

#The Confession of Saint Patrick


<!-- // 
 function footNote(link) {
 openpopup = window.open(link,"openpopup","width=512,height=128,left=256,top=256,resizable=no,scrollbars=1,menubar=1,statusbar=0,toolbar=0");
}
// -->



#### Corpus of Electronic Texts Edition


### Background details and bibliographic information


The Confession of Saint Patrick
===============================


Author: St Patrick
------------------


### File Description

Whitley StokesElectronic edition compiled by Beatrix Färber, Benjamin Hazard

Funded by University College, Cork and  
The Higher Education Authority via the CELT Project 2. Second draft.Extent of text: 8920 words#### Publication


CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College, Cork  
College Road, Cork, Ireland—http://www.ucc.ie/celt

 (2004) (2010) Distributed by CELT online at University College, Cork, Ireland.  
Text ID Number: L201060Availability 
Available with prior consent of the CELT programme for

purposes of academic research and teaching only.


#### Sources


**Primary Manuscripts**2. Dublin, Trinity College 52, Book of Armagh, fo. 22 a1–fo. 24 b1. Written c. 807 in small Irish minuscule by Ferdomnach, the scribe of Armagh, and perhaps by two others. Contains among others, Patriciana; the Confessio contains gaps. For further details see T. K. Abbott (ed.), Catalogue of the manuscripts in the library of Trinity College Dublin, Dublin 1900, MS 52, p. 6. [Used in Stokes' edition.] For a facsimile, see Edward Gwynn (ed.), Book of Armagh, the Patrician Documents, Dublin 1937. For the palaeography, see Elias Avery Lowe, Codices Latini Antiquiores. A Paleographical Guide to Latin Manuscripts prior to the Ninth Century, Dublin 1934–71; vol. II [2nd ed. 1972] 270.
3. London, British Library, Cotton MS Nero E.I., fo. 169, b 2–fo. 173, b 1. Written in round minuscule at Worcester; dated to c. 1000 by Robin Flower, with more recent additions at beginning and end. Contains Confessio and Epistola; fo. 169v–174v. For further details see Joseph Planta (ed.), A Catalogue of the Manuscripts in the Cottonian Library deposited in the British Museum, London, 1802. [Used by both Stokes and by Bieler.]
4. Paris, Bibliothèque Nationale lat. 17626 (Compiègne 40 bis). Written in Caroline minuscule;, 10th cent. Contains Confessio and Epistola, fo. 72r–85v. [Used in Bieler's edition.]
5. Rouen, Bibliothèque Municipale 1391 (U 39; U 53; Jumièges G 9). Written in small continental minuscule, 11th century. The MS, which was formerly in the possession of the Benedictine abbey Jumièges, is damaged at the end; the Confessio breaks off at 'insinuaui amicissimo meo' (=244, 1). [Used in Bieler's edition.]
6. Arras, Bibliothèque Municipale 450 (S. Vedasti 1628 F 2; S. Vedasti 3, 16). Written in continental minuscule, 12th cent., probably originating in Northern France. Contains Confessio and Epistola, fo. 50v–53r; two leaves are missing, one between fo. 51 and 52, the other between fo. 52 and 53. They were still present 1668 when a copy was made from the text. [Used in Bieler's edition.]
7. Oxford, Bodleian Library Fell 3. Written in minuscule; dated to c. 1100–1200. The script is English. Contains Confessio and Epistola, fo. 7r–13r. [Used in Bieler's edition.]
8. Oxford, Bodleian Library Fell 4. Written in minuscule; dated to c. 1050–1150. Contains Confessio and Epistola, fo. 158r–166r. Provenance and history of this MSS are identical with Fell 4. [Used in Bieler's edition.]
9. See also Ludwig Bieler (ed), Codices Patriciani Latini: a descriptive catalogue of Latin manuscripts relating to St. Patrick, Dublin: Institute for Advanced Studies, 1942.
**Selected editions and translations**2. Whitley Stokes (ed.), The Tripartite Life of Patrick, with other documents relating to that Saint with translations and indexes, Rolls Ser. 8vo, Part I. cxcix + 267 [8] pp. facs. Part II. 269–676, London 1887.
3. Ludwig Bieler (ed.), Libri Epistolarum Sancti Patricii Episcopi, 2 vols., Dublin 1952; reprinted Dublin 1993. [Confessio; Epistola ad milites Corotici. With introduction; with commentary and indexes in pt. 2. In his edition, he uses a stemmatic approach and makes a fresh collation of manuscripts.]
4. Ludwig Bieler and Fergus Kelly (edd. and trans.), The Patrician texts in the Book of Armagh, edited with introduction, translation and commentary, Dublin 1979.
5. Liam Mac Philibín (ed. and trans.), Mise Pádraig: Nua-aistriú Gaeilge ar scríbinní Naomh Pádraig, Baile Átha Cliath, 1961.
6. A. B. E. Hood (ed. and trans.), St Patrick: His Writings and Muirchu's Life, Chichester 1978.
7. Joseph Duffy (ed. and trans.), Patrick in his own words, Dublin 2000.
**Additional Reading**2. James Henthorn Todd, St. Patrick: Apostle of Ireland, a memoir of his life and mission, Dublin 1864.
3. W. M. Hennessy, The Tripartite life of Saint Patrick, apostle of Ireland. Translated from the original Irish in M. F. Cusack (ed.), Life of Saint Patrick, London 1870, 371–502.
4. Whitley Stokes, On the Calendar of Oengus, Royal Irish Academy Transactions, Irish Manuscript Series, volume 1, Dublin 1880.
5. Edmund Hogan (ed.), Vita Sancti Patricii Hibernorum apostoli, auctore Muirchu Maccumachtheni: et Tirechani Collectanea de S. Patritio, nunc primum integra ex Libro Armachano ope Codicis Bruxellensis (excerptum ex Analectis Bollandianis), Brussels 1882.
6. George Thomas Stokes and Charles H. H. Wright (eds.), The writings of St. Patrick, the Apostle of Ireland, a revised translation with notes, critical and historical, London 1887.
7. Whitley Stokes, Saint Patrick's Doctrines, Academy 34 (1888) 26, 54–55, 104.
8. J. B. Bury, Tirechan's Memoir of St. Patrick, English Historical Review 1902, 235–67.
9. Whitley Stokes and John Strachan (eds.), Thesaurus Palaeohibernicus: a collection of Old Irish glosses, scholia, prose and verse, volume 2, Cambridge 1903, 238–243.
10. J. B. Bury, Sources of the Early Patrician Documents, English Historical Review 1904, 493–503.
11. J. B. Bury, Life of St. Patrick and his place in history, London 1905.
12. John Healy, Life and Writings of St. Patrick, Dublin 1905.
13. Richard Irvine Best, Betha Pátraic, from King's Inn Library MS. 10, Anecdota from Irish MSS. 3, Halle 1909, 29–42.
14. John Gwynn (ed.), Liber Ardmachanus, The Book of Armagh edited with an Introduction and glosses, Dublin 1913. [Irish notes, glosses, names on persons and places, etc. with indices, revised by E. J. Gwynn.]
15. Eoin Mac Néill, The native place of St. Patrick, PRIA 37 Section C, 6, 1926, 118–40.
16. Eoin Mac Néill, The earliest lives of St. Patrick, Royal Society of Antiquaries Journal 58 (1928) 1–21.
17. K. Müller, Der Heilige Patrick, Nachrichten von der Gesellschaft der Wissenschaften, Göttingen 1931.
18. Paul Walsh (ed.), Saint Patrick; A.D. 432–1932: a fifteenth centenary memorial book, Dublin 1932.
19. Elias Avery Lowe (ed.), Codices Latini Antiquiores: a palaeographical guide to Latin manuscripts prior to the ninth century II, Oxford 1934.
20. Kathleen Mulchrone, Bethu Phátraic, The Tripartite Life of Patrick edited with translation and indexes, Dublin: Royal Irish Academy, 1939. [Text based on Egerton 93 and Rawl. B. 512.]
21. Thomas F. O'Rahilly, The two Patricks: a lecture on the history of Christianity in fifth-century Ireland, Dublin: Institute for Advanced Studies, 1942.
