

#Annals of the Four Masters


<!-- // 
 function footNote(link) {
 openpopup = window.open(link,"openpopup","width=512,height=128,left=256,top=256,resizable=no,scrollbars=1,menubar=1,statusbar=0,toolbar=0");
}
// -->



#### Corpus of Electronic Texts Edition


### Background details and bibliographic information


Annals of the Four Masters
==========================


Author: [unknown]
-----------------


### File Description

Electronic edition compiled by Stephen Beechinor, Eoin Dunford, Beatrix Färber, Philip Irwin, Elva Johnston, Julianne Nyhan, Daithí Ó Corráin

Funded by University College, Cork and  
Professor Marianne McDonald via the CELT Project and  
Seoirse ó Luasa, An Caifé Liteartha, An Daingean, who donated a copy of the Annals of the Four Masters to the CELT Project. 1. First draft, revised and corrected.Extent of text: 67 940 words#### Publication


CELT: Corpus of Electronic Texts: a project of University College, Cork  
College Road, Cork, Ireland

 (2001) Distributed by CELT online at University College, Cork, Ireland.  
Text ID Number: G100005DAvailability [RESTRICTED] 
Available with prior consent of the CELT programme for purposes of academic research and teaching only.


#### Notes

[The precise relationship between MSS 1–4 (below) is a matter for scholarly debate. Two views have been put forward, that of Walsh and Mooney (for bibliographical details of their publications, see below). According to Walsh, MSS 1 and 4 are what remains of the set presented to the patron, Ferghal Ó Gadhra; MSS 2 and 3 are the copies forwarded to Louvain for possible printing. According to Mooney, MSS 1 and 3 are the set presented to the patron, Ferghal Ó Gadhra; MSS 2 and 4 are what remains of the set forwarded to Louvain. It is more likely that Walsh's view is correct. For an excellent and fully documented discussion of the problem, see Nollaig Ó Muraíle, The autograph manuscripts of the Annals of the Four Masters, Celtica 19 (1987) 75–95.]

#### Sources


**Manuscript sources.**2. (i) Dublin, Royal Irish Academy, MS 1220 olim C iii 3; paper; s. xvii; five hands, including Míchél Ó Cléirigh and Cú Choigcríche Ó Cléirigh; 522 folios. Annals from AM 2242 to AD 1171. Used by Dubhaltach Mac Fir Bhisigh, who refers to it as belonging to Fearghal Ó Gadhra. For a description of the MS, see Kathleen Mulchrone & Elizabeth FitzPatrick, Catalogue of Irish manuscripts in the Royal Irish Academy fasc. 26 (Dublin 1943) 3276-82; Nollaig Ó Muraíle, 'The autograph manuscripts of the Annals of the Four Masters', Celtica 19 (1987) 75–95: 88–92.
3. (ii) Dublin, University College L, OFM, A 13; paper; s. xvii; an autograph copy but scribal signatures are absent in the body of the text. The hands resemble those of Míchél Ó Cléirigh, but there are other hands including marginal notes by John Colgan. Annals from AM 2242 to AD 1169. For a description of the MS, see Myles Dillon, Canice Mooney, & Pádraig de Brún, Catalogue of Irish manuscripts in the Franciscan Library, Killiney (Dublin 1969) 24–27; Paul Walsh, 'Extracts from the Franciscan manuscripts of the 'Annals of the Four Masters'', Irisleabhar Muighe Nuadhad, 1916, 17-24; Ó Muraíle, op. cit. 94–95.
4. (iii). Dublin, Royal Irish Academy, 687 and 688 olim 23 P 6 and 23 P 7; paper; s. xvii; the scribes are Míchél Ó Cléirigh, Cú Choigcríche Ó Cléirigh, and Conaire Ó Cléirigh, and two others. Annals from 1170 to 1616. For a description of the MSS, see Lilian Duncan, Catalogue of Irish manuscripts in the Royal Irish Academy fasc. 17 (1936) 2112–2114; Ó Muraíle, op. cit. 95; annals from 1170 to 1616); Paul Walsh, 'Manuscripts of the Four Masters (R.I.A. 23 P 6 and 7 [=MSS 687-8]) Ir Book Lover 24 (1936) 81-3; Ó Muraíle, op. cit. 95.
5. (iv). Dublin, Trinity College Library, 1301 olim H. 2. 11; paper; s. xvii; the scribes are Conaire Ó Cléirigh; and two other Ó Cléirigh scribes. Annals from 1334 (beginning acephalous) to 1605 in 466 folios. For a description of the MS, see T. K. Abbott and E. J. Gwynn, Catalogue of Irish manuscripts in the library of Trinity College Dublin (Dublin 1921) 82–83; Ó Muraíle, op. cit. 92–94.
6. (v) Dublin, Trinity College Library, 1300 olim H. 2. 9 and H. 2. 10; paper; s. xviii (1734-5) scribe: Hugh O'Mulloy (Aodh Ó Maolmhuaidh); a transcript of MS (i) made for John O'Fergus. For a description of the MS, see T. K. Abbott and E. J. Gwynn, Catalogue of Irish manuscripts in the library of Trinity College Dublin (Dublin 1921) 82).
7. (vi) Dublin, Royal Irish Academy, 988 and 989 olim 23 F 2 and 23 F 3; paper; s. xviii; scribe not named; the text was transcribed in the house of Charles O'Conor of Belanagare, and apparently under his supervision. This is a transcript of MS (i). For a description of the MS, see Kathleen Mulchrone, Catalogue of Irish manuscripts in the Royal Irish Academy, fasc. 22 (1940) 2829–30).
**Editions and Translations.**2. Charles O'Conor (ed.) Rerum Hibernicarum scriptores veteres iii: Quatuor Magistrorum Annales Hibernici usque ad annum M.CLXXII. ex ipso O'Clerii autographo in Biblioteca Stowense servato, nunc primum uersione donati ac notis illustrati (Buckingham, 1826) [O'Conor's edition, though based on MS (i) is seriously defective].
3. John O'Donovan (ed. & trans.) Annala Rioghachta Eireann: Annals of the kingdom of Ireland by the Four Masters, from the earliest period to the year 1616. Edited from MSS in the Library of the Royal Irish Academy and of Trinity College Dublin with a translation and copious notes, 7 vols. (Dublin 1848-51; repr. Dublin, 1856; repr. Dublin, 1990.) [volumes i-ii: pp v-vi (dedicatory letter of the editor) + pp vii-liv (introductory remarks, including original documents) + pp lv-lxi (epistle dedicatory of Míchél Ó Cléirigh) + pp lxiii-lxxi (contemporary approbations of the work) + pp 2-1187 (text and translation) + pp 1189-93 (addenda and corrigenda); volumes iii-vi: pp 2-2375 (text and translation) + pp 2377-2494 (a genealogical appendix, including original documents) + 2494-8 (addenda et corrigenda); volume vii: pp 405 (indexes). There are three separate paginations: volumes i-ii, volumes iii-vi, and volume vii, each having separate pagination. The edition of volumes i-ii, AM 2242-AD 1171, is made from a corrected copy of Charles O'Conor's edition (Buckingham, 1826). This edition is based on MS (i) which was not available to O'Donovan. O'Donovan collated the text so derived with MS (v) and MS (vi) both eighteenth-century transcripts of MS (i). MS (ii) was not known to O'Conor or O'Donovan. The text of the remainder of the remainder of the Annals (volumes iii-vi) is edited from MS (iii) collated with MS (iv).]
4. Owen Connellan, The Annals of Ireland, translated from the original Irish of the Four Masters (Dublin, 1846) [Annals from 1171 to 1616].
5. Henri Lizeray, Le livre des quatre maîtres: Annales du royaume d'Irlande, depuis les origines jusqu'à; l'arrivée de saint Patrice (Leroux, 1882).
**Literature**2. George Petrie, 'Remarks on the history and authenticity of the Annals of the Four Masters', Trans Roy Ir Acad 16 (1831) 381-93 [repr. O'Donovan, op. cit. i, pp vii-xix].
3. Sir John T. Gilbert, 'The Celtic records of Ireland', Ir Q Rev 1 (1852) 588-700 [notice of O'Donovan's edition].
4. Eugene O'Curry, Lectures on the manuscript materials of ancient Irish history (Dublin, 1861; repr. Dublin, 1878) 141-61 [note O'Curry's translation of John Colgan's remarks about Míchél Ó Cléirigh (143-45) and his sardonic comments on the Stowe sale of Irish MSS and the attitude of Lords Macaulay and Ashburnham].
5. P. Mac Suibhne, 'A great historical work: the Annals of the Four Masters', J Ivernian Soc 7 (1915) 66-93.
6. Paul Walsh, 'Extracts from the Franciscan manuscripts of the 'Annals of the Four Masters'', Irisleabhar Muighe Nuadhad, 1916, 17-24.
7. E. J. Gwynn, 'Miscellanea', Ériu 9 (1921-23) 27-30: 27-8 [verse fragments in Annals of the Four Masters].
8. Paul Walsh, 'Extracts from the Franciscan manuscript of the Annals of the Four Masters', in Paul Walsh, Gleanings from Irish manuscripts, 2nd ed. (Dublin, 1933) 69-85.
9. Paul Walsh, 'The Four Masters', Ir Book Lover 22 (1934) 128-31.
10. Paul Walsh, 'The convent of Donegal, 1632-36', Ir Book Lover 23 (1935) 109-15.
11. Brendan Jennings, Michael O Cleirigh, chief of the Four Masters, and his associates (Dublin, 1936) [an inadequate account of the MSS, otherwise very valuable].
12. Paul Walsh, 'Manuscripts of the Four Masters (R.I.A. 23 P 6 and 7 [=Dublin, Royal Irish Academy, MSS 687-8])', Ir Book Lover 24 (1936) 81-3 [repr. for the most part in a chapter of his The Four Masters and their work].
13. Paul Walsh, 'Slips in O'Donovan's Four Masters, vol. V', Ir Book Lover 25 (1937) 100-02.
14. M. A. O'Brien, 'Miscellanea Hibernica, 5: a wrong entry in AU and FM [A.D. 603], Études Celtiques 3 (1939) 365.
15. Paul Walsh, 'The dating of Irish annals', Ir Hist Stud 2, (1941) 355-75.
16. Canice Mooney, 'Irish Franciscan libraries of the past', Ir Ecclesiast Rec, 5th ser., 60 (1942) 223-4.
17. Colm Ó Lochlainn, 'John O Donovan and the Four Masters', Ir Book Lover 29 (1943-5) 4-8.
18. Paul Walsh, The Four Masters and their work (Dublin, 1944).
19. Michael Duignan [notice of Walsh's Four Masters and their work], Éigse 4 (1943-4) 312.
20. Helena Concannon, 'John O'Donovan and the Annals of the Four Masters', Studies (Dublin) 37 (1948) 300-7.
21. Colm Ó Lochlainn, 'Annals of the Four Masters', Ir Book Lover 31 (1949-51) 126-8.
22. Alexander Boyle, 'Fergal Ó Gadhra and the Four Masters', Ir Ecclesiast Rec, 5th ser, 100 (1963) 100-14.
23. Cathaldus Giblin, 'The Annals of the Four Masters', in Liam de Paor (ed.) Great books of Ireland (Dublin, 1967) 90-103, repr. in Benignus Millett & Anthony Lynch (ed.) Dún Mhuire, Killiney, 1945-95 (Dublin, 1995) 135-43.
24. David Greene & Frank O'Connor, A golden treasury of Irish poetry (London, 1967; repr. Dingle, 1990) 107-9, 200-01 [edition of restored text and translation of four verse epigrams that occur s. aa. 606, 614, 1022, and 1088].
25. Pádraig Ó Súilleabháin, 'Nótaí ar thrí fhocal ó na hAnnála', Éigse 15 (1973) 20-22.
26. Alan Mac an Bhaird, 'Dán díreach agus ranna as na hannála 867-1134', Éigse 17 (1977) 157�C168.
27. Breandán Ó Buachalla, 'Annála ríoghachta Éireann is Foras feasa ar Éirinn: an comhthéacs comhaimseartha', Studia Hibernica, 22-3 (1982-3) 59-105.
28. Nollaig Ó Muraíle, 'The autograph manuscripts of the Annals of the Four Masters', Celtica 19 (1987) 75-95.
29. Donnchadh Ó Corráin, 'Vikings II: Ross Cam', Peritia 10 (1996) 236.
30. Nollaig Ó Muraíle, The celebrated antiquary: Dubhaltach Mac Fhirbhisigh (c.1600-71): his lineage life and learning (Maynooth, 1996) 6-10, 100-101, 186-89.
31. Nollaig Ó Muraíle, 'Cathal Ó Mac Maghnusa: his time, life and legacy', Clogher Rec 16/2 (1998) 45-64.
32. Donnchadh Ó Corráin, 'Ad Annals of the Four Masters, 823-24', Peritia 13 (1999) 141.
33. William O'Sullivan, 'The Slane manuscript of the Annals of the Four Masters'. Ríocht na Mídhe [Journal of the County Meath Historical Society] 10 (1999) 78-85.
34. Daniel P. Mc Carthy, 'The chronology and sources of the early Irish annals', Early Medieval Europe 10:3 (2001) 323��341.
35. Pádraig A. Breatnach, 'Irish records of the Nine Years' War: a brief survey, with particular notice of the relationship between Beatha Aodha Ruaidh Uí Dhomhnaill and the Annals of the Four Masters'. In Ó Riain, Pádraig (ed.), Beatha Aodha Ruaidh: the life of Red Hugh O'Donnell. Historical and literary contexts (Irish Texts Society, subsidiary series 12) (London 2002) 124-147.
36. Daniel P. Mc Carthy, on his website at http://www.cs.tcd.ie/misc/kronos/chronology/synchronisms/annals-chron.htm offers comprehensive information on two traditions of dating used in the Irish Annals, together with two ancillary articles, 'Chronological synchronisation of the Irish annals', and 'Collation of the Irish regnal canon'.
37. Bernadette Cunningham, O'Donnell Histories: Donegal and the Annals of the Four Masters (Rathmullan, 2007).
38. Edel Bhreatnach and Bernadette Cunningham (eds.), Writing Irish History: the Four Masters and their World (Dublin, 2007).
39. Bernadette Cunningham, 'The Ó Duibhgeannáin family of historians and the Annals of the Four Masters', Breifne 44 (2008) 557-572.
40. Bernadette Cunningham, 'John O'Donovan's edition of the Annals of the Four Masters: an Irish classic?' in Dirk van Hulle and Joep Leersen (eds.), Editing the Nation's Memory: Textual Scholarship and Nation-building in Nineteenth-century Europe (Amsterdam, 2008), 129-149.
41. Daniel P. Mc Carthy, The Irish Annals: their genesis, evolution and history (Dublin 2008).
42. Nicholas Evans, The present and the past in medieval Irish chronicles, Studies in Celtic History 27 (Woodbridge, 2010).
43. Bernadette Cunningham, The Annals of the Four Masters (Dublin, 2010).
44. Pádraig A.Breatnach, The Four Masters and their manuscripts: studies in palaeography and text (Dublin, 2013).
**The edition used in the digital edition**2. Annala Rioghachta Eireann: Annals of the kingdom of Ireland by the Four Masters, from the earliest period to the year 1616. Edited from MSS in the Library of the Royal Irish Academy and of Trinity College Dublin with a translation and copious notes.. in Volume 4John O'Donovan (ed), First edition [Seven volumes. Volumes i—ii: pp v—vi (dedicatory letter of the editor)+ pp vii—liv (introductory remarks, including original documents) + pp lv—lxi (epistle dedicatory of Mícheál Ó Cléirigh) + pp lxiii—lxxi (contemporary approbations of the work) + pp 2—1187 (text and translation) + pp 1189—93 (addenda and corrigenda); volumes iii—vi: pp 2—2375 (text and translation) + pp 2377—2494 (a genealogical appendix, including original documents) + 2494—98 (addenda et corrigenda); volume vii: pp 405 (indexes). There are three separate paginations: volumes i-ii, volumes iii—vi, and volume vii, each having separate pagination. The whole work extends to 4167 pp.] Hodges & Smith Dublin (1848-51)

### Encoding


#### Project Description


CELT: Corpus of Electronic Texts


#### Sampling Declaration


The present text represents pages 656–1258 of volume 4, being the years

A. D. 1373 to A. D. 1500, in the chronology of the compilers. That chronology deviates from the historical chronology, but it has not been corrected in this edition. All editorial introduction, translation, notes and indexes have been omitted. Editorial corrigenda are integrated into the electronic edition. Missing text supplied by the editor is tagged *SUP*.


#### Editorial Declaration


##### Correction


Text has been checked and proofread 3 times. All corrections and supplied text are tagged. The Annals of the Four Masters is an extremely large and complex work. Any corrections of errors in the original text, as edited by O'Donovan, or in this digital edition are welcome. They will be credited to the scholars who make them.


##### Normalization


The electronic text represents the edited text. The editor's divisions of words have been silently changed to bring them into accord with CELT practice. All compound personal names are segmented in accordance with CELT practice.


##### Quotation


Quotation marks are rendered Q.


##### Hyphenation


Soft hyphens are silently removed. When a hyphenated word (hard or soft) crosses a page-break, the page-break is marked after the completion of the hyphenated word.


##### Segmentation


DIV0=the whole work; DIV1=the individual annals (i.e. the annalistic matter gathered under one year); DIV2=the annalistic entry; paragraphs are marked; passages of verse occurring within paragraphs are treated as embedded texts and the stanzas are marked LG and metrical lines are marked L. Page-breaks are marked.


##### Standard Values


Dates, whether A.M. or A. D., are standardized in the ISO form yyyy-mm-dd. The same applies to Roman calendar dates.


##### Interpretation


Personal names, place names (kingdoms, lordships, churches, monasteries etc.) and organisational names (kindreds, lineages, dynasties, peoples etc.) have been tagged. Social and professional roles (king, lord, bishop, abbot, priest, scholar, lector, scribe etc.) have been tagged. Technical terms are tagged. Content markup is complete, but subject to revision. All female personal names have been identified as such in the mark-up. Where possible, monastic sites have been identifed and where these are obscure a two-letter code for the Irish counties has been added.


#### Canonical References


This text uses the DIV1 element to represent the Annal. Refs: EVENT (DIV2)This text uses the DIV1 element to represent the Annal. ### Profile Description


Created: The material for the twelfth century and before is by unknown authors in Irish monastic scriptoria; later medieval material is drawn from the collections of Irish professional learned families; the material for the seventeenth century is drawn from contemporary sources and observations.

 Date range: c. 550-1616, at various and unknown dates.#### Use of language


##### Language: [GA] More than 98% in Middle Irish and Early Modern Irish.


##### Language: [LA] Some words and phrases are in Latin.


##### Language: [EN] Some words are in English.


### Revision History


* (2013-12-03) Beatrix Färber (ed.)

* File updated.
* (2013-11-29) Fangzhe Terek Qiu (ed.)

* Bibliographical details updated.
* (2008-09-25) Beatrix Färber (ed.)

* Keywords added; file validated.
* (2005-08-25) Julianne Nyhan (ed.)

* Normalised language codes and edited langUsage for XML conversion
* (2005-08-04T15:09:19+0100) Peter Flynn (ed.)

* Converted to XML
* (2005-04-13) Beatrix Färber (ed.)

* Addition to bibliography, new wordcount.
* (2005-03-11) Beatrix Färber (ed.)

* Additions to bibliography.
* (2002-12-10) Beatrix Färber (ed.)

* Minor corrections, brought to CELT's attention by Bernadette Cunningham.
* (2002-09-27) Beatrix Färber (ed.)

* Updated bibliography integrated.
* (2001-09-26) Beatrix Färber (ed.)

* Revision and addition of content markup, number values; file

 reparsed; creation of HTML file.
* (2000-09-24) Beatrix Färber (ed.)

* Final checks, file parsed using NSGMLS; creation of html file.
* (2000-09) Stephen Beechinor (ed.)

* Checking and revision of content markup using NSGMLS.
* (2000-08-18) Beatrix Färber (ed.)

* Text parsed using SGMLS.
* (2000-08) Stephen Beechinor (ed.)

* Division correspondence checked until 1433.
* (2000-07) Eoin Dunford; Julianne Nyhan (ed.)

* Text proofed and content markup inserted.
* (2000-06) Beatrix Färber; Eoin Dunford; Julianne Nyhan (ed.)

* Text proofed and content markup inserted.
* (2000-03) Daithi Ó Corráin (ed.)

* Text proofed and regularized from 1379 to 1500. Division correspondence checked from 1433 to 1500.
* (1998-05-25) Margaret Lantry (ed.)

* File converted to ascii; header created; text parsed using SGMLS; mark-up normalized using SGMLNORM.
* (1997-01-14) Philip Irwin (ed.)

* Text proofed and structural mark-up inserted.
* (1996) Elva Johnston (ed.)

* Text proofed to A. D. 1460.
* (1994) Students at Department of Irish History, UCC (ed.)

* Text captured using Optopus.




---


#### Corpus of Electronic Texts Edition: G100005D


### Annals of the Four Masters: Author: [unknown]




---

p.656


#### M1373.0


AOIS CRIOST, 1373.


Aois Criost, mile, trí chéd, seachtmoghat, a

trí.


#### M1373.1


**Uilliam Mac Carmaic epscop **Ardachaidh****
**saoí i n-eccna**, & i crabadh do écc.


#### M1373.2


**Adam Ó Cianáin cananach

& saoí seanchadha** do écc i **Lios Gabhail**.


#### M1373.3


Iondsoighidh do tabhoirt do **Gallaibh** **Midhe** don 

**Anghoile**. **Ruaidhri mac Cathoil Uí Ferghoil**

& a mac do marbhadh dóibh don cur-sin, & sochaidhe dá muintir imailli riú. **Donnchadh Ua

Feorghoil** go lion a thionóil dia lenmhain, & marbhadh mór do dénamh lais orra. Urchor do

shoighid do bhuain don áirsidh iar sin, & an maidhm roimhe for **Gallaibh**,

go t-torchair dhe, & gur sraoineadh for a muintir.


#### M1373.4


**Uilliam Dalatún** & **Sirriam** na 

**Midhe** do marbhadh le **Cenél Fhiachach** & lé h-**Ua Maoíleachloinn**.


#### M1373.5


**Mac An Pearsúm Meic Feorais** do marbhadh lá **Toirrdhealbhach 

Ruadh Ua c-Concobhair** d'aon-bhuilli cloidhimh i 

c-**Conmaicne Dúna Mhoir** tar és fell do


---

p.658






dénamh doibh air, & sé ag teacht a 

**Conmaicne Cúile** & é fén d'imtheacht d'aimdheóin a los a láimhe iar sin ó na easccaraid,

& é beó loitidhe.**Andrias Mac Cionaoith** do marbhadh doibh-siomh as a h-aithle, iarna

fágbhail do **Toirrdealbhach** aca i n-geall re na rogha fuasgailte d'fagháil as an tan ro fheallsad fair

fén roimhe.


#### M1373.6


**Barrdubh inghean Uí Ruairc ben 

Domhnaill Mec Tighernáin** do écc.


#### M1373.7


**Seaan Mac Con Mara *árd-taoiseach*
**Cloinne Cuiléin**** & **Tadhg Ócc Ó Durnin** do écc.


#### M1373.8


**Sadhbh inghen Cathail Uí Choncobhair ben

Flaitbertaigh Ui Ruairc** *do ecc*.


#### M1373.9


**Raghnall mac Corbmaic Meg Raghnaill** do mharbhadh la mac **Meg

Naiscídh** i fell.


#### M1373.10


**Maoileachloinn Connachtach Ó Néill** do écc.


#### M1373.11


**Maighistir Niocól Mag Techeadain oifficel

**Cluana**** do écc.


#### M1373.12


**Brian Og mac Briain Ui Dhubhda** do mharbhadh la **Bairédachaibh**.


Annal M1374. 
#### M1374.0


AOIS CRIOST, 1374.


Aois Criost, míle, trí chéd, Seachtmhocchat a

cethair.


#### M1374.1


**Senicin Sabhaois** do mharbhadh la **Mag Aonghusa**.


#### M1374.2


**Domhnall Ócc Ó Dochortaigh .i. mac Seaain** do écc.


#### M1374.3


**Cu Coiccriche Ócc Mag Eochaccáin taoiseach 

**Cenél Fhiachach**** do marbhadh i bh-fell ar n-dul dó lé h-**espucc**

na **Midhe** go h-**Áth Luain**, & **An Sionnach Mac Meráin** do muintir **Uilliam Dalatún** da mharbhadh d'aon-bhuile sleighi, & é fein do tharraing o aroile iar sin & boill bheacca do denamh da corp a c-cionaidh a mhíghniomha.




---

p.660


#### M1374.4


**Teabóid A Búrc** oighre **Meic Uilliam** do marbhadh 

d'**Uíbh Maine**.


#### M1374.5


Maidhm la **Niall Ó Néill** for **Gallaibh**, dar marbhadh an 

**ridire Roidseach**, **Bocsa na Cairrge**, 

**An Sandalach** & **William Baile Dalat** ceann ainbhféle **Erionn**, & il-iomad nach n-aacute;irimhther.


#### M1374.6


**Tadhc mac Ruaidhri mic Cathail Ruaidh Uí Choncobhair,

degh-adhbor Uí Choncobhair** do écc.


#### M1374.7


**Maoileachloinn mac Diarmata Uí Fearghail** do dul ar coccadh as

an **Angaile** go **Muintir Maoil Mordha** do chur i n-aghaidh

**Gall**.Tachor trén amhnus do chur eatorra & **Goill** iar sin dár marbhadh-somh & sochaidhe oile.


#### M1374.8


**Tadhcc Ócc Mag Raghnaill** do lot d'orchor do shoighid go n-erbail de,

acht nír bh-feas a demhin cia do telcc an t' urchor. **Muintir Bhirn** dá chur for

**Cloinn Muirchertaigh**, & **Clann Muircertaigh** dá cur orra-somh mar an c-cédna, uair as etorra baoí iorghal an tan-sin.

Coccadh d'erghi tremid-sídhe edir **Eolaschaibh** &

**Muintir Bhirn**.


#### M1374.9


**Corbmac mac Tomaltaigh Uí Ferghail** do mharbhadh.


#### M1374.10


**Fearghal mac Flaithbertaigh Uí Ruairc** do marbhadh do

**Pilib**.


#### M1374.11


**Tighernán mac Briain Meg Tighearnáin** do

écc.


#### M1374.12


**Maoileachloinn Ruadh O Duibhgennan** **saoi i

sinchus**, & **Mathghamhain an Chind mac Domhnaill

mic Muircheartaigh Uí Ruairc** do comhthuitim ré aroile.


Annal M1375. 
#### M1375.0


AOIS CRIOST, 1375.


Aois Criost, mile, tri chéd, sechtmogat, a cúig.


#### M1375.1


**Donnchadh Caomanach Mac Murchadha righ **Laighen**** do marbhadh la **Gallaibh** i bh-fell iar t-tabhoirt díothlaithrighe dó go menic roimhe-sin orra.




---

p.662


#### M1375.1


**Mathgamain mac Maghnasa Ui Concobhair** 

do écc iar m-buaidh n-einigh, & n-eangnamha.


#### M1375.2


**Caislén** **Rosa Comáin** do tabhoirt do

**Ruaidhri Ó Concobhair**, & **Baile an

Tobair** do tabhoirt do **Toirrdhealbhach Ruadh** as imaille re

comadhaibh oile.


#### M1375.3


**Mac Artain uirrí **Cenel Fhaghartoigh**** do

marbhadh i bh-fell da brathair fén mac **Gille Térnoind Mec Artain**.


#### M1375.4


Maidhm mór do tabhoirt lá **Niall Ó Néll** for **Gallaibh** **Dúin Da Lethglas**, dú i t-torchoir **Sir Semus** **Bhaile Atha Thíd no Alahid**
**fer ionaid** **righ** **Saxan**,

**Burcach Caimlinne**, & il-iomad nach n-áirimthear.


#### M1375.5


**Cú Uladh Mag Mathgamna tanoisi **Oirghiall**** d'écc do chuislinn.


#### M1375.6


**Art mac Mecc Uidhir** aon bá lán d'eneach & d'féle do écc.


#### M1375.7


**Diarmaid Mag Raghnaill** do dul d'ionnsaighidh for **Corbmac Ua m-Birn**,

& **Donnchadh mac Concobhair an Copáin** do marbhadh don toisc-sin, immaille re h-il-iomat do daoinibh oile imaille ris, & édala mora do denamh *do*.


#### M1375.8


**Maoileachloinn Ua Domnallan** **ollamh** **Síl Muireadhaigh** go sainredhach le

dán, & **ard-shaoí** **Erionn** beós isin ealadhain cédna, d'écc d'**fiolún**.


#### M1375.9


**Cairbre**, & **Eoghan**, dá mac

**Mécc Tighearnáin** do tabhoirt ionnsaighte for **Ghallaibh**

go líon a t-tionóil. Fer da muintir féin do dhénamh felle orra, & dá c-crec le **Gallaibh** ariomimhas. **Goill** do chruinniughadh ina t-timcheal iarna m-brath dóibh; clann **Mécc Tighearnáin**, & cuiccer ar fhichit do 

**maithibh** a muintire do dhícheannadh ar én láthoir annsin do **Gallaibh**.


#### M1375.10


**Seaffraidh mac Giolla na Naomh Uí Fherghoil degh-adhbhor 

tigherna na h-**Anghoile**** ar eneach, ar chruth, ar chaoin-bhésaibh,

do écc iar m-buaidh n-**ongtha** & n-aithrighe.


#### M1375.11


**Sir Emann Albanach Mac Uilliam Búrc** 

do écc iar m-buaidh n-aithrighe. **Tomás** a mhac do gabáil **tighearnais** tar a és.




---

p.664


#### M1375.12


**Osccor mac Airt Meg Uidhir** do marbhadh do cloinn **Donnchaidh Még Uidhir**.


#### M1375.13


**Donnchadh mac Taidhg mic Conchobhair an Chopáin** do marbhadh la

**Muintir Birn**.


#### M1375.14


**Tomás Mac Feorais tighearna **Átha na Rígh****,

& **Seann Mac Lochlainn** **cenn** a **fhine** fén d'ég.


#### M1375.15


**Cathal Óg mac Cathail Oig mic Cathail Móir mic 

Domhnaill Uí Chonchobhair** do mharbhadh le **Cloinn Riocaird**, 

& **Lochlainn mac Donnchaidh Uí Dhubhda** do ghabhail don cur-sin.


#### M1375.16


**Brian Ó Briain tighearna **Tuadhmumhan**** do indarbadh la  **Toirrdhealbach mac

Muirceartaigh Uí Briain**; & le **Cloinn Riocaird**.


#### M1375.17


Coccadh eitigh **Ruaidhri Ó Choncobair rí **Connacht****,

& **Maol Seacloinn Ó Ceallaigh tighearna 

**Ua Maine**** gur ro ghabh **Ua Cocobhair** nert for 

**Uibh Maine**.


#### M1375.18


**Cathal mac Maghnusa Meic Diarmada** d'ég.


Annal M1376. 
#### M1376.0


AOIS CRIOST, 1376.


Aoís Criost, mile, tri chéd, sechtmhocchat, a

sé.


#### M1376.1


**Tadhcc Ó Ruairc tigherna **Brefne****,

aon lán d'eneach d'féle, d'alladh, & d'oirdearcus, Bethir na m-Brefneach,

& Leómhan Lethe Cuinn d'écc. **Tighernán**

a mac do gabháil **tighernais** **Brefne** 'na dheóidh.


#### M1376.2


**Aodh Ó Tuathoil, tigherna **Ua

Máil**** do marbhadh do **Gallaibh**.


#### M1376.3


**Dalbhach mac Maoileachloinn Uí Bhroin**, ceann enigh &

eangnamha **Laighion** do ghuin da spor fesin, & a écc fo chedóir.


#### M1376.4


**Aodh mac Seaain Uí Ferghoil** do écc, & bá tiopra go t-tobhrúchtadh a fhéle & a fhairsnge do cliaroibh **Erionn** go coitchionn ó aois a macdhachta go sin.




