

#Bruidhen Chéise Chorainn


<!-- // 
 function footNote(link) {
 openpopup = window.open(link,"openpopup","width=512,height=128,left=256,top=256,resizable=no,scrollbars=1,menubar=1,statusbar=0,toolbar=0");
}
// -->



#### Corpus of Electronic Texts Edition


### Background details and bibliographic information


Bruidhen Chéise Chorainn
========================


Author: [unknown]
-----------------


### File Description

Standish Hayes O'GradyElectronic edition compiled and proof corrections by Beatrix Färber

Funded by UCC, School of History 1. First draft, revised and corrected.Extent of text: 2030 words#### Publication


CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College, Cork  
College Road, Cork, Ireland

 (2016) Distributed by CELT online at University College, Cork, Ireland.  
Text ID Number: G303021Availability [RESTRICTED] 
Available with prior consent of the CELT project for purposes of academic research and teaching.


#### Sources


**Manuscript sources**2. London, British Library, Additional 18747 (c. 1800), 75b–79.
**Edition and translation**2. See below.
**Secondary literature**2. Joseph Falaky Nagy, 'Shamanic Aspects of the "Bruidhean" Tale', History of Religions, 20:4 (May 1981) 302–322.
**The edition used in the digital edition**2. **Standish Hayes O'Grady**, Bruidhen Chéise Chorainn in Silva Gadelica. volume I, London, Williams and Norgate (1892) page 306–310

### Encoding


#### Project Description


CELT: Corpus of Electronic Texts


#### Sampling Declaration


The electronic text covers pages 306–310. The English translation is available in a separate file, T303021.


#### Editorial Declaration


##### Correction


Text has been proof-read twice.


##### Normalization


The electronic text represents the edited text, but punctuation was modified. There are no expansions marked in the printed text. 


##### Quotation


There is no direct speech.


##### Hyphenation


When a hyphenated word (hard or soft) crosses a page-break, the page-break is marked after the completion of the hyphenated word (and punctuation).


##### Segmentation


div0=the tale; p=the paragraph; paragraphs are numbered. Page-breaks are marked pb n=""/; manuscript foliation is marked mls unit="MS folio" n="".


##### Interpretation


Names are not tagged.


### Profile Description


Created: By Irish scribes. 
 (Modern Irish Period) #### Use of language


##### Language: [GA] The text is in Early Modern Irish.


##### Language: [EN] The translated title is in English.


##### Language: [LA] One word is in Latin.


### Revision History


* (2016-02-25) Beatrix Färber (ed.)

* SGML and HTML files created.
* (2016-02-05) Beatrix Färber (ed.)

* File captured, proofread (1,2); encoded; header created; file parsed and validated.




---


#### Corpus of Electronic Texts Edition: G303021


### Bruidhen Chéise Chorainn: Author: [unknown]




---

p.306


{MS folio 75b}
¶1] Selg fiadach ocus fianchoscairt do commórad le Fionn mac 
Cumaill mic Airt mic Thrénmóir úi Bhaeiscne le fiannaib glanáilne 
gaedhal fó chríochaib caemáilne in Chorainn. Ocus fá 
thuathaib lánmhaisecha Luighne, ocus fó chríochaib Bréifne, 
ocus fó ghlenntaib daingne doeolais Dalláin, ocus fó chríochaib 
cnuastorthacha Chairbre, ocus fó choilltib comdhaingne Chonchobair. 
Ocus fó magaib réide rófhairsinge Chonaille.


¶2] Is ann sin do suidh Fionn mac Cumaill ina dhuma shelga i 
mullach chéise áirde in Chorainn. ocus níor fhan i bfochair 
Fhinn in tan sin acht a dhá choin .i. Bran ocus Sceolaing ocus 
Conán Mael mac Mórna. Ocus ba binn le Fionn in sel sin beith 
ac feithem is ac éistecht gotha na ngadhar ocus glaedh nglan 
ngrennmar na ngasradh. Luadhaile na laechradh lánlúthmar 
ocus tormáin na dtréinfher ocus fedgaire na féinne fá fhoraoisib 
fiadha fásaig na críche, gur ba chlos do na cóigcríochaib ba 
choimnesa dóib na gártha selga do léicetar. Innus gur cuired {MS folio 76} 
fiada as fhásaigib, ocus míolta ar mullaigib, ocus sionnaig ar 
sechrán, ocus bruic as bhroclasaib, ocus éin ar eitiollaig, ocus 
do léicedh gach cú fhergach fhírneimnech dá h-éill fá'n tulaig 
fá'n am sin.


