#Bethu Brigte #### Corpus of Electronic Texts Edition ### Background details and bibliographic information Bethu Brigte ============ Author: Unknown --------------- ### File Description Donnchadh Ó hAodhaElectronic edition compiled by Elva Johnston , Beatrix Färber Funded by University College, Cork and Professor Marianne McDonald via the CELT Project 2. Second draft.Extent of text: 8375 words#### Publication CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College, Cork College Road, Cork, Ireland—http://www.ucc.ie/celt (2000) (2010) (2012) Distributed by CELT online at University College, Cork, Ireland. Text ID Number: G201002Availability [RESTRICTED] Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic research and teaching only. [RESTRICTED] Hardcopy copyright lies with the School of Celtic Studies (Dublin Institute for Advanced Studies). #### Sources **Manuscript sources**2. Oxford, Bodleian Library, Rawlinson B 512 folio 31r, column 1 to folio 35v, column 1. **Editions**2. Whitley Stokes, Lives of the Saints from the Book of Lismore. Edited with a translation, notes and indices, Oxford 1890 (Anecdota Oxonensia), 319–329 (some sections of text). 3. Charles Plummer, J. Fraser and P. Grosjean, Vita Brigitae. In: Irish Texts i (1931), 2–16. 4. Paul Grosjean, Acta Sanctorum, Nov iv 502 (Paragraphs 26, 29). 5. Kuno Meyer: Mitteilungen aus irischen Handschriften. Sancta Brigita. Aus dem Buch von Lecan, fol. 166c. Vgl. Lismore Lives z. 1689ff. In: Zeitschrift für Celtische Philologie 12 (1918) 293–94. **Translations**2. M. A. O'Brien, The Old Irish Life of St. Brigit. In: Irish Historical Studies i (1938–39). Part I: Translation [from Rawl. B. 512] (121–134), Part II: Introduction and notes (343–353). 3. Lives of the Saints from the Book of Lismore (see above). **Secondary literature**2. Paul Grosjean, In: Analecta Bollandiana lix (1941) 319–322. 3. Paul Grosjean, Une invocation des saintes Brigides. In: Analecta Bollandiana 61 (1943) 103–105 (Notes d'hagiographie celtique, no. 4) Mixed Latin and Irish, from MS B.M. Harley 585. 4. Pádraig Ó Riain, A dictionary of Irish Saints (Dublin 2011), 123–125 (with bibliography). **The edition used in the digital edition**2. Bethu Brigte. Donnchadh Ó hAodha (ed), First edition [One volume] Dublin Institute for Advanced StudiesDublin (1978) ### Encoding #### Project Description CELT: Corpus of Electronic Texts #### Sampling Declaration The present text represents pages 1–19 of the volume. #### Editorial Declaration ##### Correction Text has been checked and proofread once. All corrections and supplied text are tagged. ##### Normalization The electronic texts represents the edited text. ##### Quotation Quotation marks are tagged q; double quotation marks are nested within single quotation marks. ##### Hyphenation Soft hyphens are silently removed. When a hyphenated word (hard or soft) crosses a page or line break, the break is marked after the completion of the hyphenated word. ##### Segmentation div0=the volume; div1=the individual saint's Life; page-breaks, and line-breaks are marked. Paragraphs are marked. ##### Interpretation Personal names and place names have been tagged. ### Profile Description Created: Date range: c.800–850.#### Use of language ##### Language: [GA] About three quarters of the text are in Old Irish. ##### Language: [LA] About one quarter of the text is in Latin. ### Revision History * (2012-02-21) Beatrix Färber (ed.) * Addition made to bibliographic details. * (2010-04-30) Beatrix Färber (ed.) * Conversion script run, header updated; new wordcount made; file parsed; new SGML and HTML versions created. * (2008-09-30) Beatrix Färber (ed.) * Keywords added; file validated. * (2005-08-25) Julianne Nyhan (ed.) * Normalised language codes and edited langUsage for XML conversion * (2005-08-04T15:40:00+0100) Peter Flynn (ed.) * Converted to XML * (2000-17-10) Beatrix Färber (ed.) * File reparsed, creation of HTML file. * (2000-10-13) Stephen Beechinor (ed.) * More content markup added. * (2000-09-27) Beatrix Färber (ed.) * Header created; file parsed using GNU Emacs; revision of markup. * (1996-08-06) Elva Johnston (ed.) * Content markup added; changes in word division, lineating of file. * (1996) Elva Johnston (ed.) * Text proofed. * (1996) Students at the UCC History Department (ed.) * Some structural markup added. * (1996) Students at the UCC History Department (ed.) * Text capture. --- #### Corpus of Electronic Texts Edition: G201002 ### Bethu Brigte: Author: Unknown --- p.1 #### 1 1] [*gap: acephalous text*] miracula vulgata s*unt*. Laæ n-and i suidiu luid in **Broicsech** 2] do bleogan & ni fácaib nech inna taig nisi *in* *n*oeb-ing*in* tantum 3] ina cotlad. Co *n*-accatar ro-las a tech dia n-eis. Fa-reith in tuath. Anda 4] leu nicon airsitis cli fri alaile. Fo-gab*ar* a tech slan & in*d* ingen ina 5] cotl*ad* & a g*n*u*i*s am*al* ain chaince; & ata adr*ad* ***Brigte*** *and cein m-bes*. #### 2 6] In quadam die dormivit magus co n-accai triar cléirech h-i 7] cochlaib findaib oc baithis na-h-i **Brigte**, & at-bert in tres fer fris: 8] ‘Bad **Br*igit*** lat nomen ina h-ingine’. #### 3 9] Bai in drui & ansilla & nata oc ***Loch* Mescæ**, & brath*air* mathar 10] in druad and da*no*; craibdech-side. A m-bat*ar* and medon aithchi, boi 11] in drui occ airi na rind co n-accai colomain tentidi as in taig *i* m-baí in 12] chu*mal* cona h-ingin *sainriuth*, & do-fossaig brath*air* a mathar conid-*accai* 13] leis: & as-bert-side ba noeb filia. 