la Eoch*aid* Feidl*ech* & tri ingena. Na tri m*ei*c. Bres & Nár & Lothur .i. na Trí Find Emna. Na tri ingena .i. Eithni Uathach & Medb Crua*chan* & Clothro Crua*chan* 14395] dia n-ebrad. > 1. Teora ingena Ech*dach* Feidl*ig* > > fuaim iar fochlu. > > Eithni Uathach. Medb Chruachan > > & Clothru. > {MS folio 124b 40} In Chlothru da*no* is sí banrígan i Cruachain riasiu no gabad Medb flathius ar ecin ón o Ech*daig*. Batar tri m*ei*c Ech*dach* oc 14400] triall ríge do gait ara n-athair. Dolluid Clothru dia tairmesc & {MS folio 124b 45} dia codnugud. Araisom da*no* dofocrait cath for Eoch*aid*. Dolluid Clothro ara cind. In do sárgud far n-athar duib ar si. Is anfír mór cia dognether. Is ecen tra ar ind oic. In facbaid iartaigi et*ir* ar in ben. Ní morithir or ind oic. Is doich tuittim dúib 14405] {MS folio 124b 50} trianafar n-anfír. Taít chucumsa ar si or is inbaid comperta dam. dús in faicfid iartaige lim. Dognither on. Luid ca*ch* fer ar n-úair díb cucci. co mbaí maith de .i. Lug*aid* Riab nDerg m*a*c na Tri Find Emna. Na taít a fectsa ar sisi i n-agid f*or* n-athar. Is lór d'anfír dúib comrac riafar siair cenco tisaid do chath ria- 14410] {MS folio 125a} far n-athair. Iss *ed* tra sin ro thairmisc || iat de choscur in chatha. Is and dí domeled Clothru dligeda Connacht i n-Inis Clothrand for Loch Rí. Asberatsum tra is Medb ros marbsi. & is triana taíb tucsat na claidib in Furbaide m*a*c Conch*obuir*. Gabais indí {MS folio 125a 5} Medb rige Connacht iar tain & dobert Ail*il*l i flaithemnas chuci. 14415] & is i nInis Clothrand domeledsi dligeda Connacht. & ba geis dissi cena fothrucud ce*cha* maitni assin tiprait ar dorus na indsi. --- p.462 {MS folio 125a} Luid dí Furbaide fecht and co hInis Clothrand. & saidid cualli forsind licc forsa ndenad Medb a fothruc*ud*. & ro chengail {MS folio 125a 10} suanemain do chind in chualli .i. cualli ba comard ri Meidb. 14420] & sínid in suanemain dar Loch Rí síar & sair. Berid leis in suanemain dia thaig. In tan iar*u*m no bitis m*a*crad Ul*ad* oca cluchi ba é cluchi Furbaide no síned a suanemain et*er* da chualli & no bid oc {MS folio 125a 15} díburgud et*ur*ro & ni anad co n-ermaised in ubull no bíd for cind in chualli. 14425] Fecht and di boí dál mór et*er* Connachtu & Ultu im Loch Rí aníar & anair. & dorala Medb oca fothruc*ud* matain moch assin tiprait osin loch cetna. Is alaind in delb út or cách. Cia sin ar Fur*baide*. Siúr do máthar or cách. Boíseom oc ithi blogi do {MS folio 125a 20} thanaig. Niro ans*o*m dí ri cungid clochi. Dobeir in mbloig 14430] isin tabaill. Oro boí a hetan Meidbi friu. dosleici in mbloig conid n-ecmaing ina mullach. Conid romarb dond óenurchur i ndigail a mathar. Aided Meidbe in sin., --- p.463 *Aided Derb Forgaill* --------------------- {MS folio 125a 25}Derb Forgaill ingen ríg Lochlainne ro charastar Coin Cul*aind* 14435] ara urscelaib. Dolluid anair i rricht da géise & a hinailt co mbátar for Loch Cuan & rond óir et*ur*ru. Am*al* ro boí da*no* Cu Ch*ulaind* & Lug*aid* a dalta .i. m*a*c na Tri Find Emna laa and la toíb ind locha co n-accatar na heonu. Dibairg na heonu or {MS folio 125a 30} Lug*aid*. Dolleici Cu C*hulaind* cloich forru co ndechaid et*er*a hasna 14440] co mboí ina broind. Bátar da deilb