#Betha Brigte #### Corpus of Electronic Texts Edition ### Background details and bibliographic information Betha Brigte ============ Author: Unknown --------------- ### File Description Whitley StokesElectronic edition compiled by Beatrix Färber, Elva Johnston, Ruth Murphy Funded by University College, Cork and Professor Marianne McDonald via the CELT Project 2. Second draft.Extent of text: 8530 words#### Publication CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College, Cork College Road, Cork, Ireland—http:www.ucc.ie/celt (2001) (2012) Distributed by CELT online at University College, Cork, Ireland. Text ID Number: G201010Availability Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic research and teaching only. #### Sources **Manuscript**2. Dublin, Royal Irish Academy, 1230, olim 23 P 16 al. Lebar Brecc, p. 61–66a. **Editions, Translations and secondary Literature**2. Whitley Stokes, A Parallel. Revue Celtique 3 (1878) 443f. [The story of Brigit and Breccán from Lebar Brecc (63b), with translation.] 3. Whitley Stokes, Lives of Saints from the Book of Lismore. Ed. with a transl. and notes, 1890 (Brigit). 4. Kuno Meyer, Mitteilungen aus irischen Handschriften. Sancta Brigita. Aus dem Buch von Lecan, fol. 166c. Zeitschrift für Celtische Philologie 12 (1918) 293f. 5. Charles Plummer, J. Fraser and Paul Grosjean, Vita Brigitae. MS Rawl. B 512, f. 31 (Irish Texts I.2–18, 1931). 6. M. A. O'Brien, The Old Irish Life of St. Brigit. Part I. Translation [from Rawl. B 512]. Part II Introduction and notes, Irish Historical Studies 1 (1939) 123–34 (translation), 343–53 (annotation) 1938–39. 7. Donncha Ó hAodha (ed. & trans.), Bethu Brigte (Dublin 1978). 8. Seán Connolly, 'Some Palaeographical and Linguistic Features in Early Lives of Brigit.' In: P. Ní Chatháin and M. Richter (eds.), Irland und Europa: Die Kirche im Frühmittelalter. Irland und Europe: The Early Church, 272–279. Stuttgart 1984. 9. Seán Connolly, 'Verbal usage in Vita prima Brigitae and Bethu Brigte', Peritia 1 (1982), 268–72. 10. Kim McCone, 'An Introduction to Early Irish Saints' Lives'', Maynooth Review 11 (1984) 26–59. 11. James Doan, 'A Structural Approach to Celtic Saints' Lives.' In: Patrick K. Ford (ed.) Celtic Folklore and Christianity: Studies in Memory of William W. Heist, 16–28. Santa Barbara/Los Angeles 1983. 12. Seán Connolly, 'Vita Prima Sanctae Brigitae: Background and Historical Value.' Journal of the Royal Society of Antiquaries of Ireland 119 (1989) 5–49. 13. Dorothy Ann Bray, 'Saint Brigit and the Fire from Heaven.' Actes du IXe Congrès international d'études celtiques, Paris, 7–12 juillet 1991. Deuxième partie: Linguistique, Littératures. Études Celtiques 29 (1992) 105–113. 14. Dorothy Ann Bray, 'Secunda Brigida: Saint Ita of Killeedy and Brigidine Tradition.' In: Cyril J. Byrne, Margaret Harry, and Pádraig Ó Siadhail (eds.), Celtic Languages and Celtic Peoples: Proceedings of the Second North American Congress of Celtic Studies held in Halifax August 16–19, 1989, 27–38. Halifax 1992. 15. Séamas Ó Catháin, 'Hearth-Prayers and other Traditions of Brigit: Celtic Goddess and Holy Woman.' Journal of the Royal Society of Antiquaries of Ireland 122 (1992), 12–34. 16. Richard Sharpe, Medieval Irish Saints' Lives: An Introduction to Vitae Sanctorum Hiberniae. Oxford: Clarendon Press, 1991. 17. Review of Richard Sharpe [1], Alfred P. Smyth, English Historical Review 107, no. 424 (July 1992) 676–678. 18. Review of Richard Sharpe [2], Giovanni Orlandi, Cambridge Medieval Celtic Studies 25 (Summer 1993) 99–102. 19. Review of Richard Sharpe [3], Karl Horst Schmidt, Zeitschrift für celtische Philologie 46 (1994) 306–308. 20. Laurance J. Maney, 'When Brigit met Patrick', Proceedings of the Harvard Celtic Colloquium 14 (1994) 175–194. 21. Séamas Ó Catháin, The Festival of Brigit. Celtic Goddess and Holy Woman. Dublin/Blackrock 1995. 22. Review of Séamas Ó Catháin [1], Mary-Ann Constantine, Cambrian Medieval Celtic Studies 32 (Winter 1996), 125–126. 23. Review of Séamas Ó Catháin [2], Raymond Howell, Studia Celtica 31 (1997) 322. 24. Review of Séamas Ó Catháin [3], Jacqueline Simpson, Béaloideas: The Journal of the Folklore of Ireland Society 66 (1998) 282–284. 25. Simon Young, 'Donatus, Bishop of Fiesole 829–76, and the Cult of St Brigit in Italy.' Cambrian Medieval Celtic Studies 35 (Summer 1998), 13–26. 26. David Howlett, 'Vita I Sactae Brigitae.' Peritia 12 (1998) 1–23. 27. Daniel F. Melia, 'Abstract: Irish Saints' Lives as Historical Sources' ,In: Glanmor Williams and Robert Owen Jones (eds.) The Celts and the Renaissance: Tradition and Innovation. Proceedings of the Eighth International Congress of Celtic Studies, held at Swansea, 19–24 July, 1987, 165. Cardiff: University of Wales Press, 1990. 28. Clare Stancliffe, 'The Miracle Stories in seventh-century Irish Saints' Lives (and Discussion).' In: Jacques Fontaine and J. N. Hillgarth (eds.), Le septième siècle: changement et continuité. The seventh century: change and continuity, 87–115. London 1992. 29. Catherine McKenna, 'Apotheosis and Evanescence: The Fortunes of Saint Brigit in the Nineteenth and Twentieth Centuries.' In: Joseph Falaky Nagy (ed.), CSANA Yearbook 1: The Individual in Celtic Literatures, 74–108. Dublin 2001. 30. Nathalie Stalmans, Saints d'Irlande: analyse critique des sources hagiographiques (VIIe–IXe) (Rennes 2003), 286–7. 