22. Review of O'Rahilly. [1] J. F. O'Doherty, Irish Historical Studies (March 1943) 323–9.
23. John Ryan, The Two Patricks, Irish Eccelesiastical Record (October 1942) 241–52.
24. Paul S. Grosjean, Analyse du Livre d'Armagh, Analecta Bollandiana 63 (1944) 33–41.
25. Gerard Murphy, The Two Patricks, Studies 35 (1943) 297–307.
26. Ludwig Bieler, The problem of Silva Focluti, Irish Historical Studies 3 (1943) 351–64.
27. Paul S. Grosjean, 'Quand fut composée la Confession de Saint Patrice?', Analecta Bollandiana 63 (1945) 100–11.
28. Ludwig Bieler, The Life and Legend of St. Patrick, Irish Ecclesiastical Record, 5th series 70 (1948) 1087–1091.
29. Ludwig Bieler, The life and legend of St. Patrick: problems of modern scholarship, Dublin 1949.
30. Ludwig Bieler, The mission of Palladius, A comparative study of sources, Traditio 6 (1948) 1–32.
31. Ludwig Bieler, 'Exagellia', American Journal of Philology 69 (1948) 309–12.
32. Paul S. Grosjean, Saint Patrice d'Irlande et quelques homonymes dans les anciens matyrologes, Journal of Ecclesiastical History 1 (1950) 151–9.
33. John Hennig, The literary tradition of Moses in Ireland, Traditio 7 (1951) 125–9.
34. Ludwig Bieler, The place of Saint Patrick in Latin language and literature, Amsterdam 1952.
35. Mario Esposito, St Patrick's Confessio and the Book of Armagh, Irish Historical Studies 9 (1955), 1–12.
36. Mario Esposito, The Patrician problem and a possible solution, Irish Historical Studies 10 (1956) 131–55.
37. John J. O'Meara, The Confession of Saint Patrick and the Confessions of Saint Augustine, Irish Eccelesiastical Record (1956) 190–7.
38. Daniel A. Binchy, The Fair of Tailtu and the Feast of Tara, Ériu 17 (1958) 113–38.
39. Kathleen Mulchrone, Ferdomnach and the Armagh Notulae, Ériu 18 (1958) 160–3.
40. Tomás Ó Fiaich, St. Patrick and Armagh, Irish Eccelesiastical Record (March 1958) 153–70.
41. Tomás Ó Fiaich, St. Patrick and Armagh, Irish Eccelesiastical Record (April 1961) 229–35.
42. James Carney, The problem of St. Patrick, Dublin 1961.
43. John Ryan, St. Patrick, Apostle of Ireland, Studies 50 (1961) 113–151.
44. Daniel A. Binchy, Patrick and his biographers: ancient and modern, Studia Hibernica 2 (1962) 7–173. [Suggests explanation why parts of the text in [A] are missing; see esp. 41–42.]
45. Robert E. McNally, St. Patrick 461–1961. The Catholic Historical Review 47 (1961/62), 305–324.
46. Eoin Mac Neill, Saint Patrick, edited by John Ryan, with a memoir by Michael Tierney and a bibliography of Patrician literature by F. X. Martin, Dublin 1964.
47. Kathleen W. Hughes, The Church in Early Irish Society, London 1966.
48. T. Ó Raifeartaigh, Saint Patrick's twenty-eight days' journey, Irish Historical Studies 16 (1969), 395–416.
49. David Powell, The textual integrity of St. Patrick's Confession, Analecta Bollandiana 87 (1969) 387–409.
50. David Powell, The Book of Armagh and St. Patrick's Confession, Analecta Bollandiana 90 (1972) 371–85.
51. R. P. C. Hanson, The omissions in the text of the Confession of St. Patrick in the Book of Armagh, Texte und Untersuchungen zur Geschichte der altchristlichen Literatur 115 [=Studia Patristica 12] (1975) 91–5.
52. James F. Kenney, The sources for the early history of Ireland: ecclesiastical; an introduction and guide, New York 1979.
53. Richard Sharpe, The Patrician Documents, Peritia 1 (1982) 363–9.
54. E. A. Thompson, Who was Saint Patrick? Woodbridge 1985.
55. Review of E. A. Thompson. [1] Michael E. Jones, Albion 19 (1987) 209–210.
56. Review of E. A. Thompson. [2] E. A. Overgaauw, Le Moyen-Age 94/3–4 (1988) 481–482.
57. Review of E. A. Thompson. [3] Alan Dierkens, Latomus 48 (1989) 46.
58. R. P. C. Hanson, The life and writings of the historical St. Patrick, New York 1983.
59. Review of R. P. C. Hanson. [1] Keith J. Egan, Church History 53 (1984) 548–549.
60. Review of R. P. C. Hanson. [2] Joseph F. Kelly, Speculum 59 (1984) 652–653.
61. Review of R. P. C. Hanson. [3] Robert T. Meyer, Theological Studies 45 (1984) 208.
62. Review of R. P. C. Hanson. [4] D. Ó Cróinín, Irish Historical Studies 24 (1984–85) 398–399.
63. Review of R. P. C. Hanson. [5] Tarlach Ó Raifeartaigh, Irish Theological Quarterly 50 (1984) 276–280.
64. Cormac Bourke, Patrick: the archaeology of a saint, Belfast 1993.
65. Liam De Paor (ed. and trans.), Saint Patrick's World, the Christian culture of Ireland's Apostolic Age, Dublin 1993.
66. Review of Liam De Paor. [1] Claire Stancliffe, Early Medieval Europe 4 (1995) 220–221.
67. Review of Liam De Paor. [2] Colmán Etchingham, Éigse 29 (1996) 214–220.
68. Michael W. Herren, Mission and Monasticism in the Confessio of St. Patrick, in D. Ó Corráin, L. Breathnach, K. McCone (eds.), Sages, Saints and Stoytellers, Maynooth 1989, 76–85.
69. Alannah Hopkin, The living legend of St. Patrick, London 1989.
70. Review of Alannah Hopkin. [1] Richard Sharpe, Folklore 102/1 (1991) 120–121.
71. David N. Dumville, with Lesley Abrams, T. M. Charles-Edwards, Alicia Corrêa, K. R. Dark, K. L. Maund, and A. P. McD. Orchard (eds.), Saint Patrick, A.D. 493–1993, Woodbridge 1993; esp. 'The form of St Patrick's 'Confessio' in the Book of Armagh', 191–202.
72. Review of Dumville et al. [1] Ann Hamlin in Medieval Archaeology 39 (1995) 296–297.
73. Review of Dumville et al. [2] N. J. Higham, Britannia 26 (1995) 399–400.
74. Review of Dumville et al. [3] Dáibhí Ó Cróinín, Cambrian Medieval Celtic Studies 29 (1995) 72.
75. Review of Dumville et al. [4] Jane Stevenson, Early Medieval Europe 4 (1995) 114–115.
76. Daniel Conneely and Patrick Bastable (eds.), St. Patrick's letters: a study of their theological dimension, Maynooth 1993.
77. David R. Howlett (ed. and trans.), The book of letters of Saint Patrick the bishop with analysis and commentary, Dublin 1993.
78. Laurance J. Maney, When Brigit met Patrick, Proceedings of the Harvard Celtic Colloquium 14 (1994) 175–194.
79. Frédéric Kurzawa, Petite vie de saint Patrick, Paris 1995.
80. Review of Kurzawa. [1] Gwenaël Le Duc, Annales de Bretagne et des Pays de l'Ouest (Anjou, Maine, Touraine) 102/4 (1995) 129.
81. John Carey, Saint Patrick, the Druids, and the end of the world, History of Religions, 36:1 (1996) 42–53.
82. Thomas O'Loughlin, St. Patrick: the man and his works, London 1999.
83. Dáibhí Ó Cróinín, Who was Palladius, "first bishop of the Irish"?, Peritia, 14 (2000) 205–237.
84. Elizabeth McLuhan, "Ministerium seruitutis meae": the metaphor and reality of slavery in Saint Patrick's Epistola and Confessio, in J. Carey, M. Herbert and P. Ó Riain (eds.), Studies in Irish hagiography: saints and scholars, Dublin 2001, 63–71.
85. Gearóid Mac Eoin, The four names of St Patrick, in Michael Richter and Jean-Michel Picard (eds.), Ogma: essays in Celtic studies in honour of Próinséas Ní Chatháin, Dublin 2002, 300–11.
86. Alfred P. Smyth, Bishop Patrick and the earliest Christian mission to Ireland, in B. Bradshaw and D. Keogh (eds.), Christianity in Ireland: revisiting the story, Dublin 2002, 11–20.
**The edition used in the digital edition**2. The Tripartite Life of Saint Patrick, with other documents relating to that Saint, edited with translations and indexes (Vol. II). Whitley Stokes (ed), First edition [cxcix + 267 [8] pp. facs.] Her Majesty's Stationery OfficeLondon (1887)