duine issin tracht fo chetóir. olc robá rim ar ind ingen. & is tú doroacht. Is fír ar Cu *Chulaind*. Ro súgi iarum a tóeb na ingine in cloich co mbuí ina beolu cosin loim chró roboí impe. Is dot insaigid tánacsa tra or si. Nathó {MS folio 125a 35} a ingen or se. In tóeb ro súgiusa or se ní chomraiciubsa riss. 14445] Dombéraso da*no* do neoch bas maith let. Is maith limsa ém or se dul duitsiu cosin m*a*c as soíriu fil i nHer*ind* .i. Lug*aid* Riab nD*er*g. Maith lim or si acht conot accur do g*ré*s. Luid iarum co Lug*aid* co rruc claind dó. {MS folio 125a 40} Laa and dí i nderiud gemrid. snecta mór and. Doniat na 14450] fir corthe mór don tsnechtu. Lotar na mna forna corthe. Ba he a tuscurnud. Tabram ar mún isin coirthe dús cia as sia ragas ind. In ben o ría triit is í as ferr congaib úan. Ni roacht dí uadib. Congairther D*erb* Forgaill uadib. Nirbo áill lea or nirbo {MS folio 125a 45} baeth. Téit arai forsin corthe ro selaig uade co tala*m*. Dia 14455] fessatar trá ind fir so nícon grádaigfider i fail na oínmná. Gatair a súile assa cind. & a sróna & a da n-ó & a trilis. Niba soaccobraite ón. Dognither a pianad amlaidsin. & berair iar tain da tig. Batar {MS folio 125a 50} ind fir is tilaig i ndáil os Emain. Is ingnad lem a Lug*aid* ar Cu *Chulaind* snechta for taig Derb Forgaill. Is i n-écaib atási dí ar 14460] Lug*aid*. Tiagait for comluath dochum in taige. Am*al* rochualasi ón dunaid a tech furri. Oslaic ar Cu *Chulaind*. Caín bláth *f*orro scarsam or si. Is and asbert. > 1. {MS folio 125a 55} Celebraid Cu *Chulaind* dam > > domriacht om íathaib iúil > > 14465] > > & Lug*aid* luth la b*eir*t. > > dia tartus seirc náchim chiúil. || > > > --- > > p.464 > > 4. {MS folio 125b} Isim éicen dul i cían. > > ní fo fechta nodam ét > > scarad friu bid dál éicne > > 14470] > > menim thistais écne éc. > 5. La Coin Cul*aind* la Lug*aid*. > > risnarom úath na hómon. > > m*en*bad athb*er* co n-athlech > > nibad aithrech ar comol. > > 14475] > 6. Comul scartha fri Riab nDerg. > > {MS folio 125b 5} is delg i cridi cró cnis. > > Cu *Chulaind* do bith i n-ingnais. > > dirsan m*en*bad leca lis. > 7. Menbad leca lis Lug*dach* > > 14480] > > lasa r*u*mnad ca*ch* nderba; > > ba romoch ar n-étarba > > fri m*a*c na Tri Find Emna. > 8. Nach accimse Coin Cul*aind* > > domringne dérach dubach. > > 14485] > > díthre mo thúath truag amar > > & scarad fri Lug*aid*. > 9. {MS folio 125b 10} Nim rumartsa mo fianchara. > > Cu *Chu*l*aind* caraid buafad. > > baí dam ceile soer subaid > > 14490] > > Lug*aid* m*ac* Clothrand Cruachan. > 10. Buaid gaile buaid clis ria cách > > do Choin Cul*aind* cruth rod n-aí. > > b*uaid* ngaiscid do Lug*aid* lúath > > b*uaid* mo chrotha sech ce*ch* mnaí. > > 14495] > 11. Ca*ch* buaid dimbúaid iar tain > > cipia frisa ferthar tnú; > > ca*ch* indbass bid indles n-úag > > c*ach* trén bid truag l^ bid trú. > > > --- > > p.465 > > 14. {MS folio 125b} Sirechtach dál in bith cé. > > 14500] > > {MS folio 125b 15} ni sét fris nem nech dogní; > > torbais dál báis sech ce*ch* ndúis > > gnúis chaín cid alaind a lí. > 15. Nimda genair cridi crúaid > > dob*eir* táeb fri ailethúaith. > > 14505] > > ara mence soas gné > > a gnuis ri úair ndochraite. > 16. In tan imreidmis Emain > > a