---

p.666


#### M1376.5


**Bébinn inghean **Domhnaill Uí Duinn**,

bean Uí Diomasaigh** do écc.


#### M1376.6


**Roibeard Ua Ferghail** do écc iar m-buaidh n-aithrighe.


#### M1376.7


**Cuaifne Ua Concobhair Failgi, degh-adbor tighearna **Uibh Failge**** do écc.


#### M1376.8


**Concobhar Ua Becháin saoi Shenchadha**, **Ceallach Mac Cruitín ollamh **Tuadhmumhan**** le senchas,

**Eóin Ua Ruanadha ollamh **Mécc Aongusa** lé dán**, 

**Maoileachloinn Ó Maoil Mhena** **ollamh** **Uí Catháin**,

**Donnchadh Mac Firbhisigh deig-senchaidh**, 

& **Ruarcán Ó h-Adhmaill ollamh **Uí Anluain** i n-dán** do écc. Fer tighe caoidheadh coitchionn gan diultadh ré n-aon an **Ruarcan**-so.


#### M1376.9


**Cu Moighi Ó Catháin tighearna 

**Oireachta Uí Catháin****

do gabhail do **Gallaibh** i b-purt **Cúile Rathain**, & a chur dóibh

go **Carraicc Feargusa** i n-gemhlibh.


#### M1376.10


Coimthionol **Gall** **Midhe**, **Uladh**,

& **Laighen** dochum na h-**Anghoile**. Creacha fill do denamh dóibh isin tír. **Ua Ferghoil** go líon a thionóil dia saighidh-siomh iar sin fo leith, edir **Ghallaibh** **Uladh** & **Laighean** *&ca.* gur loiscc a m-bruigh & a m-bailte, gur chreach a c-críocha, & a iompúdh as a h-aithle go n-édálaibh 

aidbli fo bhuaidh & cosccur.


Annal M1377. 
#### M1377.0


AOIS CRIOST, 1377.


Aois Criost, mile, trí céd, seachtmhoghat, a

seacht.


#### M1377.1


An t-**espucc Ó Ceallaigh .i. easbacc

**Cluana Ferta Brénainn****, **Seaan Ó Rodacháin comhorba 

**Caillín**** **saoi** coitchionn, & an  **Deccánach Mór Mag Muirghiosa** do écc. 

Isin **Róimh** écc an **deccánaigh**-si.


#### M1377.2


**Mainistir** **Eassa Ruaidh** do losccadh.


#### M1377.3


**Uater mac Sir Dauith Búrc**, **Domhnall mac Fergail mic An Manaigh Uí Gallchobair**, **Seaffraidh Ó Flannaccáin taoiseach **Cloinne Cathail****,

**Donnchadh mac Uilliam áloinn**; **Uí Cherbhaill

tighearna **Ele****, **Diarmaid Bacach

Mac Branáin


---

p.668




taoiseach **Corc'Achland****, **Fachtna mac Dauith 

Uí Mórdha**, & **Brian Ó Flaithbertaigh** do écc.


#### M1377.4


Sluaigheadh la **Riocard A Búrc** i **Cloind Cuiléin**

& **Cuilenaigh** do tionol im, **Mac Con Mara .i. mac 

inghene Uí Dálaigh**. Ionnsaigidh do tabhoirt dóibh ar

**Chloinn Riocaird** gur cuirsiod maidm orra, dár marbhadh **Teabóid mac Uillicc ceann na **cethirne****, trí meic 

**Ó n-Edin**, & mórán do **maithibh** **Cloinne Riocaird** archeana.


#### M1377.5


**Ruaidhrí Ó Concobhair** do tabhart madhma i **Ros Commain** for

**Mac Uilliam Búrc** & for **Maoileachloinn Ó Ceallaigh tighearna

**Ó Maine****, dú inar marbhadh **Risderd A Búrc**

.i. dearbhrathair **Meic Uilliam**, **Domnall mac Cathail Óicc

Uí Concobhair**, **Tadhg Óg mac Taidhg Uí Cheallaigh**,

**Ua Maindin .i. taoiseach **Sodain****, **Mac Dubhgaill Galloclaigh**, & iomad oile nach n-áirimhthior.


#### M1377.6


**Caislén Leasa Aird Abla** do dénamh la **Seaan Ó f-Ferghail

tighearna na h-**Anghoile****.


#### M1377.7


Coccadh edir **Mac Diarmata** & **Ruaidhrí Ó Concobair**,

go t-tainicc de-sídhe **Magh Luirg** do milleadh & do losccadh edir gortaibh & foirgneamha. Sochaidhe do marbhadh eatorra leath for leith. Síth do dénamh dóibh fó dheóidh, & comhtha


---

p.670




d'faghail do **Mac Diarmata** do chionn na síodha do dénamh, & i n-ionad a d'íoghbhála **Ruaidhrí Ó Concobair**.


#### M1377.8


**Mathghamhain mac Seaain Meic Con Mara** do écc.


#### M1377.9


**An *dara* Risderd** do ghabhail **rioghaichte** **Saxan**. .21. Iun.


#### M1377.10


**Gofraidh mac Andaidh Uí Raghallaigh** do mharbhadh la 

**Cloinn an Chaoich Uí Raghallaigh**.


Annal M1378. 
#### M1378.0


AOIS CRIOST, 1378.


Aois Criost, mile, tri ced, Seachmhoghatt, a h-ocht.


#### M1378.1


**Cairbre Ua Feargoil Espucc **Ard Achaidh****, ealcuing congbhala an crábhaidh, glún oileamhna na h-eccno, soithech désherce & daonnachta esidhe, a écc isin 

**Róimh** iar m-breith bhuadha do deaman & domhan.


#### M1378.2


**Mór inghean **Uí

Feargail** ben  **Mé Raghnaill .i. Diarmaid****, do écc, & a h-adnacul i 

**c-Cluain Conmaicne** go h-onórach.


#### M1378.3


**Uater Mac Uilliam Búrc** do marbhadh la **Muintir Mháille**.


#### M1378.4


**Fearghal Mag Raghnaill** do marbhadh la **Conn mac Muircertaigh Meg Raghnaill**.


#### M1378.5


**Giolla Criost Ua Ruairc mac tighearna 

**Breifne**** do éc.


#### M1378.6


**Toirrdealbhach Mac Suibne ard-consubal 

**Connacht****.


#### M1378.7


**Tadcc mac Lochlainn Meg Con Mara 

taoiseach **Cloinne Cuilén**** do marbhadh la mac inghine, **Uí Dhálaigh**.


#### M1378.8


**Domhnall Mhág Brádaigh taoiseach **Cúile Brighdin**,

& **Teallaigh c-Cerbhaill****, **saoí**

coitchionn. **Seaan Ó Fialáin** **degh-fer dána**, & **Dubh Coblaigh ingen **Mecc Raghnaill** ben **Uí Maoil Miadhaigh**** do écc.


#### M1378.9


Iondsoighidh do tabhairt do **Mag Raghnaill** gona bráithribh & gona oireachtaibh,


---

p.672




do dá **Cloinn Aodha**, & d'**Ferghal Ó Ruairc** ar **Cathal Ruadh Mag Raghnaill**. **Cathal** do tionol a com-mbraithreach, & a clemhnadh im **Diarmait Mac Diarmata** go h-én-ionadh ar a c-cionn-somh. Maidhm do tabhairt doibh for **Macc Raghnaill**.**Ferghal Mág Raghnaill** deigh-fear sona saidbir, & **Mac Senlaoich**, **Mac Giolla Duibh**, & sochaidhe nach n-áirimhthear do mharbadh don imsearccain-sin.


#### M1378.10


**Giolla CriostÓ Sgingín** **ollamh

**cenél c-Conaill** i senchus** do écc do **fhiolún**.


#### M1378.11


**Brian Mag Uidhir .i. adbar tighearna **Fer Manach****, do marbhadh la cloinn  **Airt Meg Uidhir**.


#### M1378.12


**Ferghal Ua Maoíl Miadhaigh taoiseach 

**Muintire Cerbhallain**** d'ég.


#### M1378.13


**Tadhg Mac Aedhagáin ollamh breitemhan 

**Iochtar Connacht**** **saoí** gan imresain gan oirbernaigh, & fer thige n-aoidheadh coitchind da gach aen do ég.


Annal M1379. 
#### M1379.0


AOIS CRIOST, 1379.


Aois Criost, mile, trí chéd, Seachtmhoccat, a

naoí.


#### M1379.1


**Eapscob** na **Midhe**, .i. An

**Faltach** do écc i **Saxaibh**.


#### M1379.2


**Sémus Ó Conghalaigh prióir

**Daimhinsi****, **Flaithbertach Ó



Mongáin Airchindeach **Ruis Airthir**** d'écc.


#### M1379.3


**Pilib mac Niocoil, .i. An Dalatúnach *tigherna* **Iarthair Mhidhe**** d'écc.


#### M1379.4


**Fer Bisigh Mac Fir Bisigh** **saoi senchadha** d'écc.


#### M1379.5


**Dauidh Ua Duinn taoiseach **Ua Riagáin**** do mharbhadh la mac **Cearbaill Uí Dhuinn**.


#### M1379.6


**Riocard Mac Cathmhaoil** do marbhadh la **Pilib Mhag Uidhir,

tigearna **Fear Manach****, &

la **Domhnall Ua Néill**.


#### M1379.7


Maidhm na **Dreche** do thabhairt d' **Ua Néill**, .i.

do **Niall Mhór** ar **Pilib Mhág


---

p.674






Uidhir**, dú i t-torchair **Tadhg Mhág Uídhir**,

dá mac **Meic Maghnusa**, **Toirrdealbhach mac Donnchaidha Még

Uidhir**, **Brian mac Meic Raith**, & **Muirchertach Mac

Míolchon**.


#### M1379.8


**Mac An Chaoích Uí Raighilligh** do mharbhadh la mac

**Andaidh Uí Raghailligh**.


#### M1379.9


**Cú Mara Gerr, .i. Mac Con Mara** do mharbhadh la a

**braithribh** fein tre fhéill.


#### M1379.10


**Cú Chonnacht mac Pilib Mhég Uidhir

adhbhar tigherna **Fer Manach**** ar eineach & ar uaisle, do mharbhadh la **Cloinn Domhnaill** **Cloinne Ceallaigh**.


#### M1379.11


**Maol Mordha Óg mac Maoil Mordha Ruaidh Uí Concobair

(.i. Failghe)** do mharbhadh la **Gallaibh**.


#### M1379.12


**Fionnghuala inghen **Uí Cheallaigh** ben

**Meic Uilliam Búrc**** do écc.


#### M1379.M13


**Risderd Ua Dubhagain** d'écc **adbar ollamhan**
**Ó Maine** eisidhe.


#### M1379.14


**Uilliam mac An Ghiolla Caoich Meic Cerbaill** dearscaightheach

**Gaoidheal** i seinm do écc.


Annal M1380. 
#### M1380.0


AOIS CRIOST, 1380.


Aoís Criost, mile, trí chéd,

ochtmhocchat.


#### M1380.1


An t-**abb Mac Diarmata Ruaidh**, .i.

**abb** na **Trionoide** for **Loch Cé**, & **Domhnall 

Ua Lennáin Prióir **Leassa Gobhail**** do écc.


#### M1380.2


**Seaan mac Conchobhair mic Aedha mic Domhnaill Oicc 

tighearna **Tire Conaill**, & na n-imeal c-comhfogus dhi, & ríoghdhamna **Uladh**** uile, & a mhac 

**Maoileachlainn Dubh** do mharbhadh i **mainistir

Eassa Ruaidh**, la **Toirrdhealbhach mac Néill Uí Domhnaill**, la cloinn

**Cathail Oícc Uí Chonchobhair**, & la **Muintir

Dhuirnín** ar ammas aidche ina **fhoslongport** féin.


#### M1380.3


Bres-mhaidhm la **Mac Uilliam Búrc** for **Mac Uilliam Uachtarach (Riocard


---

p.676






Óg**) h-i m-**Baile Atha Leatrain**. **Mac Siúrtáin d'Exetra tighearna **Atha Lethain****,

& **Seon d'Exetra** do mharbhadh ann.


#### M1380.4


**Tadhg mac Muirceartaigh Uí Briain** do mharbhadh la **Brian

Sremach Ua Briain**.


#### M1380.5


**Ruaidhri mac Cathail mic Aodha Breifnicch

Uí Choncobhair** do theacht ar greis ar **mhuintir Ruairc**, & a marbhadh la **Maghnus Ua Ruairc**.


#### M1380.6


Maidhm mór-adhbhal do thabhairt la **Mág Aengusa, Art**, ar 

**Ghallaibh**, & ar **Oirtheraibh**. **O h-Anluain tighearna **Oirthear****, & sochaidhe mór

do **Ghallaibh** do mharbhadh don chur-sin.


#### M1380.7


An **Moirtimérach** do thecht i n-**Erinn** immaille re mor-chumachtaibh (.i. ina **Iustis**). **Uaisle** **Gaoidheal** do dul ina cend im 

**rioghdhamhna** **Ereann**, .i. **Niall Ó



Néill**, **Ó h-Anluain**, **Ó Fearghail**, **Ó Raghallaigh**, **Ó Maoil Muaidh**, **Mag Eochagain**, **An Siondach**, & aroile **saor-chlanna**.


#### M1380.8


**Art Mhág Aonghusa tighearna **Ua n-Eachdhach Uladh**** do gabhail tré fheill h-i t-tigh **An Moirtimeraigh**. **Gaoidhil** **Ereann** & moran do **Gallaibh** fein do ghabail eccla roime iar sin fa beith ara iocht, ionnus gur chuirset rompa gan tataighe do dhenam air.


#### M1380.9


**Art mac Gerailt Caomhanaigh** do mharbhadh la **Gallaibh**.


#### M1380.10


Maidhm mór do thabairt la h-**Ua n-Domhnaill Toirrdhealbhach** ar **Choncobhar

 Óg mac Seaain mic Concobhair mic Aedha mic Domnaill Óig**,

ar **Ua n-Dochartaigh**, ar **Chloinn t-Shuibhne** du in ro marbhadh morán dá **maithibh**. Dias dearbrathar **Meic Suibhne** do ghabhail ann, .i. **Eoin** & **Murchadh**. Edala aidhble

do bhuain díobh d'eachaibh, d'arm, & d'éidedh.




---

p.678


#### M1380.11


**Art mac Gearailt mic Tomáis Finn**

(.i. do **Cloind Murchadha**) do mharbhadh la **Mac Murchadha

rí **Laighen****.


#### M1380.12


Sloighead la **Cloinn Muircertaigh** & la **Pilib Ua Raighilligh** i m-**Brefne Uí Ruairc**, & **Tomás 

Macc Dhorchaid** do mharbhadh dóibh. **Ua Ruairc** do-breith orra, & a c-cur dhó as an tír go h-aimhdheonach iar b-fágbáil coda dá n-daoinibh & da n-eachaibh dóibh.


#### M1380.13


**Cian mac Ruaidhri Uí Cherbhaill** **adbhar degh-thoísigh** críche éle do mharbhadh d'**Aodh mac Muirceartaigh Uí Maoíl Muaidh** d'urchur soighde.


#### M1380.14


Sloigheadh lasan **Moirtemerach** go h-**Ultoibh** gur milleadh dúinte & bailte iomdha don toiscc-sin lais eitir ecclais, & túaith, an **Urnaidhe**, **Domhnach Mór**, **Aireaccal**, & **Clochar**, et cetera.


#### M1380.15


**Corbmac Óg Mag Carthaigh**, **Enrí mac Domhnaill Uí Fherghail**, **Aodh mac Muircertaigh Mhuimhnigh Meg 

Eochagáin**, & **Domhnall mac Dauidh Meg Eochagáin**

d'ég.


#### M1380.16


**Domhnall mac Briain Uí Dhubhda tighearna 

**Ua f-Fiachrach****, & **Ó n-Amhalgaidh** fear cosanta

a criche d'aimhdheoin **Ghall** & **Ghaoidheal** batar ina aghaidh do ég ina baile budhdhéin an .3. Mai, & a mhac **Ruaidhri** do ghabhail a ionaid.




---

p.680


Annal M1381. 
#### M1381.0


AOIS CRIOST, 1381.


Aois Criost, míle, trí chéd, ochtmhocchatt, a h-aon.


#### M1381.1


Dealb Muire **Chille Móire** i n-**Uibh Briúin** do labhairt co h-iongnath.


#### M1381.2


**Uilliam mac Donnchaidh Muimhnigh Uí Cheallaigh

tighearna **Ó Maine**** aon-dhuine ro ba mó clú, aireamh, & oirrdearcus don chineadh da m-baoi, & an fear tug gairm coitchionn einigh do chliaraibh

**Ereann**, & do dhíol iad do reir a n-oigréire uile, do écc ina Shenoir chian-aosda iar m-buaidh n-aithrighe, & **Maol Sechlainn** a mhac do ghabhail a ionaidh.


#### M1381.3


**Tadhg Ruadh Mac Diarmada Gall** 'ga m-baoi urlamhus **Airtigh**

do mharbhadh la **Cloinn Goisdealbhaigh**.


#### M1381.4


**Diarmaitt Mhág Carthaigh adbar tighearna 

**Deasmhumhan**** do mharbhadh d'**Ua Mathgamna**.


#### M1381.5


**Ceindeidigh Mac Briain ó c-**Cuanach**** do mharbhadh la 

**Gallaibh**.


#### M1381.6


Clann mic **Fedlimidh Uí Concobhair** d'ionnradh do **Ruaidhri

Ó Choncobhair** & **Baile an Tobair** do buain díobh.


#### M1381.7


**Cathal mac Ruaidhri Uí Chonacobhair** do ghabhail la 

**Brian m-Ballach** iar sin co crodha cosccrach i m-**Beól an Tachair**, 

& daoíne maithe immaille ris im **Brian Ua m-Birn**, & im **Lochlainn Ua n-Ainlighe** dia m-batar occ filleadh ó **Chonmhaicne Dúin Móir**, **Brian** da congbail aige i m-**braighdenus** co b-fuair a breth fein ó **Ua c-Concobhair** & go n-dernsat síth as a h-aithle.




---

p.682


#### M1381.8


**Caislen Atha Luain** do gabhail don **Iarla (an Moirtemerach**) & mac **Riocaird an t-Sonnaigh** do marbhadh ann.


#### M1381.9


**Caislen Atha Leathain** do legadh do **Cloinn n-Donnchaidh** & a chomh-la do thabhairt doibh go **Baile an Mhotaigh**.


#### M1381.10


**Ua Duinn** do mharbhadh d'**Feraibh Ceall** dia m-baoi ag denomh

creichi orra.


#### M1381.11


**Pilib Ua Cinneidigh tighearna 

**Urmhumhan****, & a **bean Aine 

ingean **Meic Con Mara**** do écc.


#### M1381.12


Slóigheadh la **Niall Ó Néill** i n-**Oirghiallaibh**,

creacha móra do dhenomh dóibh, & **Airghialla** dia lenmhain gur briseadar ar deireadh sluaigh **Uí Neill**, & gur bensat cuid da c-creachaibh dhíobh.**Donnchadh mac Maghnusa Mheg Mathgamhna** do mharbhadh don tachar-sin.


#### M1381.13


**Sir Émann Mortemer tighearna 

**Gall** **Ereann**** d'écc.


#### M1381.14


**Dub Cablaigh inghean **Aedha Meic Diarmata** 

ben **Chathail Ruaidh Mhég Raghnaill****,

**Lasairfhíona ingen **Toirrdealbhaigh Uí Concobair** 

bean **Mheg Raghnaill****, **Fionnghuala inghen 

**Con Maighe Ui Chatháin** bean **Toirrdhealbhaigh Meic Suibhne****, **Sadhbh inghen **Uillic A Búrc** ben **Uí Choncobair****, **Dubh Coblaigh inghen **Uí Choncobhair Fhailgigh** ben **Domnaill mic Teaboid Uí maoíl Mhuaidh****,

& **Laisairfhiona inghen **Ferghail 

Uí Duibhgennáin** bean **Uí Mithidhéin an Bhealaigh**** d'écc.


#### M1381.15


**Eoghan Sionnach tanaisi **Muintire Tadhgain**** do mharbhadh do **Dalatúnachaibh**.


#### M1381.16


**Aodh mac Muircertaigh Mhuimhnigh Mhécc Eochagáin**

do mharbhadh do **Maoilir mac Teaboitt Uí Mhaoil Mhuaidh** ar

iomruagadh do buille ga.




---

p.684


#### M1381.17


**Ua Murchadha** do mharbhadh la h-**Uibh c-Ceinnsealaigh**.


#### M1381.18


**Dunghalach Ua Madadhain** do mharbhadh i n-iommruaccadh la **Cloinn Riocaird**.


#### M1381.19


**Raghnailt inghen **Mhecc Bradaigh** bean

**Meg Dorchaidh**** d'écc.


#### M1381.20


**Eoghan Ó Cuinn taoiseach **Mhuintire 

Giollgán**** do écc.


#### M1381.21


**Domhnall Ó Murchudha tighearna **Ó 

f-Félimedha**** do marbhadh la h-**Uibh c-Ceinnsealaigh**.


#### M1381.22


**Pilib mac meic Pilib Uí Ceinnéidigh tighearna 

**Urmhumhan****, & **Aini inghean **Meic

Con Mara**** a **bhean** do écc ina n-dís.


Annal M1382. 
#### M1382.0


AOIS CRIOST, 1382.


Aois Criost, míle, trí chéd, ochtmhocchat, a

dó.


#### M1382.1


**Tomás Ua Carmacain epscop **Tuadhmuman****, **Matha Mag Muireadhaigh

prioir **Cille Moire**** d'écc.




---

p.686


#### M1382.2


**Diarmaid Ó Domhnaill, mac-sidhe Eoghain (.i. mac na h-Inghine

Ruaidhe an t-Eogan hi-sin) mic Aodha mic Domhnaill Óig 

adhbhar tigherna **Tire Conaill**** d'ég.


#### M1382.3


**Labrás Diúid** do mharbhadh la cloinn t-**Seaain Uí

Fhearghail**, **Murchadh**, **Corbmac**, & **Domhnall**.


#### M1382.4


**Fearghal Ruadh mac Donnchaidh mic Muircertaigh Mhóir

Meg Eochagáin toiseach **Chenel Fhiachach****

do mharbhadh la **Fearaibh Ceall** tre fheill i c-**Cill Mona**

ó **Raith Aodha Meic Bric** soir. **Ferghal Ó Maoíl Muaidh**, 

& mac **Teabóid** do-rinne an ionnsoighidh, & **Maoilir Maintin** ro buail é.


#### M1382.5


Cuid do **thaoiseachaibh** **Connacht** do ghabhail le **Ruaidhri O c-Concobair**

ina **oirechtus** fén, .i. **Ó h-Ainlighe**, **Ó Birn**, & **Mac Ceithernaigh** 

tre mar fuair a fhios orra co m-bádar ag dénomh caradra ina aghaidh le cloinn meic **Fedlimidh**


#### M1382.6


**Rudhraighe mac Seaain Uí Fearghail** d'ég.


#### M1382.7


**Clann Muiris** d'ionnsoighidh **Corco Modha**,

& creach do denamh dhoibh orra, & **Ua Concenainn** do dol i t-toraighecht na creiche, & a mharbhadh fo cetoir. **Concobar Óg Mac Diarmata** cona **braithribh** d'ionnsoighidh **Cloinne Muiris** iar sin, &


---

p.688






ro badh do-rochtain rompa, **Clann Muiris** cona t-tionól do beith

suidighthe ar a c-cionn. Iad-somh do dhul da n-aimhdheóin gusan m-baile, a losccadh doibh eidir foirgneamh & arbar, & daoine dho mharbhadh ina timcheal & imthecht do **Chonchobhar** gona mhuintir as a h-aithle tre neart a n-engnamha gan dioghbhail do dhenamh d'aon-chuid diobh.


#### M1382.8


Creach-sluaigheadh la **Murchadh Ua m-Briain** go **Desmumhain** gur

ro-s-leraircc í.


#### M1382.9


**Domhnall mac Mathgamhna Duinn Ui Cheinneittigh**, &

**Emann Ócc mac Emainn Buitiler** do écc.


#### M1382.10


**Muircertach mac Mathgamhna Maon Maighe Uí Briain**

d'écc h-i b-priosún **Bhaile Atha Truim**.


#### M1382.11


**Domhnall Ó Briain**, **Toirrdhealbhach mac Diarmata Uí

Briain/**, & **Brian mac Diarmata Uí Briain** do cloinn **Briain Ruaidh** do écc.


#### M1382.12


**Giolla Brighde Ó Sgingin adbar ollamhan **Chinél c-Conaill****

do écc.


#### M1382.13


**Muircertach Ócc mac Meic Maghnusa** **Tiré Tuathail** do

écc.


#### M1383.0


AOIS CRIOST, 1383.


Aoís Críost, míle, trí chéd,

ochtmhoccat a trí.


#### M1383.1


An t-**abb Mac Dauit**, .i. **abb** na

**Búille Saoi** ar dérc & ar daonachtt do écc.


#### M1383.2


**Tadhg Mac Donnchaidh (.i. mac Tomaltaigh mic Donnchaidh**

o raiter **Clann n-Donnchaidh**) **tighearna**
**Tíre h-Oilealla** fear lán d'féle & d'eineach do écc Aine an Chésda & a mhac **Tomaltach** do gabail a ionaidh.


#### M1383.3


Sloigheadh mór le **Niall Ó Néill** cona cloinn, & go **maithibh**
**Cenél Eoghain** i t-**Trian Conghail** d'ionnsoighidh for

**Ghallaibh**, gur loisgeadh & gur lomairgeadh iomat da m-bailtibh. **Goill** na criche do

chruinniughadh ar a c-cionn. **Aodh Ó Néill**,


---

p.690






& **Raibilin Sauaois** do thegmhail re aroile i n-iomruagadh marcshluaigh, da forgomh for-nertmara da c-craoíseachaibh do tabairt h-i c-curpaib aroile doibh. **Raibilin** do dul beoghonta dia thigh & **Mac Eoin Biséd** da athmarbhadh ann, & **Aodh Ua Néill** do écc an treas lá iarna lot tria bithin a ghona. & **Mac Eoin Bisett** do marbhadh la muintir 

**Raibhilín** an tres lá iar marbhadh **Raibhilín** feisin.


#### M1383.4


**Muircertach Ua Flannagain taoiseach 

**Thuaithe Ratha****, & **Corbmac mac Airt Mhecc Uidhir** 

d'écc.


#### M1383.5


**Seaan Mac Gaffraidh** & **Maghnus Mac Dauith** do mharbhadh in en-ló.


#### M1383.6


**Art mac Tomais Fhinn** do **Chloinn Murchadha**
**ríoghdhamhna** **Laighen** do mharbhadh do 

**Ghallaibh** **Condaoí Locha Garman**.


#### M1383.7


**Pláigh** aidhbhseach anbhfóill go comchoitchinn seachnon Érionn.


#### M1383.8


**Art Mag Aonghusa tighearna **Ó n-Eachdhach Uladh****

én-phost einigh **Ereann** ina aimsir, d'écc don **plaigh** i

m-**Baile Átha Truim**, & é i láimh occ **Gallaibh**.


#### M1383.9


**Murchadh na Raitnighi Ó Briain**, **Mor 

inghen **Murchadha Uí Madadhain**

bean **Meic Uilliam 

Cloinne Riocaird (.i. Riocard)****, **Siobhan inghen 

**iarla **Urmhumhan**** ben **Taidhg Uí Cherbaill tighearna **Éle******, d'ég di.


#### M1383.10


**Murchadh mac Briain Uí Chinneidigh**, **Donnchadh

 an Chúil Mac Mathghamhna tighearna **Corca Bhaiscind****,

**Eoghan mac Donnchaidh mec Ruaidhri Uí Cheallaigh**, &

**Lundrasach** **Bhaile átha Buidhe** d'écc.


#### M1383.11


**Fonntach** **Tighe Munna**, & **Inghen Uí Briain ben **Uí Chinneidigh**** do écc.


#### M1383.12


**Onara inghen Uilliam Burc 

ben **Uí Mhechair****. **Mac Giolla Patraicc tighearna **Osraighe****, & Mac **Ceallaigh Meic Giolla Patraicc tanaisi **Osraighe**** d'écc uile don **pláigh** cédna.


#### M1383.13


**Diarmait Ó Diomusaigh tighearna **Cenel

Maoil Ughra**** do mharbhadh la **Gallaibh**.




---

p.692


#### M1383.14


**Donnchadh O Concobhair tighearna **Ciarraighe Luachra****, 

& **Maoileachlainn Mhag Shamhradain tanaisi **Theallaigh Eachdach**** d'écc.


#### M1383.15


**Seaan mac Domhnaill Uí Fherghail tighearna 

na h-**Angaile**** d'écc i l-**Lios Aird Abla** 

& a adhnacal i **mainistir** **Leath Rátha**.


#### M1383.16


**Cathán mac Ruaidhri Uí Chatháin**, **Seaan

Gallda mac an iarla**, **Uilliam Baróid**,

& **Ruaidhri mac Aedha Óig Uí Maoil Mhuaidh 

tigherna **Fer c-Ceall**** do écc.


#### M1383.17


**Ruaidhri mac Airt Meg Uídhir** do mharbhadh la mac **Donnchaidh Meg Uidhir**.


#### M1383.18


**Diarmait Mac Diarmata tanaisi **Maighe Luircc**** do écc.


#### M1383.19


**Ferghal mac Tomais Mec Tighearnain,taoíseach **Tellaigh Dunchadha**** do écc.


#### M1383.20


**Murchadh mac Cathaoir Uí Choncobhair Fhailghe** do écc.


#### M1383.21


**Milig Mac Oisdelb** do marbhadh la cloinn **Fhiachra Uí Fhloinn**.


#### M1383.22


**Iomhar Ó h-Áinlighe adhbar taoísigh 

**Chenél Dobhtha**** do mharbhadh la a chineadh fein.


#### M1383.23


**Cathal mac Sefraidh Uí Fherghail** do écc.


#### M1383.24


**Diarmaitt Mag Raghnaill taoiseach 

**Muintire h-Eolais**** do dhénamh creiche ar **Ua Ruairc**.


Annal M1384. 
#### M1384.0


AOIS CRIOST, 1384.


Aois Criost, mile, tri chéd, ochtmhocchatt, a

cethair.


#### M1384.1


**Seon Mac Giolla Coisccli**, **maighistir**,

**airchindeach**, & **pearsun** **Airigh

Broscca** d'écc.


#### M1384.2


**Ruaidhri mac Toirrdhealbhaigh Uí Choncobhair Rí 

**Connacht**** d'écc don **pláigh** chedna aidhche Fhéli

**Catairiona** iar c-caithemh sé m-bliadhan dég & ráithe i láin-**ríghe** **Connacht**

amail dearbhus an **file** **Maoilin Ua Maoíl Conaire** i n-duain an réme riograidhe.


---

p.694



> 1. Fuair **Ruaidhri Rioghdha** an snaithe,
>   
> A sé décc as degh-ráithe
>   
> Do **Chruachain Aoí** gan iorghail,
>   
> Mac tacharborb **Toirrdhealbhaigh**.
> 




Dá **thigherna** do dhenomh h-i **Conachtaibh** iar sin,

i. **Toirrdhealbhach Ócc mac Aodha mic Toirrdhealbhaigh** do

oirdneadh h-i t-**tighernus** d'**Ua Cheallaigh**, do **Chloinn Riocaird**,

do **Domhnall mac Muirchertaigh Uí Concobair**, & do

**Chloinn n-Donnchadha** archena, & **Toirrdhealbhach Ruadh

mac Aedha mic Félim mic Aodha mic Eóghain** do

oirdnedh h-i t-**tighernus** mar an c-cedna do **Mhac Diarmata**, do 

**Cloinn Muircertaigh Muimnigh**, & do thaoiseachaibh **Sil Muireadhaigh** archena, gur ro fhás coccadh h-i c-**Connachtaibh** uile h-i coitcinne iar sin co m-batar ar na c-commbuaidhreadh tremhid.


