#Betha Féchín Fabair #### Corpus of Electronic Texts Edition ### Background details and bibliographic information Betha Féchín Fabair =================== Author: Nicol Óg, son of the abbot of Cong ------------------------------------------ ### File Description Whitley StokesElectronic edition compiled by Elva Johnston Funded by University College, Cork 4. Fourth draft, with editor's introduction.Proof corrections by Mavis Cournane, Donnchadh Ó Corráin Extent of text: 7195 words#### Publication CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College, Cork College Road, Cork, Ireland—http://www.ucc.ie/celt (1995) (2010) (2012) Distributed by CELT online at University College, Cork, Ireland. Text ID Number: G201005Availability [RESTRICTED] Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic research and teaching only. #### Sources **Manuscript source**2. Dublin, National Library of Ireland, MS G5; formerly Cheltenham, Phillips 9195 (see Nessa Ní Shéaghdha, Catalogue of Irish Manuscripts in the National Library of Ireland, fasc. 1 (Dublin 1967) 31–34. **Translation**2. Whitley Stokes, Revue Celtique 12 (1891) 321–353. **Literature**2. Augustine mac Graidin, Latin Life of St Féchín, ed. John Colgan, Acta Sanctorum Hiberniae (Leuven 1645). 3. John Lanigan, Ecclesiastical History of Ireland, 4 vols. (Dublin 1822). 4. Eugene O'Curry, Manners and Customs of the Ancient Irish. Vol. 1–3 (London 1873). 5. George Thomas Stokes, 'St. Fechin of Fore and his monastery', Journal of the Royal Society of Antiquaries of Ireland 22 (1892) (ser. 5 vol. 2) 1–12. 6. Charles Plummer (ed.), Vitae sanctorum Hiberniae, 2 vols. (Oxford 1910; repr. Oxford 1968). 7. John B. Coyle, The life of Saint Fechin of Fore, the apostle of Connemara; preface by the Archbishop of Tuam (Dublin: Gill 1915). 8. James F. Kenny, The Sources for the Early History of Ireland: ecclesiastical. An introduction and guide (Shannon I.U.P., 1968. Repr. of 1929 ed., corrections and additions, and preface, by Ludwig Bieler). 9. Pádraig Ó Riain, Corpus Genealogiarum Sanctorum Hiberniae. (Dublin 1985). Paragraphs 315, 421. 10. Thomas Charles-Edwards, Early Christian Ireland (Cambridge 2000). 11. Dorothy Ann Bray, 'Malediction and benediction in the Lives of early Irish saints', Studia Celtica 36 (2002), 47–58. 12. Jane Cartwright, (ed.), Celtic hagiography and saints' cults (Cardiff 2003). 13. Conchubhar Ó Crualaoich, 'Saint Vogues of Carne revisited: a possible link between the 'familia' of 'Feichín' of Fore and South Wexford?', The Past 26 (2005) 42–45. 14. Donnchadh Ó Corráin, 'Ireland c. 800. Aspects of Society', in: Dáibhí Ó Cróinín, A New History of Ireland (Oxford 2005) 549. 15. Pádraig Ó Riain, A dictionary of Irish Saints (Dublin 2011). **Digital images of Stokes's edition and translation**2. Available at http://www.archive.org. **The edition used in the digital edition**2. **Whitley Stokes**, Life of St Féchín of Fore in Revue Celtique. volume 12 (1891) page 318–353 ### Encoding #### Project Description CELT: Corpus of Electronic Texts #### Sampling Declaration This document represents pp 318–319 and even pages 320–352 of the published edition. The editorial introduction is included. Notes, glossary and index have been omitted. The English translation is available at CELT in a separate file, T201005. Editorial corrigenda are integrated into the electronic edition. The restored editor's text is rendered exactly and all MS readings reported by the editor and that diverge from his text are recorded in the *corr sic=""*. Eight sets of quatrains (i.e. 41 quatrains) have been omitted by Stokes as being repetitive of material already in the prose. The omissions have been marked with *gap*. #### Editorial Declaration ##### Correction Text has been thoroughly checked and proof-read. All corrections and supplied text are tagged. ##### Normalization The electronic text largely represents the printed text, but word-divisions are normalised in accordance with modern practice. There is some unavoidable ambiguity in the segmentation of former compound verbs. ##### Quotation Quotation marks are rendered q. ##### Hyphenation Soft hyphens are silently removed. When a hyphenated word (hard or soft) crosses a page-break, the page-break is marked after the completion of the hyphenated word. ##### Segmentation div0=the text; div1=the section of the text. Page-breaks are marked pb n="". ##### Standard Values Dates are standardised in the ISO form yyyy-mm-dd. ##### Interpretation Names of persons (given names), groups (dynasties, peoples etc.), and places are tagged. Names of professions are tagged. Passages in verse are tagged using lg and l to mark poem/stanza and line. Editorial