¶3] Cid tra acht is é triath do bí ar chéis in Chorainn in tan sin .i. 
Conarán mac Imideil taeisech do Thuaith Dé Danann. Ocus mar 
do chualaid sestán sechránach ar na conaib adubairt rena thrí 
ingenaib gránda [is iat] lán do dhraeidecht dul do dhígail in 
fhiadaig ar Fhionn in rígfhéinnid. Do chuatar na h-ingena co 
dorus na h-uama do bí ar in tulaig ocus do shuidetar i bfochair a 
chéile. Ocus do chuiretar trí h-iarnadha geinntlide gesrógacha ar 
trí cuaillib fiarchama chuillinn ocus do bádar acá dtochardad 
ar tuathal i ndorus na h-uamha. Ní cian dóib amlaid sin in tan 
táinic Fionn ocus Conán ar ur na h-uama co bfacatar na trí caillecha 
róghránda ina suide ac in obair sin i ndorus na h-uama. A 
dtrí fuilt fhíorgarba forscaeilte forru. A sé súile siltecha caeirdherga leo. 
A dtrí beoil duba drochchuma. Ocus fiacla fírghéra 



---

p.307




fírneimnecha fóchama i gcarbaid gach drochmná díob, ocus a 
dtrí muinéil chnámaltacha ac congbáil a gcenn ar na laechchaillechaib 
sin, {MS folio 76b} a sé láma lánfhada leo, ocus ba shamail re h-adairc buinremair barrchaeil buabail cach ionga fhíorgránda fherchonta bhí ar cach mér díob. Ocus sé cosa fóchama foltchlúmacha caeilméracha fútha, ocus trí coigéla cruaidghéra ina lámaib leo.


¶4] Do chuaid Fionn ocus Conán triasna h-iarnada d'féchain na 
gcaillech. Ocus táinic crith in bháis forru cor chaillset a nert i 
gcétóir ocus cor cenglad co daingen doscaeilte iat leisna caillcchaib 
calma sin. Táinic dias eile do'n fhéinn ocus clann Nemhnainn maraen 
riu. Ocus tiagait triasna h-iarnada mar a raibe Fionn ocus Conán ocus do chaillset a mbríg ocus do cenglad i gcuibrech chruaid leisna caillechaib cétna iat. Ocus d'iomchratar na curada leo isin uamaidh istech as a aithle.


¶5] Nír chian dóib in tan sin co dtáinic Oscar ocus mac Lugach 
do láthair ocus maithe ocus móruaisle chlann mBaeiscne leo. 
Táncatar clanna Mórna fós do láthair. Ocus ar bfaicsin na n-iarnad 
nír fhan nert mná seolta i n-aen díob. Táncatar clanna Chorcráin 
do láthair, ocus ó't-chonncatar na h-iarnada do chuaid a ngoil ocus 
a ngaisced ar gcúl mar in {MS folio 77} gcétna, acht chena do cenglad clanna Smóil ocus in fhiann uile ítir ísel is uasal, co rucatar na caillecha 
leo iat ina gcimedaib crepailte cruadchuibrighte i bpollaib duib-dhiamra ocus i ndroibhelaib dorcha doeolais.


¶6] Cid tra acht do b'iomda glám chon i ndorus na h-uama ac 
iarraid a dtriath is a dtigernad tar éis a nimthechta ocus a n-aistir. 
ocus do b'imda fiadh créchtach cnáimgerrtha ocus muc allta 
arna mbuanmharbad, ocus bruic beoraebtha ocus míolta mongruada muige arna móirbhreogad ar thaeb na tulcha ar gcengal 
na druinge do bí acá n-iomchar conice sin.