#### M1384.3


**Mag Raghnaill (.i. Mág Raghnaill Dubh ).i. Diarmait mac Maoileachlainn sár-thaoiseach einigh & engnamha **Muintire h-Eólais**** do mharbhadh tre fheill la cloind **Raghnaill Meg

Raghnaill** i n-dorus tighe **Risdet

Mecc Raghnaill**.


#### M1384.4


**Muircheartach Ó Conchobhair tigherna

 **Ó bh-Failghe**** d'écc iar c-cian-aois.


#### M1384.5


**Tomaltach Mag Dorchaidh taoiseach 

**Cenél Duachain**** do mharbhadh la a scín fén, & é ag cur chru.


#### M1384.6


Comhdhal **oirechtais** eidir **Ua b-Flaithbeartaigh** & **Ua

Máille**. Imresain do eirghe etorra da t-torchair **Eoghan Ó Máille**, **Corbmac Ó Máille (.i.Corbmac Cruinn)**, & sochaidhe immaille friu la muintir **Fhlaithbeartaigh**.


#### M1384.7


**Carrac Fherghusa** do losccadh la **Niall Ó Neill**, & nert mór do chor ar **Ghallaibh** dó.




---

p.696


#### M1384.8


**Cu Connacht Ua Ferghail (.i. mac Aodha) tigherna 

**Mhoighe Treagha****, & **Seffraidh Ó Ferghail** d'écc.


#### M1384.9


**Uilliam mac Sir Émann a Burc**, & **Riocard mac Maidiucc mic Tomin Baired** feichem coitchionn na c-cliar do écc.


#### M1384.10


**Uigistin Ua Duibhgennáin ollamh 

**Chonmhaicne** re senchus** d'écc.


#### M1384.11


**Ualgharcc Ua Ruairc degh-adhbhar **Breifne**** do bathadh ar **Loch Gamhna**.


#### M1384.12


**Pilip Ua Raghailligh tigherna 

**Muintire Maoíl Mordha**** do écc.


#### M1384.13


**Maoilir mac Sir Uilliam Burc** do mharbhadh do

easccar, **Seaan**, & **Dauit** da mhac ele **Meic Uilliam Burc** do écc don **plaigh**.


#### M1384.14


**Maghnas mac Maoilechlainn Uí Fherghail**, **Tomaltach mac

Cairpre Uí Fherghail**, & **Ferghal mac Cathail Uí Fherghail** do écc.


#### M1384.15


Sluaiccheadh la **Domhnall mac Muircertaigh** gona **oirechtaibh** i

**Maigh Luircc** go ro lóiscc **longport** **Meic Diarmata**.


#### M1384.16


**Donnchadh Ó Dubhda** do écc, a mhac **Muirceartach** do

ghabháil a ionaidh.


#### M1384.17


**Domhnall mac Flaithbertaigh Uí Ruairc** do écc.


Annal M1385. 
#### M1385.0


AOIS CRIOST, 1385.


Aois Criost, míle, trí chéd, ochtmhocchatt, a

cúig.


#### M1385.1


**Dauith mac Emainn mic Hoiberd** do ghabhail la h-**Ua c-Conchobhair**, & a écc iar sin ina **braighdenus** i m-**Baile an Topair**.




---

p.698


#### M1385.2


Sluaigheadh la h-**Ua Ruairc** & la mac **Donnchaidh** gona **saor-clannaibh** leth ar leth go **Magh Luirg**, gur loisccset **longport** **Meic Diarmata**, & an tír uile i 

coitchinne, mac **Seaain Uí Eaghra** do mharbhadh i t-toraigheacht an t-sluaigh-sin, 

& a brathair oile do ghabháil.


#### M1385.3


**Feidhlimidh Clereach Ó Conchobhair** & **Conchobhar

Óg Mhac Diarmada** do dhul ar sluaigheadh co **Tír n-Oilella**.

Raibhthe do-rochtain rómpa, oirchill do dénomh fa c-comhair. Iad-somh do dhul fon tír iaram, daoine,

& indile do mharbhadh doibh innti, lucht iomchoimheda na criche do-breith orra iar sin, tachor dhóibh fri aroile. **Cathal Cairpreach Mac Donnchaidh** do marbhadh, **Concobhar Mac

Diarmada** do ghabhail & **Feidlimidh Ó Concobhair** do lot.


#### M1385.4


Ionnsoighidh do thabhairt do **Muirchercach mac Cathail**, do **Corbmac mac 

Ruaidhri**, do **Tadhg Mac Diarmata**, & do **Chathal Mac

Diarmata** for **Mág Raghnaill Ruaidh**, & for **Aodh 

Ua c-Concobhair**. A n-gabháil diblinibh doibh, & a m-breith go **Carraic Locha Cé** da c-coimhéd.


#### M1385.5


**Cathal Ua Ferghail degh-adhbhar tigherna na h-**Anghaile****,

& **Cú Maighe Ó Cathain tighearna **Oirectha** **Uí Chatháin**** do écc fo rinn airmhe & oirrdearcais.


#### M1385.6


**Ua Concobhair Ruadh**, **Mac Diarmata**, clann **Muircertaigh**,

& **taoisigh** **Connacht** do dhul sluagh lan-mór go h-**Uíbh Maine**. 

Baile mic **Emainn Uí Cheallaigh** do losccadh doibh. **Uilliam

Buidhe Ó Neachtain** do marbhadh don chur-sin.


#### M1385.7


Fir **Bréifne**, & muintir **Thíre h-Oilella** do

theacht a c-comhdhail **Uí Choncobair


---

p.700






Duinn**. Ionnsoighidh do thabhairt doibh go **Corc' Achlann** gur

loisccedh moran da m-bailtib leo, & gur gerradh iomad da n-gortaibh.


#### M1385.8


**Tír Fiachrach** do losccadh do

**Mhac Uilliam Burc**. A dhul go **Slicceach** as a h-aithle & a losccadh lais mar an c-cedna imaille re **Cairpre abus**, tachar do thabhairt dó annsin.**M' áidecc 

Maol** do **mhaithibh** a muintire do mharbhadh, & **braigde** do buain de as a h-aithle.


#### M1385.9


**Tir Amhalgadha** do losccadh la **Domhnall mac

Muircertaigh Uí Choncobhair**, sochaidhe do dhaoínibh do marbhadh, édála móra do dhenamh 

do innte, & **braighde** dá **maithibh** do thabhairt dó lais iar sin.


#### M1385.10


Maidhm do thabhairt la **Murchadh Ua c-Concobhair tighearna 

**Ua b-Failghe**** & la **Cenél

Fhiachach** for **Ghallaibh** na **Midhe** 

i t-**Tóchar Cruacháin Brí Éle** in ro marbhadh **Uinnsionnach na Midhe**, **An Seomrach**, & a mhac, & líon dírímhe immaille friú do **mhaithibh** **Gall**,

& dá n-daoscur-sluagh.


#### M1385.11


**Tanaidhe Ua Maol Conaire ard-ollamh **Connacht** i senchus**,

& i f-**filidhecht** d'écc (.i. im Lughnasadh) ina tigh féin iar m-buaidh n-**ongtha**, & n-aithrighe, & a adhnacal i **Cluain Choirpthi** co h-onorach.


#### M1385.12


Sith do dhenomh do **Connachtaibh** re roile, & **Síol Muireadhaigh** do roinn ar dhó etir an dá **Ua Conchobhair**.




---

p.702


#### M1385.13


**Art mac Airt Mhoir Uí Mhaoileachloinn**; **Dearbforgaill inghean **Chathail Óig** bean **Uí Chonchobhair Ruaidh****, & **Bean Mhidhe inghen **Mécc Mhathgamhna** ben

**Uí Neill**** d'écc.


#### M1385.14


**Giolla Criost Mac Gille Finnéin taoiseach

**Mhuintire Pheodachain**** d'écc.


#### M1385.15


Creacha mora la **Cloinn n-Donnchaidh** i c-**Cera**. 

Clann **Cathail Óig Uí Concobair** do-breith orra,

**Sdondunaigh**, & mor-sochaidhe oile immaille friú,Maidhm do thabhairt for **Chloinn n-Donnchaidh**, moran da n-daoínibh do marbhadh, 

& iad féin do chor isteach i c-**Cill Chonduib** as a h-aithle.




---

p.704


Annal M1386. 
#### M1386.0


AOIS CRIOST, 1386.


Aois Criost, míle, trí chéd, ochtmhocchatt, a

sé.


#### M1386.1


**Aine inghen **Taidhg Meic Donnchaidh**

ben **Tighernáin Uí Ruairc (tighearna 

**Breifne******) aon-rogha ban

**Leithe Cuinn** d'écc i 

t-**Tuaim Seancha** acc **Loch Fionnmaighe**, 

& a h-adnacal i **Slicceach**.


#### M1386.2


**Cairbre mac Briain mic Murchadha Ui Fearghail 

tigherna **Calaidh na h-Anghaile****, fear tiodhlaictheach 

tabhartach crodha cosantach d'écc ier m-buaidh n-anma & n-oirrdearcais, **ongtha** & aithrighe.


#### M1386.3


**Niall mac Con Choiccriche Óig Mhéicc Eochagain 

adhbhar tigherna** a chinidh do mharbhadh la h-**Uilliam

n-Dalatún**, & la a mhac.


#### M1386.4


**Maghnus mac Aedha Meic Diarmada** do mharbhadh do

**Dhalatúnachaibh** bheos.


#### M1386.5


Sloigheadh mór la **Domhnall mac Muircertaigh Uí Chonchobhair**,

la **Cloinn n-Donnchaidh**, la h-**Ua n-Dubhda**, & la

**Muintir Eaghra** i c-crich **Meic Uaittin**.

A h-ionnradh, & a h-arguin uile don chur-sin, & morán do daoínibh do mharbhadh im **Roiberd 

**Dúin Domhnainn****, & im **Mac Maoilir an Chorrainn**,

& im **M'Aigeocc Gallda**, & **caislen** **Lionoid** do gabhail, 

aball-ghort **Caertannain**, & aball-gort **Insi Cua** do gearradh

leó.


#### M1386.6


**Ereamhon Ua Maoileachloinn** do marbhadh do **Mhag Amhalgaidh** &

do **Dalatunachaibh**.


#### M1386.7


**Ua Concobair Ruadh** cona b-fuair lais do **Chonnachtaibh** 

do dhul do chongnamh le **Mac Uilliam Búrc** i n-aghaidh **Domhnaill mic

Muircheartaigh** & **Cloinne


---

p.706






Donnchaidh**. Creacha mora do thabairt a **Tír Fiachrach Mhuaidhe**

dhóibh. A n-dul iar sin for creach-ruathar i **Cloinn Riocaird**. **O Briain** do

breith orra go mór-sluagh imaille ris, & **Mac Uilliam Cloinne Riocaird** 

mar an c-cedna. **O Conchobair Ruadh** d'iompúdh friú. Maidhm do tabhairt dho 

forro, & **Conchobhar mac Taidhg mic Conchobhair Uí Briain** do mharbhadh leo do ruathar-sin.


#### M1386.8


Sochaidhi do **Ghallaibh** **Osraighe** do thuitim la

**Mac Murchadha rí **Laighen****.


#### M1386.9


**Domhnall Mhág Cochláin tighearna **Delbhna**** d'écc.


#### M1386.10


**Finghin mac Ruaidhri Mag Eochagain** do mharbhadh.


#### M1386.11


Sith do denumh do **Connachtaib** re aroile a h-aithle a c-cogaidh,

& **Mac Uilliam Burc** do dhul i teach **Meic Uilliam Cloinne

Riocaird**, & **tighearnas** do thabhairt dó. **Mac Feorais** do dul ina theach on mudh c-cetna.


#### M1386.12


**Donnchadh Mac Caba** do mharbhadh la cloinn **Maghnusa Uí

Raghallaigh**.


#### M1386.13


**Cathal Ó Nechtain** do mharbhadh la h-**Ó c-Concobhair

Ruadh**.


Annal M1387. 
#### M1387.0


AOIS CRIOST, 1387.


Aoís Criost, míle, trí chéd, ochtmocchatt

a Seacht.


#### M1387.1


Teach do dhenom in **Eamhain Macha** do 

**Niall Ó Néill** (do rígh **Uladh**) do díol dámh **Éreann**.




---

p.708


#### M1387.2


**Sadhb inghen **Aodha

Uí Néill**** aon-rogha **ban**

slechta **Néil

Naoíghiallaigh** re na linn **bean** mic 

**Eóin Bised** do écc iar m-buaidh n-aithrighe.


#### M1387.3


**Riocard Ócc, .i. Mac Uilliam Cloinne Riocaird** d'écc.


#### M1387.4


**Goffraidh Fionn Ó Dalaigh ard-ollamh 

**Ereann** le dán** & **Ruaidhri Ó Cianáin**
**saoi seanchadha**, & **ollamh** **Oirghiall** eisidhe do écc.


#### M1387.5


**Domhnall mac Donnchadha Docair Mhég Uidhir**, & 

**Matha Mac Conlegha** do mharbhadh i **Cill **Naile****.


#### M1387.6


**Concobhar mac Briain Carraigh Uí Néill** do marbhadh la

**Gallaibh** an t-**Sratt-baile**.


#### M1387.7


**Uilliam mac Diarmada Meg Raghnaill adbar taoisigh

**Muintire h-Eolais**** do marbadh la 

**Muintir Bhirn**.


#### M1387.8


**Eoin mac Aenghusa Meic Domhnaill tighearna **Insi Gall**** do écc.


#### M1387.9


**Diarmaitt Ruadh Ó Duirnín** do écc.


#### M1387.10


Teach do denamh i n-**Eamhain Mhacha** la

**Niall Ó Neill**, ar ni bhuí tegh inti-sidhe fri ré inchein go sin.




---

p.710


Annal M1388. 
#### M1388.0


AOIS CRIOST, 1388.


Aoís Criost, míle, trí chéd, ochtmocchatt

a h-ochtt.


#### M1388.1


**Corbmac Mac Donnchaidh** riogh-ghaiscceadhach **Thíre h-Oilella**,

& a **tanaisi** do dhol ar creich oidhche i **Muigh Luirg**. Creacha mora do dhénomh lais. 

**Ó Concobhair Ruadh**, clann meic **Fedhlimidh**, 

clann **Chathail Óicc Uí Chonchobhair**, & clann **Aedha Meic Diarmada**

.i. **Cathal**, & **Corbmac** gona sochraidibh da leanmhain i t-toraighecht na c-creach. 

**Corbmac Mac Donnchaidh** do gabáil deireadh for a muintir fein. Chuid do

muintir **Uí Choncobhair** da ionnsoighidh cédus, & a m-beith 'ga ammus gan choigill,

**Ua Concobhair** fein do-breith orra, & do smachtadh ara muintir gan eisiomh do mharbhadh da

n-damhadh a ghabháil. Gidh edh nochar fhaomhsomh anacal gur beccen a marbadh fo dheoidh & ní raibhe da chineadh cobéis dó ar eineach, & engnomh go sin. **Concobhar Mac Donnchaidh**, 

**Murchadh mac Corbmaic Meic Donnchaidh**, & **Mac Diarmada 

Ruadh** do ghabháil iar sin, & **braigde** do dhénomh dhíobh. **O Concobair Ruadh** da leanmain tar sliabh síos iaramh & **Clann n-Donnchaidh** do thecheadh roimhe fo chúil maile & fó íochtar **Tire h-Oilella**.


#### M1388.2


**Muircertach mac Domhnaill mic Muirchertaigh Uí

Chonchobhair** do dhul fo **fhoslongphort** **Uí Domhnaill** i c-comfhogus **Essa Ruaidh** & daoíne iomdha do mharbhadh

lais don ionnsoighidh-sin im cloinn **Uí Bhaoighill**, &

im **Ua n-Gallcobair** cona m-**braithribh**. **Mac Suibne** & a mac do

ghabail do, & a t-tabhairt lais iaram immaille re h-édáil each arm & eideadh, & **Clann Muirchertaigh** do iompúdh for **Ua n-Domhnaill** don chur-sin.


#### M1388.3


**Seaan Ruadh Ua Tuathail tigherna 

**Ó Muireadhaigh**** cleithe einigh & engnomha

 


---

p.712






a chinidh do mharbhadh do mhoghaidh da mhuintir féin ar lár a **longpuirt** feisin, & an bodach do mharbhadh inn fo chéttóir.


#### M1388.4


Clann **Uí Chuirrnín**, **Siodhraidh**, **Cairpre**, & **Giolla Patraicc** do mharbhadh la **Gallaibh** **Laighen**.


#### M1388.5


Creacha móra do denomh **Ua Conchobhair Ruadh** & da **Mac Diarmada** ar **Ua c-Concobhair n-Donn** & coccadh coitchionn d'eirghe h-i

c-**Connachtaibh** as a loss. **Mac Donnchaidh** do losgadh **Muighe Luirg** trias na creachaibh remraite.


#### M1388.6


**Cú Coiccriche Ó Maoíl Mhuaidh tigherna

**Fer c-Ceall**** do écc.


#### M1388.7


Commbuaidhreadh coccaidh eidir **Ua Ruairc** & **Clann n-Donnchaidh**.


#### M1388.8


**Domhnall Ua Concobhair** do dul ar **Machaire Connacht**. 

**Ard an Choillín**, & **Inis Locha Cairrgín** do losccadh lais & **Domhnall Óg Mac Domhnaill** (.i.consabal **gallocclach**) do mharbhadh don toiscc-sin.


#### M1388.9


Sluaigheadh la h-**Ua n-Domnaill .i. Toirrdhealbhach an Fhiona**, ar

**Cloinn Muirchertaigh** go rainic co **Sligeach** co ro h-indreadh

& co ro h-oirgeadh **Cairpre **Droma Cliabh**** uile lais & iar marbhadh sochaidhe & iar n-indradh na criche don chur-sin do thaet  **Domhnall mac Muircertaigh** i teagh **Uí Dhomhnaill** co n-derna sidh fris, & do-bert a oighriar n-dó la taobh na n-**giall** ro gabhadh ó **Chenél c-Conaill** riasan tan-sin.


#### M1388.10


Coccadh eittir **Ua Ruairc** & **Clann n-Donnchaidh**, &

**Domhnall (.i. mac Muirceartaigh**) do eirghe le

**Cloinn n-Donnchaidh**.


#### M1388.11


**Maghnas mac Maoileachlainn Meic Maghnusa** do mharbhadh la cloinn **Meic

Donnchaidh**, & la **Maol Ruanaidh Mac Donnchaidh**.




---

p.714


Annal M1389. 
#### M1389.0


AOIS CRIOST, 1389.


Aois Criost, mile, trí chéd, ochtmoghat, a

náoi.


#### M1389.1


**Biocaire** **Innsi Caín** d'écc.


#### M1389.2


**Niall Ócc Ó Neill** do ghabhail do **Ghalloibh**.


#### M1389.3


**Muiris Maol Ua Concobair Failge** do marbhadh d'aon-urchor soighde ag **tempall**
**Cluana Da Thorc** la fer d'**Uíbh c-Ceallaigh**
**Legi**.


#### M1389.4


**Maoilechlainn Cam Ua Lochlainn tighearna

**Corc' Modruadh**** do marbhadh la a derbrathair fein i b-feill.


#### M1389.5


**Eoghan Ó Ruairc** & clann **Cathoil Óicc** do dhul go **Caislén an Uabhair**. **Marcsluagh** **Muintire h-Éilighi** d' eirghe dóibh. Ruaig do thabhairt orra. **Maghnus Ó h-Élighi** do marbhadh annsin, & daoine oile. Creacha

**Muintire h-Élighi** do denamh doibh iaramh, & **Muircertach ó h-Élighi** do mharbhadh. Sith do dhenamh d'**Ua


---

p.716






Ruairc**, do **Dhomhnall mac Muircertaigh**, & do **Cloinn n-Donnchaidh** iar sin re 'roile. Sith do denamh do **Mhac Diarmata**

& do **Cloinn n-Donnchaidh** beos, & na **braighde** 

do benadh do **Cloinn n-Donnchaidh** roimhe do tabhairt doibh,

& **Cathal Mac Diarmata** baí i m-**braighdenus** ag

**Cloinn n-Donnchaidh** do leiccen amach iar snadmadh na

síodha rémraitte.


#### M1389.6


Creacha **Tíre Conaill** do denamh do **Domhnall mac

Muircertaigh**.


#### M1389.7


**Raghnall Mag Ruairc flaith **Teallaigh Conmasa**** d'écc.


#### M1389.8


**Brian mac Domhnaill Oícc Uí Raighilligh** do marbhadh do

**Cloinn Muirceartaigh**.


#### M1389.9


**Maghnus Ua Ruairc** do gabhail do **Corbhmac Ua Ferghail** tre

tangnacht.


#### M1389.10


**Aiffric inghen **Aodha Uí Néill**, bein 

**Henri Aimhreidh Uí Néill****, do écc.


Annal M1390. 
#### M1390.0


AOIS CRIOST, 1390.


Aois Criost, míle, trí chéd,

nochat.


#### M1390.1


**Niall Ó Taichlich canánach coradh **Clochair**, & comharba **Daimhinnsi**** d'écc.


#### M1390.2


**Petrus Ua h-Eoghain deccánach **Locha h-Erne****, & **Parthalón Ó Conghaile canánach, & sacrista **Lesa Gabhail**** d'écc.


#### M1390.3


Coccadh mór etir **Ua Ruairc** & **Ó Raighilligh**.

**Anghailigh**, & **Eolasaigh**, &


---

p.718


**Clann Muircertaigh** do thocht fo toghairm ar coccaidh isin

tré sheoladh **Domhnaill mic Muircertaigh**, & **Tomaltaigh

Meic Donnchaidh**.


#### M1390.4


**Maghnus Ó Ruairc** baí i m-**braighdenus** ag **Ua Raighilligh** i c-**cloich** **Locha h-Uachtair** d'elodh esde, & tarraing dó go **caislén** **Locha an

Sccuir**. **Clann Muircertaigh** d'faghbail bratha air, & a

marbhadh doibh ag teacht as coite amach do.


#### M1390.5


Sith do denam d'**Ó Ruairc**, & d'**Ua Raighilligh**,

& comtha móra d'faghail d'**Ua Raighilligh** ar son easccarat **Uí Ruairc** d'athcur, & d'ionnarbadh uaidh. **Eogan Ua Ruairc**, & mac **Cathail Riabhaigh** do tabairt do i n-gioll ris na comhtaibh-sin.


#### M1390.6


**Clann Muircertaigh** & **Teallach Dunchadha** do denamh

imerce neirt ar **Muintir Ruairc** im **Fhiodh 

 Ua Fionnoicce**, & im **Sliabh c-Corrain**, & im

**Cenél Luachain**.Iarna fhios sin d'**Ua Ruairc** (& é i n-

**Glionn Gaibhle** an tan-sin) rucc a imirgedha lais fo bharr

**Chenél Luachain**. Ionnsaighidh do thabhairt dó forro-somh, maidhm forra 

roimhe, & marbhadh do beith ar a n-ellaigibh & ar a n-daoínibh o **Bheal Atha Doire Dubain** go mullach na t-**Tulach m-Brefnech**.


#### M1390.7


**O Raighilligh, .i.Tomás mac Mathgamhna** d'écc,

& **Seaan mac Pilip Uí Raighilligh** do gabhail

tighearnais.




---

p.720


#### M1390.8


**Caislén** **Chille Barrainne** do briseadh la **Domhnall mac Muircertaigh**.


#### M1390.9


**Brian Mac Aodhaccain ollamh na **Brefne** 

i m-breithemhnas** d'ecc, & **Seaan (.i. oifficel **Mac Aodhacain****)

**fear ionaid** **Briain** do

marbhadh ceitheora h-oidche ria Nodlaic.


#### M1390.10


**Duibhgionn Ua Duibhgionnáin ollamh 

**Conmaicne** i senchus** d'écc.


#### M1390.11


**Ferghal Ua h-Eghra tigherna 

**Luighne**** d'ecc.


Annal M1391. 
#### M1391.0


AOIS CRIOST, 1391.


Aois Criost, míle, trí chéd, nochat, a h-aon.


#### M1391.1


**Ua Ruairc, .i. Tigernan** do dhul i c-coinne **Uí Raighilligh, 

Sheaain**, go **Druim Lethain** uathadh sochraide. O'd-chualatar **Clann **Muirceartaigh Uí Choncobhair**** sin tiaghoid foir-lion roimhe ar **Bealach an Chrionaigh**. Brisis **Ó Ruairc** cona beccán buidhne orra, & marbhais **Seaan mac Mathgamhna Uí Choncobhair**, & **Donnchad mac Aodha an Cleitigh** da laim budein genmothá ar marbsat a muintir don cuid ele díb.


#### M1391.2


**Domnall Ócc Mág Cárthaigh tigerna 

**Desmumhan**** d'écc, & a mhac **Tadg** do ghabhail

**tigernais** na dheoidh.


#### M1391.3


**O h-Anluain taoiseach na n-**Oirther**** do

mharbhadh da **bhraithribh** fein tre fheill.




---

p.722


#### M1391.4


**Mac Gilli Muire (.i. Cu Uladh Ua Morna) taoiseach

**Ua n-Erca Cein** & **Leithe Cathail**** do mharbhadh da **brathair** budhein.


#### M1391.5


**Tadg mac Gille Coluim Uí Uiginn**, & **Be Bhinn

inghean **Uí Maoil Conaire ollamh dersccaighte i n-dán,

& i n-daonnacht**** d'écc iar n-aithrighe.


#### M1391.6


**Corbmac Maol Ua Ferghail** do mharbhadh h-i f-fiull la

**Gallaibh**.


Annal M1392. 
#### M1392.0


AOIS CRIOST, 1392.


Aois Criost, míle, tri céd, nochat, a

dó.


#### M1392.1


**Grigoir Ua Mochain aird-easpucc **Tuama****
**saoí** cráibdheach deshercach do écc. 



**Enrí Aimhreidh mac Neill

Móir Uí Néill rioghdamhna **Cenél n-Eoghain**, & degh-adhbhar aird-righ **Erenn**** do chert, d'uaisle,

& d'einech d'écc, fo fhel **Brénoinn** iar m-buaidh n-**ongtha**, & n-aithrighe.


#### M1392.2


**Domhnall mac Enrí Uí Néill** do gabhail la **Toirrdhealbhach an Fhíona Ua n-Domhnaill tigerna **Tire

Conaill****. Creacha, & urtha aidble do dhenamh dó ar mac **Enrí** cona muintir an la cedna.


#### M1392.3


Mor-sluaigheadh la **Niall Ua Neill Rí **Chenel n-Eoghain**** go **maithibh** in chuiccidh ime do shoighidh **Gall** **Tragha Baile** agus **Duini Dealgain**, nert do chur orra dó don dul-sin, & **Seffín Faoít** do thuitim lais iar t-tabhairt tachair doibh du 'roile.




---

p.724


#### M1392.4


Sloiccheadh mór do-breith d'**Ua c-Concobhair Donn** (go n-urmhór **maithe** **Connacht** ina fharradh) go h-**Uibh Maine**. An tír do losccadh & do lomarccain doibh. **O Concobhair Ruadh** dia lenmain. **Cathal mac Aodha Uí Ruairc** do bheith ar deiredh slóigh **Uí Choncobhair Dhuinn**, & a ghabhail la h-**Ua c-Concobair Ruadh**, & sochaidhe da muintir do marbadh.


#### M1392.5


**Condaois **Desmumhan** inghen **iarla 

**Urmumhan******, ben derlaictheach deigh-einigh d'écc iar m-buaidh 

n-aithrighe.


#### M1392.6


**Toirdhealbhac Mac Briain

ó c-**Cuanach**** **Ruaidhri mac Donnchaidh Uí Cherbhaill tánaisi **Eile****, &

**Fionnghuala inghen **Maghnusa mic Cathail Uí Concobhair**** d'écc.


#### M1392.7


**Diarmaitt Mag Eochagain taoiseach **Cenel

Fiachach**** do ecc.


#### M1392.8


Sloiccheadh mór la h-**Ua Neill, Niall**, & la cloinn **Enrí Uí Néill** co n-**Ulltoibh** uile h-i c-**Cenél c-Conuill** for **Ua n-Domhnaill, Toirrdhealbach**. Sloigheadh

ele la **Domhnall mac Muirchertaigh**

cona **braitribh** for **Ua n-Domhnaill** beós. Creacha an tire do teicheadh fo diamraibh, & fo dhroibhélaibh, & **Ó Domhnaill** cona shochraitte do beith for cúl a mhuintire. Ni ro h-anadh lasan sluagh c-connachtach go rangatar go **Cenn Maghair**. Fo gabhaitt édala an dú-sin. Ticc **Ua Domhnaill** cona sochraitti ina lenmain go raímheadh forra go ro marbaitt sochaidhe diobh im mac **Donnchaidh Még Cába**. Dála **Uí Níill** & cloinne **Henri** cona slogh ro h-aircceadh leo-sidhe críoch **Uí Dochartoigh** eittir

cill & tuaith, & ní ro h-anadh leó-sidhe go rangatar go **Fearsaitt Mhoir** i n-aireas catha d'**Ua Domhnaill**. Battar athaidh aghaidh i n-aghaidh amhlaidh-sin. Cona eadh do-ronsat sídh do denamh fo deoidh.




---

p.726


#### M1392.9


Crecha la h-**Ua n-Domhnaill** ar cloinn t-**Seain Uí Domhnaill**, uair báttar iad-sidhe baí ag tarraing **Cloinne Muircertaigh**, & d'eolus rempa ar an sluaigheadh remhraite.


#### M1393.0


AOIS CRIOST, 1393.


Aois Criost, míle, trí céd, nochat, a trí.


#### M1393.1


**Seaan mac Seaffraidh Uí Raighilligh espucc na **Breifne**** d'ecc.


#### M1393.2


**Matha Ua h-Eoghain caibellán **Innsi Caín**** d'écc.


#### M1393.3


**An Sacart Ó Clérigh** do écc.


#### M1393.4


**Aodh mac Concobair (.i. mic Tomaltaigh) Meic Diarmada

tigerna **Moighe Luirg**** d'écc iar m-buaidh n-einigh & n-aithricche, & **Cathal** a mhac do bhathadh iaramh.


#### M1393.5


**Maol Ruanaidh mac Ferghail Meic Diarmada** do ghabhail **tigearnais** **Moighe Luircc** tre nert & tre cuidiuccadh **Thomaltaigh Meic Donnchaidh**.


#### M1393.6


Ionnsaighidh do thabhairt do chloinn **Aodha Meic Diarmada** go **Cluain Ó c-Coindén** (i c-caladh **Locha Techet**) ar mhac n-**Diarmatta**. Iombualadh do thabhairt doibh dia 'roile.Briseadh for chloinn 

**Aodha**. **Concobhar** & **Ruaidhri** dá mhac **Aodha Meic Diarmata** do ghabhail. **Ferghal mac Donnchaidh Riabhaigh** do ghabail imaille riú, & a éludh as a h-aithle. **Domhnall Dubh Mac Diarmata** & sochaidhe oile do mharbadh don toiscc-sin ina t-timcell.




---

p.728


#### M1393.7


**Brian mac Maoileachlainn Uí Cheallaigh tanaisi **Ua Maine****, **Ferghal Mag Samhradhain taoíseach **Teallaigh Eachdhach****, fer go n-úire n-einig do cliaraibh, & **Maghnus Ó h-Eaghra tanaisi **Luighne**** d'écc.


#### M1393.8


Sith do dhénamh d'**uaislibh** **Moighe Luircc** re 'roile im roinn a n-domhgnasa, & im chomfuasluccadh a n-**giall** a geimhlibh.


#### M1393.9


**Raghnailt inghean **Aodha mic Feidhlimidh Uí Choncobhair**** ben deigh-dealbhdha daonnachtach, **Muiris Cam mac Ruaidhri Még Eochagain**, & **Brian mac Uilliam Óicc Mécc Eochaccáin** d'eg.