14] ‘Is fir on’, ol-se, ‘dia *n*-ecsind-si duit h-ule a gnima’. #### 4 15] Fecht n-ale a m-baí in drui & brath*air* a mathar h-i tig & *ind* ingen 16] ina cotluth, cia port i m-bai a math*air*, co cualatar guth *m-bec* ina 17] h-ingini h-i leith in tigi, & ni ragab-si labrath cidacht. 18] ‘De-ci *dun*’, ar an druí fria *amnair*, ‘ci*n*das ro*nd*-gab ar n- ingen, 19] ar ni lamur-sa fo bith nida Christadi’. 20] Conda-acca*e* inna crois-*f*igil *h-i* ligiu os si oc irnagthi. 21] ‘Airg aither*r*uch’, ar in drui, ‘& iarfaig ní di indossa, ar at- bera ni 22] frit nunc’. 23] Te*i*t-side & ata-glad*us*tar: 24] ‘Epir ni frim, a ingen’, ol-se. 25] As-bert iarum ind ingen da focul fris: 26] ‘Meum erit hoc, meum erit hoc’. 27] Ni tuc da*no* amnair in druad a n-í-sin. 28] ‘Rel dun’, ol sude frisin drúid, ‘ar ní tucaim-si’. 29] ‘*Nipa* failteu de em’, ol in drui. ‘Is ed em at-rubart’, ol in drui, ‘bid 30] lee in m*enn*ut-sa co laa m-bratha’. 31] Fa-indel avunculus magi **Brigit*am*** tenere plepem. As-bert in drui: --- p.2 32] ‘Vere implebitur’. ‘Ipsius erit hic campus, licet exeat mecum 33] ad **Mumenenses**’. #### 5 34] In tan ba mithig a gait de c*h*ígh ba deithidnech di in drui. *Na* 35] ní do-bereth-side di-si na-sceth-si *fo* chethoir, & nibu messa de a 36] blath. 37] ‘Ra-*f*et*ur*-sa tra’, ar in drui, ‘*a* daas ind ingen, quia ego sum 38] inmundus’. 39] Ro-erbad iarum bó find au-dercc dia taiscid & ba slan di. #### 6 40] Do-*cuaid* iarum in drui i tire **Muman**, i nh-**Uaithne Tiri** int 41] *s*ainriuth. Illic sancta nutritur. Quæ transacto tempore nutritori ait: 42] ‘*Nolo* hic servire, sed mitte me ad patrem meum ubi in occursum 43] veniat mihi’. 44] Quo facto pater **Dub*thachus*** deduxit eam ad hereditatem suam in 45] duobus campis **Nepotum *Failgi*** ibique inter cognatos mansit, & in 46] puellari habitu *mira* fecit. #### 7 47] Rucad iarum ad aliam virginem nutrire eam. Is sí ba c*h*oicc do 48] *sudi* iarum. *Ra*-findad a lin de o*e*gedaib ticced doc*h**um* a 49] m-mume, & cia *beth* a lin na n-o*e*ged ni dechas for losait doib *fri* 50] aidche. #### 8 51] Fecht n-and bai a m-mume-si i n-galar trum. *Foite*-si dib 52] n-ingenaib ad cuiusdam (homin)is domum qui vocabatur **Bæthchu** 53] (cervi)sae potitionem egrotanti postulaturas. Ni *etat*-som ni o 54] **Bæthchoin** (traig) inna dabcha cosin c*h*ormmaim acht fighi daman 55] all*aid* t*ar*siu. Ad-ellsat leu di alaili*u* thopur. Do-bert a tri lan a lestair 56] a s-sudiu. Ba somblas a linn, ba inmescaig*the*; & ba slan fo chetoir nutrix 57] eius. Da-geni Dia erre-si. #### 9 58] Laa n-and du-bert **Dub*thach*** ingari mucc fuiri-si. Gatsait latraind 59] da thorc díib. Luid **Dub*thach*** ina charput de **Muig Liphi** co comarnic-side 60] friu & *ath*-geoin a da thorc leu. Ar-gaib- side na latrandu & 61] nenaisc dag-eraic a mucc foraibh. Tuc leis a da thorc ad domum suam 62] & as-bert fri **Brig*ti***: 63] ‘In maith ingairi du mucc latt?’ 64] ‘*Ata*-rim-si*u*’, ol-si. 65] Ata*i*-rimi iarum: "reperit perfectum nu*m*mirum" rl. --- p.3 #### 10 66] Alio die advenit hospes quidam ad domum **Dub*thachi***. Erpais a 67] athair tin*n*e sailli dí do broth don g*re**i*s. Supervenit avidus canis cui 68] suellæ partem quintam dedit; qua co*m*mess*a* alterum detid. Hospes 69] ista sentiens quasi presus somno tacebat. Pater domum iterum reversus 70] filia*m* invenit. 71] ‘In maith ro-mberbais *a m-biad*’, ar a ath*air*. 72] ‘Maith’, ol-si. 73] *Et* ipse numeravit & invenit. At-fet iarum hospes **Dub*thacho*** 74] q*uod* filia fecit. 75] ‘Mad iar sudiu’, ar **Dub*thach***, ‘nicon *ecadar* *a* n-do-*righni* do 76] *f*ertaib’. 77] Iss ed iarum do-gníth: fo-daleth in lucht i-sin pauperibus. #### 11 78] Fecht n-aile iar sin senior caillige craibdigi baí hi fochruib du 79] t*h*ig **Dub*thaig*** esestair in n-í **Brig*ti*** do thecht do *accallaim* .xx.vii 80] *et* noeb **Lagen** i n-oen-dail. Is *s*i h-uair in sin ad-chuaid epscop **Ibuir** isin 81] dail aislinge ad-condairc ind aithchi riam. 82] ‘Anda lem’, ol-se, ‘ad-condarcc ind nocht **Mairi** n-Ingein im chotluth, 83] & ar-rubart frim alali clerech sruith: ‘Hæc est **Maria** quæ inter vos 84] habitet’’. 85] Is and do-luid in challech & **Brig*it*** don dail. 86] ‘Hæc est **Maria** quæ a me in somnis vissia est’. 87] Fordo-eracht iarum æss inna dala*e* & lotir dia l-laim. Do- bertatar 88] bennacht furi-si. Is an*n* dí ro-boí in dal ubi nunc est **Cell Dara**, ibique 89] ep*i*s*copus* **Ibor** fratribus ait: 90] ‘Hic locus cælo patet, ditissimusque omnium tota insola erit; 91] hodieque ad nos puella cui a Deo præparatus est veniat quasi **Maria**’. 92] Factum est ita. #### 12 93] Fecht n-ale iar sin voluit vi*si*tare matrem baí i n-doiri i tír 94] **Muman**, & ba gair nis-leceth a pater & a mummi. Luid im-. Boi a 95] math*air* ind inbaid-sin i n-airleba fri togairt a mago & boi galar sula fuire. 96] Boi **Brig*it*** tara h-éisi, & ara*e* in druadh oc ingaireu na cet*h**ræ*, & nach 97] maistreth do-gnith na-randad a toruth i n-de *rainn* deac cona gruth, 98] & no-bith in tres chuit dec i m-medon & ba mo-*sidi* a m-bui cach cuit. 99] ‘Ceth torba*e* lat in si?’ *ol auriga*. 100] ‘Ni *ansæ*’, ol **Brig*it***. ‘Ra-chuala ro-batar da aps*tal* *deac* apud 101] Dominum, & h-e-som fessin in tres deac’. ‘Rom-bia-sa la Dia: ticfat .xiii. 102] pauperes in unaquaque die fo chomlin **Crist** & a aps*tal*’. 103] ‘*Ocus* cid na taisci ní dond i*m*mum?’, ar auriga, ‘ar iss ed do- gní cach 104] togartach’. --- p.4 105] ‘Is ansa*e* dam-sa’, ol **Brig*it***, ‘a biad feissin do gabail do **C*h*r*ist***’. 