expansions, marked in italic in the printed text, are not recorded in the electronic text. #### Tagging Conventions #### Canonical References The *n* attribute of each text in this corpus carries a unique identifying number for the whole text. The title of the text is held as the first head element within each text. *div0* is reserved for the text. Page-numbers of the printed text are tagged *pb n="nn"*. A canonical reference can be made from the *div1* numbers. ### Profile Description Created: By Nicol Óg, son of the abbot of Cong, Co Mayo. Ua Dubthaigh acted as his amanuensis. The text is an Irish translation of a Latin original. (1329) #### Use of language ##### Language: [GA] The text is in Early Modern Irish. ##### Language: [LA] A few words are in Latin. ##### Language: [EN] The editor's introduction is in English. ### Revision History * (2012-02-03) Beatrix Färber (ed.) * Introduction scanned; proofed (1, 2), encoded and added to file; header updated; bibliographic details added; new SGML and HTML files created. * (2010-11-27) Beatrix Färber (ed.) * Header updated; conversion script run; new wordcount made. * (2008-08-30) Beatrix Färber (ed.) * File validated. * (2008-08-30) Beatrix Färber (ed.) * Keywords added. * (2008-07-25) Beatrix Färber (ed.) * Value of div0 "type" attribute modified, content of 'langUsage' checked; minor modifications made to header. * (2005-08-25) Julianne Nyhan (ed.) * Normalised language codes and edited langUsage for XML conversion * (2005-08-04T15:40:13+0100) Peter Flynn (ed.) * Converted to XML * (1997-09-15) Margaret Lantry (ed.) * Header modified; file parsed using SGMLS. * (1997-09-01) Margaret Lantry (ed.) * Header re-structured; text parsed using SGMLS. * (1995-02-07) Donnchadh Ó Corráin (ed.) * Thorough re-collation of electronic text with the printed. Entire text made fully conformant with TEI.2 in regard to mark-up. TEI.2 Header created and additional bibliographical material placed therein. * (1995-02-01) Donnchadh Ó Corráin (ed.) * Collation of electronic text and addition of mark-up of names, terms, and numbers. * (1995-01-15) Mavis Cournane (ed.) * Second proofing and addition of structural mark-up. * (1995-03-01) Elva Johnston (ed.) * Data capture completed. --- #### Corpus of Electronic Texts Edition: G201005 ### Betha Féchín Fabair: Author: Nicol Óg, son of the abbot of Cong --- p.318 ### The Life of St Féchín of Fore The following Life of St Féchin of Fore is now for the first time published from the unique copy in the Phillips Library, Cheltenham, No. 9194, which is dated 1329. No other Irish Life of Féchín is now known; but in the seventeenth century **Colgan** had three, one taken from the Book of Imaidh in **Connaught**: another ‘stylo planè vetusto et magnae fidei’, but wanting the beginning and end: a third ‘vetusto et eleganti metro, 74 distichis constante, in quorum paenè singulis singula narrantur miracula.’ Besides these three Irish Lives, he had a Latin Life by **Augustin Magraidin**, a canon regular of the monastery of **Inis na Naemh** in the county of **Longford**. This Life **Colgan** has printed in the Acta Sanctorum Hiberniae, Lovanii, 1645, pp. 130–133. It is followed in the same work, pp. 133–139, by a second Life —alia Vita seu Supplementum— in **Colgan**'s own Latin, compiled from the three Irish Lives in his possession. From **Colgan** is derived all that **Lanigan** has written about St Féchin in his Ecclesiastical History of Ireland. The following text represents the manuscript except in the following particulars: words have been divided from the article and other proclitics: the paragraphs have been numbered: marks of punctuation have been introduced: proper names have been spelt with initial capitals: contractions have been extended, the extensions being printed in italics; and lastly, eight sets of quatrains (41 in all) have been omitted, as they merely repeat what has been already told in prose. --- p.319 Féchin or Féchine ‘corvulus’ was also called **Mo-ecca**, under which name he is commemorated in the Calendar of Oengus at Jan. 20.[1](javascript:footNote('G201005/note001.html')) His pedigree is thus given in the Book of Leinster, p. 352, col. 7: ‘Fechine Fabair M*ac* Cailchiarna, M*aic* Cillini, M*aic* Grillini *nó* Cillini, M*aic* Cail, M*aic* Aeda, M*aic* Saim, M*aic* Airt Chirb, M*aic* Niad Corb.’ He died, according to the Annals of Ulster and the Four Masters, in the year 664 of the **Yellow Plague**, a pestilence said to have been brought on the Irish by the pitiless prayers of himself and other saints. His Life now printed is noticeable as to its form for the alliterative exordium and for the repetition in verse of the narratives already told in prose.