#### M1393.10


 **Edaoin inghen **Cathail Oícc Uí Concobhair** ben **Brian mic Maoilechlainn Uí Chellaigh****, **Domhnall** & **Emann** da mhac **Maoileachlainn Uí Cheallaigh**, & **Diarmait

Ua Flannaccain adhbar taoisigh **Tuaithe Ratha**** do écc.


#### M1393.11


**Mainistir** **Chille h-Achaidh** i n-espuccóidecht **Chille Dara** do

dhenomh do **braithribh **S. Franseis**** la h-**Ua c-Concobhair f-Failge**.


Annal M1394. 
#### M1394.0


AOIS CRIOST, 1394.


Aois Criost, mile, trí chéd, nochatt, a cethair.


#### M1394.1


**Richard Ri **Saxan**** do thecht i n-**Erinn** fo Fheil **Michil**, & a thecht i t-tír h-i **Port Lairge** & a dhol asidhe go h-**Ath Cliath**.




---

p.730


#### M1394.2


**Giolla Domhnaigh Ua h-eoghain oifficel **Locha h-Erne**,pearsún & airchinnech **Insi Caoín****, **Matha Mac Giolla Coisccle

biocaire **Claoininsi****, & **Lucás Mág Scoloicce biocaire **Achaidh Urchair**** do écc.


#### M1394.3


**Iarla** o **Mars** do thect i n-**Erinn**.


#### M1394.4


**Tadg mac Giolla Iosa Uí Flannaccáin taoíseach **Tuaithe Ratha**** do mharbhadh la cloinn **Dauéd Uí Flannaccain**, & la cloinn **Muircertaigh Uí Flannaccáin**.


#### M1394.5


**Aodh Ó Díomusaigh** do marbhadh la **Gallaibh** i lurg creiche.


#### M1394.6


**Tomás Ua Díomusaigh adbhar tigerna **Chloinne Maoil Ighra**** do marbhadh la **Saxanchaibh**.


#### M1394.7


**Mac Siurtain Sean mac Maoilir tigherna 

**Bhaile Atha Lethain**** do mharbhadh da **braithribh** i f-fell .i. clann t- **Seain d'Exetra**.


#### M1394.8


Sluaicceadh la h-**Art Mac Murchadha** la **Rígh** **Laighen** do shaighidh **Gall** go ro loiscc **Ros Mic Triúin** cona thighibh & cona **chaislenaibh**, & do-rad ór & airgett & **braighde** laiss.




---

p.732


#### M1394.9


**Iarla** **Urmumhan** do tionol go **Laighnibh**

dá milleadh gur loiscc, & gur mhill **Gailine** *&* críoch **Uí Cheallaigh **Mhaighe Drúchtain**** i **Laoighis**, & sóadh do dia thigh iaromh.


#### M1394.10


**Ruaidhri mac Ruaidhri Uí Neill** do marbhadh la cloinn **Enrí Uí Néill**.


#### M1394.11


**Mac Murchadha .i.Art mac Airt** do dhenamh coccaidh re **Righ** **Saxan** cona muintir go ro marbhadh sochaidhe lais, & a thocht fo dheóidh do thigh an **Righ** la h-aslach **Gall** & **Gaoidheal** **Laighen**, & ro gabhadh eisidhe tria ionnlach an **Iustís** .i. **Iarla** **Urmumhan**. Ro leicceadh iaramh, & ro congbadh **Ó Brain**, **Ó Mórdha**, & **Sean Ó Nualláin** i l-láimh dia éis.


#### M1394.12


**Mac Uilliam Burc .i. Tomás**, do dhul co tech an **Righ**, & onóir mór d'faghbáil dó, & **tigearnus** & cennus ar **Ghallaibh** **Connacht**.


#### M1394.13


**Toirrdhealbhach mac Murchaidh na Raithnighe Uí Bhriain** do **cloinn **Briain Ruaidh**** do dhenamh coccaidh ar mhuintir an **Righ** i **Mumhain** & i l-**Laighnibh** & condae **Luimnigh** do losccadh & do arccain dó.


#### M1394.14


**Cam Cluana Ó Dubhaccáin** do mharbhadh la muintir **Righ**
**Saxan** i n-**Áth Cliath**.




---

p.734


#### M1394.15


**Brian mac Maoil Ruanaidh mic Fearghail Meic Diarmada adbar tigearna **Maighi Luircc**** do mharbhadh la **Maelsechlainn Clérech Mac Diarmata** .i. dearbrathair a athar.


#### M1394.16


**Tadhg Ua h-Eachaidhéin** **saoí fhir-dhána** do mharbhadh la cloinn **Con Chonnacht Uí Dálaigh** im ollamhnacht **Uí Néill**.


Annal M1395. 
#### M1395.0


AOIS CRlOST, 1395.


Aoís Criost, mile, tri ced, nochat, a

cúicc.


#### M1395.1


An t-**epscop** ócc **Ó Mocháin** d'écc ar slighidh na **Romha**.


#### M1395.2


An **biocáire Ó Flannghaile**, .i. **biocáire** **Sccríne **Adamnain**** do écc.


#### M1395.3


An t-**oifficel Ó Tuathail**, & ro ba **biocáire** in **Iomdhaidh Feichin**, fer tighe n-aoídedh oirrdeirc do écc.


#### M1395.4


**O Neill Buidhe** do écc, & adhnacal in **Ard Macha**.


#### M1395.5


**Pilip mac Aedha Mhég Uidhir tighearna **Fher Manach**** caithme & chosanta a chriche, fer dar lán **Ére** dá chlú, & da oirdearcus do écc iar m-buaidh n-aithrighe. **Tomás Mág Uidhir .i. An Giolla Dubh mac Pilip** do ghabhail **tigernais** **Fher Manach**.


#### M1395.6


**Domhnall .i. Ua Maoile Dúin Luircc** do ghabhail la cloinn **Airt

Mhég Uidhir** i


---

p.736






f-fell i t-**Termonn Dábheócc**, & a chur i m-**braighdenus** go h-**Ua n-Domhnaill**, & a écc da és i n-geimhiol.


#### M1395.7


**Concobhar mac Aedha Ruaidh Még Uidhir** do ghabhail leis **An n-Giolla n-Dubh .i. Tomás**, & lena dearbrathair **Aodh Mág Uidhir** & a éludh iaramh .i. a bhreith lais dia mhac fein.


#### M1395.8


Drem do mhuintir **Righ** **Saxan** do dul ar creich i n-**Uíbh Failghe**, & **Ua Concobhaír** dia lenmain go tóchar **Cruacháin**, & drong

mor diobh do marbhadh, & tri fichit each do bhein díobh. Drem ele do mhuintir **Righ** **Saxan** im **Iarla **Maruscal**** do dhul ar creich in 

**Éilibh**, & **Ó Cerbaill** cona mhuintir do-bhreith forra, & sochaidhe do **Ghallaibh** do mharbhadh leó, & eich iomdha do bein díobh.


#### M1395.9


**Niall Ócc mac Neill mic Aedha Uí Neill**, & **O Briain, .i. Brian mac Mathgamhna** do dhol i tech **Righ** **Saxan**.


#### M1395.10


**Coblaigh Mór inghen **Chathail mic Domhnaill Uí Concobair**** inghen **Righ** **Connacht**, ben thoictheach trom-conaich go f-feabhus n-einigh do écc iar m-buaidh n-aithrighe, &


---

p.738






a h-adhnacal i **mainistir na Buille**. As di-sidhe do gairthí Port na t-trí namat, uair as í ba **ben** d'**Ua Domhnaill .i. Niall tigerna

**Tire Conuill****, d'**Aodh Ua Ruairc tighearna 

**Breifne****, & do **Chathal mac Aodha Breifnigh

Uí Concobhair rioghdamhna **Connacht****.


#### M1395.11


**Una inghean **Taidhg mic Maghnusa Uí Choncobhair**

ben **Még Uidhir**** do écc.


#### M1395.12


**Sean mac Airt Mhég Uidhir** do ghabháil lé **Mág Uidhir**, & a thiodhnacal d'**Uíbh Maoile Dúin Luircc**, & a marbhadh dóibh ar

**Fionntracht Droma Bairr** amhail ro thuill uatha roimhe-sin.


#### M1395.12


**Rí** **Saxan** do fháccbáil 

**Ereann** im Beltaine iar n-dol druinge moire do 

**Ghallaibh** & do **Ghaoidhealaibh**
**Erenn** ina thech, & An **Moirtimérach** do fhaccbáil don

**Rígh** ina ionadh i n-**Erinn**, & ge do-chuaidh 

**Mac Murchadha** i tigh in **Righ** ní ro chreid dó iarttain.


#### M1395.14


**Ard Sratha** & **Clochar Mhac n-Daimhin** do losccadh cona n-uilibh iol-mhaoinibh.


#### M1395.15


**Ruaidhrí Ó Ceallaigh adhbar tighearna

**Ua Maine**** do écc.


#### M1395.16


**Mac Siúrtain d'Exter** do gabhail la **Cloinn **Meic Siúrtain****, & a thabhairt


---

p.740




i l-laimh **Mheic Uilliam Burc**. Sloiccheadh la **Domhnall mac

Muircertaigh** & la **Gaoidhealaibh**
**Iochtair Connacht**

i c-crích **Meic Uilliam** fo dháigh gabhála **Meic Siurtáin**, & **Mac Siurtáin** do leigen, & sidh do shnadhmadh eittir **Gallaibh**, &

**Gaoidhelaibh** an choiccidh don chur-sin.


#### M1395.17


Sluaiccheadh la h-**Ua n-Domhnaill, Toirrdhealbhach**, i t-**Tír

n-Eóghain** ar cloinn **Enrí Uí Néill**,

& crecha & oirccne aidhble do dhenamh leó isin crích. Clann **Enri** cona sochraitte do thocht ina lenmain. Do-rala iomairecc eittir na slóghaibh cechtardha go ro sraoineadh fo dheoidh for **Chenél n-Eoghain** gur ro ládh a n-ár. Ro gabhadh dana, **Brian mac Enrí

Uí Néill**, & tri braighde d'écc do **mhaithibh** a shlóigh amaille fris.


#### M1395.18


Sloiccheadh n-aile la h-**Ua n-Domhnaill** c-cedna co ráinicc co

**Slicceach** tria **Chairpre Dromha Cliabh** gur ro h-indradh an tír

ina n-uir-thimcell leo gur ro millset gach ní gusa rangattar, & do-bearsat creacha & édala iomdha leo dia t-tír, acht namá ro gonaitt uaite do dheiredh an t-slóigh.


#### M1395.19


Iondsoighidh do dhenamh la **Domhnall mac Enrí Uí Neill** ar

**Bhrian mac Uí Neill**, & a ghabháil, &

crecha aidhble do denamh air. Indsaighidh oile do denamh la **Domhnall mac Enri** go baile **Uí Néill**, & **ben** **Uí Neill** do-breith lais, & **braighde** oile immaille fria, & a m-breith lais i n-uct **Gall**.


#### M1395.20


Ro triallsat **Goill** **Laighen** 

feall do dhenamh ar **Mac Murchadha**, ar **Art**, & a ghabhail. Acht chena nír' bó torbha doibh ar do-chóidh-siumh uaidhibh dia n-aimhdeóin a los a lámh & a ghaisccidh co na ro cumhaingset ní dó.


#### M1395.21


**Domhnall mac Muircertaigh Uí Concobhair tigerna **Cairpre** & **Sliccigh**** & beós **tigherna** 

ó **Shliabh** sios uile do écc i **c-caislén**  **Shliccigh** seachtmain ria Nodlaicc.




---

p.742


#### M1395.22


**Aodh mac Cathail Óicc Uí Concobhair mac inghine

Toirrdhealbhaigh Uí Concobhair**, & **Muiris mac Póil 

Ulltaigh ollamh leighis **Chenél c-Conuill**** do

écc.


Annal M1396. 
#### M1396.0


AOIS CRIOST, 1396.


Aois Criost, mile, trí ched, nochatt, a

sé.


#### M1396.1


An t-**epscop** **Ó h-Eghra** do écc.


#### M1396.2


**Matha Ua Luinín airchinneach na h-**Arda****, 

fer il-cerdach, i seanchus, i n-dán, i seinm, & i leighionn do écc.


#### M1396.3


**O Concobhair Ciarraighe** do mharbhadh i f-fiul dia fhine fein.


#### M1396.4


**O Ceinneittigh ticcerna **Urmumhan**** do écc.


#### M1396.5


**Irial Ua Lochlainn tighearna **Chorc' Modruadh**** do mharbhadh do **Mhac Ghirr an Adhastair** dá oirecht fein, i 

n-díoghail a dherbh-comhalta, .i. **Maoilechlainn Ua Lochlainn** ro mharbh-somh roimhe-sin.


#### M1396.6


**Concobar mac Eoghain Uí Maille** do dhol ar ionnsaighidh i

n-**Iarthar Connacht**


---

p.744






lucht luinge. An long do líonadh do mhaoinibh & d'édálaibh na h-eachtra-sin, & a m-bathadh uile, acht madh aon-duine eittir **Eirinn** & **Árainn**.


#### M1396.7


Maidhm na crecca le h-**Ua c-Concobhair Ruadh** cona **braithribh**, for 

**Ua c-Concobhair n-Donn**, & for **Aodh Ua c-Concobhair**,

for **Chonn Mhac Branáin**, & for **Aodh Ua n-áinlighi

taoiseach **Cheneoil Dobhtha****; dú inar marbhadh **Conn Mac Branáin taoiseach **Chorc' Achlann****, **Sean Ó Taidhg**, mac **Seain Uí áinlighi**, & sochaidhe ammaille riú.


#### M1396.8


**O Domhnaill** do thecht slógh i c-**Cairpre**, & drong don t-slógh do-breith ar cloinn **Maoilechlainn Chaoich Mic Muirceartaigh** baí acc foraire, & acc forchoimhétt do **Chonnachtaibh** go n-dírim móir **marcsluaigh** amaille friú.

Ro sraoineadh forra la h-**Ua n-Domhnaill** go ró faccaibhsiot urmhór a n-ech, & ro gonadh araill diobh, & térnaiset aroile a l-loss eissiumail. Ro creachadh iaramh **Cairpre** lásan slogh, & sóaid for c-culaibh cona c-crechaibh.


#### M1396.9


**Maoilechlainn Caoch mac Muircertaigh mic Domhnaill 

Uí Concobhair** do écc.


#### M1396.10


Maidhm la h-**Ua t-Tuathail** ar **Ghallaibh**
**Laighen** & ar **Shaxanchaibh**, airm i t-tuccadh ár adhbal ar **Ghallaibh**, & do-radadh se fichit cenn i t-taiselbadh go h- **Ua t-Tuathail** la taobh il-iomaitt do **braighdibh**, & d'edálaibh airm, & each, & éittigh.


#### M1396.11


**Cú Uladh Mág Aenghusa adhbar tigerna **Ua n-Eachdach**** do mharbhadh la **Gallaibh**.


#### M1396.12


**O h-Annluain tigearna **Oirthir**** do mharbhadh i *f-fiull* la dreim dia fhine fein.


#### M1396.13


**Maire inghen **Uí Chatháin** ben 

**Uí Dhochartaigh**** do écc.




---

p.746


#### M1396.14


**Brian mac Enri Uí Neill** do fhuaslaccadh la h-**Ua Neill** ó **Ua n-Domhnaill**, & do-rad eich, eitteadha, & ionnmhus

iorlardha as, & do-rad **Ua Néill** eisidhe do mhac eile **Enri**, .i. do **Domhnall** a f-fuaslaccadh a mheic fein, .i. **Brian mac Neill** maille comhthaibh oile.


#### M1396.15


Sluaiccheadh la h-**Ua n-Domhnaill Toirrdhealbhach mac Neill Ghairbh**,

& la **Tadhg mac Cathail Uí Concobhair** go rangattur go **Sliccech** go ro loisccseat an baile uile eittir chloich & chrann, & ro marbhadh mac **Concobhair Maonmaighe** go sochaidhibh ele leó don chur-sin. Ba doiligh an baile i-shin do losccadh, ar ba dersccaighte a chumhdaighthe eittir cloich & chrunn.




---

p.748


Annal M1397. 
#### M1397.0


AOIS CRlOST, 1397.



Aois Criost, mile, tri ced, nochat, a seacht.


#### M1397.1


Sluaiccheadh mor do thionol la **Niall Ó Neíll** la 

**Rígh** **Cenél n-Eoghain** do dhul for **Ua n-Domhnaill,

Toirrdhealbhach**, & for chloinn **Enri Uí Neíll**. **O Domhnaill**, & clann **Enri** do chruinniucchadh shloigh oile ina aghaidh. Báttar athaidh amhlaidh-sin aghaidh i n-aghaidh na ro chumhaingsiot ní dia 'roile. O ro scithigedh **Ua Neill** cona shlogh, ro triallsat for c-cúlaibh dia t-tighibh gan airiuccadh don t-slogh oile. O ro ráthaighset an slógh oile indsin ro leiccsiot sceimhealta ina lenmain go ro marbhadh araill do mhuintir **Uí Néill**, & co f-farccaibhsiot eich & edala iomdha ag **Cenél c-Conuill**, & acc cloinn 

**Enrí** don chur-sin.


#### M1397.2


Sluaiccheadh la **Toirrdhealbhach Ua n-Domhnaill** la **tigerna**
**Cheineoil c-Conuill** i f-**Feraibh Manach**,

& do-bert ethra iol-ardha lais for **Loch Eirne**, for oilenaib, & for innsedhaibh an locha gur ro h-oircceadh, & gur ro h-iondradh lais iaid-sidhe uile cenmothát eccailsi, no **neimhedha**, & do-bhert édala 

iomdha anffoille lais, & iompaidhis gan nach f-frioth-orgain.


#### M1397.3


Sluaiccheadh n-aile la h-**Ua n-Domhnaill** i c-**Cairpre** do dhíochur

chloinne **Domhnaill mic Muirceartaigh** eiste go ro loisccead an tír go leir lais go 

**Cluain Derg Rátha**.




---

p.750


#### M1397.4


A Shúile do fhaghbháil doridhisi do **Aodh Mag Mathgamhna** tria trosccadh do dhenamh ind onóir na croiche naoimh **Rátha Both**, & in onóir dheilbhe Muire **Atha Truim**.


#### M1397.5


**Niall Mor mac Aodha Uí Neill Rí **Chenél Eoghain****, & iomchosnamhaigh **Erenn**, 

inneoin órdain, & oirechais an **fhlaithemhnais**, tuir iomfhulaing gach anfforlainn, diosgaoiltigh **Gall**, táthaightheóir **Gaoidheal**, móradh eccailsi & ealadhan na h-**Erenn** do écc iar m-buaidh n-**ongtha** & n-aithrighe, & **Niall Óg** a mhac do ghabháil a ionaid.


#### M1397.6


**Mac Donnchaidh Tire h-Oilella** do dhul go **Machaire Chonnacht** 

(go lion a thionóil, a mhaoine, & a innile) do chongnamh d'**Ua Choncobhair Dhonn**, gur ghabhsat **foslongport** ag **Cuirreach Chinn Eitigh** eittir daoinibh & airneis mar a m-baoi **Ó Concobair**. Iarna clos sin d'**Ua Concobair Ruadh** cruinnighis da gach taoibh go h-én-ionad **Mac Uilliam Burc**, **Tómas mac Sir Emainn Albanaigh**, clann **Chathail Óicc Uí Choncobair**, clann

**Aodha Meic Diarmata**, **Mainigh**, & clann mhac **Feidhlimidh** feisin go lión sochraitte gach aoín diobh, & go c-coimhtionol **gallócclach** ina f-farradh. Triallaitt iar sin do shaighidh an mhachaire, acht cena ni raibe **Ua Concobhair Donn** i f-farradh **Mheic Donnchaidh** annsin & nochar airigh **Mac Donnchaidh** an sluagh no go t-táinicc **Ua Concobhair

Ruadh** sonn mór marshluaigh ina thimcel. Ferthar iomairecc ettorra go díochra duthrachtach cechtar da líona iar sin gur maidhedh for **Mac Donnchaidh** cona muintir. Lenaid na beithre ler briseadh orra iad gur cuirsiot a n-ár, Marbhthar **Mac Donnchaidh** annsin, & **Aodh Caoch mac Aodh a mic Toirrdhealbhaigh Uí Choncobhair**, **Mac Suibhne ard-chonsapal **Connacht**** o shliabh síos cona dhias derbhrathar **Donnchadh** & **Donn Slebhe**, **Cú Aifne mac Con Aifne Uí Concobhair**, & **Diarmait Mac Donnchaidh tanaisi


---

p.752


**Ua n-Oilealla**** ammaille le h-iomatt d'uaislibh & d'árd-**mhaithibh** a m-**braithreach** & a muintire. Ba dirímh do aisneidh a f-fríth d'édalaibh & maoinibh la h-**Ua c-Concobhair Ruadh** 

don turus-sin gan airemh ar eachaibh ar arm, na ar édeadh. Oidhche chéid fhéile Muire foghmair tuccadh an maidhm-sin **Chinn Eitigh**. Iar c-clos na sccel-sin d'**Ua Concobhair Dhonn** (an tres lá iar 

t-tabhairt an mhadhma) tainicc fo bhótháintibh **Uí Concobhair Ruaidh**, & **Cloinne Feidhlimidh**, & a m-buailte ar na suidhiucchadh i t-timcheall **Liattroma** go t-tucc maidhm imirgedh orra da n-goirthi an geal-maidhm go rucc creacha, & édala aidble uatha don dul-sin.


#### M1397.7


**Feidhlimidh mac Cathail Óicc** & **Dubhghall mac Domhnaill Gallócclach** do dhul i c-cenn **Í Dhomhnaill** d'iarraidh a chonganta i n-aghaidh a n-esccaratt. **Ua Domhnaill** go **maithibh** **Thíre Conuill** do thocht go 

**Cairpre** don chur-sin do chuidiucchadh le cloinn **Chathail Óicc**.

**Cairbrigh** & **Oileallaigh** do theicheadh fo dhaingnibh,

& fo droibhelaibh an duithche roimhe. **O Domhnail** do rochtain go 

h-**aonach** **Thíre h-Oilealla**, tighe iomdha & arbhanna do losccadh

da mhuintir, & crecha do denamh doibh ar mhac **Corbmaic mic Ruaidhri**. **Maol *Ruanaidh* Mac Donnchaidh tighearna **Tire h-Oilealla****, **Ua Dubhda**, & **Ua h-Eghra** do thabhairt chor, & eidiredh d'**Ua Domhnaill** & do cloinn **Chathail Óicc** iar sin le gan cur 'na n-aghaidh go brath. Sith do chengal etorra d'**Ua Domhnaill** ar an c-coingeall-sin, & e fein d'iompúdh go **Tír Conaill** fo chédoir. Clann **Cathail 

Óicc**, **Muintir Duirnin**, & **Mac Domhnaill 

Ghallócclach** cona cloinn do theacht i c-**Cairpre** annsin. Suidhe doibh i

l-**Lios an Doill**, & a m-beith ag roinn na críche etorra an oidhche-sin, & roptar imresnaigh impe. **Ua Domhnaill** do thocht uathadh **marcsluagh** ina c-comhdháil arabhárach do reidhiucchadh etorra.


#### M1397.8


**Muircertach Bacach mac Domhnaill mic Muircertaigh 

Uí Concobhar**, & **Clann

 


---

p.754






t-Suibhne** do beith h-i f-fassa choilleadh an tan-sin. **Ua h-Eghra**

iartharach, & sliocht **Flaithbertaigh Uí Ruairc** do bheith imaille riú. Iondsaighidh do thabhairt doibh a mucha na maidne ar cloinn **Chathail Óicc** & ar **Ua n-Domhnail** go **Bun Brénóicce** ar belaibh **Lesa an Doill**, siorthae **marcsluaigh** chloinne **Cathail Óicc** do dhol tharsa go **Slicceach**.

**Bun Brenoige** do beith do thaobh díobh-somh & an fhairrge do líonadh don

taobh araill diobh go sona sodhánach doibh-siumh conár fédadh a t-tacmang na a t-timcealladh samhlaidh. Do-beiritt tachar tinnesnach dia 'roile as a h-aithle. Maidter for **Ua n-Domhnaill**, & for cloinn **Chathail Óicc**, & Marbhtar **Marcus Mac Domnaill** & **Dubhgall** a mhac, **Eóin Mac Síthigh** & sochaidhe mhór oile da n-**gallócclachaibh**. Crecha &

airccne do dhenamh ar chloinn **Chathail** iaramh, & a n-diochur tar **Eirne**

anonn doridhisi go **Dubha**, & dhoimenmain im Fheil Muire mór do shonnradh.




---

p.756


#### M1397.9


**Diarmait mac Iomhair Ui Bheirn** do beith i f-fiabhras, & a breith i c-coite for loch ona thigh fein d'ionnsaighidh tighe **Mhurchaidh mic Tomáis**, & leim do-breith dó gan fhios do chách amach as an c-coite isin loch go ro baidhedh a c-cedóir.


Annal M1398. 
#### M1398.0


AOIS CRIOST, 1398.[gt ]


Aois Criost, mile, tri céd, a h-ocht.


#### M1398.1


**Tomás mac Muirghesa Meic Donnchaidh epscop **Achaidh Conaire**** do ég.


#### M1398.2


Cogadh mor do eirghe eitir **Ua Néll, Niall Óg**, & **Ó Domhnaill Toirrdhealbhach**, & a **thaoisigh** & a **oirecht** do thregeadh **Uí Dhomhnaill** go m-buí 

i c-cumhga mhoir occ cloinn **Enrí Uí Neill** ag cloinn t-**Seaain 

Ui Dhomhnaill**, ag **Ua n-Dochartaigh**, & ag **Cloinn t-Suibhne**. Do-choidh mac **Uí Domhnaill Niall Garb**,

& clann **Domhnaill mic Néll Uí Domhnaill** for indsoighidh i 

**Fanait** gur ro gabhadh leó **Eóin mac Maoil Muire Meic Suibne**, & co n-dernsat orgain. **Goill** & **Gaoidhil** **Coigedh Uladh** do dhul i teach **Uí Neill**, & **braighde**, & umla do thabhairt dó cénmothá **Ó Domhnaill** a aenar.


#### M1398.3


Sloicceadh mor la **Niall Ócc Ó Neill Ri **Chenel Eoghain****, & la cloinn

**Enrí I Neill** do shaighidh **Uí Domhnaill**

go rainicc **Ess Ruaidh** gur airccsiott an **mhainistir** fo na h-uile ionnmhasaibh, & **Tír Aodha** go h-uilidhi. Drem do muintir **Uí Dhomhnaill** do thabhairt tachair doibh. **Aodh mac Ferghail Uí Ruairc** do ghabháil don turus-sin. **Ua Neill** d'iompúdh go **Tír Eoghain** doridhise.




---

p.758


#### M1398.4


Sloigheadh la **Tomás A Búrc tigearna 

**Gall** **Connacht****, la h-**Ua c-Concobhair Ruadh**, la cloinn **Chathail Óicc**, & la cloinn 

**Meic Diarmata** go rangatar **Tír Oilealla** gur leir airccsiot í. 

**Concobhar Ócc mac Aodha Meic Diarmatta**, & a **bhraithre** do thilleadh ón slogh iar sin do cuartughadh **Moighi Luircc**. **Ferghal Mac Diarmata tighearna **Moighe Luircc**** do dhol in oidhche-sin go **mainistir** na 

**Búille**, & a b-fuair do biadh, & do cosdus innte do chur ar in m-baile dar ab ainm an **Charrag** dó. Lorcc na fedhna do theccmail do cloinn **Meic Diarmata**, & a lenmain dóibh. O ró rathaighsiot-somh an toraighecht forra, gluaisitt trésan tír go rangattar

**Eachdruim mic n-Aodha** i

t-**Tir Baiúin na Sionna**. Clann **Meic Diarmata** do

losccadh **tempail** **Eachdroma** orra. **Concobhar Mac Diarmada, .i. mac Ferghail** do mharbhadh doibh, & sochaidhe da muintir

imaille ris, & **Maol Ruanaidh mac Diarmata** do ghabail, edail do denamh da n-eachaibh, da n-arm, & da n-eidedh.


#### M1398.5


**Murchadh Bán mac Seaáin mic Domhnaill Uí

Fhergail degh-adbar tighearna na h-**Anghaile**** fécce enigh, & oirdearcais, gaile, & gaisccidh slechta **Ferghusa** d'fior a aoisi, do écc iar m-buaidh n-aithrighe mí ria notlaic, & a adhnacul i **mainistir** **Leathratha** i t-tomba a athar, & a shenathor.


#### M1398.6


**Muiris mac Piarais Dalatún** do mharbhadh la **Muircertach Ócc Mag Eochagáin**, & la **Brian mac Ui Choncobhair Fhailghe**.


#### M1398.7


**Gleann Da Locha** do losccadh do **Gallaibh**.




---

p.760


#### M1398.8


**Muircertach Ua Concobhair** do dhul i t-**Tír Aodha**, a

ionntúdh go h-**Ess Ruaidh** gan morán édala d'fagail don cuairt-sin. **Aodh Ua Duirnín** do-breith orra annsin. Iomruaccadh do tabairt doibh fa **Bhel Atha Senaigh**, each **Aodha** do lot, e fein do leaccadh, & a marbhadh iaramh.


#### M1398.9


**Gearoitt iarla **Desmumhan****, fer suairc soibhésach, do dearsccnaigh do **Gallaibh** **Ereann**, & do moran da **Gaoidealaibh** i n-aithne, & i n-eolus Gaoidhelcce, 

i n-dán, & i senchus amaille re gach foghlaim ele da raibe aicce, & a écc iar m-buaidh n-aithrighe.


#### M1398.10


**Iarla **Chille Dara**** do ghabhail don **Chalbhach

Ua Concobhair**, & do **marcsluaigh** dhuithche **Ó b-Failge**, & a chur ar laimh **Murchaidh Uí Concobhair**.


#### M1398.11


**Sir Seon iarla **Deasmumhan**** do báthadh isin **Siuir** gar becc iar n-gabhail na h-iarlachta dó. (Vide 1399).


#### M1398.12


Cath do tabhairt for **Ghallaibh** d'**Ua Bhrain**, & d'**Ua

Tuathail**. **Iarla ó **Mars**** do mharbhadh isin c-cath-sin, & ár **Gall** imaille ris.


#### M1398.13


**Fionnghuala ingen **Ualghaircc Móir

Uí Ruairc** ben t-**Seaáin Mhóir 

Uí Eaghra**** d'ég.


#### M1398.14


**Dauith Ua Duibhgionnain ollamh **Cloinne Maoil Ruanaidh** 

i senchus**, **biatach** coitchenn comroghnach, & **saoí** duine ealadhna do écc.




---

p.762


#### M1398.15


**Ua Concobhair Ruadh** & **Mac Diarmata** do dhul sluagh lán-

mhór ar **Cloinn n-Donnchaidh** **Tire h-Oilealla** go rangattar

**Magh Tuireadh**. Creacha móra do denamh doibh.

**Clann n-Donnchaidh** do-breath orra, & **Muircertach mac

Domhnaill Uí Concobhair** cona leirtionol. Iomairecc do chur ettorra. Maidhm

for **Ua c-Concobhair** & **Somhairle Buidhe Mac Domnaill** cona

muintir do mharbhadh ann.


#### M1398.16


**Tomas mac Cathail mic Murchaidh Uí Ferghail tighearna na

h-**Anghaile**** ealchuing enigh & oirdercois **Cloinne Rosa** do

marbhadh ina bhaile fein isin c-**Coillín c-Crubach** la

**Gallaib** na **Midhe** & la **barún**
**Delbhna**, iarna thogha i t-**tigernus** roimhe-sin ar bélaibh a shinsior bhrathar, .i.

**Seaan Ó Ferghail**, & **Seaan** do oirdneadh iar sin i

t-**tighearnus** na h-**Angaile**.


#### M1398.17


Maidhm mór-adhbal la **Mág Carthaigh c-Cairpreach** for **Ua

Suilleabhain**, & da mhac **Uí Shuillebhain**, **Eoghan** & **Concobhar** do marbhadh isin c-caithgliaidh-sin, & sochaidhe imaille riú.