106] Ba and-sin do-bretha di-ssi ruisc dia linad o mnai in druad. Nis-boí 107] acht maistreth imbe co l-leith. Linta ind ruisc do suidiu; & bat*ar* budig 108] ind oigith, .i. in drui & a ben. As-bert in drui fri **Brig*ti***: 109] ‘Bit lat do bæ & fodail a n-im do boch*taib*, & ni bia do math*air* ondiu i 110] fognam & niba ecen a luag; & num-baitsibfither-sa & níí sger frit-su 111] semper’. 112] ‘Deo gratias’, ar **Brigit**. #### 13 113] Fecht n-and b*ir*t **Dub*thach*** in n-i **Brig*ti*** dia reicc fri rig **Laigen**, .i. 114] *fri* **Dunlagg**, do c*h**um*ail fogn*am*a dó h-uairi *cota-.*-sai*d*-si a les-mathair 115] on, no-gatad-si cach ni isin *tig* do cheilib Dé. For-racab-si 116] **Dub*thach*** inna charput occo chomet i faithgi in duni, & faccaib a chailg 117] inna comair. Dos-bert-si do chlam do-lluid a doc*h*om. Ass-bert 118] **Dub*thach*** *frisin* righ: 119] ‘Cren dím-sa m'ingin dochum fogn*am*a duit, ar at-rolleset a 120] *besa*’. 121] ‘Cid dath*ar* di?’, ol *in* ri. 122] ‘Ni *ansæ.* Is dichmarcach’, ar **Dub*thach***, ‘nach ad-chí gataid a lám’. 123] **Dub*thach*** revertens interrogat maceram pretiossam illam. Respondit: 124] ‘**Chr*istus*** portavit’. 125] Quo cognito ille dixit: 126] ‘Quid, filia, detisdi pretium .x. vacarum leproso?’ ‘Non meus gladius, 127] sed regis’. 128] Resp*ondit* filia: 129] ‘Etiamsi **Lag*en*enses** potuisim, Deo dedisim’. 130] Igitur puella in servitute reli*n*quitur. **Dub*thachus*** ad domum 131] *suam* reversus est. Mirum dictu, virgo **Brig*ita*** dívinitus elevatur & post 132] *t*ergum patri*s* postponitur. 133] ‘A **Dub*thaig*** tra’, ol in ri, ‘is moo re*i*cc, is mo luaig ind ingen-sa’. 134] Maceram tunc virgini rex donat, eaque p*re*tiosa*m* inn-.inn is followed by a character like a 'c' with the lower stroke continued perpendicularly. Over this is vel o. Leg. 'eaque patri donavit' (Grosjean?) Post 135] mirabilia domum revertuntur prædicta. #### 14 136] Gair iarum do-lluid fer do thig **Dub*thaig*** do thochmurc **Brig*te***. 137] **Dub*thach*** dí a nomen-side *moccu* **Lugair**. Ba maith fria ath*air* & lia 138] brath*rea* a n-i-sin. 139] ‘Is ansa*e* dam’, ol **Brig*it***, ‘ad-rop*art* m'ógi do Dia. Do-ber a 140] chomairle duit. Ataa *fidbaid* fri*t* tech-su aníar, & ata ingen alain*n*. 141] Ar-nen*u*star duit; & is ed a chomartha*e* duit: Fa-ricfa*e* in les n-oibela, 142] & biaid ind ingen oc folcad chinn a athar, & bit failtiu frit; & senfa-su --- p.5 143] do gnuis & t'*er*labrai cu m-ba tol *doib* cacha ráidfi’. 144] Do-gnith samlaith ut **Brig*ita*** dixit. #### 15 145] Ba sæth lia br*athre*a gait di-si in tinscrae erru. Bat*ar* doini dommi 146] h-i fochruib do thig **Dub*thaig***. Luid-si læ n-and & erene bec furi doib. 147] Co*n*-rancatar a bra*thir* friæ-si, m*aic* a athar; do-lotar de **Muig Liphi**. 148] Boi drecd dib oc gairib impi; lin ali nibtar fælti frie, .i. **Bacene** as- bert: 149] ‘Int shuil alaind fil it chiund-su ar-nen*us*tar do fiur cith scith lat’. 150] La sodain statim ad-aig-si a m-mér fo a suil. 151] ‘Ausu duit *in* suil n-alaind-sin’, ar **Br*igit***. ‘Dóig lim’, ol-si, ‘ni cunte 152] nech cuccaib filiam cecam’. 153] Con rethet a bra*thir* impe-si fu c*h*etuair, acht nat bai usque occaib 154] do diunach in c*h*rechta. 155] ‘Taibrith’, ol sisi, ‘mo bachail*l* immon fot-so ar bar *m*-belaib’. 156] Do-gnith son. Do-mmebaid sruaim isa*n* talm*ain*. *Ocus* do-bert 157] mal*l*a*cht* for **Baccene** & for a sil, & dixit: 158] ‘Mos-memdatar do di suil it chiund’. 159] *Et* sic factum est. #### 16 160] As-bert **Dub*thach*** frie-si: 161] ‘Gaib-siu tra calle, ammo ingen, ar is ed t'accob*ar*. Fodail da*no* in 162] treb*ad*-sa do Dia & duiniu.’ 163] ‘Deo gratias’, ar **Br*igit***. --- p.6 #### 17 164] Alia die .vii. cum virginibus tenere velamen vadit ad locum in 165] lateri **Crochan Breg h-Eli** possitum, ubi *putarat* habitare **Mel** ep*i*s*copum*. 166] Ibi salutat duas virgenes **Tol** & **Etol** habitantes, quæ dixerunt: 167] ‘Non hic episcopus est, sed in cellis Campi **Taulach**’. 168] Hæc dicentibus, en vident iuvenem, **Meil** ep*i*s*copi* *alumnum* **M*ac* 169] Calli** vocatum. Illum rogaverunt ut duceret eas ad episcopum. Qui ait: 170] ‘Investigabilis est via: paludibus, disertis, gronneis pute*i*sque’. 171] Ait sancta: 172] ‘Eru*e* nos’. 173] Pergentibus illis, pontem rectum post videre potuit ibi. #### 18 174] Advenienti hora consecrationis, elevatum ab angelis velamen de 175] manu **M*aic* Calle** ministri super caput sanctæ **Brig*itæ*** ponitur. Curvata 176] hautem sub incantationem, interi*m* tenuit lignum fraxeinum altare 177] sustinentem, q*uod* postea *versum* est in sethim, nec igni u*r*itur nec 178] sæculis veteratur. Tribus vicibus cella incensa est, sed intigrum sub 179] cinere mansit. #### 19 180] Ibi episcopus Dei gratia inebreatus non cognovit quid in libro 181] suo cantavit. In gradum *enim* episcopi *ordinavit***Brigit*am***. 182] ‘Hæc sola’, inquid **Mel**, ‘ordinationem episcopalem in **Hibernia** 183] tenebit virgo’. 184] Quandiu igitur consecraretur columna ignea de v*e*rtice eius 185] ascendebat. #### 20 186] Post hæc obtuilit pleps locum *cui nomen* **Ached h-I** in Saltu 187] Avis. Illic aliquantulum temporis manens, tres uiros perigrinos ibi 188] manere cogebat & obtulit eis locum; treaque miracula in eo loco fecit, 189] .i. fons fluxit in arida, caro in panem versa, manus tertii viri sanata est. --- p.7 #### 21 190] Fecht n-and di-si inbuith na Casc in sin: 191] ‘Cid do-genam?’, ar **Br*igit*** fria h-ingena. ‘Ataa óen-miach m-bracha lind. 192] Rupad maith dun a imdel*l* ar na bemis cen choirm fo Chaisc. Atat 193] da*no* .xvii. cella i m-**Maig Tailach**. Amenain-si co n- gabaind an *Caisc* 194] dóib ar aí cormæ fo bíth in Choimdeth asa sollommun, cenis-*beth* 195] biad acht r*us*-beth deog. Ni segda*e* dúnn namma na fil lestræ linn’. 