[2](javascript:footNote('G201005/note002.html')) As to its substance, the stories of the leper, paragraphs 37, 38, and the drowned children, paragraph 43, and the incident of the water-horse, paragraphs 41, 42, will interest students of hagiology and folklore. I will only add an alphabetical list of the rarer words in the following Life: 1. absoluid absolution 8, 2. aisicim I restore, s-pret. sg. 3 asiges, 21, 3. bronn-ór gift-gold, 48, 4. bronnseng slenderbellied 1, 5. caraiste carriage 46, 6. coltur coulter 40, 7. combuaidrim I disturb 43, 8. comchinél joint-kindred 46, 9. comcungnad co-operation 37, 10. cruimlinn ale-liquor 31, 11. cumann fellowship 31, 12. cumthanus assistance 31, 13. duib-gréim dark profit 31, 14. erlainn (erlann?) a green or lawn 41, 43, 15. facbála nóib a saint's leavings, i. e. his curse or his blessing[3](javascript:footNote('G201005/note003.html')), 41, 42, 16. faris along with him 22 (see Revue Celtique, tome 8, p. 360, lines 9–17), 17. greslebrach having illuminated books? 1, 18. gribda active? 1, 19. imain playing hurly 43, 20. laemda radiant? 2, 21. macnus wantonness 37, 22. pairilis palsy 25, 23. rogu choice, sg. acc. rogain 39, 24. selbathóir owner 34, 25. taidbrim I behold 18, 26. terlam ready 39, 27. tritach triadic? 27. Whitley Stokes.London, 13 September 1890.{folio 1a} --- p.320 > 1. Fear aintech áibhinn almsanach, > > brighmur broinntseng bríatharcert, > > cunnail craibhtech cíallchonaich, > > *diadha* dercach *descréitech*, > > emech ecnach irnaigthech, > > fesach fíren foculchaidh, > > gribhdha genmnaid greslebrach, > .i. fer *bethad* soillsi samrata, **ab** & **angcoire**, **Fecin** finnfocluch **Fabair**, a crichaib lanáille **Luighne**, a cuiged caemalainn ***Connacht***. Mac esein fir cródha cruata coscurthaigh **Cailcarna**, fer & **Grillin** ainm eile dó, do slicht **Airt Cirb** mec **Cairbri**. *Ocus* is i ba máthair dó: **Lasair** laomdha lanlebur do derbchloinn **rígh** **Muman**, arna thairrngire gu menic re cian roime-sin. Uair ro tharrngir primfaidh nime & talman .i. **Colum Cille**, ré chian roime ar toidhecht dó o mhainistir **Finnen** docum in inaidh darb' ainm **Fabar**, & do-chonnairc torruma na n-aingel uasin n-glenn-sin, & do failtig **Colum Cille** gu mór fri torruma na n-aingel. *Ocus* fagbus **Colum Cille** in t- inad-sin iarna fis dó nach dó deonaiged in t-inad-sin. *Ocus* in tan at-cuala **tigerna in feruinn** .i. **Seallan**, **Colum Cille** do dhul seacha, --- p.322 tainig ina diaidh da thairgsin fein & a inaidh dó, & iarna fis do **Colum Cille** do an friss. IN tan ráinig **Seallan** a dócum do-leic fora ghluinib h-é, & do crom gu cosaib **Coluim Cille**, & do thairg h- é fein & a inad dó. *Ocus* do raidh {folio 1b} **Colum Cille**: ‘Na tairgsi dam-sa an t-inadh-sa’ , or sé, ‘uair ticfa mac bethadh soillsi suthaine .i. **Feicin**, & do-ghena inadh at' chomfocraib allanoir *dinn*, & is *dó* dligid tú fein & th' inad do idbairt’. *Ocus* asa aithle-sin do-connairc **Seallan** coloman tenntighe a meid dermair o thalmain gu nim ina th-sessum isin ghlenn remraite. *Ocus* at-chonnairc imut é taitnemach ag linad in glenna o nim gu lár. IS menic do-tairngersad naimh & fireoin a genemain riana thoidecht, conad aire-sin ro chan: > 1. At-connairc Colum na cath > [*gap: repetitive*] > Cred ámh narbo h-ingnadh gach comarda næmtachta da rabe and: uair dob ingnad a genemain & rob inganta a naidendacht. Uair in uair do-gnitis a *tustide*-sium codlud, do-cuirtis esium itir a m- bruinnib, & in tan ro musglatis do-geibtis esium ina croisfigill for in lar lom. *Ocus* ba samlaid a *coemthecht*-sum friu mar *coemthecht* soillsi fri dhorcadus. *Ocus* on ais-sin gu cinnte nir' faom-sum feoil do blasacht. Ar tosach *immorro* a aisi imcubaid fogluma tucad do sagurt uasal oiregda, do **Nath I**, dia munad h-e. Laa n-ann tra ro buail a athair h-e ina cenn tre cus ecin a fiadnuse **Nath I**. Do raid **Nath I**: ‘Ecoir ro buailis cenn in Rig Moir’. {folio 2a} ‘Cred asa n-abraidh sin?’ uar a athair. ‘Imut aingel do-cim fora cenn, uair bud imda mac bethad ac fognum do uair biaid na cinedha-sa fai co léir’, & ro comallad. --- p.324 Aimsir ann bói **Feichin** aga foghluim og **Cruimter** **Nath Í** i n- **Anuch**. Curtur lá n-ann do coimét na cluana h-e arnach lomtai h-i o cheitrib echtrann. Curtur iarsin eich & indili in **ríg** innti do aimdeoin **Feicin**. Mallaigis **Feicin** iat & benus a clog forro gu fuaratur bas achetóir. IN tan ro cuala in **ríg** sin teid a fiadnuse **Feichin** & legis fora gluinib h-e, & ro sir maitim a pecadh dó. Do-beir **Feicin** absoluid dó, & ro thodusigh a eich & a indili dó; & ro morad ainm Dé & **Feichin** tresin firt-sin. Ocus ro idbair in **rig** in