¶7] Is ann sin táncatar na mná móra míleta merchalma sin dochum 
na h-áite i rrabatar in fhiann cengailte ocus trí cloidhme 
cruada claislethna ina lámaib leo. Ocus d'féchatar uatha ar cach 
taeb d'fios a bfaicfidís aenfer ná taistelach slige d'fiannaib Eirenn 
co dtiubrataeis bás ocus buanoidhed dóib. Ocus ó nach bfuaratar 
sin do b'áil leo dul istech sin mbruidin do choscairt ocus do 
chnáimgherrad na féinne can choigilt.


¶8] Nír chian dóib amlaid sin co bfacatar in t-aenóclaech mór 
míleta merchalma déitghel {MS folio 77b} degcherdach chucu. Ocus do b'é sin 



---

p.308




in leoman lúthmar láinfergach ocus in confadh catha ocus in 
lóchrann loinnerdha lá na h-íorghaile .i. Goll móirmhenmnach 
mac Mórna mic Chormaic mic Maghtain mic Gharaid ghlúnduib 
mic Aeda dhuanaig míc Aeda chinn chlaire mic Chonaill mic 
Shaidbe mic Cheit mic Mágach mic Chairbre ríg Chonnacht. 
Ocus arna fhaicsin do na trí mnáib duba duaibsecha droichdelbacha 
sin táncatar co prap ina choinne ocus do fheratar gleo 
gáibthech gér gráinemail re aroile. Cid tra acht do fergadh in 
curad co fíoradbal ocus do gab do builledaib buanbásacha ocus 
do béimennaib borba for na fiadmhnáib fíochmara fíorghránda 
sin, gur thógaib a chloidem claislethan cuilgdhírech ocus dobeir 
béim bithnertmar do na h-arrachtaib bhí ar a agaid .i. Caemóg 
chruadchomlannach ocus Cuillenn chennruad. Co nderna sé 
oirdnecha certchomtroma commóra díob do'n aeinbhéim sin. 
Ocus ba h-é sin in tres bhuille as mó tucad in Eirinn ariam .i. 
buille tuc Fergus mac Rosa [ruaid] i gcath mórthána bó Cuailgne inar gherr sé na teora maela Mide d'aeinbéim. Ocus buille Chonaill {MS folio 78}
 Chernaig do Chet mac Mágach. Ocus in buille so 
Ghuill mic Mhórna d'ar marb sé Caemóg ocus Cuillenn cennruad dá ingin Chonaráin mic Imideil.


¶9] Is ann sin d'iad sinnser chloinne Chonaráin a lám i dtimchioll 
Ghuill do leith a dhroma .i. Iaran ní Chonaráin an fedh do bí sé 
ac díchennad na déise eile. Iompaigios Goll fria dá h-aimdheoin 
ocus iadus a dhá láim lebhra lánfhada ina timchiollsa. Co dtucatar coraigecht cróda glacláidir boirbnertmar dá chéile re h-edh 
na h-uaire sin. Co dtuc Goll aenchor curata calma do'n chaillig 
cor thrascair co lár ocus co lántalam í, ocus chenglus co daingen 
doscaeilte do iallach scéithe í, ocus nochtus a chloidem iarum do 
choscairt ocus do chnáimgherrad na caillige co ndubairt sí: a 
laeich nár leonad ocus a thréinfir nár thim ariam i gcath ná i 
gcomlann cuirim mo chorp ocus m'anam ar chomairce do ghoile 
ocus do ghaiscid, ocus bud ferr Fionn ocus in fhiann duit ar in 
chaillech co h-imlán gan fuiliugad gan foirdhergad ar aennech 
díob. Ocus luigim fá na déib dá n-adhraim co gcoimlíonfad duit 
anabraim.