#### M1398.18


**O Briain Maol** do écc don **teidhm** isin n-**Galldacht**.


#### M1398.19


**Mac Muiris Buidhe Uí Mhórdha tigherna **Slebhe Mairgi****, fer cothaighthe dámh, & deoradh **Ereann** do ecc.


#### M1398.20


**Mac Uilliam Búrc** do losccadh **Slicigh**.




---

p.764


#### M1398.21


**Cathal mac Ruaidhri Meg Uidhir** do marbhadh la h-**Eoghan mac

Néill Óicc Uí Néill**.


#### M1398.22


**Art Cúile mac Pilip Mhég Uidhir** do marbadh la 

**Teallach Eachdhach**.


#### M1398.23


Clann **Enri Uí Neill**, & clann t-**Seaain Uí Domhnaill**, & 

**Fir Manach** do thionol sloigh ind aighid **Uí Domhnaill**.

**Ua Domhnaill** do cruinmuccadh a shochraitte ina n-aghaidh don leith eile, & a m-beith i n-díbh ***fhoslongportaibh*** for aghaidh a chele go ro sccarsat fo deoidh gan nach n-gniomh n-oirdeirc.


Annal M1399. 
#### M1399.0


AOlS CRlOST, 1399.


Aois Criost, mile, trí céd, nochat, a

naoí.


#### M1399.1


Sluaigeadh la h-**Ua Neill (Niall Og**) for **Gallaibh**

go ro creachoirgedh, & go ro h-ionnarbadh lais a n-ermhor.


#### M1399.2


**Concobar Mag Carmaic espucc **Ratha Both**

d'**Uíbh Domnaill** **Corca Baiscind**** do écc.


#### M1399.3


**Cu Uladh (.i. Cu Uladh Ruadh) mac Neill Móir

mic Aodha Uí Neill** d'écc don **teidhm**.


#### M1399.4


**Brian Ua Briain (.i. mac Matgamhna) tigerna

**Tuadhmumhan**** do écc.


#### M1399.5


**Toirrdhealbhach mac Murchaidh (.i. Murchadh na

Raithnighe) Uí Briain** do écc.


#### M1399.6


**Feidhlimidh mac Cataoír Uí Concobhair tanaisi

**Ua f-Failge**** d'ecc (.i. don **teidhm**) i t-tigh **Uí Raighilligh**.


#### M1399.7


Clann **Enri Uí Neill** do dol ar ionnsaighidh for **Ghallaibh** **Tragha Baile**. Ro tionoilsiot **Goill** ina n-aghaidh go ro rainsiot forra, & go ro gabhadh **Domhnall 


---

p.766






mac Enri**, & drong mór dia muintir do mharbadh. **Domhnall** do chor go 

**Saxaibh** isin m-bliadhain ar c-cinn iar f-feimdhedh a fhuaslaicthe.


#### M1399.8


**Seaan Ua Ferghail tigerna na h-**Angaile****, fer eargnaidh, inntleachtach, fesach foghlamta go n-oirdercus n-einigh & n-engnamha do écc.


#### M1399.9


**Aodh Ua Donnchadha tigearna **Eoganachta Locha Len****, 

**O Broin, (.i.) Geralt mac Taidhg**, & **Toirrdhealbhach mac 

Maol Muire Meic Suibhne Fánatt**, & **Amhlaoibh mac 

Pilip mic Amhlaoibh mic Duinn Charraigh Még Uidhir, toisech **Muintire Feodachain**** do écc.


#### M1399.10


**Aodh Mag Mathgamhna** do écc iar n-dol a súl uadha.


#### M1399.11


**Domhnall mac Giolla íosa Ruaidh Uí Raighilligh** do

écc.


#### M1399.12


**Mag Aonghusa Muircertach Ócc mac Muircertaigh Moir,

tigearna **Ua n-Echdhach**** do mharbhadh dia fhine budhdein.


#### M1399.13


**An cetramadh Henrii** do rioghadh os **Saxaibh**,

29. September.


#### M1399.14


**Baothgalach Mac Aedhagain** **saoi choitchionn i f-feineachus & i seinm**, & fear tighe n-aidheadh n-airdeirc, & **Giolla na Naomh mac Concobhair Meic Aedagain ard-ollamh i f-feineachus** do écc.


#### M1399.15


**Iarla **Deasmumhan** Sean mac Gearoitt** do bádhadh i n-áth **Arda Fionain** for **Siuir**. (Vide 1398).


Annal M1400c. 
#### M1400.0


AOIS CRIOST, 1400.


Aois Criost, mile, cethre chéd.


#### M1400.1


**Aodh Ua Maol Muaidh ticcerna b-**Fer c-Cell****,

**Laighneach mac Ferghail Ruaidh mic Donnchaidh Még Eochagain**
**Donnchadh Sionnach tigerna **Muintire Tadhgain**, &


---

p.768






taoiseach **Tethba****, **Diarmait** & 

**Brian** dá mac **Catharnaig Mic an t-Sionnaigh** do écc.


#### M1400.2


**Caislén** **Dúin Iomdhain** do ghabháil do **Mhac an Abaidh

Uí Concobhair**, & **Hoiberd mac Emainn mic Hoiberd a Burc** do marbhadh inn, & Mac mic **Emainn Uí Cheallaigh** do bí i l-laimh ann do leccen amach.


#### M1400.3


**Grigoir mac Tanaidhe Uí Maoil Conaire**, **saoi** foirbthe ina

ealadain duthcois, **deagh-adbar ollaim** **Sil Muiredhaigh** esidhe do marbhadh go tegmaiseach d'aon-buille ga do láimh **Uilliam Gairbh** for tochar dúin iomdhain i n-aimhriocht. Sé ba & sé fichitt do thabhairt ina **eraic** iar sin.


#### M1400.4


**Ruaidhri mac Airt Mhég Aonghusa tighearna

Ua n-**Eachdhach Uladh**** do marbhadh la cloinn **Con Ulad Ui Neill**,

& la **Cathbarr Mhág Aonghusa** a dearbrathair fen.


#### M1400.5


Sluagh mór la **Niall Óg Ua Néill** h-i **Tír

**Conaill**** gur mhill moran do ghortaibh & d'arbannaibh innti. Tangatar **Cenél c-Conaill** ina aghaidh gur ro ficceadh iomairecc etorra go ro mheabhaidh for 

**Chenél Eoghain**, & go ro marbhadh sochaidhe dhíobh, & go ro beanadh ech iomdha dhíobh don chur-sin.




---

p.770


#### M1400.6


**Mac Maghnasa Mhég Uidhir, .i. Giolla Patraicc** da n-goirthi 

An Giolla Buidhe d'écc ina thigh fein fo-bithin cuislinne do

legeadh dhó.


#### M1400.7


**Seaan mac Pilib mic Giolla íosa Ruaidh Uí Raighilligh

tighearna **Breifne****, aon do b-fearr enech, & **uaisli** da **chineadh** d'ég do biodhg ina iomdhaidh i t-**Tulaigh Mhongáin**.


#### M1400.8


**Mac righ **Saxan**** do theacht i n-**Erinn**.


#### M1400.9


**Maghnus mac Con Connacht Uí Raighilligh adbar tighearna **Mhuintire Maoil Mordha**** *do ecc*.


#### M1400.10


**Conchobhar mac Domhnaill mic Néill Ghairbh, mic Aodha, mic

Domhnaill Óicc Uí Dhomhnaill** do dhol ar creich tar

sliabh soir i t-**Tír Chonaill**, & é fein, & **Eoccan Ruadh Mac Suibhne** do comhtuitim ré aroile.


#### M1400.11


Clann **Flaithbhertaigh Uí Ruairc** do ionnarbhadh as an m-**Breifne**, & a n-dol go **Tír Conuill**, & araill do **Chenél c-Conaill** do-breith leo isin m-**Breifne** co n-dernsat creacha mora for **Ua Ruairc** & do-radsatt leo i t-**Tír Conuill** iaid-sidhe.


Annal M1401. 
#### M1401.0


AOIS CRIOST, 1401.


Aóis Criost, míle, ceithre chéd, a h-aon.


#### M1401.1


**Maoíleachlainn Ua Ceallaigh tighearna **Ua Maine****, fear deig-einigh daonachtach, & **Tomás mac Sir Émainn (.i. Emann Albanach) a Burc Mic Uilliam tighearna 

**Gall** **Connacht**** do

écc iar m-buaidh n-aithrighe. Da mac **Mac Uilliam** do denom tar éis **Tomais A Búrc, .i. Mac Uilliam** do denamh d'**Uilleacc mac Riocaird Óicc**, & **Mac Uilliam** oile do **Uater mac Tomais a Burc**, & umhla uaidh do **Mac Uilliam Cloinne Riocaird**

ar sinnsireacht.


#### M1401.2


**Domnall Ua Maille tighearna **Umhaill**** d'écc iar f-forbadh a aoisi.


#### M1401.3


**Cathal Ruadh Mag Ragnaill taoiseach **Muintire h-Eolais**** do marbhadh i n-**Druim Chubra** la **Seafraidh mac Maoileachloinn Még Raghnaill**.




---

p.772


#### M1401.4


**Maol Ruanaidh mac Cathail Ruaidh Meg Ragnaill** do mharbhadh la cloinn

an **Maoileachlainn** cettna a t-toraighecht a c-creiche.


#### M1401.5


**Concobhar Anabaidh Ua Ceallaigh** do ghabháil **tighernais**
**Uíbh Maine** déis a athar.


#### M1401.6


**Carrac Locha Cé** do gabhail la cloinn **Ferghail Meic

Diarmata**. Daoine iomdha do mharbhadh, & do bathadh 'na timcheal, & lucht a coimheda da tabhairt uatha dar cenn comhadh.


#### M1401.7


**Fedlimidh mac Cathail Óig Uí Concobhair** do ghabhail la

mac **Uí Choncobhar Dhuinn**.


#### M1401.8


Coinne do dhenamh eidir **Ó Néill, .i. Niall Óg** & **Ó Domhnaill Toirrdhealbhach** ag **Caol Uisge** & síth do dhenomh doibh re aroile don chur-sin.


#### M1401.9


Coccadh d'eirghe eittir **Ua n-Domhnaill** iaromh & **Brian

mac Enrí Uí Néill**, uair tug **Brian** slógh

lais go **Tír Conaill**, gur ro ionnsoigh **longport** **Uí

Dhomhnaill**, & ro marbhadh mac **Néill Óig mic

Neill Ghairbh mic Aedha mic Domhnaill Óig**, &

**Maoileachloinn mac Flaithbertaigh Uí Ruairc** &

sochaidhe oile leo. Do deachaidh **Ó Domhnaill** cona cloinn,

& **Muintir Duirnín** isin ló cedna i l-leanmhain **Briain** go ruccsat fair, & creac **Uí Gairmleadhaigh (.i. Enrí**) roimhe iar

marbhadh **Enrí** lais. Ro figheadh iomaireg amhnus eidir **Ua

n-Domhnaill** & **Brian Ua Néill**, & ro marbhadh

**Brian** lais, & ro sraoineadh for a mhuintir iar b-fágbhail creach **Cenél Moain**. Ro marbhadh bheos sochaidhe oile imailli fri **Brian** ar an lathair-sin. Soais **Ua Domhnaill** slán cona muintir co n-edalaibh aidhblibh iar m-buaidh & cosccor.


#### M1401.10


**Corbmac Mac Branain taoísech **Corco Achland**** do marbhadh la a **braithribh** i fell, .i. **Concobhar mac Seaain Meic Brarain**, &c.


#### M1401.11


**Domhnall mac Enrí Uí Néill** d'fuasccladh ó **Ghallaibh**.


Annal M1402. 
#### M1402.0


AOlS CRIOST, 1402.


Aois Criost, mile, ceithre ched, a dó.


#### M1402.1


Coccadh mor eittir **Ua Néill**, &

clann **Enrí Uí Néill**, & an tír dho milleadh ar gach

taebh etorra.


#### M1402.2


**Muirchertach Ua Flannagain airchideochain **Oile Finn**** d'

écc.




---

p.774


#### M1402.3


Coccadh eidir **iarla** **Urmhumhan** & **iarla** **Deasmhumhan**, & an da **Mhac Uilliam** do dhul do chongnamh la h-**iarla** **Urmhumhan**.


#### M1402.4


**Carrac Locha Cé** do ghabail la **Conchobhar Ócc macc

Aedha** ar cloinn **Ferghail Meic Diarmata**.


#### M1402.5


**Ferghal Ua Ruairc adbar tighearna **Breifne****, fer bruth-mor beodha dealbdha deigh-einigh, do mharbhadh ina thigh fén la

**Cloinn Cába** & (a) adhnacul i **mainistir** **Sligigh**.


#### M1402.6


**Niall Óg mac Néill Moir mic Aedha Uí

Néill (Ri **Cenel n-Eoghain****) d'écc

iar m-buaidh einigh & oirrdhercais **ongtha** & aithrighe.


#### M1402.7


**Brian mac Néill Óig** d'écc iarttain

(.i. don **galar bhrec**).


#### M1402.8


**Muirchertach mac Donnchaidh Uí Dhubhda** **saoí**-

coitchinn i n-uaisle, & i n-eineach d'écc, & a adhnacul i n-**Ard na Riagh**.


#### M1402.9


**Matha O Scingín** do écc don **fhiolún**.


#### M1402.10


**Pilib mac Briain Mhóir Meg Mathghamhna tigherna **Oirgiall**** d'écc, & **Ardgal mac Briain** do gabhail **tighernais** 'na dhéoidh.


#### M1402.11


**Cú Connacht mac Magnusa mic Con Connacht Uí Raighilligh

tanaisi **Brefne**** do écc. **Una inghen 

Toirrdhealbhaigh Uí Concobhair** a mathair-sidhe.


#### M1402.12


**Brian mac Domhnaill Uí Fhlaithbhertaigh adbar 

tighearna **Cairn Geccaigh**** d'écc.


#### M1402.13


**Fedlimidh mac Cathail Óig** do legeadh as a **braighdenus**.


#### M1402.14


**Mainistir** **Chuinche** i t-**Tuadhmumhain** i n-easpuccoideacht **Cille Da Lua**

do toccbail do **braithribh **.S. Fronses**** la **Sioda c-Cam Mac Con Mara tigerna **Cloinne Cuilein**** fo dhaigh go madh í badh **Roimh** adhnaicthe dó fein, & dia chenel.


#### M1402.15


**Aodh Seanchaidh Ó Domhnaill Saoi shenchadha** do écc.


#### M1402.16


Coccadh mór eittir **Ua n-Domnaill (Toirrdhealbhach mac Neill**) & **Ua Cathain (.i. Maghnas**) go ro h-indreadh, & go ro creachoirgedh oireacht **Uí Chathain** la h-**Ua n-Domhnaill**, & gur ro leirmilleadh

 an tír uile lais.




---

p.776


#### M1403.0


AOIS CRlOST, 1403.


Aois Criost, mile, ceithre ched, a trí.


#### M1403.1


**Domhnall mac Enrí Uí Néill** do gabail **tighearnais** **Tíre h-Eóghain**.


#### M1403.2


**Tadhg mac Cathail Óicc Uí Choncobhair** do mharbhadh la

cloinn **Toirrdhealbhaigh Óig Uí Chonchobhair**, &

d'**Eoghan mac An Abadh Uí Concobair** for **Machaire na n-Aileach**,

& a adhnacol h-i t-tomba **Domhnaill mic Cathail** a

shenathar.


#### M1403.3


**Conchobhar an abaidh mac Maoileachlainn Uí Cheallaigh tighearna **Ó Maine****, nathair neimhe a **chinidh** & na n-**Gaoidheal** ar chena do écc iar n-**onccadh** & iar n-aithrighe, & a adhnacal i **mainistir** **Eoin Baisde** h-i t-**Tir Maine**.


#### M1403.4


**Fionnghuala inghen Toirrdhealbhaigh mic Aedha mic 

Eoghain Uí Conchobhair ben **Maoileachlainn Uí Ceallaigh (tighearna **Ua Maine**)**** do écc iar n-deigh-beathaidh.


#### M1403.5


Sluaigheadh la h-**Ua c-Concochair n-Donn**, & la **Muircertach

Bacach mac Domnaill (tighearna **Sligigh****) 

i n-**Uachtar Connacht** dar ghabhsat neart ar **Shiol n-Anmchadha**. Tiaghaitt i c-**Cloinn Riocaird** as a h-aithle do chongnamh le h-**Uilleac mac Riocaird** i n-aghaidh **Mhaineach** gur chuirsett a t-trén orra dibhlinibh.




---

p.778


#### M1403.6


**Muirchertach Bacach mac Domhnaill mic Muircheartaigh tighearna **Iochtair Connacht**** do écc (isin f-foghmar) i

c-**caislén** **Sliccigh**.


#### M1403.7


Coccadh d'eirghe eidir **Breifneachaibh** & **Clann n-

Donnchaidh** dar marbhadh **Tomaltach Ócc mac Tomaltaigh

Mhég Dorchaidh deodh-fhlaith **Cheneóil Duachain**** don

aicme-sin, & **Muirchertach Óg Ó h-Élighe** c-**brughaidh** cedach conáich, &c.


#### M1403.8


**Maol Mordha mac Con Condacht mic Giolla íosa Ruaidh Uí

Raighilligh** do ghabhail **tighernais** **Mhuintire Raigilligh**.


#### M1403.9


**Maghnus mac Con Maighe Uí Catháin tighearna 

**Ciannachta**** do écc.


#### M1403.10


**Felim mac Domhnaill mic Muirceartaigh Uí Choncobhair** do écc.


#### M1403.11


**Cú Uladh mac Giolla Patraicc Meic Cathmaoil** do marbhadh (.i. i f-fiull) ina **oirechtus** dá dhaoínibh fein.


#### M1403.12


**Corbmac mac Donnchaidh Meg Cartaigh** do écc.


#### M1403.13


**O Ceinneittigh Donn** do marbhadh la cloinn **Philip Uí

Cheinneitigh**,


Annal M1404. 
#### M1404.0


AOIS CRIOST, 1404.


Aois Criost, mile, cethre ched, a cethair.


#### M1404.1


**Tomás Baired epscop **Oile Find**** **saoí **Ereann** i n-eaccna**

& i n-aird-eolus diadha, do écc, & a adnacal in **Airigh Locha Con**.


#### M1404.2


**Concobar Ócc mac Aedha meic Diarmada tighearna **Mhuighe Luirg****, beithir ar beodhacht do ecc (.i. isin f-foghmhar), & **Tadhg mac Aedha meic Diarmada** do gabail **tighearnais**.




---

p.780


#### M1404.3


**Corbmac Mac Diarmada** do marbhadh ar sluaigheadh i **Cloinn Riocaird** in

iomruaccadh lá **marcshluagh** **Cloinne Riocaird** agus **Tuadhmhumhan**.


#### M1404.4


**Inghean Uí Choncobhair Fhailghigh ben **Giolla Patraicc Uí Mhordha**** do écc


#### M1404.5


Maidhm **Atha Duibh** la **Giolla Patraicc Ua Mórdha tighearna 

**Laoighisi**** for **Ghallaibh**, i t-torcratar daoíne iomdha.

Edáil each, arm, & édeadh do denomh orra.


#### M1404.6


**Iarla** **Urmhumhan** ceann crodhachta 

**Gall** **Ereann** do écc.


#### M1404.7


**Donnchadh Bán **Ua Maol Chonaire**** **allamh **Síl Muireadhaigh** i senchas** do écc


#### M1404.8


**Giolla Duibin Mac Cruitin** **ollamh **Tuadhmhumhan** le senchas,

& le seinm** d'écc.


#### M1404.9


**Cearball Ó Dálaigh ollamh **Corco Modruadh****, **Domhnall mac Donnchadha Uí Dhalaigh** da n-goirthi Bolg an Dana, **Flann mac Seaain Uí Domhnallain ollamh **Sil Muireadhaigh** i n-dán**, **Uilliam Ua Deoradháin ollamh **Laighen** i

m-breithemhnas**, **Nualadh inghe **Domhnaill mic

Muircertaigh Uí Choncobhair** bean **Fearghail mic Corbmaic Meic Donnchaidh****, & **Donncathaigh mac Muireadhaigh Mhég Senlaoich** **brughaidh** cédach conáigh do **Corco

Achlainn**, & lain-fhear gradha do **Ruaidhri Ó



Choncobhair** do **righ** **Connacht** d'ég.


#### M1404.10


**Eoghan mac Murchadha mic Cathaoir Uí Choncobhair** do mharbhadh

la h-**iarla **Chille Dara****.


#### M1404.11


**Antriu Baroid** do mharbhadh la h-**Uibh Murchadha**.


#### M1404.12


Cogadh d'eirghe eidir **Mag Cárthaigh** & **Ua Suillebhan

Buidhe**. **Toirrdhealbhach Meith Mac Mathgamhna** do beith ina loingseoir

ag **Mag Carthaigh** an tan-sin. Breith dó ar **Ua

Súilleabhain** ar fairrge, & ar cloind **Diarmada

Mhég Carthaigh** badar ag cuidiugadh les i n-aghaidh **Mhég

Cárthaigh**. **Ua Suilleabháin**, do bathadh don dul-sin

dó, & **Domhnall mac Diarmada Mhég Carthaigh** do

ghabhail.


#### M1404.13


**Mathgamhain Mac Con Mara** do écc sor slighidh na **Romha**.




---

p.782


#### M1404.14


**Maoileachlainn Mhág Oirechtaigh taoiseach **Muintire Rodhuibh**** do ecc.


#### M1404.15


**Donnchadh Mac Cathmaoil taoiseach an da **Cenel Fearadhaigh**** do marbhadh la **Mág Uidhir**.**Fedhlimidh mac Aedha Uí Tuathail tighearna **Ua

Muiredhaigh**** do écc.


#### M1404.16


**Cathal mac Taidhg Meic Donnchaidh adbar tighearna **Ua n-Ailealla**** do

écc.


#### M1404.17


**Taichlech mac Donnchaidh Uí Dubhda**, & **Tuathal mac

Maoilechlainn Uí Domhnalláin adbhar ollamhan **Shil Muireadhaigh** i n-dán**, & **Tadhg mac Baethgalaigh

Meic Aedhagain adhbar ollamhan **Iochtair Chonnacht** i f-fenechus**, Iaid-sidhe ina t-triur do écc.


Annal M1405. 
#### M1405.0


AOIS CRIOST, 1405.


Aoís Criost, mile, ceithre ched, a

cúicc.


#### M1405.1


Slóigheadh la **Tadhg mac Aodha Meic Diarmada tigearna **Maige Luirg**** d'iarraidh a **tigearnais** ar sliocht **Concobhair mic Taichligh**, & for lucht **Airtigh** archena, amhail ro budh dual d'

fior a ionaid do ghrés. Muintir **Airtigh** do tharraing **Uí

Concobair Dhuinn**, **Cloinne Muirchertaigh Muimhnigh**, &

cloinne **Ferghail Meic Diarmada** cuca i n-aghaidh **Meic Diarmada**.

Cruinnighid i c-coinne aroile go **Loch Labain** i c-crich **Airtigh**.

Ferthar deabhaidh etorra. Brisis **Mac Diarmada** &

**Donnchadh mac Meg Domnaill** (a **Consabal**) cona

muintir diblinibh i tús an laoí for an c-cumusc-sluagh c-cethardha batar ina aghaidh gur ro marbadh morán da f-fo-dhaoinibh don ruathor-sin. Gidhedh tuc fer eigin d' fianlach an mhadhma agaidh ar an ionadh in ar dhócha lais **Mac Diarmata** do bheith co t-tug urchor do shoighitt n-duaibhsigh n-doeadrána da ionnsoighidh, gur bheanastair go cert coimh-dhíreach ina **braghaid** dhó go t-torchair (no gur ecc) **Mac Diarmata Tadhg** di-sidhe a c-cionn t-sechtmuine ina thigh fein. **Ruaidhri mac Aodha Meic Diarmada** do ghabhail 

**tighearnais** **Maighe Luirg** iar sin.


#### M1405.2


**Maghnus mac Aedha Uí Uiginn** do écc.


#### M1405.3


**Aodh Ua h-Ainlíghi, taoiseach **Chenél Dobhtha**** do écc; & a adhnacal i c-**Cluain Coirpthe**.




---

p.784


#### M1405.4


**Risderd Buitiler** da n-goirthi Cos Cruaidh do mharbhadh la mac **Fachtna Uí Mhórdha**.


#### M1405.5


Cogadh ag **Mac Murchadha** re **Gallaib**, go t-tainic de-sidhe an **Chontae Riabhach** do creachlosgadh lais im **Ceithiorlach**, & im **Diseart Diarmada**.


#### M1405.6


**Risdet Mag Raghnaill adhbhar taoisigh na n-**Eolasach**** do écc tre ainmesair óil.


#### M1405.7


**Ua Concobhair Ciarraighe Diarmait mac Donnchadha** do mharbhadh la **Mac

Muiris Ciarroighe**.


#### M1405.8


Inghen **Domhnaill Uí Briain**, **ben** **Pilib mic Mathghamhna Duinn Uí Chinneidig** do écc.


#### M1405.9


**Giolla na Naomh mac Ruaidhri Uí Chianáin ollamh seanchais **Fear Manach**** do


---

p.786






écc go h-*obann* i t-tigh mic **Neidhe Uí Maoil Conaire**, i c-**Cairpre Gabra**, & a adhnacal i **mainistir** **Leth Ratha**.


#### M1405.10


**Fearghal mac Corbmaic Meic Donnchaidh adhbar taoisigh **Ua n-Ailealla**** do écc.


Annal M1406. 
#### M1406.0


AOIS CRIOST, 1406.


Aoís Criost, míle, ceithre chéd, a

Sé.


#### M1406.1


**Comarba** **Caindigh** do écc.


#### M1406.2


**Ua Concobair Donn, .i. Toirrdhealbhach Óg mac Aedha mic

Toirrdhealbhaigh**, et cetera, tuir cothaighthe & cosanta enigh

& oirrdearcais **Connacht** do mharbhadh la **Cathal Dubh mac Uí Choncobhair Ruaidh**, & la **Seaan mac Hoibert mic

Emainn mic Hoibert mic Sir Dauith a Burc** (dar mathair **Bean Mumhan inghean mic Fedhlimidh**) 

i t-tigh **Riocaird mic Seaain Buidhe mic Emaind mic Hoiberd** isin creaccan la taobh **Fidhici** i **Cloinn Connmhaigh**, & **Sean mac Hoberd** do thuitim lá h-**Ua c-Concobhair** ar an lathair-sin.


#### M1406.3


**Maol Ruanaidh mac Taidhg Meic Donnchaidh tigherna **Tire h-Oilealla**** do écc ina thigh fein, iar m-buaidh n-aithrighe, & a adhnacal i **mainistir na Búille**.


#### M1406.4


Maidhm dermair la **Murchadh Ua c-Concobhair tighearna **Ua b-Failge**** (cona mac **An Calbach** imaille ris, & go c-

cloinn **Uí Choncobhair Ruaidh**, .i. **Cathal Dubh**, & **Tadhg** go m-buidhin **marcsluaigh** immaraon riú iar n-dol ar cuairt

dóibh co h-**Uibh


---

p.788






Failghi**) for **Ghallaibh** na **Midhe**, & for **Eoghan mac An Abaidh Uí Choncobhair** co c-ceithirn chongbala **Connacht** immaille fris. Co n-deachadar na sluaigh-sin díbhlinibh i n-

uachtar **Geisille** & co n-deachaidh mac **an Abaidh** cona corugadh

**ceithirne** budhdéin go **Cluain Immurrois** go baile **An Giolla

Bhuidhe Mic Maoil Corra** go rucc orra annsin **An Calbach mac Murchadha

Uí Choncobhair** & **Cathal mac Uí Concobhair

Ruaidh** sessear *marcach*, & **Eoghan** gona muintir ag denomh édála an bhaile. Baoí oighen ón c-**Calbach Ua c-Concobhair** ar iasacht ag fer an baile-sin 

ag denomh lenna, & ar b-faicsin **An Chalbhaigh** chuige dhó aseadh

do-ráidh. Ag sin thoighen acc an c-**ceithirn** a **Calbaigh**,

& fuagraim duit é. Gabhaim lais isin ionad ina b-fuil sé ol **an Calbhach**. Baoí in t-oighen annsin for muin óglaoích do lucht saraighthe an bhaile, &

tug **an Calbhach Ó Concobhair** urchor aitheasach do cloich tarla

ina láimh docum an óglaoigh gur ro ammais an t-oighen, gur ben fuaimm & fothrom an oighin (iar m-béim na cloice dho) bloisg bedhgadh omnaightheach a croidhe gach aoin daos na foghla gur gabsat briseadh cuca fo chétoir. Leantar go lán-athlamh iad go t-tugadh oirleach & athcumma orra.


---

p.790






Marbhtar mac **An Abbaidh Uí Chonchobhair** for an mónaigh

alla thuaidh don baile annsin, & nochar lúgha ina trí ched i n-easbhadha eidir **Ghallaib**, &

**Gaoidhealaibh**, óthá sin go **Cluain Aíne** i c-**Crich na c-Cédach**. As don toisc-sin do benadh aird-mhionn **Connacht**, .i. An Buacach **Patraig** do biodh i n-**Oile Find** 

do **Ghallaibh**.


#### M1406.5


**Tadhg mac Donnchaidh Ui Birn taoiseach **Tire Briuin na Sionna**** d' écc.


#### M1406.6


**Niall O Gairmleadhaigh adhbar taoisigh **Cenél Moein**** do

écc.


#### M1406.7


**Mairgreg** inghen **Toirrdhelbhaigh, mic Eoghain Meic Suibhne** **ben** t-**Seain mic Domhnaill mic Neill Uí Domhnaill** do écc.


#### M1406.8


**Aodh mac Donnchaidh mic Muircertaigh Uí Concobhair** do

mharbhadh la a **bhraithribh** fein lá **Maghnas mac Donnchaidh**, & la h-**Aodh m-Buidhe Mac Donnchaidh**.


#### M1406.9


**Mac Con Mara taoiseach **Chloinne Cuiléin**** do écc.


Annal M1407. 
#### M1407.0


AOIS CRIOST, 1407.


Aoís Criost, míle, ceithre chéd, a

Seachtt.


#### M1407.1


**Muirchertach (.i. mac mic Maine) Ua

Ceallaigh Airdepscop **Connacht****, **saoí i n-eccna**, i n-eineach, & i crabaidh d'ég.


#### M1407.2


**Seaan mac Taidhg Ui Ruairc adbar tigearna **Breifne**** d'eg i **Muigh Luirg**,

& a adhnacal i n-**Druimm Leathain**.


#### M1407.3


Mac **Taidhg mic Mathgamna Duinn Uí Chinnedigh tighearna **Urmhumhan Uachtaraighe**** do marbhadh la h-**Ua c-Cearbhaill**.


#### M1407.4


Maidhm la **Gallaibh** for 

**Gaoidhealaibh** na **Mumhan** dú inar marbhadh

**Tadhg Ua Cerbhaill tighearna **éle****, feicheamh coitcenn do cliaraibh **Erenn** eisidhe.




---

p.792


#### M1407.5


Maidhm **Chille h-Achaidh** la h-**Ua c-Concobhair Ruadh** la cloinn

**Maoileachlainn Uí Chellaigh** & la **Mac Diarmata** for **Mac

Uilliam Cloinne Riocaird**, & for **Cathal mac Ruaidhri Uí

Choncobhair** (dia ro goireadh ainm **righ** **Connacht** deis **Uí Chonchobhair Duinn** do mharbhadh) gur briseadh forra

diblinibh gur gabhadh **Cathal Ó Conchobhair**, & **Uilliam

A Búrc**, & **Remann Mac Hoiberd**, &

**Ó h-Eidhin** iar marbhadh moráin da muintir leth for leth. Ro marbhadh ann **Raghnall mac Domhnaill Óicc Mec Domhnaill**, & **Seaan Ballach mac mec Henri**. Ro fhaccaibhsiot eich & éitteadh iomdha isin maidhm-sin.