### Encoding


#### Project Description


CELT: Corpus of Electronic Texts


#### Sampling Declaration


The present text represents pp. 357–75 of the printed edition. Footnotes are retained, or integrated into the markup.


#### Editorial Declaration


##### Correction


Text proofread twice at CELT.


##### Normalization


The electronic texts represents the edited text from the Book of Armagh and Cotton MSS. The acute accent appearing in a few Latin words in Stokes's edition has not been retained. Text supplied by the editor is marked sup resp="WS". If a source is given, it is indicated. Editorial notes are marked note type="auth" n="". (In some cases, Stokes's supplies or emends text, where Bieler's edition differs markedly.) MS foliation is tagged mls. MS variants are integrated.


##### Quotation


Direct speech is tagged q. Citations are tagged cit. This element contains qt and bibl tags. Some citations not identified by Stokes are supplied from Bieler.


##### Hyphenation


Soft hyphens are silently removed. When a hyphenated word (hard or soft) crosses a page-break, this break is marked after the completion of the hyphenated word.


##### Segmentation


div0=the Confessio. Paragraphs and page-breaks are marked.


##### Interpretation


Names are not tagged.


### Profile Description


Created: At various and unknown dates in monastic scriptoria

 Date range: 807–1000.#### Use of language


##### Language: [LA] Text is in Latin.


##### Language: [EN] Witness list and footnotes contain English.


##### Language: [FR] Footnotes contain one French expression.


##### Language: [GA] Footnotes contain Old/Middle Irish.


### Revision History


* (2010-04-26) Beatrix Färber (ed.)

* Conversion script run; header updated; personal names encoding improved; new wordcount made; file parsed.
* (2008-10-18) Beatrix Färber (ed.)

* Keywords added; minor changes made to header; file validated.
* (2008-07-21) Beatrix Färber (ed.)

* Value of div0 "type" attribute modified, 'creation' tags inserted, content of 'langUsage' revised; minor modifications made to header.
* (2005-08-25) Julianne Nyhan (ed.)

* Normalised language codes and edited langUsage for XML conversion
* (2005-08-04T16:17:18+0100) Peter Flynn (ed.)

* Converted to XML
* (2004-05-13) Beatrix Färber (ed.)

* Whole file proofed (2); direct speech tagged; witlist and apparatus inserted; additions/modifications to header and bibliography; file re-parsed; HTML file created.
* (2004-05-07) Benjamin Hazard (ed.)

* Header created; bibliography compiled; structural and content markup inserted; supplied text tagged; quotes and citations marked up; file parsed.
* (2004-05-05) Benjamin Hazard (ed.)

* File proofed (1), page-breaks inserted.
* (2004-04-25) Benjamin Hazard (Data capture)

* File scanned.




---


#### Corpus of Electronic Texts Edition: L201060


### The Confession of Saint Patrick: Author: St Patrick


### List of witnesses


* **A**: Book of Armagh (for details see above under 'Primary Manuscripts').
* **C**: Cotton MS Nero E.I. (for details see above under 'Primary Manuscripts').




---

p.357


{MS [A] folio 22, a 1}[1](javascript:footNote('L201060/note001.html'))
Ego Patricius, peccator rusticissimus et minimus omnium fidelium et contemptibilis sum apud plurimos, patrem habui *Calpornum diaconum filium quendam*[2](javascript:footNote('L201060/note002.html')) Potiti, filii Odissi presbyteri, qui fuit *in* uico Bannauem Taberniae. Villulam enim prope habuit, ubi ego capturam dedi.[3](javascript:footNote('L201060/note003.html')) Annorum eram tunc fere sedecim. Deum uerum ignorabam, et Hyberione in captiuitate adductus sum, cum tot milia hominum, secundum merita nostra, quia a Deo recessimus, et praecepta eius non custodiuimus, et sacerdotibus nostris non *oboedientes* fuimus, qui nostram salutem admonebant. Et Dominus induxit super nos iram animationis suae, et dispersit nos in gentibus multis, etiam usque ad ultimum terrae,[4](javascript:footNote('L201060/note004.html')) ubi nunc paruitas mea esse uidetur inter *alienigenas*. Et ibi Dominus aperuit sensum {MS [A] folio 22 a 2} incredulitatis meae, ut uel sero rememorarem[5](javascript:footNote('L201060/note005.html')) dilicta mea, ut *conuerterem* toto corde ad Dominum meum, qui respexit humilitatem meam et missertus est adoliscentiae *et* ignorantiae meae, et custodiuit me, antequam scirem

 


---

p.358






eum, et antequam saperem uel distinguerem inter bonum et malum, et *muniuit* me, et consulatus est mei, ut pater filium.