Temair nírbo drochband. > > {MS folio 125b 20} Cu *Chulaind* and ba subaid > > 14510] > > & Lug*aid* m*a*c Clothrand. > 17. Cu *Chulaind* dam d'acallaim > > co ngnímaib danaib Dubthaig. > > iss *ed* ba slán lam chride > > & lige la Lug*aid*. > > 14515] > 18. Ro scarsam friar n-amalla > > oca mbimmís fri ca*ch* sel > > bés no comairsem nach tai > > ro delbad dam dul ar cel. C. > {MS folio 125b 25} Iss *ed* atberatsom ní baí a hanim intisi in tan tancatars*o*m 14520] is tech innund. Asberat da*no* ba marb Lug*aid* a chetoir oca descin . Luid im Cu *Chulaind* isa tech cosna mná co tarat a tech forthu conna tudchid fer na ben i mbethaid assin tigsin .i. dona tri coicdaib rigan. acht ros marb uile. Is and asbert Cu *Chulaind*. > 1. {MS folio 125b 30}Derb Forgaill bruinne gel bán > > 14525] > > domriacht dar srotha sál. > > ba rath carat ro dam fír. > > ingen rig de Lochlaind lán. > 2. Oro boí et*er* da fert. > > dogní mert mo chride cró. > > 14530] > > gnúis Derb For*gaill* fo licce leirg. > > Lug*aid* Riab nDerg dirsan dó. > > > --- > > p.466 > > 5. {MS folio 125b} Ba hallud mór do Lug*aid* > > boí fora chrannaib glee. > > {MS folio 125b 35} coíca cetguine cen dáil > > 14535] > > la hannud cach ree. > 6. Derb For*gail* clú co n-áne > > co ngenus & féle. > > noco rala cor n-uabair > > gnuis dar gualaind a ceile. > > 14540] > 7. Tri coicait ban i nEmain > > is me doruid a n-orgain; > > cia fogelmais ríg na túath > > ba luag dóib Derb F*orgaill*. > {MS folio 125b 40} D*erb* .i. Dér ingen Forgaill rig Loch*lainne*. Rolad a fert & a 14545] llia la Coin Cul*aind*. --- p.467 *Noenden Ulad & Emuin Macha* ---------------------------- NOinden Ul*ad* cid dia tá. Ni *handsa*. Crunniuc m*ac* Agno*main* di Ultaib briuga cetach atacomnaic. Baí i ndithrub & i rroilbib & m*ei*c imda leis. Ba marb iarum a ben. Tan buí {MS folio 125b 45} lathe and ina thig a oínur. co n-accai in mnai chuce ina thech. 14550] Ba cuchtach leis innas na mná. Fecaid in ben fo chetóir. o dofessid for ergnam do denam. am*al* bid is taig no beth riam. O thanic co aithchi donairbir in munt*ir* cen athchomarc. Foaid la Crunniuc {MS folio 125b 50} isind aidchi. Baí oca amser már iar sin & ni buí ní ba t*er*c dóib leesi di ca*ch* thorud et*er* biad & etach & indbass. Nibá cian iar sin 14555] ferthair oenach la Ul*tu*. No thegtis Ul*aid* dond oenuch. fiur mnai m*a*c ingin. Farruma da*no* Crun*niuc* la cach dond oenuch. Etach maith immi. bláth maith fair. Is tacair duit trá ol a ben friss ni {MS folio 126a} forbara anfót do rád. Is decmaing ón ol seseom. || Curthir a n-oenach. doberar carp*at* ind ríg forsin mblai deod laí. Dobert 14560] búaid in carp*at* cona echaib. Asbert in sluag ni fuil ní as lúathiu andáit na eichseo. Asbert Crunniuc is luathiu mo bensa ol seseom. {MS folio 126a 5} Airgaibthersom lasin ríg fo chetóir. Adfiadar don mnai anísin. Is t*ur*baid ém damsa ol si dul dia fuaslucuds*o*m & mé alacht. Cid t*ur*baid ol in tectaire mairfithirsium meni risiu. 