¶10] Is ann sin scaeilios in rígmhílid do'n chaillig ocus téit rompu 
as a aithle cusin gcnoc i rrabatar {MS folio 78b} in fiann cengailte cruadchuibrigte ocus Fionn maraen riu. Co ndubairt Goll: scaeilter d'Fergus fhinnbeoil ocus do aes eladan na féinne ar dtús. Ocus 



---

p.309




scaeilter d'Fionn ocus d'Oisín ocus do naei macaib fichet Mórna 
ocus do'n fhéinn co coitchenn ó shoin immach. Do scaeil in 
chaillech díob amlaid sin. D'éirgetar in fhiann co h-obann immach as in uaim iar sin ocus do shuidetar re taeb na tulcha. Do 
fhéch Fergus finnbheoil file na bfiann ar Gholl ocus do gab dá 
admolad fó'n ngníom dorigne.


¶11] Nír chian dóib mar sin co bfacatar chucu in dúil duaibsech 
doidelbach ocus in tarrachtach éigciallaide .i. senchaillech chnapach chuislennchruaid rengach ocus co n-anfadh mionabhall nó móráirne ar cach ruibe do na mailghib garba glaisliatha do bí uirri. Súile siltecha ar lasad ina cenn. Srón mór ghorm ghlaislethan ós ur a sreingbheoil duib duaibsig dhroichdelbaig. Ocus 
gairbegar gránda d'fiaclaib coganta ina craeisbhél. Láma caela 
cruadchuislennacha ocus iongain fada ferchonta fírneimnecha 
fuirre. Éidedh daingen doibhriste uimpi. Cloidem claislethan 
coilgdírech rena sliasait, ocus sciath mór míleta ós áird a 
droma. {MS folio 79}


¶12] Táinic sí i bfiadnaise Fhinn fó'n gcuma sin ocus do chuir fó 
ghesaib é fána sáith do chomrac aeinfir do thabairt di. Adubairt 
Fionn re h-Oisín: ‘Éirig a mic,’ ar sé, ‘ocus cosc dúinn in tarracht 
caillige úd.’ ‘Ní fétaim,’ ar Oisín, ‘tar éis a bfuaras d'olc ocus do 
maslugad ó na caillechaib chena.’ Ocus is í so Iarnan ní Chonaráin ac tiacht do díogail a sethrach. Ocus is amlaid do diult Oisín ocus Oscar, ocus Conán, ocus mac Lugach, ocus Diarmait ó Duibne, ocus Caeilte mac Rónáin, ocus Cairell, ocus maithe na féinne [olchena] comrac na caillige do dénum. Co ndubairt 
Fionn co rachadh féin do chomrac ria. Is ann sin adubairt Goll 
mac Morna: ‘A Fhinn,’ ar sé, ‘ní cubaid duit comrac caillige. Ocus 
rachadsa do chomrac ria óir is ann derbtar in cara in uair as mó in téicen.’


¶13] Is ann sin d'éirig Goll co grodúrlam i gcomdáil na caillige. 
Ocus dorigne comrac mer menmnach míleta mórdálach ocus gleo 
díscir dásachtach can fios time ná tláis ac cechtar díob ar a 
chéile. Cid tra acht chuirios Goll a lám i gcuibrech a scéithe ocus 
tuc a cholg neimnech immach. Co dtuc rot n-urchair di gan 
chaime gan chlaenad gur chuir tré [chobrad a] scéithe {MS folio 79b} ocus tré chroide na caillige do'n taeb thall é. Is amlaid torchair an 
chaillech ar in láthair sin.


¶14] Do chuaid Goll iar sin co Céis in Chorainn iar marbad thrír 



---

p.310




ingen gConaráin mic Imideil. Ocus dorigne doighir doinnderg 
lasrach do'n bhruidin ocus tuc na h-uile mhaithesa fuair innti 
d'fiannaib Eirenn. Tuc Fionn iar sin a ingen féin do Gholl .i. 
Caem Chneisghel. Ocus is í ruc in mac oirderc do .i. Fed mac 
Guill mic Mórna. Ocus do marbad leisin bféinn é i gcionn a 
shecht mbliadan n-déc ar in ráith chétna.


¶15] Conid í sin bruiden Chéise Chorainn [conice sin].


.Finit.