Inde hautem tacere non possum, neque expedit quidem, tanta beneficia et tantam gratiam, quam [mihi dignatus](app001.html) in terra captiuitatis meae, quia haec est retributio nostra, ut post correptionem uel agnitionem Dei, exaltaremur et confiteremur[6](javascript:footNote('L201060/note006.html')) mirabilia eius coram omni natione, quae est sub omni caelo. Quia non est alius deus, nec umquam fuit nec ante, nec erit post hunc, praeter Deum Patrem ingenitum, sine principio, a quo est omne principium, omnia tenentem, ut dicimus; et eius Filium Iesum Christum, qui cum Patre scilicet semper fuisse testamur ante originem saeculi spiritualiter apud Patrem; *inenarrabiliter* genitum ante omne principium; et per ipsum facta sunt uissibilia *et inuisibilia:* hominem factum, morte deuicta, in caelis *ad Patrem receptum*. Et dedit illi omnem potestatem super omne nomen, *ut in nomine Iesu omne genu flectatur* caelestium, et terrestrium et infernorum, et omnis lingua confiteatur ei, quia Dominus et Deus est Iesus Christus: quem credimus et expectamus aduentum *ipsius*, mox futurum: iudex uiuorum atque mortuorum, qui reddet unicuique secundum facta sua, et *effudit* in nobis[7](javascript:footNote('L201060/note007.html')) habunde *Spiritum Sanctum* donum et pignus inmortalitatis, qui facit credentes et oboedientes ut sint filii Dei et coheredes Christi; quem confitemur et adoramus, unum Deum in Trinitate sacri nominis.


Ipse enim dixit per profetam: *'Inuoca me in die tribulationis tuae, et liberabo te, et magnificabis me.’’*

Tob. 12, 7.

 {MS [A] folio 22 b 1} Et iterum inquit: *'Opera hautem Dei reuelare et confiteri honorificum est.’’*

Ps. 49, 15, where for 'tuae,' etc., the Vulgate and (according to Dean Reeves) the Cathach Psalter have 'eruam te et honorificabis me.'






---

p.359


Tamen, etsi in multis inperfectus sum, opto fratribus et *cognatis* *meis* scire qualitatem meam, ut possint perspicere[8](javascript:footNote('L201060/note008.html')) uotum animae meae. Non ignoro testimonium Domini mei qui in psalmo testatur: *'Perdes eos qui loquntur mendacium,’’*

Ps. 5, 6, where for 'eos' the Vulgate has 'omnes.'

 et iterum inquit: *'Os quod mentitur occidit animam.’’*

Sap. 1, 11.

 Et idem Dominus *'Verbum otiossum, quod locuti fuerint homines, reddent rationem de eo in die iudicii.’’*

Matth. 12, 36.

 Unde autem uehimenter *debueram* cum timore et tremore metuere hanc sententiam in die illa, ubi nemo se poterit subtrahere uel abscondere, sed omnes omnino reddituri sumus rationem etiam minimorum peccatorum ante tribunal Domini Christi. Quapropter ollim cogitaui scribere, sed et usque nunc hessitaui. Timui enim ne incederem in linguam hominum[9](javascript:footNote('L201060/note009.html')), quia non *dedici* sicut et caeteri qui optime itaque iure et sacras literas utroque pari modo combiberunt, *'z' 'incertus liber hic.'* et *sermones* illorum ex infantia numquam motarunt; sed magis ad perfectum semper addiderunt. Nam sermo et loquela mea translata est in linguam alienam, sicut facile potest probari ex saliua[10](javascript:footNote('L201060/note010.html')) scripturae meae, qualiter sum ego in sermonibus instructus atque eruditus: quia inquit: *'Sapiens per linguam dinoscetur, et sensus et scientia et doctrina ueritatis.’’*

Eccles. 4, 29.

 Sed quid prodest excussatio iuxta ueritatem, praesertim cum praesumptione? Quatinus modo ipso adpeto in senectute mea, quod in iuuentute non comparaui; quod obstiterunt *peccata mea* ut confirmarem quod ante[11](javascript:footNote('L201060/note011.html')) perlegeram. *Sed* quis me credidit etsi dixero quod ante praefatus sum? Adoliscens {MS [A] folio 22 b 2}, immo peno


---

p.360






puer *imberbis*, capturam dedi[12](javascript:footNote('L201060/note012.html')) antequam scirem [13](javascript:footNote('L201060/note013.html')) quid adpeterem uel quid uitare debueram. Unde ergo hodie erubesco et uehimenter *pertimeo* denudare imperitiam meam, quia, non disertus, breuitate sermonis[14](javascript:footNote('L201060/note014.html')) explicare nequeo. Sicut enim spiritus gestit, et *animus* et sensus monstrat adfectus. Sed si itaque datum mihi fuisset sicut et caeteris, uerumtamen non silerem propter retributionem. Et si forte uidetur apud aliquantos me in hoc praeponere cum mea inscientia et tardiori lingua, *sicut* scriptum est *'linguae balbutientes uelociter discent loqui pacem,’’Isai. 32, 4, where the Vulgate has 'lingua balborum uelociter loquitur et plane.'* *'quanto magis nos adpetere debemus qui sumus nos aepistola Christi in salutem usque ad ultimum terrae,’’Acts 13, 47.* et si non deserta, sed ratum *et* fortissimum *scripta* in cordibus uistris *'non atramento sed Spiritu Dei uiui.’’2 Cor. 3, 3.*
Et iterum Spiritus testatur: *'et rusticationem ab Altissimo *creatam*.’’*

Eccles. 7, 16

 Unde ego primo rusticus, profuga; *indoctus* scilicet, qui nescio in posterum prouidere. Sed illud scio certissime quia utique, priusquam humiliarer ego, eram uelut lapis qui iacet in luto profundo, et uenit[15](javascript:footNote('L201060/note015.html')) qui potens est, et in sua missericordia sustulit me; et quidem scilicet sursum adleuauit et collocauit me *in sua parte*. Et inde fortitor debueram exclamare ad retribuendum quoque aliquid Domino pro tantis beneficiis eius, hic et in aeternum, quae mens hominum aestimare non potest. Unde autem ammiramini, {MS [A] folio 23 a 1} magni et pussilli, qui timetis Deum, et uos Domini ignari rethorici, [*...*] audite et scrutamini, quis me stultum excitauit de medio eorum qui uidentur esse


---

p.361






sapientes et legis periti et potentes in sermone et in omni re. Et me quidem detestabilem huius mundi prae caeteris inspirauit si talis essem, dummodo hautem, ut *'cum metu et *reuerentia*’’Heb. 12, 28* et *'sine querella’’1 Thess 2, 10; 3, 13; 5, 23* fideliter *prodessem* genti, ad quam caritas Christi transtulit et donauit me, in uita mea, si dignus fuero, denique ut cum omni humilitate et *naturaliter* deseruirem illis.
In mensura itaque fidei Trinitatis oportet distinguere, sine reprehensione periculi, notum facere domum Dei, et consulationem aeternam, sine timore fiducialiter Dei nomen ubique expandere, ut etiam post obitum meum exagallias[16](javascript:footNote('L201060/note016.html')) relinquere fratribus et filiis meis, quos in Domino ego babtizaui, tot milia homnium. Et non eram dignus neque talis ut hoc Dominus seruulo suo concederet, post erumpnas et tantas moles, post captiuitatem, post annos multos, in gentem illam tantam gratiam mihi donaret, quod ego aliquando in inuentute mea numquam speraui neque cogitaui.