14565] Tolluidsi dond oenuch iarum. et ros gabat idain. Tomforidse ol si risin sluag or is m*athai*r ruc cách uaib. Anaid frim coro {MS folio 126a 10} lamnar. Ro fémid uadib. Maith tra ol si biaid olc bas mó de. & biaid for Ultaib uile re mór. Cia th'ainmsiu ol in rí. Iss *ed* mo ainmse ol si & ainm mo gene bias arin oenuchsa co bráth. Macha 14570] ingen Sainrith m*eic* Imbaith m'ainmse ol si. Comluid iarum {MS folio 126a 15} frisin carp*at*. & in tan roanic in carp*at* cend na blae ro scáich a asaitsi ara chind. co mbert emun .i. m*a*c & ingen. Is de atá Emuin Machae in sin. Iactaidsi da*n*o lia hasait. nach duine rodachúala son foscerded i cess. cóic laa & cethri aídche. Fir Ulad uili ro 14575] {MS folio 126a 20} batar and dosniced uili do g*ré*s ind ellsin. fri saegul nónbair o ca*ch* fiur ro baí and. Cóic laa & cethri aidche. l^ coic aidche & cethri laa. iss *ed* sin ro boí noinden Ulad. Nert mna siúil ba hed no bíd --- p.468 {MS folio 126a} la ce*ch* fer di Ultaib fri saegul nonbair. isind noe*n*den. Treide {MS folio 126a 25} forna bíd noenden di Ultaib .i. m*ei*c & mnaa Ul*ad* & Cu *Chulaind*. 14580] Iss *ed* heret ro mbaí for *U*ltaib. ó amsir Cruincon m*ei*c A*gn*o*main* m*eic* Curir Ulad m*eic* Fiatach m*eic* Urmi. conice amsir Forco m*eic* Dalláin m*eic* Mainich m*eic* Lugdach. &c. Curir Ulad is de dogairt*er* Ulaid. Is desin tra atá Noenden Ul*ad* & Emuin M*acha*. 14585] --- p.469 *Tréide Cétna Labratar Iarna Genemain* -------------------------------------- {MS folio 126a 30}CIA treide cetna labratar iarna genemain fó chétoir & cid ro labraiset. Ni *handsa*. Aí m*a*c Olloman m*ei*c Delb*aith*. & Morand m*a*c Cairp*ri* Chind Chaitt. & Noinniu Noíbrethach. Is de chetus ro labrastar Óe m*a*cc Oll*oman* .i. Baí Fiachu m*ac* Delb*aith* {MS folio 126a 35} rí Her*end* for cuairt ríg & a bráthair na farrad .i. Olloni m*a*c 14590] Delb*aith*. Batar laa and ic tomailt i nInis Tige i n-iarth*ur* Her*end* .i. in rí Fiachu & a brathair Oll*om*. Leth in tige oc cechtar de. A druí da*no* for belaib ind ríg .i. Fiachach. Oro bátar oc tomailt a {MS folio 126a 40} fessi dothaet athach gaethe móre tarsin tech. conos tarat uile i socht mór niét in delma. Cid forcanas ind athach ar Fiach*u* frisin druid. 14595] Iss *ed* forcanas or in druí dán ingnad do thurcbail i nHer*ind*. Cinnas dana ón or in rí & cia ó ngenend & cia bale i ngenfe. Dán bas chomgráid frit grádso ol in druí. & bid is tigseo genfes. & bid {MS folio 126a 45} ón mnai út tall do brath*ar* genfes. Is torrach & b*er*aid m*a*c innossa & bid comgráid fritso. & ticfa grád amra aile and bas úasliu dia 14600] fogenat f*or* ngradasi .i. grad ecalsi. Ra firad trá uili anísin Ra genair in m*a*c fo chetóir. & ro thríall {MS folio 126a 50} in rí a marb*ad* in m*ei*c. coro thairmisc a ath*air* .i. Ollom ar níba lia in rí is taig andas*id*e. In tan ro bas ocond imrádud imme co cualatar in m*a*c oca rád. Domurcbaid súas coro acilliur in ríg. 14605] Turggbair suas iar sin. Ní damsa dot inchaib a Fiachrai or se. Cid dober duit ar in rí. Ni *handsa*. Mo bruig mo lánamuin {MS folio 126b} lonchore co ndabaig dandlugae tucthar om ríg mucra escra. || cuach carp*at* calg tricha bó bró fíann fiacho. O Fiachna damsa insin uile ar in m*a*c. Dob*er*thar ar Fiachu. Cia ainm regas arin m*a*csa 14610] i fectsa. Tabar Aí fair ar in drui. Conid assain trá ro ainmniged {MS folio 126b 5} aí airchetail .i. ó Aí m*a*c Oll*oman*. & is sí sein aí cetaerbairt Aí m*ac* Oll*oman*. Morand im m*a*c Carp*ri* Chind Chait. Is de ro labrastarsede .i. ro marbtha lasin Corp*re* hísin ce*ch* soerchland ro boí i nHer*ind*. 