196] Fír son; oen-ían bai do lestrai isin tig & da lóthur. 197] ‘Mathi-side; *furthur*’. 198] Is ed do-gnith: A n-imdel*l* isindala lothur, isin lothur aili*u* fo-*cheirte* 199] for descthu; & i n-í fo-*cheirte* for descthu isin lothur no- linta*e* 200] ind ian de & no-berthe do cach cill a h-*ú*air co ticceth ind ian 201] beoss, noch ba trait do-n-icceth ba coirm a n-í no-bith isin lothur. 202] .xviii. *n-ena* do-dechatar dind oen-miach & arúrthisi fesni fo Chaisc; 203] & nibo thesbaid fleth *i* cech oen-chill dib o Chaisc Móir co Min-cháisc 204] dond ergn*am*-sin **Brig*te***. #### 22 205] Do-bert banscal n-iresach o **Fid Éoin** *boin* di-si isind lau-sin na 206] Cascc. Dís doib oc immain na bo, .i. in ben & a *hingen*. Nis-mboí dí do 207] chumacc a *m*m-bo do imain fon. Ro-llassat immach a l-loeg oc *tuidecht* 208] tresin fidbuith. *Gadatar* iarum in h-í **Br*igti***. Iccais ní doib in gudi- sin: 209] is *s*í a m-bó do-feth conair remib *con*dicci *in* locc *i* m-bæ **Br*igit***. 210] ‘Iss ed *as* maith tra’, ar **Br*igit*** fria ingena, ‘ol is *s*i ar cet-idbairt in so 211] iar g-gabail in *disirt*-siu: Berar dund eps*cup* ru-bend*ach* calli forar 212] *cenn*’. 213] ‘Is bec torbai dó’, ar na ingena, ‘ in bo cen loeg’. 214] ‘Ni bæ son’, ar **Br*igit***. ‘Ticfa in loegan ar chend a mathar *comba* 215] immalle ricfat dochom lis’. 216] Do-gnith saml*aith* quomodo dixit. #### 23 217] Isin Domnach cetnu na Casc do-luid alali clam dia tuititis a 218] *baill* cucai-si do chuinchid bo. 219] ‘Ar ecndairc n-Dé, a **Br*igit***, rom-bith-sa bo lat’. 220] ‘Tailc dail dam’, ar **Br*igit***. 221] ‘Ni tailcfind’, ol-se, ‘cid dail oen-lái duit’. 222] ‘A m*ac*an’, ar **Br*igit***, ‘expectemus *manum* Domini’. 223] ‘Rega ass’, ar in clam, ‘at-eth-sa boin i *m*m-baliu aili*u* ceni et h-uait-siu’. 224] 225] ‘A digge’, ar **Br*igit***, ‘& ma ru-gesmais Dia im digbail do c*h*laime dit, 226] i-m-bad maith lat son?’ --- p.8 227] ‘Natho’, ol-se, ‘is mó at-chotaim in c*h*ruth-sa quam quando 228] *mundus* ero’. 229] ‘Is fer*r*’, ar **Br*igit*** ‘& bera*e* b*en**n*ach*ad*; not-glanfaitir’. 230] ‘Maith lim tra’, ol-se, ‘ol is tromda*e* ro*nd*-gabus’. 231] ‘Cind*us*’, ar **Brig*it*** fria ingena, ‘*-glanfait[h]er* in fer-sa?’ 232] ‘Ni *ansæ,* a chaillech, tabar*r* do bendacht for cuad n-*us*ci, & 233] fothraicthir in clam as iarum’. 234] Do-gnid samlaith, & ba ógslán. 235] ‘Ni rag-sa tra’, ar in clam ‘on c*h*u*u*ch rom-icc: (mim) minister ero 236] & lignarius vester’. 237] Síc factum est. #### 24 238] Do-luid **Mél** dia Luain arabarach doc*h**um* **Br*igte*** do precept & do 239] ofriund eter di C*h*aisc. Tuc*ad* bó di-si da*no* a laa n-í-ssin. Do-breth 240] da*no* d'eps*cup* **Mél** iar m-breith na bó aili. Do-fobair crith-galar ingin de 241] munt*ir* **Br*igte*** co tabrath co*m*an di. 242] ‘In fil ni beth mian duit?’ ar **Brig*it***. 243] ‘Fil’, ol-si, ‘*manim-*thi lemlacht, at-bel nunc’. 244] Co n-gair **Br*igit*** cuci ingin, & dixit: 245] ‘Tuc dam mo chuad feisin lán, isi n-ibim linn, de uisciu. Du-n-uc 246] fot choim’. 247] Do-breth di-si iarum, & sensi co m-bó lemnacht inbrothach, & ba 248] ógslan statim filia ubi gustavit. Condat da firt-sin simul, id est lactis de 249] aqua *factio*, sanitas filia*e*. #### 25 250] Dia Mairt arabarach baí fer maith i fochraib cobdelach do **Brig*ti***. 251] Bliad*ain* lan dó i siurc. 252] ‘Berid da*m*’, ol suidi, ‘boin bes dech bes ima indeis indiu do **Brigti**, 253] & gudeth Dia n-erum dus im slan’. 254] Bret*h*a*e* in bó, & is-bert **Br*igit*** fri cach noda-bert: 255] ‘Berid fo chetuair do **Mel**’. 256] N*us*-mbertatar iterum dia tig & *co n*-oimcloisit boin i n-ecmais a fir 257] galair. At-fes do **Br*igit*** a n-í-sin. Ba barnech dí do bréic impi **Brig*it***. 258] ‘Et*er* gairsi & matain’, ar **Brig*it***, ‘isait coin altai in deg-boin do-ratad 259] formu seilb & nat rucad duit-siu’, ol sisi fri **Mel**, ‘& isait .vii. n-os impi’. 260] At-fes iarum dond fiur galair a n-i-sin. 261] ‘Arcib tra,’ ol suide, ‘berid di .vii. n-os de forclu na indesi’. 262] Do-gnith samlaith. 263] ‘Deo gratias’, ar **Br*igit***. ‘Bertar tra do **Mél** dia recle*us*. Ata .vii. laa eter 264] di Cháisc oc precept & oc oifriund dún; bó cech laæ dau da*no* ara opair, --- p.9 265] ní mó a dán; & berid bennacht leu .viiii. h-ule, bennacht for cach o 266] tuctha’, ar **Br*igit***. 267] Dath as-bert-*si* a focul n-í-sin ba slan-side fo c*h*etuair. #### 26 268] Ba trom for **Br*igti*** ind inbuith eter di Chaisc la cen*n*-galar. 269] ‘Ni bæ són’, ar **Mel**. ‘In tan rigmai-ni do ait*h*rius ar cet-choggba*e* 270] la firu **Tethbæ**, regaid **Br*igit*** lenn cona ingenaib. Ata lie*i*g amrai la 271] firu **Midi**, .i. **Æd** m*ac* **Bric**; do-*gena* do *f*repaid-siu’. 272] Is and ru-ic-si duas virgines paruliticas Fotharenses. #### 27 273] Duo deinc Britones ceci cum par*v*ulo leproso de genere **Echdach** 274] venerunt graviterque sanitatem postulant. Quibus **Brig*ita*** ait: 275] ‘Sustinete paulisper’. 276] *Et* aiunt illi: 277] ‘Infirmos tui gen*er*is sanaisti & perigrinos neglegis curare’. ‘Sed 278] saltim puerum nostrum tui generis sana’. 279] Ac per hoc inlumina*n*tur ceci leprosusque mundatur. #### 28 280] *Tanic* doib iarum co Minchaisc. 