Sed postquam Hiberione deueueram, cotidie pecora pascebam, et frequens in die orabam, magis ac magis itaque[17](javascript:footNote('L201060/note017.html')) accedebat amor Dei et timor ipsius, et fides augebatur, et spiritus agebatur, ut in die una usque ad centum orationes, et in nocte prope similiter; ut etiam in siluis et *in* monte manebam, *et* ante lucem excitabar ad orationem {MS [A] folio 23, a 2} per niuem, per gelu, per pluiam; et nihil mali sentiebam, neque ulla pigritia erat in me, sicut modo uideo, quia tunc spiritus in me feruebat. Et ibi scilicet quadam nocte in somno audiui uocem dicentem mihi: ‘Bene ieiunas, cito iturus ad patriam tuam.’ Et iterum post paululum tempus audiui responsum dicentem mihi: ‘Ecce, nauis tua parata est.’ Et non erat prope: sed forto habebat[18](javascript:footNote('L201060/note018.html')) ducenta milia passus, et ibi numquam fueram nec


---

p.362






ibi notum quemquam de hominibus habebam. Et deinde postmodum conuersus sum in fugam, et intermissi hominem cum *quo* fueram sex annis. Et ueni in uirtute Dei qui uiam meam ad bonum dirigebat, et nihil metuebam donec perueni ad nauem illam. Et illa die qua perueni, profecta est nauis de loco suo, et locutus sum ut haberem[19](javascript:footNote('L201060/note019.html')) unde nauigarem cum illis. Et gubernatori displicuit illi, et acriter cum indignatione respondit: ‘Nequaquam tu nobiscum adpetes ire.’ Et cum haec audiissem, separaui me ab illis, ut uenirem ad tegoriolum ubi hospitabam, et in itenere caepi orare, et antequam orationem consummarem, audiui unum ex illis, et fortiter exclamabat post me: ‘Veni cito, quia uocant te homines isti.’ Et statim ad illos reuersus sum, et coeperunt mihi dicere: ‘Veni, quia ex fide [20](javascript:footNote('L201060/note020.html')) recipimus te. Fac nobiscum amicitiam, quomodo uolueris.’ Et in illa die itaque reppuli sugere mammellas eorum propter timorem Dei, quia gentes erant.[21](javascript:footNote('L201060/note021.html')) Sed uerum tamen ab illis speraui uenire in fidem Iesu Christi. Et ob hoc obtinui cum illis *et protinus nauigauimus*[22](javascript:footNote('L201060/note022.html')).


Et post triduum terram caepimus, {MS [A] folio 23, b 1} et .xx. viii. dies per disertum iter fecimus. Et cibus defuit illis, et fames inualuit super eos. Et alio die coepit gubernator mihi dicere ‘Quid *est*, Christiane? Tu dicis Deus tuus magnus et omnipotens est. Quare ergo pro nobis orare non potes? quia nos a fame periclitamur. Difficile *est*, enim umquam ut aliquem hominem uideamus.’ Ego enim euidenter dixi illis: ‘Conuertemini ex fide *et ex toto corde* ad Dominum Deum meum, cui nihil est inpossibile,


---

p.363






ut *hodie* cibum mittat uobis in uiam uestram usque dum satiamini, quia ubique habundat illi.’ Et adiuuante Deo, ita factum est. Ecco grex porcorum in uia ante oculos nostros apparuit, et multos ex illis interfecerunt, et ibi duas noctes manserunt et bene refecti. Et canes eorum repleti sunt, quia multi ex illis *defecerunt et* secus uiam semiuiui relicti sunt. Et post haec summas gratias egerunt

 Deo, et ego honorificatus sum sub oculis eorum *et ex hac die abundanter cibum

habuerunt.* Etiam mel siluistre inuenierunt, et mihi partem obtulerunt. Et unus ex illis dixit: ‘Immolaticum est.’ Deo gratias. Exinde nihil gustaui. Eadem uero *nocte* eram dormiens, et fortiter temptauit me Satanas, quod

 memor ero *'quandiu fuero in hoc corpore.’’*

2 Petr 1, 13

 Et cicidit super me ueluti saxum ingens, et nihil membrorum *meorum* *praeualui*. Sed unde mihi uenit [ignoro](app002.html) in spiritum ut Heliam uocarem. Et [in hoc](app003.html) uidi in coelum solem oriri; et dum clamarem Heliam uiribus meis, ecce splendor solis illius decidit super me, et statim discussit a me *omnem* grauitudinem. Et credo quod a Christo Domino meo *subuentus sum et Spiritus eius iam tunc* clamabat pro me, et spero quod sic erit in die presurae meae, sicut in aeuanguelio inquit Dominus: *'Non uos estis *qui loquimini, sed Spiritus Patris uestri qui loquitur in uobis.*’’Matth. 10, 20.* *Et iterum post annos multos* adhuc capturam dedi.[23](javascript:footNote('L201060/note023.html')) Ea nocte prima itaque mansi {MS [A] folio 23, b 2} cum illis. Responsum autem diuinum audiui *dicentem mihi*: ‘[Duobus autem mensibus](app004.html) eris eum illis.’ Quod ita factum est. Nocte illa sexagensima liberauit me Dominus de manibus eorum. [Etiam](app005.html) in itenere praeuidit nobis cibum et ignem et siccitatem cotidie, donec *quarto* decimo die peruenimus ad [homines](app006.html) , sicut superius insinuaui. Viginti et octo *dies per* disertum iter fecimus, et ea nocte qua peruenimus ad [homines](app007.html) , de cibo uero nihil habuimus.


---

p.364


Et iterum post paucos annos in Britannis eram cum parentibus meis, qui me ut filium susciperunt, et ex fide rogauerunt me, ut uel modo ego, post tantas tribulationes quas ego pertuli, nusquam ab illis discederem. Et ibi scilicet in sinu noctis uirum uenientem quasi de Hiberione, cui nomen [Victoricus](app008.html) , cum aepistolis innumerabilibus uidi; et dedit mihi unam ex his, et legi principium epistolae continentem "Vox [Hyberionacum](app009.html) ." Et dum recitabam principium epistolae putabam enim [ipse in mente](app010.html) audire uocem ipsorum qui erant iuxta siluam [Focluti](app011.html) , quae est prope mare occidentale. Et sic [exclamauerunt](app012.html) : ‘Rogamus te, sancte puer, *ut* uenias et adhuc [ambules](app013.html) inter nos. Et ualde *'conpunctus sum corde’’*

cf. Acts 2, 37 'compuncti sunt corde'; Ps. 108, 17 'hominem ... compunctum corde'

, et ualde amplius non potui legere; et sic *expertus* sum. Deo gratias, quia post plurimos annos praestitit illis Dominus secundum clamorem illorum. Et alia nocte, nescio, Deus scit, utrum in me an iuxta me, uerbis [peritissimis quae](app014.html) ego audiui et non potui intellegere nisi ad postremum orationis sic [effatus](app015.html) est: Qui dedit animam suam pro te ipse est qui loquitur in te.’ Et sic *expertus* sum gaudibundus. Et iterum uidi in me ipsum orantem, et erat quasi intra corpus meum, et audiui *super me,* hoc est, {MS [A] folio 24 a 1} super interiorem hominem, et ibi fortiter orabat gemitibus. Et inter haec stupebam et ammirabam et cogitabam quis esset qui in me orabat. Sed ad postremum orationis sic [effatus](app016.html) est ut sit [Sp*iritu*s](app017.html) .[24](javascript:footNote('L201060/note024.html')) Et sic *expertus* sum et recordatus sum Apostolo dicente: *'Spiritus adiuuat infirmitatis orationis nostrae. Nam quod oremus sicut oportet, nescimus, sed ipse Spiritus postulat pro nobis gemitibus [inenarrabilibus](app018.html) ,’’Rom. 8, 26.* quae uerbis exprimi non