feronn-sin do **Fechin** tre bithu, & do-rat **Fechin** in feronn-sin dia maigistir .i. do **Cruimter** ***Nath Í***; gurab aire-sin ro can in *laíd*: > 1. Mirbal maith uadha 'na naidin > [*gap: repetitive*] > Ar *forfthiugud* an mec naomtha-sin o aís & o ecna & o naomtacht, do raid a oide friss dol fona gradaib coiserca do idbairt righ nime & talman. Fagbus iarum **Feicin** a oide & tet la forcongra in aingil {folio 2b} iar n-gabail grad do, gu **Fabur**, & ra failtig a menma frisin n- inadh-sin, & do-rigne ernaigthi & trosgud tri lo co n-aidche ann, & tainig in t-aingel do *innsaige* isin aidche-sin, & at-bert friss: ‘Dena aitreb isin n-inad-so, uair is and bias t' eiserge & moran do naomaib **Erenn** maille frit’. Uair do tairnger **Nath I** re chian roime-sin eserghe **Feicin** do beth a **Fabur**. Tig **Seallan** iarsin .i. **tigerna in feroinn-sin**, gu **Feicin**, & do idhbair an ferann-sin do **Feicin**, & bennacus **Feicin** **Seallan**. Ocus fuair ***Seallan*** bas íartain, & ro adlaic **Feicin** h-é isin n-inadh inar' *suidider* altoir na mainistrech iartain. Iar cumdach tra na *mainistrech*-sin do **Feicin** ro cumdaigh comtinol innte, & do thecuisg ina riaguil gu dligtech; --- p.326 & do certaig h-e fein o *tredenus* & o urnaigthi & o furechrus & o sae*thur* & o fuacht dermair. Ocus da soillsig Dia h-e o imut fert & mirbuile, & atbert in *laíd* ann: > 1. *Trí* la do traisg isin > ler > [*gap: repetitive*] > Aroile lá tainig duine ealadhna don baile gu **Feicin** & mac beg maraon friss .i. **Sillenius** ainm in duine ealadhna, & do fer **Feicin** failti friss, & do raid o spiruit faithechta:‘ Bud h-e in mac beg-sa at' fochair-si, a Sillenius, toigebus tempall na mainistrech-sa’, & do firad iartain, & do morad ainm De & **Fecin** trid sin. Do boi manach isin mainistir-sin a n-esláinti fri h-aimsir foda & *fuair* bas iartain. Do h- innised do **Feicin** inni-sin, & teid os cinn an cuirp mairb, & do lec a gluine fri lar, & do ghuidh Dia go duthrachtach ima todhusgud, & ergis iarum asa croisfigill, & do togaib in t-etach do bi for aghaid in cuirp mairb, & at-bert fris: ‘I n-ainm na Trinóde, erig!’ ol se. Ocus do erig focétoir la bréthir **Feicin**, & do gab **Feicin** a lam, & ro boi fada beo iarum; & ro morad ainm De & **Feicin** trid sin, et reliqua. {folio 3a} Do bi clerech dar' ainm **Ronan** mac **Guaire** arna gallrugud ona chénd, & do sir **lega** **Erenn** dia legius & ni fuair slánti uathaib. Teid iarsin do iarraid a legis fon doman, & do shir moran do thirtaib in *domain*, & nir' *ferrde* do. *Ocus* tarla **angcoire** næmtha a m-**Bretnaib** dó, & do raid friss: ‘Ata a n-glenn a medon **Erenn**’, ar se, ‘in fer slaineocus thú, & ata *a* mainistir don *taeib* thuaid don loch fil annsan inad-sin’. IN uair do-chuala **Ronan** sin tig tara ais docum n-**Erenn**, & tuiges gur' uo h-e **Feicin** do slaneochad h-é. Ocus teid **Ronan** mar --- p.328 a roibe **Fecin**, & do-rad **Feichin** dilgud a pecadh dó, & do bi ogslan iarum. Ocus at-bert in *laíd* and: > 1. Tainig lá **Silenius** > [*gap: repetitive*] > Fecht n-æn dia n-dechaid **Feicin** ar cuairt dia thir duthaig, & teid gu cill **Nath I** frisi raiter **Achad Conaire** aníu, & mar do-chuáidh astech do *déllraig* a sgrin isin eclais, gu facatur in drong do bi allamuigh soillsi tar dorus & tar fuinneogaib in tempoill, & ro morad ainm De & **Féchin** trid-sin. La n-æn, dia raibe **Feicin** ag proigept dona tuathaib a n-dorus na mainistrech, tainig fer diadha dodelba docum in proicepta, & do guid se **Feicin** dia furtacht ona dodeilb, & nir' faom suide a n-goir na manach tre naire, & rosuidh a fad uathaib. Tecmaid tra gur cuir **Feicin** a seili for in talmain, & cures in fer dodelba cre tresin sele, & ro cumail dia agaidh & ro {folio 3b} bói deghdhealba osin amach, conar' deghdealbha duine ina amsir inás. & ro morad ainm Dé & **Fechin** tresan firt-sin. IS í-sin uair & aimser tarfas in t-aingeal do **Feicin** trena *chodladh*, & do raid fris: ‘Ata’, ol se, ‘aitrebthaidi na h-innsi dianid ainm **Imaidh** & lucht an tire-sin olchena a n-dorchadus in rechta díadha, & erigh-si do proicept doib, uair do deonaig Dia a cain & a n- dligedh duit, & is tu bus codnach & bus comairlech & bus dos ditin & bus brethim bratha doib’. Teid **Feicin** la forcongra in aingil a n-iartur ***Connacht*** co h-**Imaidh**, & do bennaigh h- i, & do cumdaig congbail innte, & do cuir na tuatha-sin fo cuing creidme & chrabaid, & ro baist iat asin tobur do muid tresin talmain dó tre mirbuilib De & tre --- p.330 cumachtaib **Fecin**, & ro morad ainm De & **Fecin** trid-sin, & at-bert in *laid* ann: > 1. Tainig > **Feicin** 'na thir fein > [*gap: repetitive*] > *Ro boi* manach do manchaib **Feicin** la n-aon og ernaigthi, & ni roibe a aigned isin ernaighthi. Tét in drochspirut ina croidhe gurro aimsigh h-e. Ra taidbred do **Feicin** anni-sin, & ro furail a tabairt cugi, & ro sen **Feicin** a gin, & ro boi oghslan iarum,{folio 4a} & ro morad ainm Dé & **Feichin** tresin firt-sin. Fecht aile tainig lobur gu **Feichin**, & do sir fair i n-anoir De beith ina cæmtech ina chathair & og proinn & ina *imdhaidh*. Do-rat sin do for Día, & oc erge doib iárnabarach ro boi in louar oghslan, & ro creid gu dicra do Dia & do **Feicin**, & ro morad ainm De & **Feicin** trit-sin. Fecht aile dia tainig *nech* sægulta borb docum **Feicin** do fogluim na h-irsi *diadha*, & do an ina farrad re fad in corghais, & ar *toidecht* na casg triallus dia toig budein. Iarna clos-sin do **Feicin** do raid fris: ‘An’, for se, ‘am farrad-sa, & dena faiside & aitrige, uair ni cian uait uair do bais’. Ocus ba fir son. Fuair in t-oglaech bás iar faisidin & iar n-aithrige, & tét iarum docum nime tre rath De & **Feicin**, & ro morad ainm De & **Feichin** trit-sin. Fecht n-æn ro gab **Blathmac** mac **Aoda Slaine** triar bragad ro boi for comairce **Fechín**. Tet **Feicin** do iarraid na m-braighdedh for **Blathmac**, & ni rus-fuair. Mallachus **Fechín** in dunad frisi raidter **Inis Calgaig**, & tig cær tenntighi asin ær gurro las in dunad cona uile maithius, & tet **Blathmac** for teichedh --- p.332 na tineth, & nir' uo *ferrde* do, uair ro loisg in tene h-e gu h-aduathmur. Tegur *uada co* **lega** **Erenn** uile dia furtacht, & nir' uo tarua doib, uair ra *eimdhetar* uile a leighes. Tegur uada do tocuiredh **Fechín**. Tainig **Fechín** dia innsaigi, & legius **Blathmac** fora gluinib do **Fechín** h-é, & asiges a braigde dó, & do-rat a ogdilsi fein cona uile maithius dó, *ocus* *ro bennaigh***Fechín** **Blathmac**, & ro boi slán asa h- aitle, & ro morad ainm De & **Fechín** trid-sin. Ro gnaithiged **Fechín** dol do *dénum* irnaigthi isin medon oidchi isin *sruth* i n-**Es Dara** ar fad in corghais. Tet **manach** diar' uo h-ainm **Pastól** faris isin sruth, & in tan do bith don taob thís do **Fechin** ni fuilnged fri tes in usci, & in tan do bidh don tæb tuas ní fuilnged fri rofuacht. 'Arna tucsin do **Fechín** ro gair ina farrad h-é, & ro mesraig in t-usci do, gur' uo fulaing do in t-usci; & ro raid **Fechín** gan sin do innisin do nech, gurab iar m-bas **Fechín** ro innis; gur' morad ainm De & **Fechín** trit-sin. {folio 4b} Lá écin da raibe **Fechín** cona manchaib a n-***Imaid* **Fechin**** a n-Iartur **Connacht** *adaig* Domnaig began ria n-espurtain, & gabus occobur h-e im dola gu **Fabur**, & guides Dia gu dicra fan documal-sin do fortacht. Tig aingel Dé dia saigid, & do-raidh friss techt isin carpat ina farrad. Teid iarum **Fechín** cona mhanchaib isin carpat, & tangatur ria n-espurtain gu **Fabur**, & ro morad ainm De & **Fechín** *trit-sin*. Boi immorro oglæch socinel a laim ag **Diarmaid** mac **Aoda Slaine**, & ba cara do **Feicin** h-é. **Ædan** a ainm. *Tet* **Fechín** maille droing dia manchaib do iarraid in cimedh for an rig .i. for **Diarmait**. In tan do cunncus **Fechín** docum in dunaid --- p.334 ro furail **Diarmaid** doirsi in dunaid do drud roime ar ecla in cimedh d' iarraid fair. *Tet* **Fechín** cum in dunaid, & oslaigid na glais & na doirsi uathaib fein, no gu rainig **Fechin** gusan *tegdus* a rabatar na **rigu** .i. **Diarmaid** & **Blathmac**, & moran do dainib socinelacha ele. Siris for na **rigaib** **Aodan** do lecin amach, & tucatar *cach* uile a n-impidi fana tabairt do **Fechín** acht æn fer nama tuc a comairlle ina agaid & fuair bas acétoir. Do guidetur na rigu **Fechín** 'ma aithbeogud & co *fuigbedh* **Aodan**. Do-gniter samlaid .i. *aithbeodaiges* **Fechín** in fer marb & lecar **Aodan** lais. *Ocus* tainig **Fechín** cona muinntir gu subach forbailid docum **Fabuir**, & **Ædan** léo, & siris for **Fechín** a cur fri leginn, & do-gniter samlaid. Do-rat Dia & ernaigthi **Fechín** rath n-ecna fair, & teit fona gradhaib co sercda asa h-aithle & do loigdigh Dia tre cumachtaib **Fechín** a saith, uair ro caithed proinn moirsesir roime, & do-gnid proinn **manaig** h-e o sin amach. *Ocus* nir' bo ingnad proinn mor do caithem do ar méd a cuirp & a nirt, uair ba laidire nertmaire h-e ina gach duine ina aimsir. *Ocus* do-thegeadh tomus a cresa fo **Fechín** gu talmain ar uachtar a edaig. *Ocus* ba mor corp do reir mar fuarumur isna lebraib, & do morad ainm De & **Fechín** tresna firtaib imdaib sin do-roine Dia fair. Do-roine Dia ferta amra aile for **Fechín**, & ba dib-sein an fer fora raibe pairilis & buidre on uair fa rugad do leges, amal do foir Isu fer na *pairilise* mairbe nar' eidir do leges daonna. Ro morad ainm