281] ‘Ni beoda*e* lem nunc’, ar **Br*igit*** fria ingena, ‘cen choirm *arin* Minchaisc 282] dond eps*cup* pridchabus & *[do-géna]*of-*rend*’. 283] Dan as-bert-si a n-í-sin, lotar di ingin dond *us*ciu do t*h*abairt 284] usque *isa* tech & mudi mó leu do ergnam, & ni fitir **Br*igit***. In tan 285] do-lotar a frithisi, ata-condairc **Brig*it*** *i* suidiu. 286] ‘Deo gratias’, ar **Br*igit***. ‘Celiam dedit nobis Deus episcopo nostro’. 287] Gabit*h* fait*ches* na caillecha la sodain. 288] ‘Don-fair Dia, ammo ingen’. 289] ‘Cia bet as-rubart ni erbart na olc, a c*h*aillecha’. 290] ‘Uisci tuc*ad* issa tech, acht h-uairi ro-mbennachais-*s*iu do-righni 291] Dia erat, statim ro-soad h-i coirm & bolad fina f*air* & ni rolad for descdu 292] isin domun choirm ba *ferr*’. 293] Ro-f*er* iarum cona n-oegeduib & ind eps*cup* int oen-mudi. #### 29 294] Dia Lúain Minchasc iarum luid **Br*igit*** ina 295] *carp*ut** & a ingena ina coemt*h*echt & *in* da eps*cop* **Mel** & **Melc*h*u** in *Campum* **Mide** 296] doc*h**um* lego, & co n-dic*h*sidis iarum in Campam **Tethbæ** *do* 297] athri*us* luic boe and do **Mhel** & do **Mel*choin***. Tertiaque feria in nocte ad 298] do*m*mum devertunt Laginensis cuiusdam viri de **Nepotibus Brolaig**. 299] Ille eos sussepit & respiciens benigne pavit sanctam cum ep*i*s*copis* 300] **Brig*itam***. Ar-ces an fer maith h-i-sin & a aithech tige. Uxor inquid: --- p.10 301] ‘Quotquot genui defuncti sunt præter duas filias quæ & ipse muttae 302] sunt a die nativitatis’. 303] Illa vadit ad Vadum **Firgoirt**. Sancta caidid **Brig*ita*** im medio vado, 304] nesio qua causa paventes euui, *illissumque* lapidi sanctum in vertiq*ue* 305] vulneratum caput aquasque cum sanguine cruentavit largiter perfusso. 306] Sanctaque **Brig*ita*** at alteram locuta est mutam filiam: 307] ‘Aquam sangine permixtam circamfunde tuo collo in *n*omine Dei’. 308] *Et* sic fecit, & illa dixit: 309] ‘Sanasti me; gratias ago Deo’. 310] ‘Gair do siair’, ar **Brig*it*** frisin n-ingin sláin. 311] ‘Tair le, a fiur’, ol-si. 312] ‘Veniam da*no*’, ar a setig. ‘Am slan cia thiasu. Ru-slechtus i n-eis 313] in charpuit; am slan iarum’. 314] ‘Argib tra’, ar **Brig*it*** *frisin* *n-* ingin, ‘*dofor* tig &, a n-*at*-rubalt 315] duib do *f*er-c*h*landaib, con berid in lin cetna*e* iterum’. 316] Batir falti i s-sudiu. *Et* lapis ille memorabilis sepe sanat plures. *Na* 317] cend co cend-galar *suidigther* do is *s*lan *du-n-intai* h-uath. Is and 318] sin con rancatar frisin suid-lia*i*g, fri **Æd** m*ac* **Bric**. 319] [*gap: missing words*]ar *eps*cop**, ‘cend na næb-ingine’. 320] Tetigit, & talibus verbis virginem compellat: 321] ‘A medico tacta est tui, virgo, vena capitis qui me est melior satis’. #### 30 322] Tiagait co firu **Tethbæ** do chet-choggbaib episcoporum, .i. 323] **Ardach*ad***. Baí rí **Tethbai** oc fleith i fochruib doib. Do-*-rigeni* at*h*ech 324] a tigh ind ríg bet mar. Du-cer airi airit*h*ech logmar ind ríg co 325] *m-memaid* frisin meis ara belaib ind ríg. Ba ingnad a lestar, ba dia 326] *s*etaib ingantaib ind rig. Ar-gab iarum in truagh & nicon baí dó acht 327] bás. Do-tet indala eps*cop* do guidi dond righ. 328] ‘Noch ní tiber do neuch’, ar *in* rí, ‘ni ririu da*no*, acht a bás’. 329] ‘Rom-bith lat’, ar int epscop, ‘a lestar m(.)-bruithi’. 330] ‘Rot-bia son im-’, ar *in* ríí. 331] Do-bert iarum int eps*cop* ina ucht cu **Br*igti***, narrans omnia *sibi*. 332] ‘Guid dún in Coimd*id* co ro-athnugt*h**er* a lestar’. 333] Fecit & recuperavit & dedit ep*i*s*copo*; & do-tæt int eps*cop* arabarach 334] cona aradig ad regim &: 335] ‘Ma dut-ised t'aredeg slan’, ar int eps*cop*, ‘in lecfide in cimbid?’ 336] ‘Non solum, sed quæcumque voluerit dona *conferrem* ei’. 337] Ostendit ep*i*s*copus* uas, & talia locquitur regi: 338] ‘Non ego hanc virtutem sed sancta **Brig*ita*** fecit’. --- p.11 #### 31 339] h-O ro-son clu ina **Br*igte*** set*h*no **Tet*h*ba*e*** bai alali ógh 340] craibdech la firu **Tet*h*bai** o *toided* ara tess*ed* **Br*igit*** dia acaldaim, 341] .i. **Bríg** ingen **Coimlocha**. Luid da*no* **Br*igit***, & ata-recht **Bríg** fadeisne 342] do indlat a coss. Báei banscal *craibdech* *i* siurg in tan-sin. A m-botha 343] dí oc *indlut* choss **Bri*gte***, foidis in dune galair-sin boe insin tig 344] ingin n-uaide do t*h*abairt *neich* di as in*d* lothair dond usciu do-breth 345] dar cosa **Bri*gte***. Do-breth di da*no*, & do-bert-si *imma* gnuis & ba 346] ógslán fo c*h*étúair; & iar m-beith a siurg bli*adn*a*e* ba oen-timthirthite 347] in n-aithche-sin. h-O thuctha a m-miassa ara m-beulu, gaibid 348] **Br*igit*** sir-decsin a m-miass. 349] ‘Immand-airi dun’, ar **Bríg**, ‘a noeb-ingen, ceth no-rathaigt*h*er 350] fort meis?’ 351] ‘At-chiu in **Satan** ina suidi*u* forsin meis armu belaib’, ar **Br*igit***. 352] ‘Masa sochmacht’, ar **Bríg**, ‘robad maith lem-sa a decsiu’. 353] ‘*Is* *s*ochmacht em’, ar **Br*igit***, ‘acht do- *coi* ardi na crucha*e* 354] dart *rosc* in *dus*, ar nach duine at-chi Diab*ul* & ni sena in *dus* *no* 355] ro-daissed immbi’. 356] Sentus **Bríg** iarum & at-chi in manach n-í-sin. Dochruth lee a delb. 357] ‘Iarfaigh, a **Br*igit***’, ar **Bríg**, ‘cid dia tuidchid’. 358] ‘Da responsum hominibus’, ar **Br*igit***. 359] ‘*Nitho*, a **Br*igit***’, ar in **Satan**, ‘ni dir duit-siu, ar ni do erchoit duit-siu 360] do-*dechad*’. 361] ‘Ceist tra’, ar **Bríg**, ‘ceth sainriuth dot-uic forsin meis-*s*iu?’ 362] Demon respon*dit*: 363] ‘Habito istic semper apud quandam virginem cum qua mihi nimia 364] pigritudo locum detit’. 