 


---

p.365






possunt.[25](javascript:footNote('L201060/note025.html')) Et iterum: *'Dominus aduocatus noster postulat pro nobis.’’Cf. 1 John 2, I.*[26](javascript:footNote('L201060/note026.html')) {MS [C] folio 171, a 2, l 29}Et quando temptatus sum ab aliquantis senioribus meis, qui uenerunt, *ob* peccata mea, contra laboriosum episcopatcum meum, *utique* in illo die fortiter inpulsus sum, ut caderem hic et in eternum: sud Dominus pepercit proselito et perigrino propter nomen suum, benigne, et ualde mihi subuenit in hac conculcatione, quod in *labem* et in opprobrium non male deueni. Deum oro, ut non illis in peccatum reputetur *occasio: nam post* annos triginta inuenerunt me, et aduersus uerbum, quod confessus fueram antequod essem diaconus. Propter anxietatem mesto animo insinuaui amicissimo meo, quae in pueritia mea una die gesseram, imo in una hora, quia necdum preualebam. Nescio, Deus scit, si *habebam* tunc annos quindecim, et Deum unum non credebam neque ex infantia mea: sed in morte et in incredulitate mansi, donec ualde castigatus sum; et in ueritate humiliatus sum a fame et nudidate; et cotidie contra *Hiberionem* non sponte pergebam, donec prope deficiebam. Sed haec potius mihi bene fuit, quia ex hoc emendatus sum a Domino, et aptauit me ut hodie essem quod aliquando longe a me erat, ut ego curas haberem aut satagerem pro salute aliorum, quando autem tunc etiam de me ipso non cogitabam. Igitur in illo die quo reprobatus sum a *memoratis* supradictis ad noctem illam {MS [A] folio 24, a 1} uidi in uisu noctis scriptum erat contra faciem meam sine honore. Et inter haec audiui [responsum](app019.html) dicentem mihi: ‘Male [audiuimus](app020.html) "[gt ] faciem [designati](app021.html) nudato nomine.’ Nec sic praedixit ‘Male uidisti,’ sed ‘Male uidimus,’ quasi [sibi](app022.html) [se iunxisset](app023.html) : sicut dixit: *'Qui 


---

p.366






uos [tanguit](app024.html) , tanguit pupillam oculi mei.’’Zach. 2, 8.* Idcirco gratias ago ei, qui me in omnibus confortauit, ut non in me inpediret a profectione qua statueram, et de mea quoque opera [quam](app025.html) a Christo Domino meo [didiceram](app026.html) . Sed magis ex eo sensi *in me* uirtutem non paruam, et fides mea probata est coram Deo et hominibus.
Unde autem audenter dico, non in me reprehendit conscientia mea hic et in futurum.[27](javascript:footNote('L201060/note027.html')) {MS [C] folio 171, ba l 31}Testem Deum habeo quia non sum mentitus in sermonibus quos ego retuli. Sed magis doleo pro amicissimo meo, cur hoc meruimus audire tale responsum. Cui ego credidi etiam animam. Et comperi ab aliquantis fratribus ante defensionem illam, quod ego non interfui, nec in Brittanniis eram, nec a me orietur, ut et ille in mea absentia pro me pulsaret. Etiam mihi ipse ore suo dixerat: ‘Ecce dandus es tu ad gradum episcopatus’: *quo* non eram dignus: sed unde uenit illi postmodum, ut coram cunctis bonis et malis in me puplice dehonestaret, quod ante sponte et letus indulserat? *Est* Dominus, qui maior omnibus est. Satis dico: sed tamen debeo abscondere donum Dei, quod largitus est nobis in terra captiuitatis meae, quia tunc fortiter inquisiui eum, et ibi inueni illum, et seruauit me ab onmibus iniquitatibus, sic credo, propter inhabitantem Spiritum eius, qui operatus est usque in hanc diem in me. Audenter rursus sed scit Deus si mihi homo hoc effatus fuisset: forsitan tacuissem propter caritatem Christi.


Unde ego indefessam gratiam ago Deo meo, qui me fidelem seruauit in die temptationis meae; ita ut hodie confidenter offeram illi sacrificium, ut hostiam viventem animam meam Christo Domino meo, qui me seruauit ab onmibus angustiis meis, ut et dicam: quis ego sum, Domino, uel quae est uocatio mea, qui mihi tantam diuinitatem cooperuisti? ita ut hodie in gentibus


---

p.367


{MS [C] folio 171, b 2, l 21}

constanter exultarem et magnificarem nomen tuum ubicumque loco fuero; necnon in secundis, sed etiam in pressuris; ut quicquid mihi euenerit, siue bonum siue malum, aequaliter debeo suscipere, et Deo gratias semper agere: qui mihi ostendit ut indubitabilem eum sine fine crederem, ut qui me audierit, ut et ego inscius sim in nouissimis diebus hoc opus tam pium et tam mirificum adire *adgrederer*; ita ut imitarer *quospiam* illos quos ante Dominus iam olim predixerat prenuntiaturos euangelium suum *'in testimonium omnibus gentibus ante finem mundi’’*

Cf. Matth. 24, 14; Conf. 40

. Quod ita ergo ut uidimus, itaque suppletum est. Ecce testes sumus, quia euangelium predicatum est usque ubi nemo ultra est.
{MS [A] folio 24, a 1}
Longum est hautem totum per singula enarrare laborem meum uel per partes. Breuiter dicam qualiter pi*i*ssimus Deus de seruitute saepe *me* liberauit et de periculis duodecim [quibus](app027.html) periclitata est anima mea, praeter insidias multas et quae uerbis exprimere non ualeo, [nec](app028.html) iniuriam legentibus faciam. Sed Deum auctorem *habeo* qui nouit omnia etiam antequam fiant;[28](javascript:footNote('L201060/note028.html')) {MS [C] folio 172, a 1, l 2}ut me pauperculum pupillum ideo tamen responsum diuinum creberrime admonuit. Unde mihi haec sapientia, quae in me non erat, qui nec numerum dierum noueram, neque Deum sapiebam? Unde mihi postmodum donum tam magnum tam salubre Deum agnoscere uel diligere, ut patriam et parentes amitterem, et munera multa *quae* mihi offerebantur cum fletu et lacrymis? Et offendi illos necnon contra votum aliquantis de senioribus meis: sed gubernante Deo nullo modo consensi neque adquieui illis: non mea gratia, sed Deus qui uincit in me: et restitit illis onmibus, ut ego ueneram ad Hybernas gentes euangelium praedicare, et ab incredulis contumelias perferre, ut *audirem* obprobrium peregrinationis meae, et persecutionis


---

p.368


{MS [C] folio 172, a 1, l 17}

 multas usque ad uincula, et ut darem ingenuitatem meam pro *utilitate* aliorum.