Dia & **Fechín**. {folio 5a} Nir' uo h-ingnad tra imut fert & mirbuile do *dénum* don fir *diadha* sin .i. **Fechín**, uair ba genmnaid o --- p.336 curp h-e, & ba *duthrachtach* o menmain, & ba solabartach o urlabra. Ba saidbir o glicus; ba solus o *mesurdacht*; ba daingin o chreidim; ba cobsaid og certugud corach; ba caonuarrach a n-umlacht; ba certaigthoir nemtoirrsech a cuirp fein; ba tairbertach derci; ba buid fri h-*aígedaib*; ba segmur fri furtacht deblen De; ba bocht ínísil do fein: ba saidbir do nech aile. Gurab aire ro can in file so sis: > 1. Cuinges > **Mo Chua** > [*gap: repetitive*] > 'Ar techt gusna *dédenachaib* do **Fecin** do foillsig in t-aingeal aimsir cinnte a báis dó. Ra gairmedh a manaig & a descipuil chuge, & gabais aga forcetul, & ro raid friu riagul na n-uasalaitrech & na n-apstal do lenmain & cu *caithigdis* o curp & o anmuin a n- agaid a namud .i. in Diabul, & in saogul & in colunn. Ro gab iarum **Feicin** cumain & sacarbaic o laim **Mo Cæmog**, & ro faid a spirut docum nime, & isin uair chétna ro cuir **Mo Cua** a techtaire do degsain uada siar dia fis in faicfed arrde ina comarta diar' gell **Fechin** dó. *Ocus* at-connairc in techtaire columna romór fo cosmailius datha na *stuaige* nimi sinte o mainistir **Fechín** suas go nimh. Tig in techtaire for cula gu **Mo Cúa** & asnedes do gach a faca ‘Is fir’, ol **Mo Cúa**: ‘is e sin in comarda ro geall **Fechin** agum-sa’. *Ocus* caithes **Mo Cua** cumain & sacarfaic, & teguscid a manchu & a desciplu, & faides a spirut maraon {folio 5b} fri **Fechín** docum nime mara fuil en-Dia tritach na tri Persan .i. Athair & Mac & Spírut Næm in saecula saeculorum. Amen. Ro fiarfaig **Mo Ling** don t- Satan iar m-bás **Feicin**: ‘Ann buaidrinn sib anmonna na næm a n-aimsir a m-báis?’ Do raidh --- p.338 in Satan: ‘Tiagmaid-ne dia m-buaidhred, & ni cumgamaid ni doib’. Do raid **Mo Ling**: ‘An dechabair do buaidred mo carat-sa .i. **Fechín**, i n-aimsir a bais?’ ‘Ni h-edh amain, nar' cungamur ni do, acht nir' lamamar tadall n-**Erenn** gu cenn secht la iarna bas ar son dellraid in Spírto Naim do bi ina timcill’. IS do-innisti næmtecht in fir ara tug a nama in tuarusgbail sin. Uair is coraide nech do molad da m-berinn a nama fiadnaise maith lais, gurab uime-sin ro can in *laid* > 1. Fis a t-saoguil t-séghainn t-segha > [*gap: repetitive*] > [4](javascript:footNote('G201005/note004.html')) [5](javascript:footNote('G201005/note005.html')) {folio 6a} O uos fratres carisimí! audiuimus plura de *uirtutibus* sancti ***Fechini*** abbatis et *ancoritae* .i. a braithrecha inmuine, do-cualu-sa moran do chumachtaib & do mirbuilib næm **Fecin** do bi ina ab & ina angcoire. As iad so briatra **Erurain Ecnaidi** ina compendium fein ar bethaid **Feichin**. Uair do raid **Eruran** gu tuc **Feicin** radarc dona dallaib & tengtha dona balbaib & estecht dona bodraib & slánti dona lobraib & *d' aes* na h-ule *esslánte* archena ona breithir amhain, & ro boí eolach gacha h-ecna & a riaglachaib na næm do shunnradh. --- p.340 Teid **Fechín** do iarraid inaidh foghnuma do Dia. Tét gu **Cridan** **cennaighi** gu h-**Ath n- Éochaille**, & sires fair inadh foghnuma do Dia do tabairt dó. *Ocus diultais* **Critan** fris. Mallaighes **Fechín** essium & at-beir friss: ‘Da taidhle in dara cos duit tír, nir' thaidhle in coss aile’, & ba fir son. Uair ro erig in gæth dó gu contrarda for an muir, gur ro baithed h-é cona uile innmusaib. IS e **Fechín** nar' ghab cumann ina cumtanus **righ** nó **tigerna** ar ecla in dimuis shægulta. Mar adeir isin rann: > 1. Ni chuinghim > > for **rigaib** rogha cuibhrinn. > > mairg da tabraid a rogradh > > a comradh is a cruimlinn. > > As h-e sein in sasadh slemun > > asa m-beir Demun duibghréim. > IS iarsin do labuir in t-aingel fri **Fechin**, & iss ed ro raidh friss, dol gu **Glenn ind Eoin** frisi n-abur **Fabur** andiu, amal at-bert **Colum Cille** > 1. A **Bhaithin**, airis dún sunn > [*gap: repetitive*] > {folio 6b} Tainig **Fechín** cona manchaib gu **Fabur**, & **Critan** mac **Rete** ba **sealbathoir** do **Fabur** in tan-sin, & **Seallan** ainm aile do, & is e do-rat d' **Feicin** h-e. *Ocus* **Becan** mac **Rethe** tuc proinn ar tús do **Fechín**. *Ocus* ro boi **Fechín** tri cét manuch gun gach diles ag nech dib, & *gan creic gan creic*gan creic, gan cennach do denum dhoib. Imalle do chaithdis uile a proinn, & ni theged *nech* dib asa regles acht don eglais fri h-ernaigthi nó fri h-umaloid. Fecht n-aon do **Fechín** isin disiurt tangadur aigidh chuige. At-beir in **coig** nach raibe biad aige doib acht mina tucadh Dia. IS annsin tucadh on Coimde cruithnecht & im & --- p.342 loim do cobair oinig & derce **Fechin**, & ro morad ainm De & **Feicin** tresin