14615] Ar ba di athechthuathaib Her*end* dó. & ro gab rige nHer*end* ar ecin. & rap olc a rige ar ní bíd acht óengranne i cind ce*ch*a dési. {MS folio 126b 10} & oendircu a ccind na c*us*lindi. & oendircu i mmulluch na darach ina re. Ructha tri m*ei*c don Chairp*riu* hísin. & ro bádidís leis fo --- p.470 {MS folio 126b} chetoir. ar ba doig ropdís torathair. Fo bíthin no bitis a cathbairr 14620] fo cennaib. In tres m*a*c rucad dó .i. Morand. Ro thriall in cétna {MS folio 126b 15} do denam fris .i. a bádud. Ro h*er*bad da oclach leis da chur i mbeolu na tuinne. Ora laiset uadib é i tuind mara brissis in tond in cathbarr & tócbaid in tond uasa in m*a*c co n-accatar a gnúis for barr na tuinne. Is and asbertsom. Garg bé tond ar in m*a*c. 14625] {MS folio 126b 20} Folengat chuce na ocláig & dofocbat súas. Nacham t*ur*cbaid ar seseom. Úar bé gáeth. Cid dogenam din m*a*csa ar indara fer. Dogenam ar in fer aile facbam é i téig ar beind chloche i ndorus tige na cerda .i. Máen a ainms*id*e cerd ind ríg. & cométam in m*a*c dús in lessaigfe in cerd é. O dochuaids*id*e assa thig co n-acca in 14630] {MS folio 126b 25} m*a*c isin téig. & no mbeir leis isin tech. Fursain caindel a ben ar se. co n-acther in frithisea fuarusa. Tucad cucu iar sin caindel conid and atbert Morand. Solus bé caindell. Ro alt in m*a*c la Moen iar sin fora seilb féin. Rofetatar im na oclaig út narbo lesseom in m*a*c. 14635] {MS folio 126b 30} Fecht and iarum dolluid Carp*re* do ól lenna do thig Moín. In tráth rop ániu doib oc ól. luid in m*a*c as cach ucht i n-araile co ndechaid i n-ucht Chairp*ri*. Ro mainigth*er* in gein ar Carp*re*. Cóich in m*a*csa la osnaid móir do chur. Focheird da*no* a máthair in m*ei*c .i. ben Charp*ri* osnaid aile. Cid itáid ar Móen. in format 14640] {MS folio 126b 35} nofar geib. Cid inmain lemsa in m*a*c & cid m*a*c dam ropad ferr lem combad libsi é. ara mét far serce lim. & ara riachtain a lessa duib. Ni tharla tra aní hísein dúinni ar Carp*re*. Maith ém a Chorp*ri* ar in dias oclach út ropad maith a lúag neich dobérad {MS folio 126b 40} duit m*a*c amlaid. Ropad maith imm ar Car*pre*. Ro beraind a 14645] chomthrom de argut dara chend. & ropad trian de ór. Acht ni tarba a rád ar is erlabra dímaín a ndogníd. Am*al* bid oca no bemmís ar na ocláech fonaiscth*er* fort so. Fonaiscth*er* fair. Oro {MS folio 126b 45} naidmed fair folengat na óclaig cuce co tucsat in m*a*c ina ucht. & coro dilsigset dó. Is é in m*a*csa ar siat rucsam uait dia bádud. 14650] & iss ed so daronsam de. Is fír uile ar in cerd. Is desin tra ro bai m*a*c Main fairseom. & it e sin teora bria*thra* toesecha ro ráid Mor*and* iarna genemain fo chetóir .i. garg bé tond. úar bé gaeth. Solus bé caindel. {MS folio 126b 50} Gabais tra Mor*and* ardbrithemnacht Her*end* iar sin. & ba 14655] marb a athairseom .i. Cairp*re*. & ro faidseom a m*a*c co Feradach Find F*echtnach* i crích nAlban dia thócuriud i rríge nHer*end* ar ro theichs*id*e ria Corp*riu* dar muir innund arnaro marbtha leiss. Co {MS folio 126b 55} tanics*id*e fo gairmseom. & corra gab ardríge Her*end* Ocus Mor*and* i n-ardbrith*emnacht* Herend. & || 14660]