Et si dignus fuero, *promptus* sum, ut etiam animam meam incunctanter et libentissime *ponam* pro nomine eius: et ibi opto inpendere eam usque ad mortem, si Dominus indulgeret. {MS [A] folio 24, a 1}

Quia ualde debitor sum Deo qui mihi tantam gratiam donauit, ut populi multi per me in Deum [renascerentur](app029.html) , et ut clerici ubique illis ordinarentur, {MS [A] folio 24, a 2} ad plebem nuper uenientem ad credulitatem, quam sumpsit Dominus ab extremis terrae, sicut olim promisserat per profetas suos: *'[Ad te gentes uenient et dicent ‘sicut falso comparauerunt patres nostri idola et non est in eis utilitas ad te gentes ueniunt et dicent.’](app030.html) ’’*

Jer. 16, 19.

 Et iterum: *'Posui te lumen in gentibus ut sis in salutem usque ad extremum terrae.’’Isai. 49, 6, Acts 13, 47.* Et ibi uolo expectare promissum ipsius, qui [utique](app031.html) numquam fallit sicut in aeuanguelio pollicetur: *'Venient ab oriente et occidente, et ab austro et ab aquilone, et recumbent cum Abraam et Issac et Iacob,’’Matt.8, 11.* sicut credimus ab omni mundo uenturi sint credentes.
Idcirco itaque oportet bene et dilegenter piscare sicut Dominus praemonet et docet, dicens: *'Venite post me, et faciam uos fieri piscatores hominum.’’*

Matt. 4, 19.

 Et iterum: *'Ecce, mitto piscatores et uenatores multos, dicit Deus,’’Jer. 16, 16.* et caetera. Unde autem ualde oportebat retia nostra tendere, ita ut multitudo copiossa et turba Deo caperetur, et ubique essent clerici, qui babtizarent et exhortarent populum indegentem et dissiderantem; sicut Dominus in aeuanguelio ammonet et docet dicens: *'Euntes ergo nunc, docete omnes gentes, babtizantes eas in nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti:’’Matth. 28, 20*


---

p.369


{MS [A] folio 24, a 2}{MS [C] folio 172, a 2, last line}

Et etiam una Scotta benedicta, Scotta *genitiua*, nobilis, pulcherrima, adulta erat, quam ego baptizaui: et post paucos dies una causa uenit ad nos: insinuauit *namque* nobis responsum accepisse a nutu Dei, et monuit eam ut esset uirgo Christi, et ipsa Deo proximaret. Deo gratias, sexta ab hac die optime et auidissime arripuit illud, quod etiam omnes uirgines Dei ita hoc faciunt; non sponte patrum earum; sed persecutionem


---

p.370


{MS [C] folio 172, b 1, l 13}

patiantur et inproperia falsa [a parentibus](app032.html) suis, nihilominus plus augetur numerus: et de genere nostro quae ibi *Christo* natae sunt, nescimus numerum eorum, preter uiduas et continentes. 

Sed et *illae* maxime laborant, quae seruitio detinentur: usque ad terrores et minas adsidiuae peruaserunt: sed Dominus gratiam dedit multis ex ancillis meis: nam *etsi uetantur*, tamen fortiter imitantur.
Unde autem *possem* etsi uoluero amittere illas, *et pergere in Brittannias;* et libentissime paratus irem, quasi ad patriam et parentes: non id solum, sed etiam usque Gallias uisitare fratres et ut uiderem faciem sanctorum Domini mei: scit Deus quod ego *id* ualde optabam. *'Sed alligatus Spiritu’’*

Acts 20, 22.

 (qui mihi protestatur, *si* hoc fecero, ut futurum *reum* me esse designat) et timeo *pedere* laborem, quem inchoaui; et non ego, sed Christus Dominus, qui mihi imperauit ut uenirem, esse me cum illis residuum aetatis meae; si Dominus uoluerit et custodierit me ab omni uia mala, ut non peccem coram illo. Spero autem hoc debueram: sed memetipsum non credo, quamdiu fuero in *'hoc corpore mortis:’’Rom. 7, 24, marg. [and cf. 2 Petr. 1, 13]* quia fortis est qui cotidie nititur subuertere me a fide et proposita castitate religionis non ficte *quam seruabo* usque in finem uite meae Christo Domino meo. Sed caro inimica semper trachit ad mortem, id est, ad inlecebras in *infelicitate*[29](javascript:footNote('L201060/note029.html')) perficiendas. Et scio ex parte quare uitam perfectam ego non egi, sicut et ceteri credentes: sed confiteor Domino meo et non erubesco in conspectu ipsius, quia non mentior: ex quo cognoui eum a iuuentute mea, creuit in me amor Dei et timor ipsius, et usque nunc, fauente Domino, *'fidem seruaui.’’2 Tim. 4, 7.*
Rideat autem et insultet qui uoluerit, ego non silebo neque abscondo signa et mirabilia, qua mihi


---

p.371


{MS [C] folio 172, b 2, l 12}

 

a Domino ministrata sunt ante multos annos quam fuerunt, quasi qui *'nouit omnia etiam ante tempora secularia.’’*

See Acts 15, 18.

 Unde autem debuero sine cessatione Deo gratias agere, qui sepe indulsit insipientiae meae *et* neglegentiae meae. Et de loco non in unoquoque, ut non mihi uehementer irasceretur, cui adiutor datus sum, et non cito adquieui, secundum quod mihi ostensum fuerat, et sicut Spiritus suggerebat. Et misertus est mihi Dominus in milia milium: quia uidit in me quod paratus eram; sed quod mihi pro his nesciebam de statu meo quid facerem: quia multi hanc legationem prohibebant, etiam inter seipsos post tergum meum narrabant et dicebant: ‘Iste quare se mittit in periculum inter hostes, qui *Deum* non nouerunt?’ Non ut causa malitie; sed non sapiebat illis, sicut et ego ipse testor, intellegi, propter rusticitatem meam. Et non cito agnoui gratiam, quae tunc erat in me: nunc mihi capit, quod ante debueram *uocanti Deo parere*.
Nunc ergo simpliciter *insinuaui* fratribus et conseruis

meis, qui mihi crediderunt: propter quod praedixi et praedico ad roborandam et confirmandam fidem uestram. Utinam ut et uos imitemini maiora, et potiora faciatis. Hoc erit gloria mea: quia *'filius sapiens gloria patris est.’’*

Pro. 10, 1.