31. Pádraig Ó Riain, A dictionary of Irish Saints (Dublin 2011), 123–125 (with bibliography). **The edition used in the digital edition**2. Three Middle-Irish Homilies. Whitley Stokes (ed), First edition [36 pp.] Privately printed Calcutta (1877) ### Encoding #### Project Description CELT: Corpus of Electronic Texts #### Sampling Declaration The present text represents pages 51–87 of the volume. All editorial introduction, translation, notes and indexes have been omitted. Editorial corrigenda are integrated in the electronic dition. #### Editorial Declaration ##### Correction Text proofread twice. Corrections are tagged. ##### Normalization The electronic texts represents the edited text. ##### Quotation Quotation marks are rendered Q. ##### Hyphenation Soft hyphens are silently removed. When a hyphenated word (hard or soft) crosses a page-break this break is marked after the completion of the hyphenated word. ##### Segmentation div0=the saint's life; div1=the section; page-breaks are marked. Paragraphs are marked. Passages in verse are marked by poem, stanza and line. Stokes' ##### Standard Values Dates are standardized in the ISO form yyyy-mm-dd. ##### Interpretation Names of persons and places are tagged. Numbers are marked. #### Canonical References This text uses the DIV1 element to represent the section. ### Profile Description Created: By unknown Irish monastic scribes Date range: 900–1200.#### Use of language ##### Language: [GA] The text is in Middle Irish. ##### Language: [LA] Some words and phrases are in Latin. ### Revision History * (2012-02-21) Beatrix Färber (ed.) * Addition made to bibliographic details. * (2010-04-13) Beatrix Färber (ed.) * Conversion script run; header updated; sections numbered; new wordcount made; file parsed. * (2008-09-30) Beatrix Färber (ed.) * Keywords added; file validated. * (2008-07-18) Beatrix Färber (ed.) * Value of div0 "type" attribute modified, 'creation' tags inserted, content of 'langUsage' revised. * (2005-08-25) Julianne Nyhan (ed.) * Normalised language codes and edited langUsage for XML conversion * (2005-08-04T15:40:33+0100) Peter Flynn (ed.) * Converted to XML * (2001-11-28) Beatrix Färber (ed.) * Bibliography inserted; markup of quotes; file re-parsed, HTML file created. * (2001-11-22) Beatrix Färber (ed.) * Header created; file parsed using NSGMLS. * (2001-11-19) Ruth Murphy (ed.) * Second proofing of file. Markup of place names and personal names, and insertion of corrections into file. * (1995) Elva Johnston (ed.) * Structural markup applied. Basic punctuation introduced. Stokes's din. silently expanded throughout to dino. * (1995) Elva Johnston (ed.) Donnchadh ÓCorráin (ed.) * First proofing of file. --- #### Corpus of Electronic Texts Edition: G201010 ### Betha Brigte: Author: Unknown --- p.50 Híí sunt qui sequntur agnum quocunque ierit .i. is iat-so in lucht lenait in n-uan nemhelnide cipé conair dech. **Iohain mac Zepedei** brun-dalta **Ísu**, comorba na h-ógi, is e ro scríb na briathra-sa & for-ácaib i cúimne iat isin eclais cristaide don fhocraic & don lóg do thídnaic Dia don tresgrad na h-eclasi .i. do lucht na h-óige .i. tochoscem in n-uain nemhelnide. Inde **Iohannes** hic ait: Hii sunt qui sequntur agnum etc.. IS e immurro leth a tóibe in aisnés la h-**Eoin** co du i nd-epert remi in a shoscéla, *Rev. 14:3 ‘Nemo potest dicere canticum nisi illa .c.xl. iiiim milia qui *empti* sunt de terra’* .i. fortitudinem uirtutum acipiunt pro terrenis. Ní thic do neoch for domun ádmolad dingmála no classcetul comadais do dénum don Choimdid acht nech écin do chomlantius na h-eclasi cechtarda ro congbad in genus & in óige & ro cendgad do luag fola Crist. Uirgines enim sunt. Uair is iat-sin na h-oga co demin conid for slicht na m-briathar-sin at-beir **Iohannes** Híí sunt qui sequntur agnum quocunque ierit id est uirgines tertius gradus eclesiae. Nam sunt gradus eclesiae quibus xxx.mus & .lx.mus & .c.mus fructus datur testante **Iohanne** dicente, *John 1:29 ‘Ecce Agnus Dei, ecce qui tollet peccata mundi’*. Agnus hautem propter innocentiam dictus est. Sequntur agnum, quid enim est sequi christum nisi imitari eum, ut **Petrus** ait, *1 Peter 2:21 ‘Sequimini uestigia eius’* .i. sequiminí eum uirginitate cordis et carnis quia caro utique agni uirgo est. Nihil enim prodest carnem habere uirginem si mente quis nupserit .i. Ni tharmnaig do neoch techtas in colla óigi mad trualnide o menmain. Uirginitas enim carnis corpus intactum libidine, uirginitas anime fides incorrupta. Iactantia hautem uirginitatem perdit. Uirgines enim de suis meritis gloriantes hipocritis comparantur. Hoc enim est euangelio non habere uirgines oleum in uassis suis, non seruare intra concientiam boni operis testimonium sed in facie gloriam (?) apud homines. Ar is ed fil isin t-shoscéla conid iat --- p.52 na h-oga na techtand ola in a lestraib .i. na h-óga nach for coimeta deminque (?) in choimded acht máidmige fiad chach. Haec est falsa castitas .i. uirginitas quocunque ierit. Hunc .i. agnum in eo quisque sequitur in quo imitatur. Non quoniam ille filius dei est sed in quoniam filiís hominum se praebuit imitandum. quibus apostolus ait. *Rom. 12:1 ‘Obsecro uos fratres ut exibeatis corpora uestra hostiam uiuam’* sanctam ueteris et noui testamenti placentem deo. Ro chomailset dino uas(al)-athraig in tímna na h-óigi i remfiugra(d) Crist. Ro chomailset dino Apstail & descipuil Ísu Crist meic Dé bíí h-i beos Martire & áncharait in Choimded, nóib & noeb-óga in domain ar chena, amal ro chomaill in n-óg uasal oirmitnech diata líth & for aithmet in ecmong na ree-sea {MS page 62a} & inna h-aimsire .i. sancta uirgo dei **Brigida**.i. is ann iarum celebrait na cristaide féil & lith lathi nah-í **noem Brigte** .i. kl. Ebrai arái lathi mís gréne. Is inund ón & arái lathi secht maine is in bliadain itaum do-beith fair. Indister dino sund ní dia fertaib & dia mírbulib & dia gein chollaide in eclasib na cristaide. **Brigit ingen Dubthaig meic Demri no Dreimne meic Bresail meic Dein meic Conla meic Artrach meic Artchirp meic Coirpri Níad meic Cormaic meic Oengusa Mínd meic Echach Fínd Fuath n-Airt meic Fédlimthe Rechtuda** & rl. In **Dubthach**-sin tra mac **Démri**. Ro chendach-side cumail, **Broicsech** a h-ainm, ingen **Dall Brónaig** do Dál Conchobair a deiscert **Breag**. Ro sæntaig **Dubthach** i co*m*mámus di co m-ba h-alachtu uad. IAr sin édaigis sétig **Dubthaig** immon cumail .i. **Brechtnat Blaithbec** ainm mná **Dubthaig**, co n-epert in rigan: ‘Mina rena-su in chumail-sa i tírib cianaib do-bibus-sa .i. doibegait mo thindscra dhit & regut uait.’ Nir bo tol do **Dubthach** recc na cumaile etir. Do-lluid **Dubthach** & a cumal i carput immalle fris sech thegdais araile druad. O rus-cló in drúi fogur in charpait is ed ro at-bert: ‘Fég a gille cia fil isin carput, ar is fogur charpait fó rig indso.’ At-bert in gilla: ‘**Dubthach** fil and.’ Luid in draí iar sin for cínd in charpait. Co riarfacht cóich in ben bói isin carput. At-bert **Dubthach**: ‘Cumal lem-sa sin’, ol se. **Maithgen** ainm in druad, is uad ainmnigther **Ross Maithgen**. IMchomarcis in drái ciaor' bo h-alachta in chumal. ‘O **Dhubthach**’, or in chumal. At-bert in drái bid amra in gein. Ni bia a samail isna talmandaib. --- p.54 At-bert **Dubthach**: ‘Ni léic dam mo sétig cen a creicc na cumaile-si.’ At-bert in drai tria rath fáitsine: ‘Fognífe síl do mná-su do sil na cumaile-si. �r béraid in chumal ingen uasal oirmitnech fia dáinib in talman. Amal taitnes grían etir rendaib, taitnigfet gnim ruda ocus áriltne na h-ingene.’ Ro failtnig **Dubthach** & in chumal de-sin. At-bert **Dubthach**: ‘uair techtaim-sea macu. Ropad maith leamm dino co m-beth ingen occum.’ Do-choid **Dubthach** iar sin dia thig & a chumal lais. Ba h-etaid immurro beos in ben frisin cumail. Ba mor tra airmitiu na h-ingini-si oc Dia, ar do-dechutar dí epscop do **Bretnaib** otá **Elpa** no **Alba** dia taircetul & dia noebud .i. epscop **Mel** & **Melchu** nomina eorum. Do-rat immurro **Dubthach** fáilte doib & do-rigne in chumal a n-umaloit & a timthirecht. Brónach tra sétig **Dubthaig** de-síu. IMcomaircis epscop **Mel** di fochund a tor-si. At-bert in ben: ‘�r do-roisce **Dubthach** a chumail dímm.’ At-bert epscop **Mel**: ‘Is amlaid bias amal as-beri uair fognífe do síl-sa do sil na cumaile, acht tarmnaigfid a síl-se dot síl-so.’ Ba fergach si de-side. Ro iarfacht tra in t-epscop di: ‘Cia met mac techtai-siu?’ or se. At-bert in ben: ‘Se meic’, ol si. Dixit epscop **Mel**. ‘Bérasu in sechtmad mac & bid h-é bus mesa díb & bidat olca na meic aile acht mine særa síl na cumaile iat. Ocus bidat mallachda-su féin for in ancride do-gní don chumail.’ Iarsna briathra-sin tra tanic araile drái a crích **h-Ua Macc Uais** o thochur maine do thig **Dubthaig**. O ra-fitir immurro in drái co m-ba h-í in chumal fochund fergi mná **Dubthaig**, at-bert in drai: ‘In crecfa in chumail?’ ‘Crecfat’, or **Dubthach**. At-bertsat na h-epscuip: ‘Crecc in cumail ocus na crecc in n-gein fil in a bróind.’ Do-roine **Dubthach** amlaid. Do-chuaid ass in draí & in chumal lais. Do-dechaid in drai cona chumail dia thaig. Tanic araile filid a **Crích Chonaille** do thaig in druad remráti *do luag* mogad no chumaile. Ro crecc in draí frisin chumal ocus --- p.56 ni ro chrecc in choimpert. Is and do-rala don draí fled mor do denum & do-rogart rig **Conaille** chuice don fleid. Is and tra rop ámm tusmeda do mnai in rig. Boi fáith i coimtecht in rig co riarfacht de cara don rig. Cia h-uair bid maith don *rigain* tusmiud in t-síl rigdai. Dixit propheta: ‘In gein no tusémtha imbarach la turgbail n-gréne no foruaisligfed cech tusmed in **Eirinn**.’ Remdechaid dana tusmed na rígna in uar-sin co r-ruc mac marb. Iarfacht dino in file don fáith dús cia h-uair bud maith don chumail tusmed. At-bert in fáith in gein no tusemtha imbarach la turcbail n-gréne & na bud i taig nach {MS page 62b} amuig do-roiscfed cech n-gein in **Eirinn**. In tan do-dechaid in cumal iarnabarach la turcabail n-gréne ocus lestar lán do lémnacht ina láim. In tan tuc a cois dar tairsech in taige istech & in choss aile amuig, is andsin ruc in íngein .i. **noem Brigit**. Nigset na ban timthirid in ingen don lémnacht bói i l-láim a máthar. Ba cubaid tra sin fri h-ariltne **noem Brígte** .i. fria dellrud ocus fria taitnem a h-ógi. h-I cetain dino & in ochtmad uathad ro genair **Brigit** i **Fochart Murthémni**. Ata beos frisin eclais anairdess in lecc forsan genair **Brigit**. & rucad in ingen fo chétoir iarna breith cusin mac marb na rigna. & o ro-siacht anáil m-**Brígte** chucca at-racht a bás co luath. Luid iarum in draí & (in) chumal cona h-ingin i crích **Chonnacht**. A máthair do **Chonnachtaib**. A h-athair a **Mumain**. A aittreb la **Connachtaib**. In araile ló luid in chumal dia h-inis. & do-falaig a h-ingen ina taig. *It-concatar* araile co maicse in tégdais a m-bói in ingen for lassad co n-derna breo thened di o thalmain co neam. In tan tancatar do chobair in taige no ro *artraigset* in tene & is ed at-bertsat co m-ba lan do rath in Spirta Nóib in ingen. Laa n-aile do-chuaid in drai cona cumail do chuairt ina cethri. In cannadas bói for cind na h-ingine it-cess for lassad. O ró sinset a láma chuci, in draí & in chumal, ni ro artraig in tene. --- p.58 Tan and ros-cotail in draí co nus-acca triar clerech in étaigib gelaib .i. tri h-aingil do nim. & ro imbretar ola for cend **noem Brigte** cu ra forbachsat ord na batsi. & at-bert in tres clerech frisin draí: ‘Bidhe a h-ainm na noem ingine-se sancta **Brigita**.’ At-racht in draí & ro ráid inní at-chonnairc. Ro alt tra in nóeb ingen-sa .i. **Brigit** o chomairbirt bith & samail fria co m-bessaib archena & no frithbruitiud .i. no obad tecosc in druad & no ásced. Ro imraid in drai in ingen. Dóig lais co m-bad ar inglaine ar coirpthecht a bííd. Cor' erb iar sin bó find h-ó derg dia blegun do **Brigit** & erbais bannscál n-iressaig dia blegun. Do-meil in ingen in sásad-sin. Ro alt in noem-ingen-sin co m-ba timthirid & cech ní frisá comraiced a lám no forbred & no airmitniged Dia. Nos-forbred cech cuccán at-chíd & da thimthired. No lesaiged na cærchu. No thimtired do dhallaib. No biathad bochtu. Accobair do **Brigit** techt do thórruma a h-athardu, & ro fhóid in draí techta co **Dubthach** co tísed for cend a ingine. Ro indiset na techta do **Dubthach** ferta & mirbuli h-ile ina h-ingine. Teit **Dubthach** iarum & feraid in draí fáilte fris, & do-rat dó a íngein sáeir. Lotar iar sin dochumm a tíre .i. **Dubthach** & a íngen .i. **Brigit** h-i crích h-**Ua Failge**. Conid andsin dos-gní **Brigit** firt n-amra .i. a mummi bói a n-indlubra galair. & fóidis in mummi intíí **noem Brigit** & araile ingin immalle fria. Do thig araile fir, **Boethcú** a ainm-side, do chuinchid dige do chormaimm fair. Érais **Brigit**. Ro lín **Brigit** iar sin lestar as araile topur & ros-bennach co ra soud i m-blass chormma & dos-beir da mummi co m-ba h-ógslan de fo chétoir. IN tan tra do-coas dia h-ól na flede ni frith banna di. Ba do fertaib **Brígte** dia m-boi oc ingaire mucc **Dubthaig**. Tancadar da merlech cu tallsat dá thorcc don treot. Do-chotar darsin mag co com-ránic **Dubthach** friu & co ro snaisc eraicc a mucc forru. At-bert **Dubthach** fri **Brigit**: ‘In maith ingaire na mucc a íngen?’ ol se. Dixit **Brigit** fri **Dubthach**: ‘Airim-se na mucca. Ro áirim **Dubthach** na mucca & nícon testa ní díb.’ --- p.60 Luidset dino áigid co **Dubthach**. Rannais **Dubthach** assil t-salli h-i cóic tóchtaib & for-ácaib oc **Brigit** dia m-bruith. Do-luid cú goirt elscothach isin tech co **Brigit**. Do-rat **Brigit** di in cóiced tócht ar throcaire. O rus-caith in cú in tócht-sin do-rat **Brigit** tócht aile dó. Tanic **Dubthach** iar sin & at-bert fria **Brigit**: ‘In ro berbais in saill & in marait uli na h-erranda?’. ‘Airim-sea iat’, ol **Brigit**. Ro airim **Dubthach** & ni thesta ni dib. It-chuatar na h-aigid dó **Dubthach** inní do-rígne **Brigit**. ‘Atimdai’, or **Dubthach** ‘ferta na h-ingine-sin.’ Ní ros-caithset iarum na h-aigid in biad uair roptar esindraice. Acht ro fódlad {MS page 63a} do bochtaib & do aidelcnechaib in Choimded. Fecht and do-rothlaig araile bannscal iressach co **Dubthach** co n-digsead **Brigit** lea a **Muig Life**, ar bói comthinól senaid **Laigen** and. Ro foillsiged h-i fhís di araile fir noeb bói isin dáil .i. **Muire Ingen** do thidecht dochumm na dála & at-bert friss conat ri fer isin dáil. Teit in bannscal iarnabarach & **Brigit** immalle fria docum na dála. & in tí it-chonnairc in fís is ed at-bert: ‘Issi seo in **Muire** it-chonnarc-sa’, or se fri **Brigit**. Ron-bennachsat in uli slógu intí **noem Brigit** *fo anmaimm* & onóir Muire. Conid h-i **Brigit** Muire na n-Gædel ó sin ille. Fecht and tanic for menmain **Brigte** tria rath in Spirto Noib *techt* do fiss scel a máthar bói in daire co ro chuindig ceat a athar & ni tharut dí. Araide do-chuaid-si cen chetugud dó **Dubthach**. Ba h-eim don máthair in tan do riacht. Ba sæthrach, ba gallrach in máthair & ro { dar essi a máthar, & ro gab for lesugud na h-airge. IN cetna maistred tra dos-gni **Brigit** ros-fodail a thorud i n-díb rendaib déc i n-onoir da apstal .x. in Duileman & ro suidig in tres cuibrend déc cor' ba mou h-e indás cech cúibrend i n-onoír Ísu Crist & dos-ra*t* uli iarum do bochtaib in Choimded. Ro machtnaig immurro buachail in druad in n-ordugud tuc **Brigit** forsin immum. IS andsin at-bert **Brigit**: ‘Crist cona díb apstalu .x. do-rigne precept do dáinib in domain. Is 'na ainm sasaim-sea bochtu. �r bid Crist i persaind cech bocht iressach.’} Luid int ara .i. in bu(a)chail do thaig in druad & ro iarfacht de in draí & a ben: ‘In maith lesaigesin n-óg in áirge?’ Ut dixit int ara --- p.62 .i. in buachail: ‘Am buidech-sa cipindus & at remra na lóig’, uair ni ro lam & écnach m-**Brigte** ina h-ecmais. Do-bert int ara *rúsc* lais ocht n-dúird ina ardi. Dixit int ara fria **Brigit**: ‘Do-raga in drai cona mnái do-linad in rúisc-sea do immim na togorta .i. na h-airge.’ ‘Mochen doib,’ ol **Brigit**. Tanic in draí & a sétig don airge co n-acutar na lóig remra. Ferais **Brigit** failte friu & tuc biad doib. IS andsin at-bert ben in druad fri **Brigit**: ‘Is ed tancumar da fis dús in ros-gab greim inní ro h-erbad duit. Cid fil d' immim ocut?’ Ni boi aice-sium in erlaime acht torud æn mhaisterda co leith & dos-bert in leth h-í-sin for tús. Ro fáitbestar la sodain ben in druad & is ed at-bert: ‘Is maith’, or sí ‘do línad rúisc móir accum in méit n-imme-sea.’ ‘Línaid bar rúsc’, ol **Brigit** ‘& do-béra dia imm ind.’ No theged-si beus ina culid & do-beread leth toraid cech a fecais esti uair nir bail do Dia a h-enech-si do-breith co ra línad in rúsc fo n-indus-sin & is ed no gebed-si oc techt ina culid. > 1. A Dé, a mo ruri-sea > > conic ina h-uili-sea > > bennach a Dé nuall cen geis, > > cot laim deis in culid-sea. > 2. Tí mac Muire mo chara > > do bennachad mo chuile, > > flaith in domain có h-imbel > > ron-bé imbed la suide. > Ro ermitnig in draí & a setig in Coimdid triasin firt at-chonncatar conid annsin at-bert in drai fria **Brigit**: ‘IN t-imm & na bú ro bligis ídpraim-sea duit iat. Nis-bia in daire dam-sa acht fogain don Choimdid.’ Ros-frecair **Brigit** dó & at-bert fris: ‘Ber-siu na bú & tabair dam-sa sairse mo máthar.’ At-bert in drúi: ‘Acht særfaither do máthair. Do-bérthar duit na bú & *se cip ní* at-béra do-génsa.’ Ro fodail **Brigit** na bú do bochtaib & doa idilcnechaib Dé. Ro baitsed in drai & ba h-iressach & bói i comitecht **Brigte** o sin immach. Tanic **Brigit** iar sin & a máthair lea co tech a h-athar. Accobair iar sin **Dubthach** & a sétig creicc intí **noem Brigte** in daire, uair ba h-olcc la & **Dubthach** a indile & a indmas do fodail do bochtaib & is ed-sin do-gnid **Brigit**. Luid tra **Dubthach** i carput & **Brigit** immalle --- p.64 fris. Is ed at-bert **Dubthach** fri **Brigit**: ‘Ni for onoir na for airmitin duit dot-berar i carput, acht dot breith dot chreicc & do bleith bróan do **Dúnlang mac Enda**, do rig **Laigen**.’ O rancatar dún in rig luid **Dubthach** isin dún cusind rig. Boi **Brigit** ina carput in dorus in dúine. For-acaib **Dubthach** a claideb isin carput i fail m-**Brigte**. Do-thæt {MS page 63b} clam co **Brigit** do chuinchid almsaine. Do-ber-si claideb **Dubthaig** do. Dixit **Dubthach** frisin rig: ‘In cendgaid cumail .i. m' ingen-sa’, or se. Dixit **Dúnlaing**: ‘Cid fora crecca t' íngin fén?’ Dixit **Dubthach**: ‘Ní anand, o creicc m' indmais & ica thabairt do bochtaib.’ Dixit in rig. Toet in og isin dún. Toet **Dubthach** ar cend **Brigte** & *fergaigis* fria fora claideb do tabairt *don bocht*. O tanic **Brigit** i fiadnaise in rig. At-bert fria in rí: ‘In tan is e indmas t' athar aingen gatai, is mór mó dia cendgor-sa gétai m-indmas & m-indile & dos-bérai do bochtaib.’ Dixit **Brigit**: ‘Ro-fitir Mac na h-Ingine damad lem-sa do chumung-sa co **Lágnib** & cót uli indmas, do-béraind don Choimdid na n-dúla.’ Dixit in rí fri **Dubthach**: ‘Nidat comadais diblinaib do chunnrad na h-ingine-sea, ar is uasli a h-airilliud fia Dia oldáini.’ & dom-bert in rí claideb dét do **Dhubthach** dara cend. Et sic liberata est sancta uirgo **Brigita** captiuitate. Garit iar sin co tanic araile fer so-chenéoil co **Dubthach** do chuinchid a ingine. Ba tol do **Dhubthach** & dia macaib inní-sin. Ros-opustar tra **Brigit**. At-bert bráthair dia bráthrib fria-si .i. **Beccan** a ainm-sium: ‘Is espach in súil cáeim fil at-chind-sa cen a beith for adart h-i fail fir.’ ‘Ro-fitir Mac na h-Ingine’, ol **Brigit**: ‘Ni beoda dúnni masa h-i dos-beir púdar forinn.’ Do-rat **Brigit** indsin a mér fó a súil co nas-tall as a cind co m-bói for a gruad & at-bert: ‘Ac so duit do súil n-alaind a **Beccain**.’ Moidis tra a suil side fo chétoir. O 't-chonnairc **Dubthach** & a bráthir-si sin, gellsat na chepertha fria dul co fer do grés. Do-rat iar sin a dernaind fria rosc co m-ba h-ógslan fo chétóir. nir' bo slan tra súil **Béccain** có a bás. At-bert **Dubthach** fría **Brigit**: ‘A ingen’, ol se ‘geib kaille fort chend. Mad ro chindis t' ógi do Dia nit get-sa aire.’ ‘Deo gratias’, ol **Brigit**. --- p.66 Luid **Brigit** & araile óga immalle fria do gab*áil* challe co h-epscop **Mel** i **Telcha Mide**. Ba fáilid-side friu. Anais **Brigit** ar umaloit co m-bad iside dédinach forsa tibertha calle. At-racht columu tenntide dia cind co cleithe na h-eclaisi. *Ro iarfaig* epscop **Mel**: ‘Cia h-óg suut?’ Ro frecair **Mac Caille**: ‘**Brigit** sin’, or se. ‘Tair a **noem Brigit** co ro séntar caille fort chend rasna h-ogu aile’, or escop **Mél**. Is ed do-rala ann tria rath in Spirta Nóib, grad epscuip d' erlegend for **Brigit**. At-bert **Mac Caille** co nar' ba h-ord grad n-epscuip for bannscáil. Dixit epscop ****Mél**** : ‘Noco lemm a chomus, uair is o Dia do-ratad in remiad sin sech cech m-bannscáil di.’ Conid onoir epscuip do-berat fir **Erenn** do chomorbú **Brig(t)e**. In ochtmaid uathaid ro genair. In ochtmad déc ro gab caille for a cend. In ochtmaid fichet do-choid dochumm nime. Co n-ocht nó gaib ro coisecrad **Brigit** fo lín ocht m-biaiti in t-soscéla ro chomaillestar. Maraid beus coss na h-altóri bói i l-láim **Brigte**, cia ro loiscthea na tri cossa aile. Ba do fertaib **Brígte**, o ra chomacsig sollamain na Cásc gabais **Brigit** in araile locc i comfacraib do epscop **Mél** gar ria caplait. Ropail do **Brigit** tria déircc cóirm do dénum dona h-eclasib immdaib ro batar immpe & nir' bo gnáth {MS page 64b} coirmm do denum isin aimsir-sin. Acht ni ro thecht **Brigit** acht æn-miach bracha. Ni rabatar lestair lá muntir **Brigte** acht da lothar. Do-ronsat da baig don dara lothar ocus rolinsat ind lestar aile don chormaimm. & do-bertís na h-óga beus o **Brigit** in choirm dona h-eclasib. & ba lán beus oc **Brigit** fora cínd in lestar co ro urthastar torad in æn-méich bracha tria sobarthain m-**Brigte** secht n-eclasi **Fer Telach** ar in caplait & a rocht lathib na cásc. O ra forbad sollamain na Cásc *ro iarfaig* **Brigit** da h-ingenaib in rabai fuigell occu do lind na Cásc. At-bertsat na h-óga: ‘Do-béra Dia biad’, ol siat. Is andsin tancatar da ingin istech & drolmach lán do usci leo. ‘Ro-fitir Mac na h-Ingine’, ol **Brigit** ‘ata maith and.’ Doig lee-si co m-ba coirmm. Is *deniu* ráid amal at-bert-si sin ro soud in t-usce h-i coirmm togaide fo cetoir. --- p.68 Do-chuaid **Brigit** co araile eclais i tír **Thethba** do chelebrad na Cásc. O ra gab **Brigit** forósaic dia dardain cendla dona senorib & dona dainib fannaib batar isind eclais. Cethrar do dhainib galair ro bátar and .i duine *a*b*rachtach* & dásachtach & dáll & clam. Do-rigne **Brigit** a *n-osaic* a cethrar & ro h-iccha fo chetoir o cech théidm boi forru. Fecht bói **Brigit** i taig for aigidecht co n-*d*echsat uli immach acht maccæm .iiii. bliadan .x. boi cen labra riam & cen lúd i cois no i láim dó. & nis-fitir **Brigit** a beth amlaid. Conid annsin tancatar oegid istech co **Brigit**. At-bert **Brigit** frisin maccæm fri thoil na h-oegedu. ‘Do-gen’, ar in maccæm. At-racht fo chétoir & do-gní timthirecht na n-oiged. Ocus rop ogslán-som ó sin immach. Is andsin do-rala comdál fer n-**Erenn** i **Tailltin** in airmm a m-boi **Pátraic** & senad clerech n-**Erenn** imbi. Do-chuatar dino docum na dála .i. **Brigit** & epscop **Mél**. Tainic araile bannscál dócum na dála & lenabb ina láim. & is ed at-bert conid la h-epscop m-**Brón** in lenabb. Ro díult tra in t-epscop aní-sin. *Ro iarfaig* **Brigit** don bánnscail cia o ro choimprestar in gein, & ro raid fria co na h-ebred bréic. Ro frecair in ben: ‘Is o epscop **Brón**’, ol si. Ro lín tra att a tengaid fo chétoir co na coemnacair labra. Do-rat **Brigit** arrdhe na crochi dara bél na nóiden. & *ro iarfaig*: ‘Cia th' athair-siu?’ Ro recair in nóidiu & is ed at-bert: ‘Duine deroil fil an imul in airechta is e-sin m' athair’, ol se. Co ro særad epscop **Brón** amlaid-sin tria rath m-**Brigte**. Luid **Brigit** do acallaim **Pátraic** im **Muig Lemne**, dia m-boi oc precept *soscéla*. Conid ro chotail **Brigit** frisin precept. Dixit **Pátraic**: ‘Cid for ar chotlais?’. Ro fill **Brigit** a glúni fo thrí & is ed at-bert: ‘Fís it-connarc’, ol si. Dixit **Pátraic**: ‘Indis dún in fís.’ ‘At-connarc’, ol si ‘ .iiii. arathru anairdheas ro arsatar {MS page 64a} in n-uli n-indsi & riasiu ro-siacht a sílad ro fhás in buain. Tancatar topair gela & srotha taitnemacha as na h-etrigib & étaige gela im na *siltaidib* & im na h-airemnu. *At-connarc* .iiii. h-arathru aile atuaid, & ro arsetar an innsi for tharsnu & *resiasiu* ro-siacht in buain doridise ro ás in corca. Ro silsat fo chétoir cor' bó *abaid* ocus --- p.70 tancatar srotha duba as na h-etrigib & étaige duba *im na síltaidib* & im na h-airemnu. & bam toirsech de-sin’, ol **Brigit**. Dixit **Pátraic**: ‘Na bí i torsi uair is maith inní at-chonnarcais. Na cethri h-arathru toisechu at-chonnarcais, mise-sin & tussu, sílmait .iiii. libair in t-soscéla co síl irse & foisiten. IN buain tarfás duit inaires forphe inna n-doine-sin. Na cethri h-arathair aile, na sæb forcetlaide & na brécaire sin. Cuirfit dar cend na forcetla silmait. Ocus no co tairce bumne-sin. Bemít-ne, messe & tussu, ar gnúis in Dúileman annsin.’ Luid **Brigit** iarum co **Dunlaing** do guide dilsigthe da h-athair in chlaideb do-bert dó dia m-bói in dorus i n-dúine. Tanic dino mog do mogadaib in rig do acallaim **Brigte** & is ed at-bert fria: ‘Da nam-særtha-su don fognum h-itú ropa dam cristaide. Ro fogenaind duit-siu fén.’ Ro ráid **Brigit**: ‘Co n-*d*iug-sa sin forsin rig.’ Luid **Brigit** iarum isin dun & conataig da ascaid forsin rig, dilsiugud in claideb do **Dubthach**, a saire don mogaid. At-bert **Brigit** frisin rig: ‘Ma dail duit cland t-sainemail, rige dot macaib & nem duit fén tabair dam-sa na dá itghe connaigimm.’ At-bert in rig fri **Brigit**: ‘Flaith nime or se uair nach facimm & nách fetar cia ret ni chunchimm. Rige tra do mo macu ni chunchimm, uair ni beo fen for aird, & gniad cach a aimsir. Tabair dam fot sægail i r-rige cach buaid fri **h-U Néill**, uair is menicc coccad etraind, & tabair dam coscar isin cét-chath cor' bam creitmech isna cathaib aileib.’ & is ed on ro comailled h-i cath **Lochair** fria **h-U Neill**. Fecht ann tanic rí **Laigen** do estecht fri precept & celebrad dia Cásc docum **Brigte**. Iar forba uird in chelebartha, luid ass in ríg for sét. Do-choid **Brigit** do praind. As-bert **Lomman** clam **Brigte** na tomelad ní co tuctha do armgaisced rig **Laigen** etir góei & claideb ocus sciath. Co rum-bertaiged fói. Luid techtaire o **Brigit** in degaid in rig. O medon lái cu nóna don rig for *imma*r*chor* & ni roacht cid míle cemend co tucad in t-armgaisced uad, & co tardad don chlam. Fecht and do epscop **Ercc** & do **Brigit** i tír **Laigen**. At-bert-si fri h-epscop **Ercc**: ‘Ata cath etir do thuaith-siu innossa & a comaithgiu.’ Dixit mac-clerech do muntir epscuip **Ercc**: ‘Ni doig leind’, or se ‘armad fír sin.’ Senais **Brigit** a roisc in mac-clerig. As-bert in mac-clerech: --- p.72 ‘At-ciu-sa mo bráthre i com-marbad innossa.’ Do-rigne athrige moir iarum in mac-clerech. {MS page 64b line 7}Fecht and tanic araile clam co **Brigit** do chunchid bó. Dixit **Brigit** fris: ‘Cia de is ferr lett, bó do breith no th' ícc don chlaime.’ At-bert in clam ba ferr lais a ícc dia chlaime oltás rigi ind uli domain dó. ‘Ar is rig cech slán’, ol se. Do-rigne tra **Brigit** ernaigthi fri Dia co ro h-íctha in clam & cor' fhógain do **Brigit** iar sin. O da-chuaid tra clú **Brígte** fo **Eirinn** uli i fertaib & i mírbuilib. Tancatar da dháll do **Bretnaib** & mac bec clam leo dia n-ícc co **Brigit**. & do-chuatar a munigin epscuip **Mel** imman ícc. At-bert **Brigit**: ‘Biat a muig co léic co roisc (?) in celebrad.’ At-bertsat na **Bretnaig** aris, deinmmnetach inna dóine-sin: ‘Ro h-íccais dóine dot chenél fén indé cen co n-ícca sinde indiu.’ Do-rigne **Brigit** ernaigthi & ro h-ictha a triur fo chétoir. Is ed do-chuaid **Brigit** iar sin cona h-ógaib do **Ardachad** epscuip **Mél**. Bói ríg **Tethba** i comfocus dóib ic fleid. Bói lestar cúmdachta ó ilgemaib i l-láim in ríg. Gabais araile fer anfaitech as a láim co n-dorchair & co n-derna bloga de. Ro h-ergabad in fer-sin lasin rig. Do-chuaid epscop **Mél** dia chunchid & ni étas on rig, acht a bás. Do attaig immurro epscop **Mel** co tuctha dó in lestar briste on rig & techtais iar sin & ruc lais cusin tech a m-boi **Brigit**. Do-rígne **Brigit** ernaigthe frisin Coimdid co ro athnuged in lestar i cruth bud fearr. Rucad iar sin don rig & ro tuaslaiced in cimbid. Dixit epscop **Mél**:‘ Ni form-sa dos-gní Dia in firt-sa, acht is for **Brigit**’. Fechtus do-chuaid **Brigit** do thorruma araile óige .i. **Brigit ingen Conghaile** do-gnid ferta h-ile. & in tan batar ic praind .i. **Brigit** cona h-ógaib ro thairis **Brigit** im medon na prainde. & dixit fri araile n-óig: ‘Tabair croiss Crist tar h-agaid & tar dho shúilib co fhaicera-so an at-cíu-sa.’ Conid annsin it-chonnairc in óg in Sattan i toeb na mési ocus a chend sís & a chossa suas, a dé & a lassar as a craess & as a sronaib sechtair. Dixit **Brigit** frisin demon co nus-freccrad dí. --- p.74 ‘Ni chúmcaim a chaillech cen t-acallaim, uair coimetai tímna Dé. Atogaill-se fria bochtaib & fria muntir n-Dé.’ ‘Indis dúinn’, ol **Brigit** ‘cid ar n-ercotige in bar n-dénmaib don chiniud doenna?’ Dixit demon: ‘Co na roissed in chíniud or se dochum parduis.’ Dixit **Brigit** fria demon: ‘Cid dia tanacaise chucainde in ar caillechu?’ ‘Araile óg craibdech fil sund’, or demon. ‘& isna comitechta túsa.’ Dixit **Brigit** frisin óig: ‘Tabair cross Crist dar do súilib.’ & it-connairc in óg fo chétoir in torathor grana h-i-sin. & ro gab oman mor in óg o 't-chonnairc in demon. ‘Cid for anim gaibe’ ol **Brigit** ‘in dalta oc atai lessugud fri ré ciana?’ Do-rígne in óg athrige iar sin & ro h-ictha don demon craís ocus etraid bói ina comitecht. Fecht and do-luid **Brigit** dar **Tethba** & sloig mora inna comitecht. Batar dá chlam ina n-diaid, do-rigenset debaid forsin sét. INtí tuarcaib díb a láim ar tús, Seccaid in láim. Ro shecc dino lám in chlaim aile. Do-rigenset iar sin athrige & ros-ícc **Brigit** iat sin dia claime. Fecht do **Brigit** cona h-ógaib in **Ard Macha**. Do-lluid dias secca & drolmach usce forru. Tancatar do bennachad do **Brigit**. Do-rochair in drolmach dia n-éisi & dochuaid druimm dar drúim otha dorus **Rátha** co **Loch Lapán** & ni ro brís & ni torchair banda esti. Ba suachnid le cách ba bennachtu **Brigte** foruair iar sin. **Patricius** dixit: ‘Fodlaid in usce fo **Ard Macha** & fo **Airtheru**.’ Ro fódlad iarum & ro h-ícc cech n-galar & cech n-ánces bói isin tír. Luid **Brigit** i **Crich Fer Ross** do thuaslucud chimmeda bai {MS page 65a} i l-láim oc rig **Fer Ross**. Dixit **Brigit**: ‘In særfá dam-sa in cimmid út?’ At-bert in rig: ‘Cia do-bertha-su dam-sa’, or se ‘ríge fer m-**Breg** ni thibrind duit h-e. Acht na dig-siu foéra’, or in rig. ‘Do-bérthar a animm co métus oen óidche fort-su dó.’ Ro artraig dino **Brigit** diulái don chimmid. --- p.76 At-bert frisin tan tuaslaicfither in slabrad dítt: ‘Geib ind imunn-sa nunc populus & éla fort laim n-deiss.’ Do-gnither amlaid, & élaid in cimbid la bréthir m-**Brigte**. Fecht tanic **Brigit** tar **Sliab Breg** in araile laithe. Boi dásachtach isin t-sléib, no aircead na cuitechta. Ros-gab uamun mor na h-óga batar i fail **Brigte** o 't-conncatar in dásachtach. Dixit **Brigit** frisin démnach: ‘Uair do-ratla and pritcha bréthir n-Dé dún.’ ‘Ni chumcaim’, or se ‘cen umaloit duit, ar is i t-trócair fri múntir in choimded .i. fria bochtaib & fri trógaib.’ Is andsin at-bert in dásachtach: ‘Airmitnigid in Coimdid a *chaillech* & no tairmitnígfe cách. Car in Coimdid & not-carfa cách. Aigthi in Coimdid & not-aigthife cách.’ Luid iarum in dásachtach uadib & ní derna nách n-erchoit doib. Fecht do **Brigit** o cimdécht a **Muig Laigen** co facca mac légind ina rith secci .i. **Ninnid** scolaige. ‘Cid dogni á forusta?’ ol **Brigit** ‘& cid thégi co l-luath?’ ‘Dochum nime’, ar in scolaige. ‘Ro-fitir Mac na h-Ingeni’, ol **Brigit** ‘du thracur-sa dul lett’. Dixit in scolaige: ‘A chaillech’, or se ‘nachum toirmisc dom shet, no más 'cum thoirmes duit guid in Coimdid lem corup soraid dam-sa techt dochum nime.’ & guidfet-su Dia let-su co rub reid duit & co ruca h-ilmíle let dócumm nime. Gabais **Brigit** pater leis & ba craibthech ó sin immach. & at-bert **Brigit** na biad riag no pian fair & is e do-rat comaind & sacrapaic iartain do **Brigit**. Luid **Brigit** co h-epscop h-**Íbair** co ro thoirned a cathraig di co n-*d*echsat iar sin co dú h-itá **Cell Dara** indíu. Ba h-i-sin ré & inbuid do-rala **Ailill mac Dúnlainge** & cét marclach do findchælach leis tria lár **Chille Dara**. Tancatar dá ingin ó **Brigit** amach do chunchid neich dona slataib. Tucad éra forru. Ro failgide fo chétoir inna h-uli --- p.78 ech fo a marclaigib fria lar. Ro gabtha súind & slipre doib. Ní errachtatar co ro sídpair **Ailill mac Dúnlaing** in cét marclach-sin do **Brigit** conid de-sin do-rígned Tech sanc-**Brigte** h-i **Cíll Dara**. Is andsin at-bert **Brigit**— > 1. Odur eccur mo thech > > mar ro ferthar a dúlguine, > > rop é flaith **Laigen** co bráth > > o **Ailill mac Dunlainge**. > Tan and tancatar da chlam do chuinchid almsaine co **Brigit**. N(i) bói araill isin coitchend acht oen-bó. Do-rat tra **Brigit** dona clamu in oen-boin. Do-rigne in dara clam atlugud búdi do Dia ar in m-boin. Dimmdach immurro in clam aile, uair ba díumsach. ‘Do-chuaid’, or se ‘cid m' aire-si m' oenar im m-boin. Conice indíu dino’, or sé ‘a chaillecha, ni ro comairem-sa riam etir chélib Dé & etir bochtaib & lobraib & ni beomm dino i cummaid immo en-boin.’ Dixit **Brigit** frisin clam n-umal: ‘Ansu i foss dús in tibre dia ní isin coitchend & teit ass in clam díumsach út cona boin.’ Is andsin tanic araile tuata co m-boin leis do **Brigit**. Do-rat immurro **Brigit** in m-boin-sin don chlam umal. O do-chuaid for sét in clam diumsach. Foremdid immáin a bó aoenur. Co tanic iterum for cúla co **Brigit** & dochumm a fir chummtha co m-bói i*c* glámud & ic immdergud m-**Brigte**. ‘Ní ar Dia’, or se do-ratais ‘t' ídpairt, acht is ar lisdatus & tromdatus rot-gab frim-sa.’ Tiagait diblínaib na dá chlam dochumm na **Berba** iar sin. At-raig in abaind friu. Éláid in clam umal cona boin tria bennachtain m-**Brigte**. Do-fuit immurro isin sruth in clam díumsach & a bó fo a thairr co ros-báided. Fecht ann tanic Rigan **Crémthain** meic **Enna Cheindselaig** {MS page 65b} .i. Rigan **Laigen** & slabrad argait lea do **Brigit** a n-ídpairt. Fuath delbi duine isin dar*a* cínd de & uball argait forsin cind aile. Do-rat **Brigit** dona h-ógaib. Co ro thaisciset h-e cen fis do **Brigit**, uair ba mor no gatá **Brigit** a crod & dos-bered do bochtaib. Aráide tanic clam co **Brigit** co ro triall **Brigit** in slabrad cen fis dona h-ógaib & co tarut dó. O rus-fetatar na h-óga is ed at-bertsat co fergluinde móir & co fuasnaid: ‘Becc do maith dún do thrócaire-siu fri cach’, ol siat. ‘& sínd fén ic ríchtain --- p.80 lessa bííd & etaig.’ ‘Atathái for andagud’, ar **Brigit**. ‘Ercid isin eclais, baili i n-denaim ernaigthi. Fo-gébthai and bar slabrad.’ Do-chuatar la bréthir m-**Brigte**. Acht cia do-ratad don bo*c*htaib fuaratar na h-óga andsin a slabrad. Fecht ann it-chonnairc **Brigit** fer co salond for a muin. ‘Cid fil for da muin?’ ol **Brigit**. ‘Clocha’, or in fer. ‘Bidat clocha dino’, ol **Brigit**. Ocus da-rónait clocha don t-salond. Tic doridise in fer cétna co no sech **Brigit**. ‘Cid fil for da muin?’ ol **Brigit**. ‘Salond’, ar in fer. ‘Bid salond dino’, ol **Brigit**. Do-rigne*d* salond de doridisi tria bréthir m-**Brigte**. Fecht ann tancatar dá chlam dia n-ícc co **Brigit**. Dixit **Brigit** frisin dara clam: ‘Nige araile.’ Do-rigned amlaid & ba h-ogslan fo chétoir. Dixit **Brigit** frisin clám slán: ‘Dena frisin clam n-aile ósaic & nige th' fir chumtha amal do-rigne-sium umaloit duit-siu.’ ‘Acht inned co rancumar’, or se ‘ni chom-ricfem, uair in coir let-su a chaillech’, or se, ‘misse slán co m-ballaib núib, & com étach nua glan do nige in chlaim granai u*c*ut & a baill dubglassa ic tuitimm de.’ Ro nig immurro **Brigit** fén in clam n-umall tróg. IN clam diumsach ro niged ann for tús, is ed at-bert ann: ‘Dar liumm’, or se ‘is áible tened moidit trém chroicend.’ Déniu ráid immurro ro benad-sum fo chétoir ó chlami o mullach a chínd conice a bonnaigib for a anumaloit do **Brigit**. Fecht n-aill do **Brigit** ic techt do láim in epscuip co tárfas di cend buicc isin cailech affrind. Ro oipdestar **Brigit** in cailech affrind. ‘Cid’, or in fer gráid, ‘ara n-oipdi?’ ‘Ninse is aire opdím’, ol **Brigit**. ‘Cend buicc’ ol si ‘nom-tádbanar isin cailech affrind.’ Do-rogart in t-epscop in gilla tuc an imaltoir. ‘Tabair do choibsena a gilla’, or in t-epscop. ‘Isin matain indiu’, or in gilla ‘do-chuadus i teach na n-gabur co tallus bocc méath ass. Ocus con 'd-uadus a feoil.’ Ro phend in gilla & do-rigne athrige. Do-chuaid **Brigit** iar sin do láim & ni facca in fuath. Fecht ann tancatar .uíí. n-epscuip co **Brigit** & ní bói aicce-si ní do-berad doib. Iar m-blegan na m-bó fa thrí, ro bliged tra doridise na ba in tres fecht & ba h-uilli inas cech blegun. Fec*h*t ann dino ro gab mian araile caillech do múntir **Brigte** imm salond. Do-rigne **Brigit** ernaigthe co ro shai in cloich boi inna fhiadnaise i salond & co ro h-íccad in chaillech iar sin. --- p.82 Fecht ann dino bói bachlach do muntir **Brigte** oc béin chonnaid. Do-rala dó co ro marb petta sindaig la Rig **Laigen** ró h-ergabad in bachlach lasin rig. Ro for-congart **Brigit** for sinnach n-allaid taidecht as in caillid. Tanic dino co m-bói oc clesrad & oc espai dona slogaib & don rig la forcongra m-**Brigte**. O ra forba immurro in sindach a gnímrad do-lluid slán fon caillid & sloig **Laigen** etir chois & ech & choin inna degaid. Ba do fertaib **Brigte** .i. methel mor bói aicce oc buain. Snigis fleochad a **Muig Life** & noco r' fer banne ina gort-si tria ernaigthi m-**Brigte**. Ba do fertaib **Brigte**. Bennachais in clarenech co m-ba slána a da súil. Ba do fertaib **Brigte**. Tallsat merlig a damu. Tuarcaib abann **Liphe** friu. Tancatar na doim itech iarnabarach & etaige na merlech fora n-adarcaib. Ba do fertaib **Brigte**. Dia tarla sí cusín m-bandtrebthaig .i. co{MS page 66a} **Lassair a Muig Chail**. Co rus-marb loeg a bó do **Brigit** & co ro loisc a garmain fói. Do-rigne Dia for **Brigit** co m-ba h-ogslan inn garmain iarnabarach & boi in loeg immalle rá máthair. Fecht and tanic **Brenaind** a h-iarthar **Erenn** do saigthin **Brigte** co **Mag Liphfe**, uair ba machtad laisin clú bói for **Brigit** i fertaib ocus im mírbulib. Teit **Brigit** ona cærchuib do fáilte fri **Brenaind**. Amal tanic **Brigit** isin tech, fó-cerd a cochall fliuch for bunnsachaib na gréne & forailangatar amal drolu. Dixit **Brénaind** fria gilla a chocholl do-chor forsna bunnsachaib cétna. & fó-cerd in gilla forru co torchair díb fadó. Fó-cerd **Brénaind** fén in tres fecht la feirg & londus co tarrasair in cocholl forru. Co tarut cách díb a chobas di araile. Dixit **Brenaind**: ‘Nir' bo gnáth mo dul tar secht n-imarib cen mo menmain in Dia.’ Dixit **Brigit**: ‘O do-ratus mo menmain oen-fecht in n-Dia, ni thucus ass etir.’ Dia m-bói **Brigit** oc ingaire chærech. Tanic gataige chuicce. Ocus tall secht multu uathi, iar na h-atuch for tús. Araide o ro h-airmed in trét, foritha doridisi na muilt tria ernaigthi m-**Brigte**. --- p.84 Tan and do-rígne araile fer do muntir **Brigte** mid do ríg **Laigen**, in tan toracht in ríg dia chaithem. Ni frith bande de, uair tuc **Brigit** do b*o*chtaib in mid uli. At-racht **Brigit** fo chétoir do thesorcain in t-sloíg, Co ro bennach inna lestra & roptar lána fo chétoir do mid thogaide. Ar cech ní conaitched **Brigit** forsin Coimdid do-berthea di fo chétoir. Uair ba h-e a saint: Sassad bocht, dichor cecha doccumla, airchisecht cecha trógi. Mor tra do fertaib & do mírbulib fo n-indus-sin do-rinde in Coimdiu for **noem Brigit**. Is é a airet co nach cumaing nech a n-indise, acht mine thísad a spirut fadessin, no aingel Dé do nim dia n-indisi. Ni roibe tra nech ba nairiu, na ba féli indas in noem-óg-sin. Ni ro nigestar riam a lama nach a cossa nach a cend eter feraib. Ni ro dfech dino riam *in n-guis* ferscali. Ni ro labra etir cen lossi di. Ba h-aintech. Ba h-endac. Ba h-érnedach. Ba foitnech. Ba fálid i timnaib Dé. Ba cobsaid. Ba h-umal. Ba dilgedach de shercach. Ba comra coisecartha coimeta chuirp Crist. Ba tempol De. Ba rigsuide tairisme do Spirut Noem a cride & a menma. Ba díuit fri Dia. Ba torsech do thrógaib. Ba h-étrocht h-i fertaib. IS aire sin is é a samail etir dúlib colum etir énaib, fínemain etir fedaib, grian uas rennaib. Is h-é a h-athair na noem-óige-si, in t-athair nemda. Is e a mac Ísu Crist. Is e a h-aite in Spirut Noem. Conid aire sin do-gní in noem-óg-sa na mirbuli mora diairmidesi. Is h-i fortachtaigess da cech oen bís h-i cumca & i n-guasacht. Is í traethus na tedmanna. Is i thoirnes tonngar & ferg in mara móir. Is i seo ban-tairngertaig Crist. Is i Rigan in Deiscirt. Is i Muire na n-Goedel. O thanic tra cusna dédenchu do **Brigit**, iar fothugud chell ocus chon*g*bal n-imda. Iar fertaib & adamraib atta lín gainem mara no rendai nime. Iar n-deirc & iar trocaire ar-roet commaind & sacarbaicc o **Ninded Lámidan**, iar tiachtain do h-o **Roim Letha**. & ro fói --- p.86 a spirut dochumm nime iar sin. Atát immurro a tassi & a relgi isna talmandaib co cádus mor, co n-ordán & co n-airechus, co fertaib ocus co mírbulib. Ata a h-animm amal gréin isin chathraig nemda etir classaib aingel & archaingel i n-oentaid iruphin & saraphin i n-*oentaid* meic Muire .i. i n-æntaid na næm-trinoite uaisle uíle Athar & Mic ocus Spirat Noib. Ailim troccaire in Choimdead tria impide **noem Brigde** co rissam in n-æntaid-sin in sæcula sæculorum. Amen.