#### M1407.6


**Brian mac Domhnaill mic Muirceartaigh Uí Conchobhair**,

& **Clann n-Donnchaidh** ro ghoirset an ghairm **righ**-si do

**Chathal mac Ruaidhri** for **Carn Fraoích** dia t-túdcaidhsett co **Machaire Connacht** gur ro brissett **caislen** **Tobair Tuillsce**.


#### M1407.7


**Eoghan mac Cathail mic Aedha Bréifnigh mic Cathail Ruaidh Uí Concobhair** do écc, & a adhnacal i **mainistir na Búille**.


#### M1407.8


**Conmac Ua Ferghail** do écc.


#### M1407.9


**Cathal mac Uí Concobhair Fhailgigh** do mharbhadh la **Cloinn Fheorais**.


#### M1407.10


**Aodh Mag Aengusa tighearna **Ua n-Echdhach**** do mharbhadh da **braithribh** fein, & dá **airect**.


#### M1407.11


Sluaigheadh la h-**Ua n-Domhnaill Toirrdealbhach mac Neill** i c-**Cairpre** go ro creachadh crioch **Cairpre** lais.


#### M1407.12


**Aodh Mág Uidhir** do ghabhail la **Niall Ua n-Domhnaill**, & la **Cathal Ua Ruairc**, & **Maghnus Eoghanach Mhág Uidhir**, & a m-breith d'ionnsaighidh **Uí Domhnaill**,

& **O Domhnaill** do légadh **Aodha** ar slánaibh

**Eoghain Uí Neill** & **Meg Uidhir**.




---

p.794


#### M1407.13


**Aodh mac Airt Mheg Aenghusa tighearna **Ua n-Eachdhach**** do

iondarbhadh la cloinn **Con Uladh Uí Néill**, & la a

**brathair** fein, .i. mac **Muirchertaigh Óicc Meg

Aonghusa** as a thír budhdein i crích **Mhec an t-Sabaoísigh**, & iatt dia lenmain isin tir-sin go

ro sraoíneadh lais-siumh forra, & go ro mharbh **Mac

Giolla Muire**.


#### M1407.14


**Aodh Ua Flaithbertaigh tighearna **Iarthair Connacht**** do écc iar c-cian-aois.


#### M1407.15


**Eoghan Ó Dochartaigh adhbar taoisigh **Arda Miodhair**** do écc.


Annal M1408. 
#### M1408.0


AOIS CRIOST, 1408.


Aoís Críost, míle, cethre chéd, a h-ocht.


#### M1408.1


**Iarla** **Chille Dara** do ghabhail do mac **Righ** **Saxan**.


#### M1408.2


Sluaigheadh la **Gallaibh** **Atha Cliath** im mac **Righ** **Saxan** go **Laignibh**. h-**It-sin Diúid** do mharbhadh for an sluaigheadh-sin, & ba móir-easbaidh eisidhe.


#### M1408.3


**Tomás mac Hoiberd mic Emainn mic Hoiberd** do mharbhadh d'aon-

urchor fogha la **Giolla na Naomh mac Uilliam Gallda Uí Taidhg**.


#### M1408.4


**Maghnus Mag Samradháin** do marbhadh don **Baothán Mac

Giolla Ruaidh** d'urchar do chuaille.


#### M1408.5


**Milis Dalatún** do mharbadh lá a **bráithribh** 

budhdéin. A mhac do mharbhadh iar sin la **Sliocht **Chathail

Uí Ferghail****, & a **chaislen** do briseadh.


#### M1408.6


**Fearghal mac Conconnacht Uí Fherghail** do écc.




---

p.796


#### M1408.7


**Conchobhar mac Iomhair Uí Ainlighe** do marbhadh la **Corcaibh

Achlann** & la **Cenél Dobhtha** budhdhéin for

monaigh **Cluana na c-Cailleach** lá na m-bruach n-dubh (& ba cruaidh an la-sin do cloinn **Iomhair Uí Áinlighe**, & do **Chathal Dubh Ua Chonchobhair**), & a adhnacal i **Ros Commáin**.


#### M1408.8


**Eóghan Ó Ruairc**, &

cland **Duinn Mhég Samradháin**

do dul i **Tir Conaill** do chogadh for **Bréifneachaibh**.


#### M1408.9


**Mac Briain Ó c-Cuanach** do marbhadh i meabhail la **Gallaib**, & lasan m-**Breicleighech**.


#### M1408.10


**Tadhg Ua Gráda taoiseach **Chenél Dúnghaile**** do écc.


#### M1408.11


**Sean Cam Ó Sechnasaigh** do marbhadh la Mac **Uí

Lochlainn** ar sugradh ar faithche **Cluana Ramfhotta**.


#### M1408.12


**O h-Echeidhein** do marbhadh do **Uibh Dalaigh** i 

**Machaire Maonmaighi**.


#### M1408.13


**Mac Giolla Muire** do marbhadh i meabhail i c-**Carraic Ferghusa** la cloinn **Mec a t-Sabhaoísigh**.


#### M1408.14


Coccadh ag **Mac Murchadha** re **Gallaibh**, & as é **Mac

Murchadha** ba cosccrach.


#### M1408.15


Coccadh mor acc **Ua c-Concobair Failghe** re **Gallaibh** go ro aircc,

& go ro mhill ile uaidhibh.


#### M1408.16


**Mac an Bhaird **Chúile an Urtain** ollamh **Ua Maine**** do écc.


#### M1408.17


**Caislen** **Baile an Dúin** do denamh la **Concobhar mac Taidhg Mec Donnchaidh**.


#### M1408.18


**Caislen** **Cuile Maoile** do dhenamh la **Murchadh mac Corbmaic Mec Donnchaidh**.




---

p.798


Annal M1409. 
#### M1409.0


AOIS CRIOST, 1409.


Aoís Criost, míle, cethre ched, a

naoí.


#### M1409.1


**Brian mac Seain Ui Eghra epscop **Achaidh Conaire**** do ecc iar m-buaidh **ongtha** & aithrighe.


#### M1409.2


Mac **rígh** **Saxan** do fhágbhail **Ereann**, & **Iarla** **Cille Dara** do leigean dó riana imtecht.


#### M1409.3


**Athtaoiseach** do dhénomh do **Maoileachlainn Mor Mhag Eochagain**, & **Fearghal Ruadh mac Fearghail Ruaidh mic Donnchaidh** do óirdneadh ina ionad.


#### M1409.4


Cos **Risdeird A Búrc** do briseadh la coin baoí ina rioth

do bhuain dó, & a écc treimhid-sidhe.


#### M1409.5


Creach beoil lece la **Tighearnan Ua Ruairc** ar **Ua n-Domhnaill**,

& for **Chathal Ua Ruairc**, & for **Eoghan Ua Ruairc**. **Ua Domhnaill** & **Cenel Conaill** do bheith i **foslongport** alla tall

don eass, **Cathal**, & **Eoghan** don taobh abhus don eass

cettna go t-tucc-somh an creach uatha diblinibh.


#### M1409.6


**Foslongport** do denamh d'**Ua c-Concobhair Ruadh** & d'**Ua c-

Ceallaigh** i t-timcell **Rossa Comaín** dia ro mhillsiot arbhanna an

bhaile & na **mainistire**, & ro cuirseat na braithre as

in **mainistir** d'eccla sccel do-rochtain anonn don **caislén**.


#### M1409.7


Sluagh mor la **Brian mac Domhnaill mic Muircheartaigh Uí

Concobhair**, & la **Mac Donnchaidh Thíre h-Oilealla**,

& la cloinn **Tighernáin Uí Ruairc** gur ro

chuirset costus & lón i c-**caislen** **Rosa Commain**

d'aimhdheoin fer c-**Connacht** ó shliabh suas, &

iatt in aoin-tionól ara c-cionn do cois & d'each. Agus tangadar tar a n-ais an oidhce-sin isin **Airm**, & *arna marach* dia t-tighibh.


#### M1409.8


**Muintir Chuirnín** do denamh marbhtha for aroile, .i. **Seaan**

& **Connla** do mharbhadh la **Diarmaitt mac Muircheartaigh

Uí Chuirnín** i t-tigh **Uí Duibhgionnain Baile

Coillte Foghair**. **Diarmaitt** do dul iar sin go teach **Chonchobhair

Chruimm


---

p.800






mic Taidhg Uí Ruairc** a **thigherna** & a **chomhalta** budhdhéin. **Conchobhar** dá ghabhail fo

chettóir i c-cionnaidh a mhighníomha, & a thairbert uaidh do **Muintir Ruairc** & do **Muintir Chuirrnín**, & a beith i m-**braighdenus** asa h-aithle go

cenn coícthidhisi & mac **Seaain Ui Chuirnín** dá marbhadh iaramh.


#### M1409.9


**Muircheartach mac Aedhagáin ollamh breitheamhan fear t-**Teathba****, **saoí** fhoirccthi erghna ina ealadhain feisin do

écc.


#### M1409.10


**Mael Seclainn mac Mael Ruanaidh Mec Donnchaidh**, & **Sean

Buidhe** a brathair do ionnsaighidh **Thaidhg mic Maoil Ruanaidh mhic

Gilli Crist Mhec Donnchaidh** i **Maigh Luirg**, & **Tadg** do gabáil doibh. Tionól an tíre do breith forra, & deabhaidh do chor etorra, & saighet do chur i **Maoilechlainn mac Mhec Donnchaidh**, &

a écc as a los.


#### M1409.11


Coccadh mor eittir **Ua m-Briain** cona cloinn & clann **Bhriain Ui

Briain**. Do-rala etorra gur ro sraoínedh for **Ua m-Briain**, & ro gabadh mac **Iarla** **Chille Dara** do-rala ina fharradh & **Diarmait**, & ro h-iondarbadh **Ó Briain** as in **Mumain** móir amach la cloinn **Uí Briain**.


#### M1409.12


**Mag Cárthaigh Cluasach, .i. Domhnall mac Fíngin mic Donnchaidh mic Diarmata Remhair** do écc.


#### M1409.13


**Fínghin mac Mec Con mic Fínghin Uí Eidersceoil** do

ecc.


#### M1409.14


**O h-Eidisscceóil Ócc** do écc.


#### M1409.15


**Muircheartach mac Giolla Ulltain** **saoi shenchadha** do ecc.


#### M1409.16


**Eiccneach Ó Duinnín** **adbar ollaimh** **Desmumhan** do

écc don **plaigh**.


Annal M1410. 
#### M1410.0


AOIS CRIOST, 1410.


Aoís Criost, míle, ceithre chéd, a

dech.


#### M1410.1


**Domhnall Ua Néill tighearna **Thíre h-Eoghain**** fear go n-gairin **rígh** a cheinóil do ghabháil la **Brian Mag Mathghamhna** mar nar chubaidh, & a thabhairt ar chomhtaibh d'**Eoghan Ó Néill**, & **Eoghan** dia chor dia iomchoimhett go **Mag Uidhir**.


#### M1410.2


**Raghnall Mag Raghnaill taoiseach **Muintire h-Eolais**** do ecc iar n-**ongadh**

& 


---

p.802






iar n-aithrighe, & **Cumhscrach Mhág Raghnaill** do chur i

t-**taoisighecht** ina dheoidh, & a écc sidhe h-i c-cionn

coictighisi iar sin.


#### M1410.3


**Fedhlimidh Cleireach mac Aedha mic Fedhlimidh Uí

Choncobhair** do écc.


#### M1410.4


**Tadhg Carrach mac Toirrdhealbhaigh Duinn Uí Concobhair** do

écc.


#### M1410.5


**Maoileachlainn mac Eoghain Uí Ruairc** do mharbhadh la

**Conallchaibh**.


#### M1410.6


**Caislén Dhuin c-Cremtannain** do blodhadh d'**feraibh Cairpre** & do **Breifneachaibh**.


#### M1410.7


**Tomás mac Maol Mhuire Mec Craith ollamh **Tuadhmhumhan**** le dán do écc.


#### M1410.8


**Sadhb inghen Conchobhair Uí Briain** **ben** **Uater A Búrc** do écc.


#### M1410.9


**Corbmac Óg Mhág Cárthaigh** d'ég i n-

**geimeal** **Mhég Cártaigh Mhóir** ag á brathair.


#### M1410.10


**Tadhg mac Maoileachlainn mic Uilliam** mic **Donnchaidh Muimhnigh

Uí Cheallaigh tighearna **Ó Maine****, flaith-fhear dearcach daonnachtach do écc iar m-buaidh n-aithrighe.


#### M1410.11


**Tadhg mac Uilliam mic Concobair Mec Branáin taoiseach **Corco Achlann**** do écc lá Samna ina thigh féin i c-**Coillidh Móir Cluana Sencha** iar n-**ongadh** & iar n-aithrighe n-diongmhala, & a adhnacal i **mainistir** na m-

**brathar** i **Ross Commain** i n-iomdhaidh a athar & a

shenathar.


#### M1410.12


**Donnchadh mac Maoileachlainn Uí Cheallaigh** do ghabhail

**tighearnais** for **Uibh Maine** i n-deóidh **Taidhg**.


#### M1410.13


Cuig céd bó do breith do cloinn **Uí Concobhair

Duinn** o **mhuintir Uí Choncobair Ruaidh** (i t-timcheal na Samhna) o **Ráith Brenainn**.


#### M1410.14


**Toirrdhealbhach** & **Tadhg** da mhac **Uí Mhaoil Mhuaidh**,

& **Domnall mac mic Hoibicín Uí Maoil Mhuaidh** do

mharbhadh la **Cloinn Mhaoil Ughra**.


#### M1410.15


**Maoileachlainn Mór mac Ferghail mic Ferghail mic

Muirchertaigh Móir Mhég Eochagain tighearna 

**Chenél Fiachach**** do écc iar m-buaidh n-**ongtha** &

n-aithrighe.


#### M1410.16


**Domhnall mac Corbmaic Ui Eaghra adbar tighearna **Luighne**** d'écc.


#### M1410.17


**O Briain** do thecht i t-**Tuadmumhain** iar n-denamh siodha fria a

**bhraithribh**, .i. le cloinn **Briain Ui Briain**.


#### M1410.18


**Caislen** **Maighe Brecraighe** do ghabhail la **Gallaibh** **Midhe**

& lasin **Iustís** ar **Ua f-Ferghail**.




---

p.804


#### M1410.19


**Domhnall mac Aedha Ui Flaithbertaigh tighearna 

**Iarthair Connacht**** do mharbhadh la cloinn **Briain 

Uí Fhlaithbertaigh** ina **oireachtus** fein.


#### M1410.20


Sluaigheadh la h-**Ua n-Domhnaill Toirrdhealbhach** i m-**Breifne Uí

Ruairc** go ro creachloiscceadh an tir lais. Ruccsat fir **Breifne** i t-

toraigheacht fair. Ro fighedh erghal etorra go ro sraoíneadh for an tóir dú in ro marbhadh

**Sean mac Eoghain Uí Ruairc** go sochaidhibh ele imaille

fris, & ruccsat **Cenél c-Conaill** an c-creich.


Annal M1411. 
#### M1411.0


AOlS CRIOST, 1411.


Aoís Criost, mile, cethre chéd, a dech, a h-aon.


#### M1411.1


Croch naomh **Ratha Both** do tepirsin fola tar a créchtaibh galra.

& tedhmanna iomdha do fhóiridhin lasan b-fuil h-i-shin.


#### M1411.2


**Domhnall mac Concobhair Uí Briain tanaisi **Tuadmhumhan**** do mharbhadh lásan m-**Barrach Mór**.


#### M1411.3


**Eoghan mac Murchadha Uí Madadháin tighearna **Shíl n-Anmchadha**** d'écc.


#### M1411.4


**Maol Mórdha mac Con Connacht mic Giolla íosa Ruaidh

Uí Raghallaigh tighearna **Breifne**** do écc.


#### M1411.5


**Cobhthach Ua Madadháin adhbhar tighearna** esidhe ar a dhuthaidh fein d'écc.


#### M1411.6


**Muirchertach mac Con Uladh Uí Néill riogdamhna **Chenel Eoghain**** d'écc.


#### M1411.7


**O Suilleabhán Mor** do ghabhail & do dhalladh,

& a mhac do mharbhadh la **Domhnall (.i.

Domhnall Dubh) Ua Suillebháin** i fell.


#### M1411.8


**Tomás mac Seain iarla **Desmhumhan**** d'indarbadh a h-**Erind** lá **Semus mac Gearóid**.


#### M1411.9


**Maol Seachlainn mac Briain Mheg Tighernáin tanaisi **Teallaigh Dúnchadha**** d'écc.




---

p.806


#### M1411.10


**Conchobhar Ua Cathasaigh airchindeach fearainn **Muintire Cathasaigh**** i

n-**Daimhinis**, & **Iohanes Mac Sgoloige aircindeach a fhearainn

fein i **Ros Airtir**** d'écc.


#### M1411.11


**Muirceartach Midheach mac **Briain Uí Fhearghail** tighearna **an Chaladh**** isan **Anghaile** fear nach ar h-imdeargadh riamh d'écc.


#### M1411.12


**Concobhar mac Giolla Mo Chuda Uí Shuillebain** do marbhadh da

**braithribh** fein i f-fiull.


#### M1411.13


**Mainistir** **Eanaigh Dúin** do losccadh.


#### M1411.14


**Domnall Doidhiola O Bechain saoí shenchadha** do ecc.


#### M1411.15


**Diarmait mac Giolla Iosa Meg Craith ollamh **Tuadhmumhan** le dán** do écc.


#### M1411.16


**Domhnall mac Cathail Ui Ruairc** do ecc.


#### M1411.17


**Taichleach Buidhe Ó h-Eghra** do ecc.


#### M1411.18


**Sirriam** na **Midhe** do gabail la h-**Ua c-Concobair f-Failge**, & fuaslaccadh mór do bein as.


#### M1411.19


**Mág Cárthaigh Mór** do iondarbhadh la h-**Uíbh Suilleabhain**.


#### M1411.20


**Maol Muire Mac Suibhne** do ghabhail la h-**Ua n-Domhnaill** tre ionnlach

& edarchosaoítt aroile dia mhuintir.


#### M1411.21


**Tadg (.i. Caoch na Moicheirghe) mac Diarmata Meg

Carthaigh adbar tighearna **Desmumhan**** do mharbhadh i f-fiull la **Feidhlimidh mac Diarmata Még Cárthaigh**.


#### M1411.22


**Mac Maghnasa **Tire Tuathail**** & a mhac do mharbhadh la cloinn

**Ruaidhri Mec Maghnasa**.




---

p.808


Annal M1412. 
#### M1412.0


AOIS CRIOST, 1412.


Aoís Criost, mile, cetre ched, a dech, a

dó.


#### M1412.1


Dealbh Muire **Atha Truim** do denamh miorbhal n-iomdha.


#### M1412.2


**Domhnall mac Néill Uí Dhomhnaill** d'écc.


#### M1412.3


**Aodh mac Enrí Uí Neill** do éludh a h-**Ath Cliath** iar m-beith dho dech m-bliadhna i l-laimh & tucc fós móran do **braighdibh** oile lais ar an elúdh-sin fa mhac **Még Uidhir**, & fa mhac **Uí Néill** .i. mac a derbhrathar fein, & ba ar son **Uí Neill** do-coidh-siumh i m-**braighdenas**, & iar n-élúdh dó ro measccbuaidhreadh an coicceadh uile ag tobach **Uí Néill** ar **Eoghan Ua Neill**, & ar **Ua n-Domhnaill**, & ar **Mag Uidhir**, & ar **Oirghiallaibh**.


#### M1412.4


**Tighearnan Ócc mac

Tighearnain mhóir-adhbhar tighearna **Breifne**** d'ecc iarsan seiseadh bliadhain triocat a aoisi a mí april do shonradh.


#### M1412.5


**Cú Chondacht Mac Tighearnáin taoiseach **Teallaigh Dúnchadha**** do mharbhadh la **Feraibh Manach** ina thigh

fein h-i c-**Cruachain Mec Tighernáin** ar greis oidhche, & tucatar ár fer, ban, & lenamh, & ro loisccset an baile uile, &

tiaghaitt iaramh tar a n-ais.


#### M1412.6


**Donnchadh mac Domhnaill Mec Gille Findéin** d'écc.


#### M1412.7


**Riocard Bairéd** do theacht ar crech go **Cúil

Chernadha**, & daoíne uaisle an tíre do breith fair, & a chur gusan **Muaidh**, & a bathadh fuirre go sochaidhibh dia mhuintir immaille friss do báthadh

& do ghabháil.


#### M1412.8


**Eda Léis** & mac **iarla** **Cille Dara** do comhthuitim ré aroile i c-**Cill Mo Cheallóg**.




---

p.810


#### M1412.9


Coccadh eitir **Ua n-Domhnaill** & **Ua c-Catháin** &

clann t-**Seaain Uí Dhomhnaill**, táinicc trá **a

Catháin** & clann t-**Seaain** cona shochraide h-i t-

**Tír Chonaill**, & ro marbhadh cethri fir dég do

mhuintir **Uí Dhomhnaill** leó im mac **Fedlimidh Uí

Dhomhnaill** & im **Cathal mac Raghnaill Uí Bhuighill**.


#### M1412.10


Mór-shluagh lá **Brian mac Domhnaill mic Muircheartaigh

Uí Choncobhair** im Lughnasadh i n-**Gailengaibh** ar tús.

Assidhe i **Cloinn Cuain**, h-i **Cera** h-i **Conmaicne Chúile

Tóladh**, & ruc leis **Clann Muiris na m-Brígh** cona

c-**caoraigheacht** isin crich-sin. Ro thionóilset **Clann

Uilliam Búrc**, **Uí Flaithbertaigh**, **Muintir Mháille**,

**Bairédaigh**, **Gailenga**, & **Goisdealbhaigh** ara cind, agus

ní thuccsat sin uile troid ná tachar dhó, & do loiscc **Brian** a c-criocha da n-aimhdheóin, cia do mhill a n-guirt, & cia do loisc a **longporta**, .i.

**Caislén an Barraigh**, **Lethinsi**, 

**Baile Locha Mescca**, & fágbhais **Cland Muiris** cona c-**caoraigheacht** ina t-tír fein, & fuair síth o na **Gallaibh** & ó na **Gaoidhelaibh** sin don chur-sin, & tainic féin slán dia thigh iar sin.


#### M1412.11


Sluaigheadh oile lá h-**Eoghan mac Domhnaill mic Muircheartaigh

Uí Chonchobhair** co **Machaire Connacht** fo toghairm cloinne

**Toirrdhealbhaigh Uí Conchobhair** gur mhillset cuid

cloinne mic **Fedhlimidh** don mhachaire & ruccsat bú,

& **braighde** leó iar sin.


#### M1412.12


**Sadhbh inghen Tighearnáin Uí Ruairc** **ben** **Emainn mic Tomáis mic Cathail Uí Ferghail** d'écc.




---

p.812


#### M1412.13


**Ruaidhri mac Cathail Uí Fergail** do mharbhadh i **Machairi

Chuircne** d'urchur soighde.


#### M1412.14


**An cuicceadh Henrii** do rioghadh os **Saxaibh** .20. marta.


#### M1412.15


Sluaigheadh la **Brian Ua c-Concobhair** i t-**Tír n-Aedha**, go

ro loiscc go **Murbhach**, & go ro marbh **Coilín Mac

Coilín** i m-**Bel Átha Senaigh**.


#### M1412.16


**Mág Bradaigh taoiseach **Chúile Brighdín****, **Maghnus Mág Raghnaill**, mac **Lochlainn Uí Ruairc**, & **Cuabha Mág Gormáin** do écc.


#### M1413.0


AOIS CRIOST, 1413.


Aoís Criost, míle, cethre chéd, a dech, a

tri.


#### M1413.1


**Henrí Baired** do gabháil la **Mac Baitin (.i. Roiberd)** h-i t-**teampall** **Airigh Locha Con**, & a breith ar eccin iar sáruccadh an bhaile. Ní

raibhe **Mac Baitín** én-oidhche nach t-ticceadh naomh an bhaile (**Tighearnan **Airigh****) i n-aislinge chuicce ag iarraidh na braghadh go b-fuair a h-aiseacc fo dhéoidh, & tuc **Mac Baitín** cethraimhe fearainn do **Thighearnán **Airigh**** go brath i n-**éraic** a

sháraighthe.


#### M1413.2


**Conchobhar Ua Dochartaigh taoiseach **Arda Miodhair**, & tighearna **Insi h-Eoghain**** fer lán d'fhéle & d'eineach coitcenn fri truaghaibh & bochtaibh do écc.




---

p.814


#### M1413.3


**Tuathal Ó Máille** do dhul ar congmháil h-i c-cúicceadh **Uladh**, & a beith bliadhain innte & ag soadh dia thigh lucht secht long im fhél **Cholaim

Chille**, ro éirigh **anfadh** na mara thiar dhóibh, & ro fuadaigheadh iad lamh dheas ré h-**Albain** gur ro báidheadh sé longa cona f-fóirnib díbh-sidhe im dhá mhac **Tuathail Uí

Mháille**, im **Dhonnchadh mac Eoghain Connachtaigh Mec Suibhne**, im **Dhomhnall Bhallach mac Mec Suibhne Girr**, & dá fichit ar dhá chéd immaille friú, & **Tuathal**

féin do thecht i t-tir ar eigin i n-**Albain**.


#### M1413.4


**Cathal mac Eoghain Uí Madadháin tighearna **Sil n-Anmchadha**** d'ég.


#### M1413.5


**Tomás Óg Ua Raghallaigh** & **clann Chába** do dhol ar ionnsoigidh isin **Midhe**, & loisgthi & airgne do denamh dóibh innte. **Goill** do breith orra. **Mathghamhain

Mac Cába**, **Lochlainn Mac Cába**, & drong mhór dia muintir do marbhadh. Ga do bhein h-i c-cois **Thomáis Óicc**, & a bheith bacach ó sin amach.


#### M1413.6


**Corbmac mac Taidhg mic Ruaidhri Uí Choncobhair** d'écc an

.ui. Kl. maii.


#### M1413.7


**Toirrdhealbhach mac Uí Chonchobhair Failghigh** do ég do easgar.


#### M1413.8


**Bebind inghen Ruaidhri, mic Tomaltaigh, Mec Donnchaidh** **bean** **Eoghain, mic Domhnaill Uí Concobhair** d'écc.


#### M1413.9


**Luimneach** uile eitir chloich & crann do losccadh lá h-aon-mhnaoí.


#### M1413.10


Maidhm la **Mac Murchadha (.i. Art mac Airt

Chaomhanaigh) tighearna **Laigen**** ar 

**Ghallaibh** na **Contae

Riabhca**, & sochaidhe mór do mharbhadh, & do ghabhail diobh.


#### M1413.11


Maidm mor la h-**Ua m-Brain** ar **Ghallaibh** **Atha Cliath** mar an c-cédna eittir mharbhadh & gabhail.


#### M1413.12


**Colla mac Taidhg Uí

Cheallaigh adbar tighearna **Ua Maine****,

**Maoileachlainn mac Maghnasa Mec Domhnaill O Meachair taoiseach **Oacute; c-Cairín****, & **Mac Aedhagain **Urmumhan** saoí i f-feinechus**, iatt-sidhe uile do écc.


#### M1413.13


**O Floinn taoiseach **Shil Maoíle Ruain**** do mharbhadh la mac

**Muircertaigh Ui Floinn**.




---

p.816


Annal M1414. 
#### M1414.0


AOIS CRIOST, 1414.


Aoís Criost, mile, ceithri chéd, a dech, a

cethair.


#### M1414.1


**Domhnall Ua h-Eóghain deganach **Locha h-Erne**** d'eg an .3. non. october.


#### M1414.2


**Mainistir** **Sliccigh** do losccadh lé coindill i n-earrach na

bliadhna-so.


#### M1414.3


Clann **Enrí Uí Néill** do ionnsoighidh **Eoghain mic

Neill Óig Uí Néill**, & **Eoghan** do

ghabháil dóibh h-i n-geall ris **Ua Néill** do bhaoí i l-laimh an tan-sin ag **Eoghan**, & a léigean amach díbhlínibh i n-aghaidh aroile,

& a **thighearnus** fein do ghabháil d'**Ua

Néill .i. Domhnall**.


#### M1414.4


Maidhm mór lá **Murchadh Ua c-Concobhair tighearna **Ua f-Failghe**** & lá **Feargal Ruadh Mhag Eochagan tighearna

**Cenél Fiachach Mic Nell**** for **Ghallaibh** **Midhe** h-i c-**Cill

Écháin** in ro marbhadh **barún** na **Scríne**

& drong mhór do **shaor-chlandaibh** & daor-chlannaib immaille fris, & in ro gabhadh mac **barúin** **Sláine** as a b-fríth ceithre chéd décc marg, in ro gabhadh dona **Dardissech Gan Dlighe** & an líon oile as a f-fríth dá céd décc marcc cén mo thá luach lessa & impidhe.


#### M1414.5


**Aodh mac Cathail Uí Conchobhair** d'écc.


#### M1414.6


**Mág Cárthaigh Cairbreach .i. Domhnall mac Domhnaill** do écc.


#### M1414.7


**Iarla** **Deasmhumhan** do theacht i n-**Erinn**, & **Saxanaigh** iomdha do thabhairt lais do milleadh **Mumhan**.


#### M1414.8


**Iarla** **Urmumhan** do tocht i n-**Erinn** o **Rígh** **Saxan**.




---

p.818


#### M1414.9


**Iohn Zanlae .i. fer ionaid 

righ **Saxan**** do theacht i n-**Erinn** fear

na tucc cadhus nó termann do thuaith, ná d'eacclais, ná d'ealadhain an mhéd gusa ráinicc acht a c-cur fri fuacht, faighdhe, & gorta. Asé ro airg **Niall mac Aodha Uí Uigind** i n-**Uisneach Midhe**, &

ro h-airgeadh **Semus Diúit** & muintir an **rígh** la

**Hanrí Dalatún**, & tucc bó sa m-boin dona

h-oirgnibh-sin do **Mhuintir Uiginn**, & ro iodhlaic i c-**Connachtaibh** iad iar sin. Ro aorsat iaramh **Muintir Uiginn** im **Niall** **Iohn Zanlae**, & ní raibhe beó iarsan aoír-sin acht cúicc seachtmhaine namá an tan

fuair bás do neimh na n-aor, & as é sin an dara fiort filidh do-ronadh for **Niall Ua n-Uiginn**, .i. **Clann Condmaigh** do lethadh aidhche creiche **Néill** h-í **Cladaind**, & **Iohn Zanlae** do écc.


#### M1414.10


**Concobhar mac Seffraidh Uí Fhlannagáin adhbhar taoisigh

**Cloinne Cathail**** d'écc an seiseadh lá ria samhain.


#### M1414.11


**Eochaidh Mhág Mathghamhna tanaisi **Oirghiall**** do ghabháil

lá **Brian Mag Mathgamhna** & la **Gallaibh**.


#### M1414.12


**Murchadh Na h-Aongusa tighearna **Cloinne Colgan**** d'écc.


#### M1414.13


**Art Caomhánach adhbar ríogh **Laighen**** do écc.




---

p.820


#### M1414.14


**Maol Ruanaidh mac Ferghail Mec Diarmata tighearna 

**Maighe Luircc****do ecc.


#### M1414.15


**O h-Eidirscceoil Mór** do marbhadh la lucht luinge

cendaighe i f-fiull.


Annal M1415. 
#### M1415.0


AOIS CRIOST, 1415.


Aois Críost, míle, cethre chéd, a dech a

cúicc.