firt-sin. Fecht n-aile dia n-dechaid **Fechín** do proicept do lucht **Imtha** la forcongra in aingil, & ro uatur-sin ar sligi in t-sechrain, & ni fuair **Fechín** biadh ina deoch uatha ar tnuth & formad friss, & ro curdis **lucht umoloide** na manach & a leabair & a n-edaigi isin muir comfoguis, & do-bered in cumachta *díadha* docum tire gu h-oghslan, gin dith etaigh ina leabuir ina duine forro. Gabus gorta adhbul **Fechín** cona muintir, gur' abladur dias dib. *Ocus* ro h-aithbeodaig **Fechín** in días-sin. Ro chuala ***Guaire*** mac **Colmáin** in gorta-sin do beth for **Fechín** & fora muinntir, & cuires proinn cét do biad & do linn chucu; & do cuir **Guairi** a cuach do dail in lenna-sin forro, gurab e sin Cuach **Fechín** dogres, & is as ro baisd **Fechín** **Guaire** iartain; & ro morad ainm De & **Fechín** trid. Laithe n-æn dia raibe **Fechín** a n- dorus na cille a **Fabur** gu faca in clam dia rochtain lan d' *essláinti* o bonn go a baithis — is uada ainmnighter **Cros in Cloim** andíu — & ro guid in lobur **Fechín** fána comcungnad{folio 7a} im biadh & im digh & im na h-uilib *esbadaib* olchena. *Ocus* ro chuinnigh mnai sochenelaig fri feis leis, & ro boi og macnus for **Fechín** amal is bes do lobraib. *Ocus* rug **Fechín** lais in clam for a muin gusan teach n- aighed, tét iarsin co h-**innsi** **Locha Leibinn** co dunadh **Diarmada** mec **Aoda Slaine**. *Ocus* ro raid frisin **rigain** .i. fri mnai **Diarmada** meic **Æda Slaine**: ‘Tair lem’, ol se, ‘do cobur troige & teasbada mo cloim & rot-bia a lógh’. ‘Ni fuil for talmain, ní fora n-dingninn sin acht mina tuga --- p.344 neam dam día cinn’. ‘Do-geba’, bar **Fechín**, ‘ocus gach **rigan** bias h-it inad dogres do-geba neam an fad beid dom réir-se’. Tét iarsin in **rigan** la **Fechin** gusan tech n-aiged, ait a r-roibe in clam, & fagbus in **rigain** maraon risin clam. Ocus at-bert in lobur frisin **rigain** a sron do sugud, & ro suigh in **rigan** sron in claim, & do beredh sugh na srona a m-breid glan lín, & do-roighne tinne oir don t-sug-sin na srona. Ocus do raidh frisin **rigain** gu fuighbed gach ni ro geall **Fechín** di, & ro fagbad bachall aluinn orrda le dia thabairt do **Fechín**. Ocus do-riacht **Fechín** iarum amaruch docum na tegduse, & at-connairc cær tenntige ag erge do cleith na teguse co riacht gu nim. *Ocus* ro thuig **Fechín** gur' bo h-e Isu tainig a richt labuir do fromad a derci & a maitiusa. *Ocus* ro fiarfaig **Fechin** don **rigain** scéla in claim, & ro innis do gur' uo h-e Isu ro ui ann, & gur' facaib a *bennachtain* la **Fechín** & la muinntir. Ocus do-rat in bachall for-fagbad le do **Fechín**, & do-rat sug na srona ro boi aicdhe ina tinne oir do **Fechín**. *Ocus* ro cennaig **Fechín** ferann mor don eclus arin or-sin, & ro morad ainm De & **Fechín** trid-sin. Fecht n-æn ro triall **Fechín** muilenn do dénum a **Fabur** ara mét ba sætar leo cuid na manach do bleith a broin. Do-ronad in mulenn gur' ua terlam. Do raid in **sær** nar' beg lais do shægul usci do thoidecht docum in muilinn. ‘Is tualaing Dia’, uar **Fechín**, ‘usci do thoidecht chuige’. Luid **Fechín** gu **Loch Lebinn**, & cures a bacall isin loch, & do cuaid in bacall tresin sliab, & tainig in t- uisci i n-abuindaib for lurg na --- p.346 bacla, gur ro baithed in sær robo ina codlud i n- ait linne in muilind.{folio 7b} Luid **Cæman Breac** .i. tigerna in t-sair, do agra **Fechín** isin sær, & *ro aithbeodaig* **Fechin** in **sær** & do-rat a rogain dó, dol le **Cæman m- Brec** no anad a **Fabur**. At-bert in **sær** co n-anfad, ‘uair fir domain ’, ar se, ‘da toghatais (sic) a **Fabur** do-bertha neam dóib uile’. Lá n-ann do luid **Pastol** **coig** **Fechín** docum cerdca do *dénum* coltair. Beris aisill saille lais, ar denum in coltair. Do-roine immorro gilla in **ghobann** *fuath* coltair don t-saill, & do-rat isin teig for muin **Pastóil**, & at-bert gur raibe in coltur lum ina teigh. O do-riacht **Pastól** gu **Fechín** & ni fuaratur acht coltur saille isin téigh. O 't-connairc **Fechín** inni-sin *bennaigis* in saill co n-dernad coltur iairnn don t-saill, & ro mair in coltar-sin gusna h-aimseraib *dédenacha*-sa, et reliqua. Fecht aile do **Feicin** a **Fabur**, & ro cuala gur' gab **rig** **Laigen** brage ro boi for a cumairce **Fechin**. Luid **Fechín** cona manchaib for iarraid na bragad, & at-bath in dara h-ech do bai fo carpat **Fechín**. Do raid **Fechín**: ‘Ata ech isin linn-si thiar, & is cet lim a toidecht fom carpat’. Tainig in t-ech usci chucu, & do curedh fon carpat h-i, & ba cennsa & ba mine h-i ina gach ech aile. Ocus tet co h-**ænach** *g-**Carmna*** mara rabatur **rigraid** **Laigen** ima **rig** .i. **Oilill** mac **Dunluing**. Cuinges in braighe boi