365] *Et* **Briga** ait: 366] ‘Vocetur ista’. 367] Dum vocata veniset: 368] ‘Signa’, inquid **Bríga**, ‘oculos eius, ut *videat* quem proprio nutrivit 369] sinu’. 370] Signatisque oculis, orridum con*t*uetur monstrum. Timore & tremore 371] *pavefactæ*; **Brig*ita*** d*ici*t: 372] ‘En quem multis foveras annis & temporibus cernis’. 373] ‘A noeb-ingen’, ar **Brig**, ‘ar *arnacon* tuidigh isa tech-sa iterum’. 374] ‘Nicon ticfa da*no* a tech-sa’, ar **Br*igit***, ‘co laa m-bratha’. 375] Cibum su*m*munt; gratias agunt Deo. --- p.12 #### 32 376] Fecht n-and di-si i n-dechruth for ur na h-**Ethni**. Batir imda*i* 377] ubla & arni cumræ isin c*h*ill h-i-sin. Boe alali caillech do- bert dan 378] m(.)-bec di-si h-i rusc. Ind uair do-bert isa tech, tancatar claim státim for 379] lár in tigi cuca*e*-si da faghdi. 380] ‘Berid duib’, ol-si, ‘na h-ubla ucat’. 381] Tum illa quae fructus *obtullerat*: 382] ‘Leprosis *non dedi* donum’. 383] **Brigitte**displicuit & *inquit*: 384] ‘Munera prohibens a servis Dei male *agis*; idio tua ligna nullum 385] *ferent* fructum in æternum’. 386] At donifera egresa foras suum conspicit ortum nullum staitim 387] pommum portare, dum paulo ante *praepollebat* fructibus; *sterilisque* 388] permanet in æternum præter folia. #### 33 389] Boí ógh aili do-bert di-si ubla & airni cumrai habundanter. 390] Do-bert-si fo c*h*etoir leprosis bat*ar* occ foigdi. 391] ‘Bid slaine dud-uic’, ar **Br*igit*** 392] ‘Tabair tra, a c*h*aillech, bennacht form & for mu lugbar*t*’. 393] ‘Ro-bennacha Dia em’, ar **Br*igit***, ‘a crand mór tall at-chiu it lugbart; 394] ro-*bet* ublæ cumræ f*air* & airni cumra*i* do t*h*riun f*air*; & ni tesseba 395] de cona chlandaib a toruth cechtarda*e*-sin’. 396] *Et* sic factum est. Am*al* luide in c*h*aillech inna lugbart co n-acca*e*-de 397] in f*er*nai cona toruth & airni cumræ f*uir*i do t*h*riun. #### 34 398] In qu*o*dam loco .i. **Aicheth Fir Leth**, leltar da c*h*lam do 399] **Br*igti***. Nos-gab imformat. Discordes *coeperunt* feiri, sed manus & 400] peideis eorum riguerunt. Videns hoc **Brig*ita*** dixit: 401] ‘Agite penitentiam’. 402] Do-gensat da*no*. Non solum solvit eos, sed a lepra sanavit. #### 35 403] Ba and-sin do-lotar di ingin óga co **Br*igti*** co n-digs*ed* leu do 404] c*h*osecrad a luic & a tigi leu. **Induae** & **Indiu** nomina illarum. Co 405] comarnactar for conair fri óclaigh do acallaim na caillech lasa luid 406] **Br*igit***. 407] ‘Cucaib-si do-dech*ad*’, ol sude, ‘on gallrach-sa co ructhar *carpat* 408] ara c*h*end, co m-bad i l-lius lib-si da-n-arsitis ec’. 409] ‘Ni fil em carp*at* lind’, ar na caillecha. 410] ‘Berar’, ar **Br*igit***, ‘mo c*h*arp*at* ara c*h*end’. 411] Iss ed son do-gníth and. Bat*ar* occ indnaidiu co iarmeirgi co tanic in 412] fer galair. Dos-n-ecat claim iarum mane. 413] ‘A **Brig*it***’, ol-seat, ‘ron-bith-ne do charp*at*-*-su* ar C*h*r*ist*’. --- p.13 414] ‘B*er**i*th-si’, ar **Br*igit***. ‘Tailcid dail dun, a cheliu De, co rucam in fer 415] galair prius diar tigh fil a comoccus dun’. 416] ‘Ni tailcfem’, ol-seat, ‘cid dail n-*o*en-h-uairi, manid-gatar erund 417] cena*e* ar carpat’. 418] ‘Berid ass’, ar **Br*igit***. 419] ‘Cid do-genam’, ar na caillecha, ‘fria fer n-galair?’ 420] ‘Ni *ansæ*’, ar **Br*igit***. ‘Tæt lend for a chois’. 421] Iss ed son do-gnith and. Ba ogslan fo chetuair. #### 36 422] Ba and-sin do-geni-si ósic do chaillech*aib* **Cule Fobair** co n-ic 423] .iiii. caillecha oc in osic, .i. *supra*; *supra*; *supra*; daisechtach. #### 37 424] Ba and-sin icais in mac m-bacach n-amlabar oc tig **M*aic* Odrain**. 425] *Con*tigit *ut* sola **Brig*ita*** & puer mutus relinquere*n*tur. Ven*i*entibusque 426] egenis potum petentibus, quærebat sancta **Brig*ita*** clavem cocinae & non 427] invenit. Inscia morbi pueri hoc loquitur: 428] ‘Hubi posita est clavis?’ 429] Ac per hoc loquitur puer mutus ministratque paraliticus. #### 38 430] Gair iarum veniens initium *aestatis*: 431] ‘Ate’, ar **Mel** & **Melchu** fri **Br*igti***, ‘at-cuas dún **Pat*raic*** do t*h*uidecht 432] a desciurt na h- ***na hErenn*** i **Mag m(.)-Breg**. Regmai-ne dia *a*caldaim. In 433] raga*e*-su?’ 434] ‘Raga’, ar **Brig*it***, ‘conid-n-acar & conid-n-arladar, & co tarda bennacht 435] form’. 436] A n-do-lotar for cend conaire, dus-n-airthet alaili clerech for conair 437] co n-indile moir & muntir do *gudi* *choemthechta[e]* doib i **Mag 438] m-Breg**. 439] ‘Is tenden*us* dun’, ar **Mel**, ‘ar nachim-erla ar clerech’. 440] ‘Finnaim-si sea uaib-si’, ar **Br*igit***, ‘maig*in* *i* comraicfem i **Maig 441] Breg**, & anfe-sa f*r*ia senad truag-sa’. 442] Anais iarum **Brig*it*** frisin imairchi. 443] ‘Ata fichi ingen lim-sa iarsin chonair’, ar **Br*igit***, ‘tabrid doib ni dona 444] *a*irib’. 445] Inquiunt misseri: 446] ‘Non sic fiat, plus *na*m*que* nobis muneris contulisti quia tua 447] occasione tuta est nobis via’. 448] ‘Cani fil da charr iarsin chonair?’, ar **Br*igit***. ‘Cid *nadat* h-e 449] berta*e* na h-ereiu?’. --- p.14 450] Am derecaigi-si cid bai i suidib. O ro-gab **Br*igit*** crab*ud* noch*o* 451] d*er*caidi o dib tæbuib acht ara inchaib tantum. 452] ‘Ata em bra*thair* dam-sa’, ar in clerech, ‘*isind*-ala charr, .xiiii. 453] bli*adn*a*i* i m-bacaigecht. Ata *siur* dam i n-alali*u*, i n-dailli’. 454] ‘Truag sin’, ar **Br*igit***. 