#### M1415.1


**Emann Mag Findbairr prióir **Insi Móire Locha Gamhna**** do ég an 27. April.


#### M1415.2


 **Lord Furnumail** do thecht ina **Iustis** i n-**Erinn**.

**Laoighis **Uí Mhordha**** do mhilleadh lais, &

**caislén** mic **Fachtna Uí Mhórdha** do ghabhail lais

bheos. Airgne móra do bhuaibh d'eachaibh & d'innilib do bhreith dhó a h-**Airghiallaibh**, & **Meic na m-Brethnach** do mhilleadh & do orgain, &

**Gearóid mac Tomáis Chaoích** don fhuil **Gearaltaich**

do crochadh leis. Ro airg bheós drong mhór d'**aos

dána** **Ereann**, .i. **Ua Dálaigh Midhe (Diarmait)**, **Aodh Óg Mag Craith**, 

**Dubhthach Mac Eochadha Eolaigh**, & **Muirgheas Ua Dálaigh**. Isan samhradh ar c-cind dna ro aircc **Ua Dalaigh


---

p.822






Chorca Modruadh .i. Ferghal mac Taidhg mic Aonghusa Ruaidh**. Ro

aircc **Bruicchean Dá Cocca** i m-**Machaire Chuircne**, ní h-edh amháin acht ní thucc termann do naomh iná do **neimeadh** in fad do baoí in **Érinn**.


#### M1415.3


Creach mhór do dhenamh d'**Ua Mhaille .i. Aedh** for

**Dhiarmaid Ua Mhaille**, & **Diarmaid** do ghabháil

oilén **Uí Mhaille**, & **Aodh** do dhul i n-

iarmhóracht **Diarmada**, ferthar iomaireg etorra,

& ro marbhadh **Aodh Ua Máille tighearna **Umhaill**** annsin lá **Diarmaid** & a mac **Concobhar**, & mac **Tomáis Uí Mhaille**. Ro marbhadh ann dna **Domhnall mac

Diarmada Uí Mhaille**. Ro scar *oireachas* **Umhaill** ré sliocht **Aodha** ó sin amach, & gabaidh **Diarmaid** **tighearnas**.


#### M1415.4


**Tomaltach Ruadh mac Conchobhair mic Muirghesa** d'écc.


#### M1415.5


**An Clasach Ua Cobhthaigh** **saoí ré dán**, &

re daonnacht d'écc.


#### M1415.6


**Diarmaid mac Diarmada mic Concobhair mic Tomaltaigh Mec Diarmada** do

mharbhadh la cloind **Uí Chonchobhair Duinn**, & a

adhnacal i **mainistir** **Atha Da Laarg**.


#### M1415.7


**Cathaoír mac Donnchadha Uí Fearghail** do écc.


#### M1415.8


**Aedh mac Donnchadha Uí Cheallaigh** d'écc.


#### M1415.9


**Tomaltach mac Taidhg Uí Bhirn** do mharbhadh i n-greis oidhche la

**Feargal mac Diarmata Mécc Raghnaill** h-i **Cluain Síthe** i

m-**Baile Elli** h-i tigh **Mec an Donnánaigh**, &

inghen **Lochlainn Uí Áinlighi** do losccadh ann

bheós an .ui. idus ianuari.


#### M1415.10


**Conchobhar mac Briain mic Uilliam Mhég Eochagáin** do

mharbhadh i c-**Cill Cuairsighe**.




---

p.824


#### M1415.11


Coccadh eittir **Luighneachaibh** fein, & tochar doibh fri

aroile, & briseadh for an lucht soir & daoine do mharbhadh diobh, & **Art mac Uí Eghra** do ghabháil go ro crochadh leó h-é aga t-tigh.


#### M1415.12


Clann **Diarmata Duibh Uí Fhlaithbertaigh** do mharbhadh

& do gabháil da m-**braithribh** fein, &

lasin n-**Giolla n-Dubh Ua f-Flaithbertaigh**.


Annal M1416. 
#### M1416.0


AOIS CRIOST, 1416.


Aoís Criost, mile, ceithre chéd, a dech, a

sé.


#### M1416.1


**Adam Lexid epscop **Ard Achaidh**** , **brathair Gallda** esidhe do losccadh i

**Ráith Espuicc**, & **Conchobhar mac Feargail mic Con Chonnacht Uí Ferghail** do togha lá coraidh **Ard Achaidh** ina ionadh.


#### M1416.2


**Deaccanach **Cille h-Aladh** (.i. Ó h-Ainmche)** do écc.


#### M1416.3


**Muirghes Ua Coireóil comarba **Droma Cliabh**** do losccadh 'na tigh fén lá foghladhaibh.


#### M1416.4


**Tomás Mac ind Ócclaich aircindeach **Cille h-Oiridh**, & ard-maighistir **Condacht** i n-dlighidh** do écc iar m-buaidh n-aithrighe.


#### M1416.5


**Lucás Ua Treabhair airchindeach **Chille Fearcca**** d'écc iar n-deigh-bethaidh.


#### M1416.6


**Mainistir** **Sliccigh** do cumhdach (iarna losccadh feacht

riamh) lá **Brian brathair mac Diarmada Mec Donnchaidh**.


#### M1416.7


**Gormlaidh inghen Néill Mhóir Uí Néill** **ben** **Seain Uí Dhomhnaill** do ég.


#### M1416.8


**Ardghal mac **Briain Mhóir Meg Mathghamna** tighearna **Airghiall**** do écc.


#### M1416.9


**Art Caomhánach (Ri **Laighen**) mac Airt Chaomhánaigh mic Muircheartaigh Caomhanaigh mic Muiris Chaomhánaigh**, & *ca.*, aon-rogha 

**Gaoidheal** **Ereann** ind eneach & ind engnomh do écc iar m-buaidh n-athrighe ina **longport** budhdhéin.




---

p.826


#### M1416.10


**Cú Meadha mac Seain Mec Con Mara adhbhar taoisig **Cloinne Cuiléin****  do écc.


#### M1416.11


Ionnsoighidh lá **Mac Siúrtain d'Exetra** cona **braithribh** for cloinn **Seaain Uí Eghra**, **Ua h-Eghra** fein, & **Toirrdhealbhach Carrach mac Domhnaill mic Muircheartaigh Uí Conchobhair**, & **marcshluagh** **Cairpre** do theaccmháil ré **toisseach** na fedhna-sin **Mhec

Siurtáin**, & **Ua h-Eghra** do mharbhadh, &

**Maghnas mac Donnchaidh mic Muircheartaigh Uí Concobhair**,

& mac **Aodha Mec Donnchaidh**, & **Toirrdhelbhach Carrach

mac Domhnaill** do lot. **Mac Siurtáin** do dhenamh creach na criche

iar sin, & an tír uile do thionól, & do dhul 'na t-toraigheacht. Sraointear leo for **Mac Siurtáin**, & ro marbhadh é, & **Aédh Ua Ruadháin**, & U**a Ruadháin** feisin, da mac **Tomais Mec Maoilir**, & **Mac Duarcain (.i. tighearna **Chúla n-Eiridh**)** do mharbhadh ann bheós co sochaidhibh oile cen mo thátt.


#### M1416.12


Coccadh eittir **Fearaib Manach** & **Fir Breifne** fá chios

**Cathail mic Aodha Uí Ruairc**, & **Cathal** a l-leith

**Manchach** an tan-sin. Tuccadh sraoineadh for mhuintir **Aodha Mhég

Uidhir** & **Cathail Uí Ruairc** lá **Tadhg** &

lá **Domhnall Ua Ruairc** in ro marbhadh **Tadhg mac Fearghail

Uí Ruairc** & naonbhar imaille fris, & ro benadh aoín each décc diobh don chur-sin.


#### M1416.13


Ionnsoighidh oile do thabhairt lá h-**Aodh m-Buidhe** &

lá **Tadhg Ua Ruairc** & la **Mág Caba** for **Mhuintir

Pheodacháin**, & **Fir Manach** o **Loch Erne** siar do breith

forra. Rucc orra din **Cathal Ua Ruairc** & **Eoghan Ua Ruairc**,

& ro fuilngedor clann **Uí Ruairc** an t-anbforlann-sin nó go rangattar a c-ceann a n-**gallocclach** ro fhágaibset a c-ceilcc ina ercomhair. Ro

iompaídhset díbhlínibh iaromh fris an tóraigh, & ro marbhadh leó **Donnchadh & Sean Ua Ruairc**, & dá mhac **Maoíleachloinn

mic Flaithbeartaigh Uí Ruairc**, & ro marbhadh ochtar

& da fichit imaille friú do **Fearaibh Manach**.


#### M1416.14


**Domhnall mac Tighearnain Mhóir Uí Ruairc** do ecc do

**ghalar breac**, & ba h-esbaidh mhór do 

**Gairb-trian

Connacht** oidheadh an fhir hi-sin.


#### M1416.15


**Gráinne inghen Flaithbertaigh Uí Ruairc** d'

écc.




---

p.828


#### M1416.16


**Tadhg Ócc mac Taidhg Ruaidh Mec Diarmada Gall tighearna **Airtigh**** do ég i n-diaid fele Michil i t-tig na m-**Bratar** i **Ros Comain**, & a adnacal isin **mainistir**.


#### M1416.17


**Tempall** **Insi Moir** **Loch Gile** do losccadh, & screptra **Uí Chuirnin**  imon Leabhar

n-Gearr **Muintire Cuirnín** go

seódaibh iomdha oile ar cheana.


#### M1416.18


**Semus mac Risdeird Mec Feorais** do ecc.


#### M1416.19


**Sean Mac Goisdelb** do dhol ar creich for **Émann an

Mhachaire**, creach mór do, & e fein do marbhadh d'aen urchor saighde iar c-cur na creiche for daingen.


#### M1416.20


**Sean Ó Cendubhain Pearsún **Tíre Fiachrach Muaidhe**** do ecc.


#### M1416.21


**Feidhlimidh mac Aodha Uí Concobhair** do mharbhadh la cloinn

**Uí Concobhair Dhuinn**.


#### M1416.22


Creacha mora do denamh la h-**Émann a Burc** ar **Mac Feórais**,

& **Mac Feorais** do ghabháil la h-**Emann**, & a

chur go **Baile Locha Mescca**.


#### M1416.23


Sith do dhénamh d'**Ua Domhnaill** & do **Bhrian Ó



Choncobhair** fri aroile.


#### M1416.24


Maidhm mor do thabhairt la h-**Ua c-Concobair f-Failge** for 

**Ghallaibh** na **Midhe**, & édala mora do bhein diobh do **braighdibh**, d'eachaibh, & d'eidedh.


#### M1416.25


**Saxain** iomdha do techt i n-**Erind**.


#### M1416.26


Maidhm do thabhairt do **Mhac Murchadha** ar **Ghallaibh** na 

**Condae Riabhca**,

& secht fichit d'écc do mharbhadh & do

ghabhail diobh, & síth do dhenamh fris *ar a bharach*, & **braighde** do tabhairt dó.




---

p.830


Annal M1417. 
#### M1417.0


AOIS CRIOST, 1417.


Aoís Criost, míle, cethre chéd, a dech, a

Seacht.


#### M1417.1


**Art mac Airt mic Muirceartaigh mic Muiris tighearna 

**Laighen****, fer do chosain a chuicceadh d'aimhdheoin **Gall**

& **Gaoídheal** ó aoís a sé m-bliadhan décc go cenn a thrí fichit bliadhan. Fer

lán d'eineach, d'eolas, & d'eangnamh. Fer lán do rath, & do rioghacht, fer médaighthe ceall & mainistreach la a almsanaibh,

& edhbartaibh do écc (iar na beith da bliadhain cethrachat i t-**tighearnus** **Laighen**)

sechtmain iar nottlaicc at-bath. At-berat araile gur bo do digh nimhe tucc **ben** h-i

***Ross Mic Triuin*** dó-samh & d'**Ua Dheórán breithemh **Laighen**** dia ro eccsat ina n-dísi. **Donnchadh** a mac do ghabhail a ionaidh dia éis.


#### M1417.2


**Maigistir Seon Persún **Daimhinsi**** d'écc.


#### M1417.3


**Diarmaid Laimhdhearg mac Airt Chaomhanaigh**, mac **Righ** **Laighen**, d'

écc.


#### M1417.4


**Ruaidhri(.i. Ó Dubhda) mac Domhnaill mic

Briain mic Taichligh Uí Dubhda** tobar sonusa &

saidbriosa **Ua f-Fiachrach** d'ég ina bhaile fein iar f-fél Bríghde i cind miosa dh'errach, & **Tadhg Riabhach** a dearbhrathair do gabail a ionaidh.


#### M1417.5


**Ruaidhri mac Murchadha Uí Fhlaithbertaigh**, **Ruaidhri mac

Diarmada Duibh

 


---

p.832






Uí Flaithbertaigh**, & sé fir dhécc d'

**Uíbh Flaithbhertaigh** imaille friú do bháthadh for **Chuan Umhaill**.


#### M1417.6


**Tomas mac Mec Muiris Ciarraighe** do mharbhadh lá **Sémus mac iarla **Deasmhuman****.


#### M1417.7


**Matha mac Con Connacht Uí Fhergailtighearna **Maighe Treagha****  do écc.


#### M1417.8


**Cormac Ballach mac Ferghail mic Con Connacht Uí

Fherghail** do mharbhadh lá **Gallaibh**.


#### M1417.9


Coccadh mór eitir **Ua Neill** & **Cenel c-Conaill**,

& indsoighidh do thabhairt d'**Ua Néill** ar **Neachtain Ua

Domhnaill** dia **fhoslongport** isin oidche i **Carn Glas** eitir **Ráth Both** & **Domhnach Mór** & breith forra ina c-codladh, & da fhichit each do bein díobh, &

edala móra d'éidedh d'arm, & d'edach d'faghbháil dóibh, ein fher décc eitir mharbhadh & ghabhail do bhuain diobh, & **Neachtain** budhdhein do thérnudh do thoradh a calmatais a engnamha

& a eisiomail.


#### M1417.10


**Una inghen Domhnaill Uí Néill** **bean** **Néill Óig Uí Néill** do écc.


#### M1417.11


Coccadh mór i **Laighnibh** eitir **Ghallaibh** & **Ghaoidhealaibh**.


Annal M1418. 
#### M1418.0


AOIS CRIOST, 1418.


Aoís Criost, míle, cetre chéd, a dech, a h-ochtt.


#### M1418.1


**An t-epscob Ua h-Eidirsceóil**, & **Mac Con Ua h-Eidirsceoil (a dearbhrathair) tighearna **Corca

Laíghe****, & **Diarmaid mac Mhég Cárthaigh

Cluassaigh tanaisi **Ua Cairpri**** d'écc.




---

p.834


#### M1418.2


Creacha móra & airgne do dhénamh lá

**Niall Ua n-Domhnaill** ar **Ua

Néill**, & a dhiochur tar **Banna** sair h-i c-cenn **Mhec

Uidhilín**.


#### M1418.3


Airghne móra do dhenamh lá **Lord

Furnumail** for **Aedh mac Airt Mhég Aonghusa tighearna **Ua n-

Eachdhach Uladh****. **Mag Aongusa .i. Aedh**, & **Mac Uí

Nell Bhuidhe** do dhol i t-toraigheacht **Ghall** & a c-creach, 

ro sraoínsead forra iar b-fágbáil na c-creach. Ro marbhadh & ro gabhadh líon dirimh dona **Gallaibh** don chur-sin lá **Mag Aonghusa**.


#### M1418.4


**Brian Ballach mac Aodha mic Fedhlimidh Uí Chonchobhair**

fer ná ro ér neach riamh im nach ní nó bhiadh ina chumhang d'écc, & a adnacal i **Ros Commáin**.


#### M1418.5


**Eóghan mac Tighearnáin Mhóir Uí Ruairc

tanaisi **Breifne**** do bhathadh iar Notlaicc acc teacht a h-**Innsi na t-Torc** for **Loch Fionnmaigh**, & é ag dol for cuairt docom

a athar baoí i n-galar a écca an tan-sin.


#### M1418.6


**Tighearnán Mór mac Ualgairg Uí Ruairc tighearna **Bréifne**** fear is crodha & as calma tainicc do chath **Ua

m-Briúin**, fear ro bhen a dhúthaidh ar éccin

dá esccairdibh tria nert a laimhe d'écc iar

c-cian-aois im fhéil Brighde, & a adhnacal h-i

**mainistir** **Sligigh**. **Aodh Buidhe Ua Ruairc** do gabhail ionaid a athar.


#### M1418.7


**Tadhg .i. Mag Flannchadha, mac Cathail mic Taidhg taoíseach 

**Dartraighe**** d'écc iar n-dul isna **manchaibh** dhó

coíctidhis riasan tan-sin, & a mhac **Cathal** do ghabhail a

ionaidh.


#### M1418.8


**Risderd mac Tomais Uí Raghallaigh tighearna na 

**Breifne Thair**** do bhathadh for **Loch Sílenn**, & **Eoghan Ua Raghallaigh** a mac, **Pilib mac Giolla Iosa mhec

Gafraidh


---

p.836






deccanach **Droma Letain** & biocáire **Eanaigh

Ghairbh****, & sochaidhe oile do degh-dhaoinibh do bhathadh

immaille friú. Tearna trá **Fionnghuala inghean Mheg

Raghnaill** **ben** **Uí Raighilligh** ón m-badhadh-sin do

thoradh a snamha.


#### M1418.9


**An Caislén Becc** do dhenamh la h-**Uilliam Ua c-Ceallaigh** fri

ré chóig lá n-dég h-i **Ross Commain** ar

aghaidh an **Chaislein Mhóir** d'aimdheóin **Gall** &

**Gaoidheal** **Connacht** (do neoch bátar ina aghaidh ag

congnamh lé cloinn **Toirrdhealbaigh Uí Conchobhair**)

i samhradh na bliadhna-so.


#### M1418.10


Mor-shluaigheadh la cloinn **Domhnaill** mic **Muirceartaigh Uí

Concobhair**, & lá **Cloinn n-Donnchaidh** do thoghail an

**Chaisléin Bicc**, & ní ro aireseadar gur

ro ghabsat **longport** ina timcheall dá gach leith gidh eadh

nir' bó tarbha dóibh itir uair ro cosnadh an **caislén** co fearrda friú, & o nár fhédsat ní dhó, ro cuirset lón isin

**Caislén Mhór**, & ro loiscset ceall

**Chúile Sílinne** don cur-sin.


#### M1418.11


**Lasairfiona ingean Cathail mic Aodha Breifnigh** **bean** **Maoileachlainn mic

Flaithbhertaigh Uí Ruairc** do écc.


#### M1418.12


Síth do denamh la **Cloinn Donnchaidh** fri aroile an c-cein

nó mhairfeadh **Mac Donnchaidh, Conchobhar**, ina **thigherna**

aca.


#### M1418.13


**Domhnall mac Maoileachlainn mic Muirghiusa Mec Donnchaidh** do

écc ina thigh féin.


#### M1418.14


Coccadh mor eitir **Mac Uí Neill Bhuidhe** & **Albanaigh**

& **Goill** **Uladh** & an **Rúta**.


Annal M1419. 
#### M1419.0


AOIS CRIOST, 1419.


Aoís Criost, míle, cethre chéd, a dech, a

naoí.


#### M1419.1


**Eoin Mac Carmaic epscop **Ratha Both**** do écc.


#### M1419.2


**Aodh Ua Flannagáin Prióir **Lessa Gabhail**** d'écc.




---

p.838


#### M1419.3


Coccadh mór do eirghe eitir **Ua Neill, Domhnall mac

Enrí Aimhreidh**, & **Eoghan mac Néill

Óicc rioghdhamhna **Chenél Eoghain****. Tainicc **Eoghan** i m-báidh **Uí Domhnaill, Toirrdhealbhaigh**, & do-

róine a charadradh d'urnaidhm fris. Tionoilit sluagh lán-mór do dhul i t-**Tir Eoghain**. Tainicc isin sochraide-sin, **Brian Mag Mhathghamhna tighearna **Oirghiall****, & **Tomás Mhág Uidhir tighearna **Fear Manach****, & iarná t-torrachtain go h-aon-mhaighin co **Toirrdhealbhach** do deachatar uile i t-**Tír Eoghain**, & ro h-oirgheadh an tír co léir leo, & ro ionnarbsat **Ó



Néill** fo dhimiadh a **Tír Eóghain** uile gur ros-cuirset i mesg **Gall** tar **Banna** anonn, & **Mac Uí Neill Buidhe** do dhenamh crech fair isna **Glindibh**.


#### M1419.4


Mór-sluaiccheadh lá **Brian Ua Concobhair** &

lá h-**Iochtar Connacht** uile co n-**Gallaibh** iomdhaibh leó tria forcongra & toghairm **Uí Neill** gor ro mhillset

**Tír Aodha** uile otha **Ath na n-Gall**

co h-**Ath Seanaigh** eitir fhér, arbhar, & foirccnemh, & ro

loisccset **Murbhach** **longport** **Uí Dhomhnaill** an c-

céin baoí **Ó Domhnaill** cona shloghaibh i t-**Tír Eoghain**. Soais **Brian mac Domhnaill mic Muirceartaigh** gona sochraide dia t-tighibh iarttain.


#### M1419.5


**Aodh Buidhe Ua Ruairc tighearna **Breifne**** fri ré bliadhna co

leith do écc, & **Tadhg Ua Ruairc** do thogha ina ionadh

lá **Muintir Ruairc[gt ]** ó **Sliabh an Iairn** siar & **Art mac Taidhg mic Ualgairg** do thogha ina aghaidh o **Shliabh an Iairn** sair

la **Muintir Raghallaigh**, & lá **Teallach n-Dunchadha**,

& la sliocht **Maoileachlainn Mhég Raghnaill** gur ro buaidhreadh **Gairbh-trian Condacht** uile etorra.


#### M1419.6


**Cathal mac Aodha Mhég Uidhir degh-adhbhar tighearna d' **Feraibh Manach****, fear a aoisi ro ba mó ainm &

oirbeart dha raibhe ina thir ina aimsir d'écc.




---

p.840


#### M1419.7


**Cu Coiccriche mac Néill Uí Maoil Mhuaidh** do écc.


#### M1419.8


**Feircheirtne mac Uiginn mic Giolla na Naomh Uí Uigind** **ceann fine** **Sleachta Giolla na Naemh Uí Uigind** d'écc.


#### M1419.9


**Dauidh mac Tanaidhe Uí Mhaoil Conaire** do ecc do **plaigh** ina thigh fein i c-**Coill Mhoir na m-Brethnach** iar n-aithrighe & iar **n-ongadh**, & a

adhnacal i **mainistir** **Eoin

Baiste** i m-**Baile Atha Truim**. Mac **ollaman** **Síl Muireadhaigh** an **Dauidh** h-í-sin.


#### M1419.10


**Diarmaid Ruadh mac Toirrdhealbhaigh Óicc Uí Concobhair** d'écc.


#### M1419.11


**Murchadh mac Briain Uí

Fhlaithbeartaigh tighearna **Iarthair

Connacht**** d'ég.


#### M1419.12


**O Neill** do dhol do thigh **Eoghain Uí Neill**, & síth charthanach cairdemhail do denamh doibh re 'roile & a **thigernas** fein do thabhairt d'**Ua Neill**.


#### M1419.13


**Tadhg mac Domhnaill Uí Ceallaigh tigherna **Cloinne Mic n-Eoghain**** do écc.


#### M1419.14


**O h-Eidirscceoil Mór**, & **An Ridire Fionn** cona mhac do écc.


#### M1419.15


**An Calbhach O Concobair Failge** do ghabháil i f-fiull la mac **Sir Libiner Prene**, & a reic re

**Lord Furnaual** re **fer ionaid** **righ** **Saxan** i n-**Érinn**, & an oidhche iarna ghabhail an fer do baí ina chomglas do elúdh leis dia thigh

fein.


#### M1419.16


**Mac Murchadha tigherna **Laighen**, .i. Donnchadh mac Airt

Chaomhanaigh** do ghabháil le **Lord Furnaual** & fá lén mor do **Ghaoidhelaibh** eisidhe.


#### M1419.17


**Tomas Bacach mac iarla **Urmumhan**** do dhol do congnamh la **Righ** **Saxan** h-i

c-coccadh na **Frainci**, & a écc thoir i f-farradh **Righ** **Saxan**, & urmhor 

a n-deachaidh lais a h-**Erinn** do écc

isin f-**Fraingc** & h-i **Saxoibh** on mudh c-cédna.


#### M1419.18


**Feradhach mac Taidg mic Domhnaill Uí Cheallaigh** do

mharbhadh la mac mic **Uilliam Óicc Uí Ceallaigh**.


#### M1419.19


**Donnchadh mac Muircertaigh Uí Concobhair** do écc do

easccar i n-dorus **chaisléin** **Sligigh**.


#### M1419.20


**Murchadh Ua Concobair adhbar tigerna **Ua f-Failge****, **Cathal mac

Aodha Még 


---

p.842






Uidhir**, **Diarmait Ruadh mac Uí Concobair Dhuinn**, & **Mac Muiris na m-Brigh** **saoí** i n-eaccna & i n-eolas do écc.


#### M1419.21


**O Duibhdhíorma** & **Muircertach mac Cathail mic Aodha Breifnigh** do écc.


#### M1419.22


**Giolla na Naomh O Mithidhéin comarba an **Bhealaigh**** do

écc.


#### M1419.23


**Tomaltach Mag Flannchaidh** do écc.


#### M1419.24


**An Barrach Mor** & **O Suillebain** do écc.


Annal M1420. 
#### M1420.0


AOIS CRIOST, 1420.


Aoís Criost, míle, cethri ched, fiche.


#### M1420.1


**Mainestir** **.S. Franseis** i n-**Ess Gephtine** isin **Mumhain** ar

brú na **Sionna** i n-**epscopóitteacht** **Luimnigh** do denamh do

**Braithribh **.S. Franseis**** la h-**iarla** **Deasmhumhan**, & do chumhdaigh tumba dhó fein, & dia siol ina deadhaidh innte.


#### M1420.2


**Matha Ua Branáin, maighistir, persún, &

aircindeach **Doire Mhaoláin**** d'ecc an .ui. idus

Sept.


#### M1420.3


**Caislén** **Bona Drobhaoisi** do thionnsgnadh lá **Brian mac Domhnaill mic Muircheartaigh Uí Concobhair**. **Cenel Conaill** do theacht do thoirmesg na h-oibre cona sochraide imaille friú. **Brian** do cruinnuccadh slóicch oile ina n-aghaidh, .i. a **braithri** budhéin, **Ua Ruairc, .i. Tadhg**, & **Mac

Donnchaidh** cona sochraidibh conár lamhsat **Cenel c-Conaill** dul

tar an ursccátha siar don cur-sin. Bator **Conallaigh** i

**foslongport** fá chuan **Eassa Ruaidh**. Tangattar clann **Uí

Domhnaill**, **Niall Garbh**, **Domhnall** & **Neachtain** díorma **marcsluagh** ar an magh. Tangattar 


---

p.844






clann **Briain Uí Concobhair** **marcshluagh** ele do dol d'

féghain **Atha Senaigh** conus tarla dóibh aghaidh i

n-aghaidh amhlaidh-sin. Tuccsat **Conallaigh** ruaig do **Cairbreachaibh** dia

ro marbhadh **Seaan mac Briain Uí Concobhair** **Aodh Buidhe Mac Donnchaidh**, **Cathal mac Diarmada mic Corbmaic mic Ruaidhri**, & **Eoghan Ó Dubhda**, **Brian Ua Concobhair** iaromh (iar

c-cloisteacht na n-droich-sgél-sin do) do thocht cona sochraide for **Maigh Eni**, **Eoghan Ua Concobhair** &

**Toirrdhealbhach Carrach** clann **Domhnaill mic Muirceartaigh** do dol h-i

c-ceann cóicc n-oidhche iar sin go **marsshluagh** mór tar

**Ess Ruaidh** anonn ar ionnsoighidh oidhche, & clann

**Uí Domhnaill** do bheith buidhean **marcsluagh** ag **Port na

Long** don taobh thall don eas iar n-ól fhíona, &

iar b-faghail a fheasa-sin d' **Eoghan** ro ionnsoigh iatt, & ro

marbhadh **Domhnall mac Toirrdhealbhaigh Uí Dhomhnaill adhbar

tighearna **Tíre Conaill**** don chur-sin leó &

daoine ele nách airemhter. Do-chóidh din **Niall Ua Domhnaill** gusan c-cuan, & do dheachaidh for snamh i luing dona longaibh cendaigh baoí isin c-cuan. Soais **Brian Ua Conchobhair** dia tigh iarsan c-cosgar-sin.


#### M1420.4


**Eoghan mac Ruaidhri Uí Concobhair** d'écc an treas calainn do marta, & a adhnacal i **Cluain Mic Nois**.


#### M1420.5


**Tadhg mac Feargail Uí

Egra tanaisi **Luighne**** d'ecc.


#### M1420.6


**Cathal mac Taidhg Mhég Flannchadha taoiseach **Dartraighe**** do

mharbhadh lá a **braithribh** ina thigh féin im fél

Brighde, & **Aedh Buidhe Mac Flandchadha** do mharbhadh

imaille fris. At iatt na **braithre** **Tadhg**, **Muiris**, &

**Énrí**.


#### M1420.7


**Iarla **Urmhumhan** Iustis na h-**Éirenn**** do beith 

i c-cogadh fri h-**Ultaibh** ag gabháil neirt d'**Ua Néill** gur chuir **Mág Aenghusa** fo umhla dhó, & co t-tard a

**bhraighde** d'**Ua Néill**.


#### M1420.8


**Uilliam mac Maoileachlainn mic Uilliam Uí Cheallaigh adhbhar

tigherna **Ó Maine**** fer lán do rath &

d'engnamh do écc iar m-buaidh **ongtha** & aithrighe.




---

p.846


#### M1420.9


**O Neill** do indarbhadh a coigeadh **Uladh** la h-**Eóghan Ua Néill** & la **Mac Ui Neill Buidhe** & la **Niall n-Garbh Ua n-Domhnaill** go **maithibh** an chuigidh ar cena & tocht dó co **Sligeach** co teach **Bhriain mic Domhnaill mic Muircertaigh tighearna **Iochtair Chonnacht****.


#### M1420.10


Cogadh i b-**Feraibh Manach** eitir **Aodh Mhág Uidhir**

& **Mag Uidhir** féin, & **Mac Aedha, .i.

Dómhnall** do mharbhadh ar an c-cogadh-sin.


#### M1420.11


**An Barrach Mor, .i. Seaan** do écc.


#### M1420.12


**O Follamhain, .i. Aedh Buidhe** do ég.


#### M1420.13


**Giolla na Naomh Ó h-Uidhrin saí shenchadha**,

& **Ruaidhri mac Dauidh Ui Duibhgennáin** **saoí senchadha oile**, & **Fergal Ó Dálaigh

ollamh **Corco Modruadh**** i n-dán do écc.


#### M1420.14


Epscopoitte **Rátha Both** do ghnóughadh dochum **Uí

Ghallchobhair**.


#### M1420.15


**Eachmarcach Ruadh Mac Con Midhe** **saoí fhir dhána** do écc.


Annal M1421. 
#### M1421.0


AOIS CRIOST, 1421.


Aois Criost, míle, cethre ched, fiche, a h-aén.


#### M1421.1


**Nicolás Mag Bradaidh epscop na **Breifne**** **saoí i n-eccna**

& a c-crábhaidh i n-óige & i n-indracas d'écc.


#### M1421.2


**Tomas Óg Ó Raghallaigh adhbhar tighearna** ba ferr oineach & engnamh tainicc do cath **Aedha Finn** ina aimsir do écc ina tigh féin.


#### M1421.3


**Ruaidhri mac Aodha Mec Diarmada tighearna **Maighe Luirg****, féchemh coitcenn gan diúltadh ria n-dreich

duine do écc isin c-**Carraic** an .xi. callainn Maii, & 


---

p.848






a adhnacal h-i **mainistir na Buille**, & **Tomaltach Óc mac

Concobhair** do gabháil a ionaid.


#### M1421.4


**Murchadh Ua Conchobhair tighearna **Ua f-Failghe**** fear ro bris iol-chatha for **Gallaibh** & **Gaoidhelaibh** nó bhíodh ina agaidh iar m-breith bhuadha ó dhomhan & o

dhemhan do écc ina dhún-arus féin, & a adhnacal i **mainistir Cille h-Achaidh**.


#### M1421.5


Coccadh do eirghe eidir **Muintir Ruairc** & **Clann n-Donnchaidh**.