fora faosum fair. Do raid in **rí** nach tibrad acht mana fagbad in t-ech boi fona carpat do, & do ráidh **Fechín** nach tibrad. Tét in **ri** do caitem fledi boi fo comair. Tet **Fechin** ina diaid. Do raid in **ri** frisin doirseoir gan a legad astegh & anumaloid do *dénum* --- p.348 do. Do raid in t-aingel fri **Fechín**: ‘Oisgelad-sa glais in richidh & in dunaid romud’. Tet in t-aingel roim **Fechín** docum in dunaid. Tainig talamcumscugud mór ann gurro crithnaiged in cathair uile, & *maidit* a cuibrige dona cimedaib batur isin dunad uile. Tig **Fechín** amach cona braigdib forsin erloinn, & fagbus fagbala for **Dun Nais**, *gan* braigde do comet inte gin eludh,{folio 8a} uair ni anaid glais inaid gebenna foraib. O ro-siacht **Fechín** amach gusin ait in fuil **Cros **Fechín**** i n-dorus in dunaid ba marb iarum in **ri** isin tigh da eis, & tugad in **ri** marb gu **Fechin**. *Ocus* aithbeodaiges **Fechín** **rig** **Laigen** o bhas. Is annsin do-rat **Oilill** mac **Dunlaing** **Telaig Fabra** do **Fechín**, & oghdilsi a cisa do **Fechin** & da mhuilinn, & cis **Fechin** for **Laignib** co brath on muir go araile i l-log a athbeodaigthi do **Fechin**. Faguais **Fechín** fagbala ag **rig** **Nais** .i. *dath* mairb fair cech laithe dogres a comarda na mirbuile. Særus iarum na cimetha, & tet ina carpat co **Fabur**, & cetaighes don ech usci dul isin linn cétna & as-bert ‘Na tegmad thu do nech ina nech duit o so gu brath’; & ro morad ainm De & **Fecin** trit-sin. Fecht aile do **Fechín** ina regles og ernaigthi go cuala gair na macraide og imain forsan erlainn fri taob in *reglesa*, & ro combuairdersat **Fechín** fo a ernaigthi. Is-beir **Fechín**: ‘Is cet leam dol d' *far* m-bathud isin loch, & bud sær uar n -anmanna docum nime’. Is annsin do-chuaid in macrad isin loch, gur ro baithed iat, & fuaradur focraic dia n- anmonnaib. Conidh uada **Loch Macraide** gu brath, & ro mórad ainm Dé & Féchín trit-sin. --- p.350 Fecht n-aill dia tainig **Domnall** mac **Aoda** mec **Ainmirech** maille morslúaiged tuaiscerterach im claochlod in da **Niall**, Sluaiged in *Meich* a ainm. O do-riachtatur na sluaig gu **Raith Droma No**, do-cotur mec **Ædo Slaine** do iarraid bid gu **Fechín**. Is ann bui side oc **Tibradaib** h-i **Ciniul Maine**. At-bert in **coig** nach raibe acht encriathar coirce do biad aige. Do erail **Fechin** leth in creithir do tabairt for usci do *dénum* lenna de & a leth eile do biadh. Ro sasad iarsin mec **Aoda Slaine** cona sluagaib fri tri laib co n-aidhche do linn & do biad do enlan in *crethir*. Tainig aroile fer don toig a ra uatur mec **Ædha Slaine**, & is ed ro raidh: ‘Ro treigsebair uar tir & uar talmain ar biad & ar linn in clerig, ocus ni ferrde daib milled da n-dentai forsin clerech, uair do-gebtai bur *n-daethain* bid & lenna uada in cein bus ail lais. Ro bad ferr duib ossad & sith diar tir inas anad sund fri biatad uar sluag’. {folio 8b} Luid **Fechín** iarsin le macaib **Ædha Sláine** co **Raith Droma Nó**. Troisgis **Fechín** isin inud-sin fri re tri la n-dec & tri n-oidce n-dec nach bentai clæclod ferainn de, & ni frith o **rig Erenn** an clæclod-sin. Ro fer snechta iarsin co formna fer, cor' marb *ech* gacha *caraisde* a feraib **Erenn**, & ni tuc an **rig** arsin osadh dó. Tainig in tan-sin cloidem tenntighe do nim etir in **rig** & an **righan**, & do-chuaidh isin talmain eturru, & ro loisg gach conair do-cuaidh. ‘Is mithig riar in naim’, --- p.352 ar in **righan**. Slechtais in **rí** don cleriuch & do-rat in clerich a cos guna broig for bragaid in **rig**, & do-raid in **drai** fri **Fechín**: ‘Togaib in cois-sin do bragaid in **righ**’, ol se, ‘no bud aithrech’. Sluighis in talam in **drai** acétoir. Conad aire-sin ro h-irfuagrad h-i fiadnaise **fer n- Erenn** a cairde & a comcinel & a termonn sær do **Feicin** co brath, conad de sin ata aill aill h-ic **mæraib** **Féchín** o sin alle; & ro morad ainm De & **Fechín** trid-sin. Fecht ann tugtha secht m-ba & tarb do **Fechín** o **Ronan** a n- idbairt. Luid **Pastól** da m-blegon, & ro bligh on tarb coibeis frisna secht m-buaib do rath De & **Fechín**, & ro morad ainm De & **Fechín** trid sin. Fecht aile ro ergabh **Mænach** mac **Fingin** **rí** **Caisil** in cimid diar' uo h-ainm **Erloman**. Tét máthair in cimedh co **Fechín** do cuincidh fuaslaicthi a mec, uair ba bes do **Fechín** fuaslucud cimedh do grés. Do-rat **Fechín** muince oir dhi d' fuaslugud a meic. O' t-connairc in **rí** in muince at-bert in rann: > 1. Ni coe comoil na cuillte > > o thugais bronnor bruinnte: > > do **Fechín** asna glinnib > > beir a cimidh 's a muince. > Do leged a mac le iarum co **Fechín**, & ro boi side og erghnam bíd dia mac.[*gap: text breaks off imperfect*]