455] Do-lotar in*d* aithchi-sin co alali sruth, **Manæ** nomen eius. Pransit 456] uli *d'alaig* nisi **Brig*ita*** sola. Arbarach icais in da lobur bat*ar* ina 457] co*e**m*t*h*echt; & do-bret*h*a ind ere isna carru, & gratias Deo agunt. #### 39 458] Ba and-sin iccais muntir plepei for ur in mara. Ita factum est. 459] Alius vir solus laborans in boceto fuit, cui sancta ait cur solus laboraret. 460] Qui ait: 461] ‘*Tota* familia mea in dolore est’. 462] Audiens hoc benedixit aquam, & .xii. infirmos fa*m*miliæ illius 463] *continuo* sanavit. #### 40 464] Do-tiagat iarum do **T*h*alti**. Is and boi **Patricius**. Bat*ar* im cheist 465] n-a*n*et*ur*gnaid and .i. Do-luid alali banscal do t*h*athchor maic for 466] clerech do munt*ir* **Pat*raic***, .i. **Bron** nomen eius. 467] ‘Cind*us* ro-mbecht in so?’, ar *cach*. 468] ‘Ni *ansæ*’, ar in ben. ‘Do-dechod-sa co **Bron** do senad chailli form 469] chend & edbairt m'ogi do Dia. Iss ed a n-í do-geni mo c*h*lerech, mo 470] chortan, co rucus m*a*c dó’. 471] A m-bat*ar* forsna bria*thraib*, iss and do-luid doc*h**um* na dala*e*. Is 472] and as-bert **Mel** fri **Pat*raic***: 473] ‘Do-fil in noeb-*ingin*, in n-i **Br*igti***, doc*h**um* na dala*e*; ru-f*est*ar 474] duib *tri* meit a rait*h* & *tri* ocse a fertæ dus in fir *fa* gau in so, ar 475] nicon fil gnim *it*er** nem & tal*main* no-geiss*ed* dí do C*h*r*ist*’, ar **Mel**, 476] ‘ar m-*b*ad era di. Iss ed dí *as* *denti* and’, ar **Mel**, ‘a garim for leit*h* 477] immon ceist-so *asin* dáil, ar ni *digne[a]* virtutes in præsentia sancti 478] **Pat*ricii***’. 479] Ta*n*ic **Br*igit*** iarum. Fordo-eraigh in sluagh. Co n-gairt*h**er* for 480] leith as in dail statim do acaldaim feminæ; & commitantur *clerici*, 481] excepto **Patricio**. 482] ‘Coich ind *n*oidiu ucat?’ frisin mna*í*. 483] ‘La **Brón**’, ar in ben. 484] ‘Ní fir’, ar **Br*igit***. 485] Senais **Br*igit*** a gnuis co ro-raith at a cend furi cum lingua. Du-tet 486] **Pat*raic*** *cucu* ind uair-sin in *forum* magnum. Ad-gladadar **Br*igit*** in 487] *n*oidin fiad æs na dála*e*, noch ni ragab labrad in tan-sin. --- p.15 488] ‘Cia t'athair?’, ar **Br*igit***. 489] Infans inquit: 490] ‘Non ep*i*s*copus* **Bron** pater meus, sed quidam homo qui in extrema 491] partae concili sedet velut ultimus deformisque; mater mea *mendax* 492] est’. 493] Deo gratias agunt omnes, scelestamque conclamant adúri. Sed 494] **Bri*gita*** abnuit, dicens: 495] ‘Hæc *agat* poenitentiam’. 496] Q*uod* impletum est; & detumuit caput cum lingua. Po*pu*l*u*sque 497] letatus est, ep*i*s*copus* liberatus, **Brig*ita*** glorificata est. #### 41 498] A m-bai i n-deriuth lai iarum luid cach a *leth* as in dail do 499] *o*egedacht. Bai fer maith for bru fluminis q*uod* est **Seir**. Foídis a mogh 500] doc*h**um* na dala*e* vocare **Bri*gitam***, dicens contra familiam suam: 501] ‘Ind *n*oeb-ingen do-rigni in firt n-amræ in foro hodie is maith lim-sa 502] cosecrath dí mo t*h*igi innocht’. 503] Ferais falti friæ. 504] ‘Tucthar tra;’, ar a ingena fri **Br*igti***, ‘uisci for ar lama; do-fil biad dún’. 505] ‘Ni ba*i* indossa’, ar **Brigit**. ‘Nam mihi hanc Dominus demonstravit 506] esse gentilem domum, uno tantum excepto servo qui nos vocavit. Fo bíth 507] sin ni praindib-sa indosa’. 508] Ra-findadar in fer maith a n-í-sin, .i. troscud do **Br*igti*** co ro- baitside-som. 509] #### 41 510] ‘At-rubart-sa em’, ol-se, ‘nacham-baitsifeth **Pat*raic*** cona munt*ir*. 511] *Creitfe[a]* im- duit-siu’, fri **Br*igti***. 512] ‘Is cumma*e* lem-sa acht rot-baitsider-su’, ar **Br*igit***. ‘Ní tecomnacair 513] lem-sa’, ar **Brig*it***, ‘fer n(.)-graid. Tiagar úan co **Pat*raic*** co tuit*h*chid 514] eps*cop* *no* sacart do bait*his* viri istius’. 515] Venit **Brón** & baptizavit vir*um* cum *tota* familia in ortu solis, & 516] *media* die refeciuntur. Gratias agunt. Veniunt ad sanctum **Pat*ricium***. 517] **Pat*ricius*** dixit: 518] ‘Non licet tibi sine prespetero ambulaire. Tuus semper auriga 519] prespeter oportet fieri’. 520] Idque observatum est abbaitibus **Bri*gitæ*** usque ad tempora propinqua. 521] #### 42 522] Ba iar sin icsais in sentine m(.)-bac*h**aige* fo-rumad i fosscud in 523] charpuit oc **Cill Suirdd** i n-desciurt **Bregh**. --- p.16 #### 43 524] Iccais in fer n-dasach*tach* [1](javascript:footNote('G201002/note001.html')) imme-rulaid na cricha. 525] Do-breth iarum co **Brig*ti***. Visa illa sanatus est. #### 44 526] Luid iarum do **Chill Lassre** ind-í **Br*igit***. Ba fælid **Lassair** friæ. 527] Boe oen-chauru m(.)-blicht and iarna blegon; do-scarad do **Brig*ti***. A 528] m-bat*ar* deud lái co n-*acc*atar **Pat*raic*** doc*h**um* lis. 529] ‘Don-foir Dia, a **Br*igit***’, ar **Lassair**. ‘Taba*i*r *com**airli* n(.)-dun’. 530] **Br*igita*** respon*dit*: 531] ‘Quantum habes?’ 532] Ait: 533] ‘Nihil est cibi, duodenis *excepus* panibus & parco lacte quod tu 534] benedixeras unaque ovicula quæ præparata est tibi’. 535] Iss ed a n-i: Tiagait *ina* prantech h-ule, **Pat*raic*** & **Br*igit***, & bat*ar* 536] buidigh h-uli; & ros-*fer* **Lasar** di a cill, & ata adrad m-**Brig*te*** and. #### 45 537] Anaiss arabarach i c-**Cill Lasre**. Do-lluid alaile *Cennensis* genere, 538] fora tarat sua uxor miscuis, co **Br*igti*** da chobair. At **Bri*gita*** benedixit 539] aquam. Ille secum portavit, & uxore aspersa amavit su*um* protinus 540] inpatienter. #### 46 541] Foidis alali ógh craibdech co **Br*igti*** ara tessed **Br*igit*** dia aithri*us*. 542] **Fine** nomen eius. Is dia *a*nmaim ro-ainmnigthi **Chell Fine**. Luid 543] dana & anais si*n*. Laæ n-and dí du-fuburt gæth & flech*ud* & torann & 544] saignen. 545] ‘Cia uaib indiu, a ingena, regus liar cærchu iss donin*n* moir-si?’ 546] Puellæ omnes pa*r*iter *recusabant*. **Brig*ita*** respon*dit*: 547] ‘Ego oves pascere ni*m*mis dilego’. 