 

Vos scitis et Deus qualiter apud uos conuersatus sum a iuuentute mea; et fide ueritatis et sinceritate cordis, etiam ad gentes illas, inter quas habito; ego fidem illis praestaui et praestabo. Deus scit, neminem illorum circumueni, nec cogito, propter Deum et ecclesiam ipsius; ne excitem illis et nobis omnibus persecutionem, et ne per me blasphemaretur nomen Domini: quia scriptum est: *'Ve homini per quem nomen Domini blasphematur.’’Levit. 24, 10.* Nam etsi imperitus sum nominibus, tamen conatus sum quippiam seruare me, etiam et fratribus Christianis et uirginibus Christi, et mulieribus religiosis, quae mihi ultronea munuscula donabant, et super altare iactabant ex ornamentis suis,


---

p.372


{MS [C] folio 173, a 1, l 4}

et iterum reddebam illis; et aduersus me scandalizabantur cur hoc faciebam. Sed ego *id faciebam* propter *spem* perennitatis, ut me in onmibus caute propterea conseruarem; ita ut me in aliquo titulo *infideles non carperent,* uel ministerium seruitutis meae: nec, etiam in minimo, incredulis locum darem infamare siue detractare.
Forte autem quando baptizaui tot milia hominum, sperauerim ab aliquo illorum vel dimedio scriptule? *'Dicite mihi, et reddam uobis.’’*

1 Sam. 12, 3.

 Aut quando ordinauit ubique Dominus clericos per modicitatem meam, et ministerium gratis distribui illis? *'Si poposci ab aliquo illorum uel pretium uel calciamenti mei, dicite aduersus me et reddam uobis’’1 Sam. 12, 3.* magis. Ego inpendi pro uobis, ut me *caperent*;[30](javascript:footNote('L201060/note030.html')) et inter uos et ubique pergebam caussa vestra in multis periculis, etiam usque ad *exteras* partes, ubi nemo ultra erat[31](javascript:footNote('L201060/note031.html')) et ubi numquam aliquis peruenerat, qui baptizaret, aut clericos ordinaret, aut populum consummaret: donante Domino, diligenter et libentissime pro salute uestra omnia generaui. Interim premia dabam regibus, propter[32](javascript:footNote('L201060/note032.html')) quod dabam mercedem filiis ipsorum, qui mecum ambulant: et nihilominus comprehenderunt me cum comitibus meis. Et illa die auidissime *cupiebant* interficere me. Sed tempus nondum uenerat. Et omnia quecumque nobiscum inuenerunt rapuerunt illud, et me ferro uinxerunt. Et quarto decimo die absoluit me Dominus de *potestate* eorum, et quicquid nostrum fuit, redditum est nobis propter Deum et necessarios amicos, quos ante preuidimus.
Vos autem experti estis *quantum* erogaui illis, qui iudicabant[33](javascript:footNote('L201060/note033.html')) per omnes regiones, quos ego frequentius uisitabam: censeo enim non minimum quam pretium quindecim hominum distribui illis. Ita, ut me fruamini


---

p.373


{MS [C] folio 173, a 2, l 5}

et ego uobis semper fruar in Deum, non me penitet nec satis est mihi, adhuc inpendo et superinpendam. *'Potens est Dominus ut det mihi postmodum, ut meipsum inpendat pro animabus uestris.’’*

2 Cor. 12, 15.


{MS [A] folio 24 b 1}
Ecce testem Deum inuoco in animam meam quia non mentior, neque ut sit occassio *adulationis uel auaritiae, scripserim* uobis, neque ut honorem spero ab aliquo uiro. Sufficit enim honor qui non mentitur.[34](javascript:footNote('L201060/note034.html')) Sed uideo iam in praesenti saeculo me supra modum [exaltatus sum](app033.html) a Domino. Et non eram dignus neque talis ut hoc mihi praestaret; [dum scio](app034.html) melius conuenit paupertas et calamitas quam [diuitiae et diliciae](app035.html) . *'Sed et Christus Dominus pauper fuit pro nobis.’’*

2 Cor. 8, 9.

 Ego uero miser et infelix, etsi opes uoluero, iam non habeo, *nequo meipsum iudico’’1 Cor. 4, 3.*[35](javascript:footNote('L201060/note035.html')): quia quotidie spero aut internicionem, aut circumueniri, aut redigi in seruitatem, siue occassio[36](javascript:footNote('L201060/note036.html')) cuiuslibet *fieri*.[37](javascript:footNote('L201060/note037.html')) {MS [C] folio 173, a 2, l 27}*'Sed nihil horum uereor’’Acts 20, 22.* propter promissa celorum: quia iactaui meipsum in manus Dei omnipotentis, *qui* ubique dominatur, sicut propheta dicit: *'Iacta cogitatum tuum in Deum, et ipse te enutriet.’’Ps. 54, 23.*
Ecce nunc commendo animam meam fidelissimo Deo meo, pro quo legationem fungor in ignobilitate mea: sed quia personam non accipit, et elegit me ad hoc officium, ut unus essem de suis minimis minister. *'Unde autem retribuam illi pro omnibus quae retribuit mihi,’’*

Ps. 116, 12.

 sed quid dicam uel quid promittam Domino meo? Quia nihil ualeo nisi ipse mihi dederit: *'sed scrutatur corda et renes;’’Ps. 7, 9.* quia satis et nimis cupio, et paratus eram, ut donaret mihi bibere calicem eius, sicut indulsit ceteris


---

p.374


{MS [C] folio 173, b 1, l 4}

amantibus se. *Quia propter non contiugunt*[38](javascript:footNote('L201060/note038.html')) mihi a Deo meo ut numquam amittam plebem suam,[39](javascript:footNote('L201060/note039.html')) quam adquisiuit in ultimis terrae. Oro Deum ut det mihi perseuerantiam, et dignetur ut reddam illi me testem fidelem usque ad transitum meum propter Deum meum. Et, si aliquid boni umquam imitatus sum propter Deum meum quem diligo, peto illi, *ut* det mihi ut cum illis proselitis et captiuis pro nomine suo effundam sanguinem meum, etsi *ipsum*[40](javascript:footNote('L201060/note040.html')) etiam caream sepulturam, aut miserissime cadauer per singula membra diuidatur; canibus, aut bestiis aspersis, aut uolucres caeli comederent illud. Certissme reor, si mihi hoc incurrisset, lucratus sum animam cum corporo meo: *'quia sine ulla dubitatione’’Ruth 3, 13* in die illa resurgemus in claritate solis, hoc est in gloria Christi Iesu, redemptoris nostri quasi *filii Dei uiui et cohoredes Christi’’Cf. Rom. 8, 16-17, 29*, et *'conformes future imaginis ipsius’’Rom. 8, 29*: quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso regnaturi sumus. Nam sol iste quem uidemus, *illo* iubente, propter nos cotidie oritur, sed numquam regnabit et neque permanebit splendor eius: sed et omnes qui adorant eum in penam miseri male deuenient. Nos autem qui credimus et adoramus solem uerum Iesum Christum, qui numquam interibit; neque qui fecerat uoluntatem ipsius *interibit* *'sed manebit in aeternum *quomodo Christus manet in aeternum*,’’Cf. 1 John 2, 17.* qui regnat cum Deo Patro omnipotente et cum Spiritu Sancto ante secula, et nunc et per omnia secula seculorum, amen. Ecce iterum iterumque breuiter exponam uerba Confessionis meae. Testificor in ueritate et in exultatione cordis coram Deo et sanctis angelis eius, quia numquam habui ullam occasionem preter euangelium et promissa illius, ut umquam *redirem ad* gentem illam, unde autem prius uix euaseram.
{MS [A] folio 24b 1}Sed praecor credentibus et timentibus Deum, quicumque dignatus fuerit inspicere uel recipere hanc scripturam, quam Patricius peccator, indoctus scilicet,


---

p.375






Hiberione conscripsit, ut nemo umquam dicat, quod mea ignorantia si aliquid pusillum *egi* uel demonstrauerim secundum *Dei placitum*; sed arbitramini et uerissime credatur quod donum Dei fuisset. Et haec est Confessio mea antequam *morior.*


[Huc usque uolumen quod Patricius manu conscripsit sua. Septima decima Martii die translatus est Patricius ad caelos.](app036.html) 