548] ‘Nolo ut exeas’, ar **Fine**. 549] ‘Mea voluntas fiat’, ar **Brig*it***. 550] Luid-si iarum & gabsi rand occo: 551] Rom-bith laithi solus lat, 552] ar at coeman, at rig-m*ac*; 553] ar do maithir **Mairi** m(.)-boid 554] aurgair flech*ud*, aurgair gaith. 555] Do-gena dam-sa mo rí, 556] ní firfe flech*ud* choidchí, 557] fo bithin **Brigti** indiu 558] teti sund dond ingariu. 559] Plu*v*iam & ventum sedavit. Finit. --- p.17 Slicht sain in so budesta ------------------------- #### 1 1] Delg do-rat rí **Laigen** a n-gill do filith co tart an file i l-laim cumaili 2] dó, cu ro-ngat ar ulc frisin cumail ar n*us*-geib*ed* impi. Co n-dech*us* ond 3] rígh do fuasgal*ad* a deilge. Co n-dech*uid* in drui do marb*ad* na cumaile 4] o nách fúair in delg. Is and do-dech*uid* **Br*igit*** don tig, & pa truag lé sin co 5] n-d*er*na irnaigthi co ro-foillsig int angel di imthus a delgi; co n-d*er*bairt 6] **Br*igit***: 7] ‘Póni na lína isin usci & fo-gebthai bratan indib & an delg a medon 8] ind’. 9] *Et* sic factum est, & poste*a* liberata est ancella per gratia*m* **Brigita*e*** 10] sancta*e*. #### 2 11] Triar brath*ar* dia tart a n-athair tinni argait, & f*or*-eimdetar cerda 12] **Laigen** a comroind. Ro-roind **Br*igit*p** con na raibe plus na minus. I **Cill 13] Dara** do-rona in firt-sin. #### 3 14] Triar treinfer ro-batar oc denam cluid **Aillinde**: **Muireadach**, 15] **Flacha**, **Lug*aid***. Proind cét no-meiled cecht*ur* dib. **Lug*aid*** tra a n-irchomair 16] na cell; in dias eili for in túaith. Co tor*acht* **Lug*aid*** co **Br*igti*** co 17] n-d*er*nai-si uan dó gu ro-bennach a gin *co n*ar'bo moo a saith inas gach 18] fer, & co n-duargaib in cloich for-eimdigh gach fer do t*h*ógb*ail* isin 19] ch*l*ud in la reimi. Conid de sin **Aillind**, .i. ail find. #### 4 20] Liond ro-dlecht ri **Laigen** do fiur dia munt*ir*-si. Co tainic an fer 21] dia caine co **Br*igti*** cu ro-chabr*ad* h-e, ar ni raibe aige ní do-berad ind. 22] Tuc iar sin usce isin dab*aig* i fail tigi **Bri*gte*** gu ro-bennach **Br*igit*** int 23] usque co raibi ina mid p*os*t, & co ruc in truag hé dond rígh & ní rabi mid 24] bud millsiu. Ni rabi plus ná minus and. #### 5 25] **Condla** cerd **Bri*gte*** ro-triall du **Ruaim**. Rob é a fath, .i. **Br*igit*** do-rat 26] a chochall-s*om* ina egmais do c*h*lam in tan ro-bai oc béim in chluic & 27] **Br*igit*** oc comet a cherdc*h*a-s*om*. Co ro- chuindgid **C*on*nla** a etgud co --- p.18 28] **Br*igti***, co ro-fiarf*aig* **Br*igit*** co **Ronchend** — .i. suib-deoch*ain* ro-baí oc 29] coimet a h-étaigh-si do gres—dús in rabe étach agi. 30] ‘Do-né-si irnaigthi’, or sé, ‘& biaid’. 31] Fecit oracio*nem* po*st*, & frith etach a criol **Ronchind**. Luid po*st* ***Con*la** 32] do dul do **Ruaim**. At-bert fris: 33] ‘Sech ni ricfe iluc, & ni tor*uis* húc’. 34] *Et* sic factum est, .i. ad-uatar coin allta oc **Sciaigh **Comgaill**** *no* ***Con*dla** 35] a n-oirt*h**er* **Muighi Life**. #### 6 36] **Brenaind** in mara .vii. m-bli*adn*a do f*or* ler. Bat*ar* di peist a 37] comuidecht a churaig-sium frisin ré-sin; araili ogá ing*re*im, a cheli ogá 38] tairmesc. Ro-aitchist*er* indala n-ai **Pat*raic*** & sruithi h-**Erend** archenai dia 39] *coemna* fora bidb*aid*. Ro-guid **Brenaind** beus. Ní etus úaide. Ro-guid 40] **Br*igti*** iarum fo deoid. Sochtais in peist ba t*h*reisi. 41] ‘Cluinti so, a chleirchi’, ol **Brenaind** la h-indisi in sceoil iar n-urt. 42] Tinntaithir co **hÉirind** aitherrech. Tiagait a tír. 43] ‘Tegaid riun*n* co **Br*igti***’, ol **Brenainn**. 44] A **Cuirrech Lifi** fri **Cill Dara** andes bai **Br*igit*** in tan-sin. Tic a n-da*i*l 45] **Bren*aind*** co **Domnach Mór** fri **Cill** aniar, iarna inchosc ónd angel di. 46] Feraid failti fris oc **Lig Bre*naind***. Co **Cill Dara** doib asa h-aithle. **Brig*it*** 47] im- fo-cheird a cochall fliuch forna goa greine. Cuiris gilla **Bre*naind*** in 48] brat baí um **Bre*naind*** forru, & ro-fuit dib. Cuiris aitherr*ech*, & ni r*us*-*con*gaib. 49] Eirgis **Bre*naind*** feisin & ro-cóirig forru, & anais a*m*l*aid*. Ro- fo*cht* 50] **Brenaind** do **Brig*ti*** cid sæthar do-gnid dia codnach. 51] ‘Apair róm’, ol **Br*igit***, ‘Tós dligi*us* ferscal’. 52] ‘Dar ar cuph*us*’, ar **Bre*naind***, ‘ni ro-chingi*u*sa .vii. n-imairi riam cen 53] mo chuimne a n-Dia’. 54] ‘Deo gratias’, ol **Br*igit***. ‘Ro-fitir M*ac* na h- Ingine, ó do-ratus-sa mo 55] menmain inn, ná tucus as cose’. 56] ‘Ni h-ingnad dona bíastaib muiridhi’, or **Bre*naind***, ‘gé no-moltais sech 57] cách int-í isa fognam sin’. #### 7 58] Tecar a coic don chaill*ig*. 59] ‘In fil lat?’, ol sí. 60] ‘Nicon fil’, ar se ‘acht mad ochtmad grain eorna’. 61] ‘Deo gratias’, ol **Br*igit***. ‘Beir dia bleith co muilend **Ratha Cathair** fri 62] **Cill Dara** aniar’. 63] Feimdis an bleithig a bulg do bleith. Teit-side co **Br*igti***. 64] ‘Eirg afeachtsa’, or si. 65] Teit, ac*us* nipa soirthi a thur*us*. Tindtais co **Br*igti***. 66] ‘Eirg aris’, or si. --- p.19 67] Soais for cula. Gatais in muill*eoir* a bulg dia mui*n* & laithni*us* a l-lind 68] in muilind. Luid dia caine co **Br*igti***. Ro-mall*ach*-sí in sær & in muil*end* 69] & ro-attaig Dia imma n-dilgend dib línaib; co n-dernad sa*m*l*aid*. Tic int 70] oclách & a m*en*-bolg for a muin. Ba lethach in mi*n*, .i. mi*n* bíd & mi*n* 71] chorma. **Ail*i*ll** m*ac* **Dunlaing** i **Cill Dara** oc denam na f*er*ta-sa. Tricha 72] laithi dóib dia caithim it*er* mna & firu. Finit.