**Ua Ruairc** do theglamadh & do thionól

slóigh mhóir go h-aoín-ionadh, & **Ua

Domhnaill (Toirrdhealbach)** cona shocraide do toidheacht dia f-furtacht & neartadh, & **Aodh Mhág Uidhir** cona thionól, & **Ua Ruairc**

feisin cona mhuintir & iad-sídhe uile do dhol h-i t-**Tir n-Oilealla**, & an tír do losccadh leo, & **Cathal mac Mec Donnchaidh** do mharbhadh don cur-sin,

& sochaidhe ele bheos.


#### M1421.6


**Niall Ua Domhnaill** & a sluagh, & **Ua Ruairc** cona

**chaoraighecht** lais do thocht go cuan **Essa Ruaidh**. **Clann n-

Donnchaidh** & **Cathal mac Ruaidhri Uí Concobhair** do dol co **longport** **Uí Ruairc** tar a n-ési, & an baile

do losccadh & an **caislén** do legadh & do

briseadh leó, & cenntur na tíre do mhilleadh uile. An sluagh conallach do beith i **foslongport** i n-**Ard Ferna**, & **Cairprigh** do beith fó**chaislén** **Bhona Drobhaoísi**, & daoíne

iomdha & ech do beith occa marbhadh & ogá lot etorra gach laoí. **Muirceartach Buidhe mac An Chosnamhaigh Uí Dhubhda**, **Ua Maonaigh**, & mac **Donnchaidh Chaomhanaigh** do mharbhadh lá **Cenel Conaill** don chur-sin, **Aedh mac Muiredhaigh Ruaidh Mec Lochlainn** do bhathadh for **Ath Senaigh**. Sith do dhénamh doibh iar sin.


#### M1421.7


Ionnsoighidh oidhche do thabhairt lá **Cathal Ua Ruairc**

& lá a chloinn for **Mág Flannchaidh** co h-**Inis

Caoin** for **Loch Melghe**, & lucht coimheda an locha, .i. **Meg 


---

p.850






Gollaigh** do thabhairt ethar an locha do **Chathal** cona chloinn,

& **Mag Flannchaidh Óg** do ghabhail dóibh,

& **Loch Melghe** cona **chaislén**. Cóccear do

mhacaibh **Még Flannchaidh**, & drong mhor d'**Fearaibh

Dartraighe** do mharbhadh doíbh, & clann **Még

Flannchaidh** do dhul h-i c-**Cairpri** iar sin.


#### M1421.8


**Mór inghen Briain

Uí Bhriain** **bean** **Aater

A Búrc**, & Búrc, & do baoí ina **mhnaoí** ag 

***Tadhg* Ua Chearbhaill** én-ben do b-fearr

aithne & oineach, ciall & crabhadh do bhaoi in aon-aimsir ria i l-**Leth Mogha** d'écc. Mór Mumhan na 

Muimneach at-berthí fria.


#### M1421.9


**Cormac na Coille mac Még Cartaigh (Cairbrigh)** mac **tigherna** ro ba ferr do

**Mhuimhneachaibh** ina ré do mharbhadh lá cloinn **Eoghain

Még Cárthaigh**.


#### M1421.10


**An Giolla Riabhach Ua Clerigh saoi seanchadha** d'écc iar n-deigh-bheathaidh.


#### M1421.11


**Eoghan Ua Néill** do erghabhail lá **Mac Uí Nell

Buidhe** ag dol i coinde an **iarla** co **Dún Dealgan**.


#### M1421.12


**Mac Giolla Phatraicc** & mac **Libnéd A Frene** do **Ghallaibh** do thocht maille re da fichit décc do amhsaibh leó ar creich i l-**Laoighis**, & ní ro ansat go rangatar go **Mainistir** **Laoíghisi**. Tarla **Ua Conchobhair Failghe** ar a c-cind

isin tír & ro indsaigh **Mac Giolla Patraicc** &

na **Gaill** gur ro sraoineadh lais forra, & gur ro chuir a n-

ár, & fuairset a muintir edála móra d'eidedh, d'arm, & d'faidhb na n-**Gall**. **O Concobhair (.i. Murchadh)** do thecht dia thigh iar

sin, & galar anbhail dia ghabhail, & a dhul isna **bráithribh** i c-**Cill Achaidh**, & aibitt brathar do ghabhail dó uimme, & a brathair fein do fhágbhail iona ionadh ria m-bás .i. **Diarmaitt Ó



Concobhair**, & **Ua Conchobhair** do beith mí isna

**braithribh** riana écc, & at-bath fo deóidh iar

n-degh-bhethaidh.


#### M1421.13


**O Ruairc** do dhenamh do **Art mac Taidhg Uí Ruairc** i n-aghaidh **Thaidhg mic Tighearnain**.




---

p.852


Annal M1422. 
#### M1422.0


AOIS CRIOST, 1422.


Aoís Criost, mile, cethri chéd, fiche, a

dó.


#### M1422.1


**Toirrdhealbhach mac Neill Ghairbh Uí Domhnaill tighearna

**Thíre Conaill**** do dhol i n-aibítt **mhanaigh** i **mainistir** **Eassa Ruaidh** iar m-breith bháire an bhetha freacnairc, & a mac fein, **Niall Garbh** do oirdneadh ina ionadh.


#### M1422.2


**Rudhraidhe Ua Conchobhair (.i. mac Concobair)

tighearna **Corca Modhruadh**** do mharbhadh la a **bhraithribh** fein la

cloinn **Fhedhlimidh Uí Conchobhair** ina bhaile fein h-i c-**Caislén na Dumhcha**.


#### M1422.3


**Eoghan Ua Néill** do fhuaslaccadh lá a **mhnaoí**

& lá a chloinn fein ó **Mhac Uí Neill Bhuidhe**.


#### M1422.4


**Diarmaid mac Taidhg Mec Diarmada** do mharbhadh.


#### M1422.5


**Domhnall Find Ua Flaithbheartaigh** do mharbhadh la cloinn **Domhnaill

Uí Fhlaithbhertaigh**.


#### M1422.6


Slóighedh lá h-**Ua n-Domhnaill .i. Niall**,

& la h-**Ua Nell**, la h-**Eoghan Ua Néill**, & la

**Mac Ui Néill Bhuidhe** go **maithibh** an chóigidh ar

chena. Ro loisccset & ro airccset **Cairpre**

uile co **Slicceach**. Tionoilidh **Eoghan Ua Conchobhair**, &

**Toirrdhealbhach Carrach**, & **Ua Ruairc** a sochraide ar a c-cind

i **Slicceach**, & tugsat deabhaidh don t-sluagh anair, & ro marbhadh móirsheisear dhíbh lá

**Connachtaibh**. Do-chotarais-sidhe h-i d-**Tír n-Oilealla**,

& ro mhillset an tír co léir.


#### M1422.7


**An Cosnamhaigh Óg Mac Aedhagain** **ollamh** **Chenel Fhiachach** & **Uí Chonchobhair 


---

p.854






Fhailghi** lé **brethemhnas** do mharbhadh lá cloinn

**Uí Maoíleachlainn** d'aon urchar do shoighit i n-aimhriocht.


#### M1422.8


**Niall Garbh mac Toirrdhealbhaigh mic Neill Ghairbh Uí Domhnaill** do dhol i f-**Fearoibh Manach** & nert do gabháil

dó for **Mág Uidhir**, & for **Mag Mathgamhna**,

& for **Mag Aenghusa**, & a m-breith lais i c-ceann **Uí Chathain** gur bo riarach dó, & a n-dol as sin i c-ceand **Mhec í Neill Bhuidhe**, & clann **Chathain** leó, & **na Glinne**, & **Mac Eóin Bisétt** do argain go lom, & an tír do losccadh, & a n-dol i c-**Cloinn **Aodha Bhuidhe****, & i **Maigh Line**, & a c-creacha do breith doibh go **Carraicc Fergusa**

& a t-teacht iarttain dia t-tighibh.


#### M1422.9


**Eoghan Ó Neill** do fhuaslaccadh dá **mhnaoi** & da

cloinn ó **Ua Neill m-Buidhe** d'eallach, do eachaibh, & do comhtaibh ele.


#### M1422.10


**An Seiseadh Henri** do rioghadh ós **Saxaibh**, 31. August.


#### M1422.11


Sluaigheadh la **Niall Ua n-Domhnaill**, & la h-**Ua Neill**,

& le **maithibh** an chuiccidh uile i c-ceand **I Neill Bhuidhe**. A

dhaingnecha & a choillte do imtecht dóibh go ro gabhsat nert fair, & go t-tartt a **braighde** d'**Ua Neill**, & ro benadh dhe an uile comha ro bhen-somh a h-**Eoghan Ua Neill** maille re comhtoibh oile.


#### M1422.12


An **Niall** cettna do thiomsachadh **maithe** an chuiccidh in én-

ionadh, .i. **O Néill**, & clann **Enrí Uí

Nell**, & **Eoghan O Neill** cona chloinn, & cona

**braithribh**, & clann **Chon Uladh Ruaidh Ui Neill**, **Fir Mhanach** & **Oirghiall** fa **Mag Mathgamhna** & fa **Mág

Uidhir**, **Mag Aenghusa**, **Ó h-Annluain**, & **Mac Ui

Neill Buidhe** cona t-tionol, clann **Catháin**, &

**Conallaigh** budhdhein cona n-**gallocclachaibh**, & co n-**Gallaibh** an chuiccidh do theacht ar sluaigheadh i c-**Connachtaibh**.

Clann **Corbmaic Mec Donnchaidh** & clann **Maol Ruanaidh Mec

Donnchaidh** do beith aga t-tarraing ar an sluaigheadh-sin iarna c-cur as a n-duthaigh lá **Mac Donnchaidh** lá dearbhrathair a n-athar, .i. la **Concobar Mac Donnchaidh** & la a chloinn, & la **Tomaltach Occ Mhac Dhonnchaidh**, 


---

p.856






óir do-rónadh **caislen** la **Mac Donnchaidh** i f-ferann

cloinne **Maol Ruanaidh Mec Donnchaidh**, .i. i c-**caiseal** **Locha Derccáin**, a m-bairr & a n-guirt do mhilleadh go

lom, & a n-ionnarbadh iarttain i n-ucht **Mheic Uilliam Burc**,

& a m-beith ag tarraing an t-sloigh-sin do mhilleadh **Iochtair Connacht**.


#### M1422.13


An sluagh mór sin do theacht i c-**Coirpre**, &

daoíne do lot & do mharbhadh doibh ag **caislen** **Bhona

Drobhaoisi**, an tír do losccadh & do mhilleadh dhoibh,

& a t-teacht go **Slicceach**. **Eoghan mac Domhnaill** &

**Toirrdhealbhach Carrach** do breith forra, & ruaicc do

thabhairt doibh do dheireadh an t-sluaigh-sin, & moirseisear do mharbhadh diobh, eich, & daoine do lot. An sluagh do beith i c-**Cuil Irrae** an oidhce-sin, & a n-dol ar a bharach go **Tír Fiachrach** do milleadh an tíre. **O

Dubhda** do theacht ina c-ceann, & sith do denamh dó re

**Niall**, & **braighde** do tabhairt tar cenn a tire do **Niall**, & a n-dol as sin i t-**Tír Oilealla** & isin

**Corann**, & an tír do losccadh, & do milleadh

doibh. Clann **Corbmaic** & clann **Maol Ruanaidh** do beith ag

losccadh uachtair an tíre. **Tomaltach Ócc** &

clann **Mhec Donnchaidh** do breith orra laimh le **Cluain Gad**, &

breisim do thabhairt doibh da chéle. **Muirghes mac

Corbmaic**, **Diarmait mac Maol Ruanaidh Mec Donnchaidh**, & mac

**Domhnaill mic Aodha na Gaobhcha** do marbhadh ann. An sluagh ulltach do

beith an oidhche-sin i c-**caisiol** **Locha Deargáin** ar

milleadh an tíre, & a n-dol as sin i c-cenn **Uí

Ruairc** & **O Ruairc** do gabáil leó, & a

n-dol asidhe tar **Eirne** tar a n-ais.


#### M1423.0


AOIS CRIOST, 1423.


Aoís Criost, míle, ceithre chéd, fiche, a

trí.


#### M1423.1


**Concobhar O Coineoil epscop** do écc.


#### M1423.2


**O Beolláin comarba **Droma Cliabh**** do écc.




---

p.858


#### M1423.3


**Muiris mhac Matha mec Osgair Mhég Uidhir airchi-deochain 

**Clochair**, & pearsún **Achaidh Urchair**, tighearna 

**Claoíninsi** & **Rossa Airthir**** d'eg an. 6. Callainn maii.


#### M1423.4


**Toirrdhealbhach mac Nell Ghairbh Uí Dhomhnaill tighearna **Tire

Conaill** **Cenél Moáin** & **Insi h-Eoghain****, fear síothchanta sochonaigh, soineamhail d'écc i n-aibit

**manaigh** i **Mainistir** **Eassa Ruaidh** iar m-buaidh **ongtha** & aithrighe.


#### M1423.5


Sloighedh lá h-**Ua Nell .i. Domhnall**, & la h-**Ua

n-Domhnaill, .i. Niall**, & lá h-**Eoghan mac Néill**

co n-**Gaoidhealaibh** **Uladh** archena do shoighidh **Gall**. Aseadh lotar cetus co **Traigh Bhaile** co **Machaire Oirghiall** go **Lughmagh**, &

assidhe gusan **Midhe**. Tucsat deabhaidh d'**fior ionait** **rígh** **Saxan**, & ro marbadh (.i. la **Maol Muire Mac Suibhne Connachtach consapal **Ui Domhnaill**** & as laisidhe ro briseadh for **Ghallaibh**) an ridire ba tuairgnidh catha do

**Ghallaibh** co n-druing mhoir (ced ba seadh lion

torcair) imaille fris dia mhuintir, & fuairset édala aidhble don turus-sin. Do-ghniad iaramh sith re **Gallaibh**, & fagbhaid **Traigh Bhaile** & a m-baoí ina c-comhfochraibh do **Ghallaibh** fó chíos doibh as a h-aithle.


#### M1423.6


**Caislén** **Atha Seanaigh** do dhénamh lá **Niall mac Toirrdhealbhaigh Uí Dhomhnaill**.


#### M1423.7


**O Ceinnéittigh Find tighearna 

**Urmumhan**** do ecc.


#### M1423.8


**Faolán Mac an Gobhann saoí senchadha** do écc.




---

p.860


Annal M1424. 
#### M1424.0


AOIS CRIOST, 1424.


Aoís Criost, míle, cethre chéd, fiche, a

cethair.


#### M1424.1


**Concobhar O Ferghail easpucc **Conmaicne**** fer co n-airmittin, & co n-onoir, go n-aithne, go n-eolas go n-deserc, & go n-donnacht do écc.


#### M1424.2


**Giolla Iosa mac Briain Még Tighearnáin adhbhar taoisigh

**Teallaigh Eachdhach**** fear thighe n-aoidheadh coitceinn d'écc iar m-buaidh n-aithrighe.


#### M1424.3


**Donnchadh mac Maoíleachlainn

Uí Cheallaigh tighearna **Ua

Maine**** do mharbhadh d'urchor do soighit occ ettráin a

mhuintire fein for aroile.


#### M1424.4


Coccadh mór eitir **Muintir Ruairc** i n-diaidh **Aodha Buidhe

Uí Ruairc**. **Tadhg mac Tighearnáin Uí Ruairc** do

dhenamh síodha le **Muintir Raghallaigh** & re h-**Eoghan

mac Seaain Uí Raighailligh**, & **tighearnus** na **Breifne** do thabhairt co h-iomlan do **Tadhg** iar t-tabhairt ionnsoighidh dhó

ar **Art** co **Magh Argaidhe** gur ro loisgeadh an baile lais, &

**Art** do thabhairt úmhla dhó iar m-beith i frithbheart fri aroile fri ré ceithre m-bliadhan gó sin.


#### M1424.5


**Maoileachlainn Mac Caba consabal an da **Breifne** & **Fer

Manach**, & **Oirghiall**** d'écc don **phláigh**.


#### M1424.6


**Saxanaigh** iomdha do thecht i n-**Erinn** la h-**iarla **Urmumhan****, &

nert mor do techt i n-**Gallaibh** de-sidhe. Crecha mora do

denamh lasin **iarla**, la a **Saxanchoibh**, & la **Gallaibh** na **Midhe**

ar **Mhachaire Arda Macha**, & ar **Mhachaire Mucnamha**. Indsaigidh


---

p.862






ele do denamh leó ar **Mág Aenghusa**. **Caislén**
**Locha Bricrenn**, **caislén** **Még Aengusa** do briseadh

lesan **iarla**, & lasna **Gallaibh** remráite

& **consabal** **gallóglach** **Mhég Aenghusa** do mharbhadh leó, & lucht iomchoimheda an **chaisléin** uile d'urmhór. Cogadh & combuaidhreadh mór do beith i c-coigeadh **Uladh** ó

**Ghallaibh** don chur-sin. **Maithe** an choigidh im **Ua Néill**,

& im **Ua n-Domhnaill Niall**, & im **Eoghan Ua

Néill** eitir **tigearna** & **urrigh** & **taoiseach** do

thionól re h-aghaidh **Gall**. Sochaidhe do **maithibh** an choiccidh do dhol i c-cléith **Gall** ar an c-coccadh-sin, .i. **Mac Uí

Neill Bhuidhe**, **Ó h-Annluain**, & **Maghnus Mág

Mathgamhna**. **Mag Aenghusa** do indarbadh as a thír la **Mac

Uí Neill Bhuidhe** & la **Gallaibh**, & a theacht i

c-cend **Ghaoidhel** an choiccidh.


#### M1424.7


**Mag Aenghusa .i. Aodh** do ecc don **teidhm**, & a mhac **Ruaidhri** d'oirdneadh ina ionadh.


#### M1424.8


**Mac Uilliam Cloinne Riocaird, Uillecc A Búrc**, do écc ina tigh fein iar m-buaidh o dhemhan &

domhan.


#### M1424.9


**O Ceallaigh tighearna **Ua Maine**, .i. Donnchadh mac Maoilechlainn, mic Uilliam, mic Donnchaidh Mhuimhnigh** do marbhadh la cloinn **Uilliam Ui Cheallaigh** le cloinn a dherbhrathar fein ag tabhach a

**tighearnais** forra.


#### M1424.10


**Maol Muire Mac Suibhne Consapal **Tire Conaill****, rinn chosanta & chalmachta an chóiccidh do écc.


#### M1424.11


**Giolla Iosa mac Briain Mec Tighearnain taoiseach **Theallaigh Dunchadha****

do écc.


#### M1424.12


**Iarla of **Mars**** .i. **fer ionaid** an **Righ** do

theacht ind **Erinn** fo fhéil Michil, & 

**Goill** **Ereann** ag freccra dó.


#### M1424.13


**Ruaidhri Mhac Suibhne mac Meic Suibhne Connachtaigh** do marbhadh le **Cathal 


---

p.864






n-Dubh Ó c-Concobhair** & **Gallocclaigh** eile

genmothá-somh. **Concobhar mac Muirceartaigh mic Cathail mic

Aodha Breifnigh Uí Choncobhair** do marbhadh don chur-sin.


Annal M1425. 
#### M1425.0


AOIS CRlOST, 1425.


Aoís Criost, mile, cethre chéd, fiche, a

cúicc.


#### M1425.1


An t-**epscop Toimíneach, .i. Tomas mac Uilliam Duibh mic Maigeog** do écc seachtmain ria f-feil **Brighde** fer lan

d'eccna & d'eolas & d'aithne isidhe.


#### M1425.2


**Iarla of **Mars****, **fer ionaidh** **Righ** **Saxan** i n-**Erinn** do écc don **plaigh** im Fheil **Brighde**.


#### M1425.3


**O Neill** & **Eoghan O Neill**, **Neachtain O Domhnaill**, &

**Mac Uí Neill Buidhe**, **Mac Uidhilin**, **Mac Domhnaill Gallocclach**, & **O Meallán maor Cluicc an Udhachta Phatraicc** do-rala

i t-tigh an **iarla** do gabhail la **Lord Furnaual** .i.

**iarla** Saxanach iar n-ecc **iarla of **Mars****, & na **maithe**-sin do breith lais i l-laimh go h-**Ath Cliath**.


#### M1425.4


**O Maoíl Muaidh .i. Niall mac Ruaidhri, tighearna **Fer c-

Ceall**** do ecc.


#### M1425.5


**Ri **Alban** .i. Muiredhach Stiuard**, & a mhac .i. **Ualtar

Stiuard**, & **Murmóir 


---

p.866


**Lemhna**** do mharbhadh le **Righ** **Alban** .i. **mac An Righ Bhacaigh**,

& mac ele an **Righ** .i. **Sémus Stiuard** & Clann

**Murmoir **Lemhna**** da ionnarbadh-somh ind **Erinn**.


#### M1425.6


**Eoghan O Neill** do fhuaslaccadh o **Ghallaibh**.


#### M1425.7


**Brian Ballach mac Uí Nell Bhuidhe**, aein-fhear ro ba fearr

eineach & tiodhlacadh, aithne & eolus i n-ealadhnaibh examhlaibh dá raibhe a c-comhaimsir fris do

mharbhadh la bachlachaibh na **Cairrcce**, & **Seaan mac

Enrí Uí Nell** do mharbhadh imaille fris.


#### M1425.8


**Gormlaidh ingen Domhnaill Uí Concobhair** **ben** **Tighearnáin Uí Ruairc** d'ég iar n-aithrighe.


#### M1425.9


**Tadhg Ua Fallamhain taoíseach **Cloinne h-Uadach**** do mharbhadh i fell ina **caislén** fein dia  **bhraithribh**.


#### M1425.10


**Ruaidhri Ruadh Ua h-Uiginn** **saoí fhir dhana** esidhe d' écc.


#### M1425.11


**Mag Craith, .i. mac Floinn Meg

Craith ollam **Tuadmumhan** le dan**
**saoí** shona shaidhbir do écc.


#### M1425.12


**Mac A Ghobhann na Sccél ollamh **Uí Lochlainn Chorcu

Mruadh** le seanchus, .i. Tomas mac Giolla na Naomh Mic A Gobhann** do

écc.


#### M1425.13


**Brian Garbh** & **Maghnas** da mhac **Mhec Dhonnchaidh Thíre

h-Oilella** .i. **Maol Ruanaidh mac Taidcc Mec Donnchaid** do marbhadh la

cloinn **Catail Mec Donnchaidh** .i. clann derbrathar a n-athar.


Annal M1426. 
#### M1426.0


AOIS CRIOST, 1426.


Aoís Criost, míle, ceithre chéd, fiche, a Sé.


#### M1426.1


**Neachtain O Domhnaill** bai i l-láimh ag **Gallaibh** d'fuaslaccadh d'**Ua Domhnaill** dia dhearbhrathair .i. **Niall**. Nír' bó h-urusa a riomh no a áiremh a t-tuccadh d'ionnmus as la taobh braghat ele do fagbhail dia éis.


---

p.868


**Toirrdhealbhach O Domhnaill** do faccbadh in ionad **Neachtain** do

éludh o **Ghallaibh**, & cethrar do **braigdibh** ele

amaille friss.


#### M1426.2


**O Conchobair Ruadh, Toirrdhealbhach mac Aodha mic Felim**, fear millte & cosanta **Connacht** **saoí** ar aithne & ar eolus gacha h-ealadhan do écc iar m-buaidh n-aithrighe iar m-breith buadha o doman & ó dheamhan.


#### M1426.3


**Fedhlimidh mac Muirceartaigh mic Domhnaill mic Muircertaigh

Uí Concobhair** do écc. **Adbar tighearna** **Iochtair Connacht**

eisidhe.


#### M1426.4


**Conchobhar O Briain tighearna **Tuadhmuman**** d'écc iar sendataidh satharn casg, & **Tadhg mac Briain Uí Bhriain** do oirdneadh ina ionad.


#### M1426.5


**Toirrdhealbhach mac Mathghamhna Buidhir tighearna 

**Corca Baisscinn**** do mharbhadh & do losccadh lá a **braithribh** fein ar greis aidhche, & é cian-aosda.


#### M1426.6


**Conchobhar Crom mac Taidhg Uí Ruairc** d'écc.


#### M1426.7


**Ruaidhri (.i. Mag Aengusa) mac Aodha Meg

Aongusa** do mharbhadh ina tigh fén lá **Brian Mag Aonghusa**.


#### M1426.8


**Enri .i. Caoch, mac Uí Néill Bhuidhe** do dhalladh la a

**bhraithribh** .i. clann **Briain Bhallaigh mic Uí Neill Buidhe**.


#### M1426.9


**Tadhg Mac Gille Finnén** & a mhac do mharbhadh, .i. **Aodh**

lá h-**Art mac Eoghain Uí Nell**.


#### M1426.10


**Ua Duibhgennáin Cille Ronain, .i. Pilib mac Dauidh** d'

écc, **ollamh** **Cloinne Maol Ruanaidh** le senchas eisidhe.


#### M1426.11


**O h-Eilidhe Mór, .i. Concobhar Caoch O h-Eilidhe** do écc.


#### M1426.12


Sith do denamh do **Clandaibh Neill** re 'roile, .i. d'**Eoghan** &

d'**Ua Neill**, & **Eoghan** do dhol i t-tegh **Uí Neill**,

& gach ferann da m-baoi ina n-eccmais re fedh a n-aimhreitigh do beith aga tabach aca.


#### M1426.13


**Cian mac Giolla Oilbhe Mhicc A Gabhann** **saoí shenchadha**, & fear tighe n-aoídheadh coitcinn do marbadh do preip

eich.


#### M1426.14


**Bebhinn inghen Tigernain

Ui Ruairc ticcerna **Breifne****

do ecc.


#### M1426.15


**Risdeard Mac Siurtain na Coille** do gabháil la h-**Eoghan mac

Uí Fhlaithbeartaigh**, & a thiodhlacadh do **Mhac

Siurtáin Duibh** go ro milleadh lais.




---

p.870


#### M1426.16


**Feradhach mac Briain Uí Ceallaigh** do écc don

**plaigh**.


#### M1426.17


**Seaan mac Mec Feorais** do marbhadh le **Tomas** mac a dherbrathar

fein.


Annal M1427. 
#### M1427.0


AOIS CRIOST, 1427.


Aoís Criost, míle, ceithre chéd, fiche, a

seacht.


#### M1427.1


**O Maoil Muaidh, Ferghal, tighearna **Fher c-Ceall**** do

écc, & **Ruaidhri mac Neill Uí Maoíl

Muaidh** do oirdnedh ina ionadh.


#### M1427.2


**Ruaidhri Ua Duinn taoiseach **Ua Riaccain**** do ecc.


#### M1427.3


**Domhnall mac Airt mic Giolla Crist Ui Ruairc** do ecc.


#### M1427.4


**Murchadh mac Toirrdhealbhaigh mic Murchaidh na Raithnighe Uí

Bhriain** do mharbhadh lá a dhearbhrathair fen.


#### M1427.5


**Diarmait Ua Mathghamhna tighearna an **Fhuinn Iartharaigh**** **saoí**

dheigh-einigh nar ér neach im ní d'écc iar m-buaidh n-aithrighe.


#### M1427.6


**Corbmac Ócc Mac Diarmada** d'écc.


#### M1427.7


**Catairíona ingen Ardghail Mhég Mhathghamhna**
**ben** **Uí Neill

.i. Eoghain mic Néill Óicc** d'écc.


#### M1427.8


**Una inghen Aedha Meg Uidhir** **ben** **Uí Ruairc, .i.

Taidhg** ben bá fearr oineach derc & crabhaidh do

baoí i n-**Iochtar Connacht** ina h-aimsir d'écc i n-deireadh an chorguis.


#### M1427.9


**Ferghal Mac Tighearnáin adhbar taoisigh **Teallaigh

Dúnchadha**** d'écc.


#### M1427.10


**Brian mac Ferghail Mec Samhradhain mac taoisigh **Teallaigh

Eachdhach**** d'ecc.


#### M1427.11


**Brian Ua Daimhin taoiseach **Tire Ceannfhoda**** d'écc.


#### M1427.12


**Aine inghen Uí Bhirn** **bean** **Meg Raghnaill (.i. Sefraidh)** d'écc.


#### M1427.13


Mac **Domnaill mic Mathgamhna Duinn Uí Ceinneittig tighearna **Urmumhan Uachtaraighe**** do mharbhadh do **Ualtar Topín** d'aon urchor gae.


#### M1427.14


Sluaigheadh la **Niall O n-Domnaill .i. Ó Domhnaill tighearna

**Tíre Conuill**** i t-**Trian Conghail** i n-aghaidh **Uí

Néill** do corgnam la cloinn **Mheic Uí Neill Bhuidhe**. Maidhm

do thabhairt la h-**Ua n-Domnaill** ar **Mac Uidhilin** don dul-sin,

& sochaidhe 


---

p.872






mor dia mhuintir do mharbhadh ann, & da mhac **Donnchaidh Mec

Suibhne** baoi ag congnamh la **Mac Uídilin** do gabhail la h-**Ua n-Domnaill**. Crecha mora & edala aidble do beith ag muintir **Ui Domhnaill** & ag muintir cloinne **Mheic Uí Neill Bhuidhe** isin ló-sin.


#### M1427.15


Sluaigheadh la h-**iarla** **Urmumhan** i **Muintir Maoil Mordha**, baile

**Uí Raghailligh** do losccadh lais, & an **caislén**

do brissedh.


#### M1427.16


**Aodh O Maille .i. mac Diarmata, adbar tighearna 

**Umhaill**** do dhol ar loinges i t-**Tír Conuill**, & a marbhadh d'aon urchor saighde ar deireadh a mhuintire ag teacht dochum a luinge.


Annal M1428. 
#### M1428.0


AOIS CRIOST, 1428.


Aois Criost, míle, ceithre ched, fiche a h-ocht.


#### M1428.1


**Mac Murchadha .i. tighearna **Laighen** .i. 

Donnchadh mac Airt Chaomhanaigh** baoi i l-láimh i **Saxoibh** fri ré naoí m-bliadhan do fhuaslaccadh dia chúiccedh fein, & ba sccél sochair do **Ghaoidhealaibh** indsin.


#### M1428.2


**Diarmait Ua Cathain tighearna **Ciannachta** & na **Craoibhe**** fer lán do rath & do onoir do écc.


#### M1428.3


**Roibeard comhorba **Caillin**** d'écc.


#### M1428.4


**Aodh an Einigh mac **Pilib Meg Uidhir**** fer ro badh mó clú & oirdearcus einigh dá m-baoí h-i

comhaimsir fris d'ecc h-i c-**Cind Sáile** an chéd oidche

táinic i n-**Erinn** iar n-denamh turais **S. Sem** an treas 

idus augusti iar n-aithrighe diocra ina pheacthaibh.

**Tomás Ócc Mag Uidhir** baoí ina fharradh do

thabhairt a chuirp lais co **Corcaigh**, & a adhnacal innte.


#### M1428.5


**Ma Con Mara taoíseach **Cloinne Cuiléin**** **saoí** dercach deigh-einigh fear ro choisc merle & goid, & tucc sidh & sáimhe ina dhuthaidh d'écc.


#### M1428.6


**Corbmac Ua Birn taoíseach **Tíre Briúin**** d'écc


#### M1428.7


**Aodh Og Mhag Uidhir .i. mac Aodha** do mharbhadh lá **Mac Gille

Finnéin** & lá cloinn **Donnchaidh Bhallaigh

Mhég Samhradháin**.


#### M1428.8


**Caislen** cloinne **Aodha Mhég Uidhir** do gabháil la

**Mág Uidhir** & la a chloinn, & clann **Aodha** do

chur as in tír amach, & a muintir do argain go lom.




---

p.874


#### M1428.9


**Seaan mac Tomáis Uí Raighilligh** do mharbhadh i meabhail

la a chlannmaicne fein.


#### M1428.10


**Gillibeart Ua Flannagain adbhar taoisigh **Tuaithe Rátha**** do

écc.


#### M1428.11


Indsaighidh do denamh la **Mac Siurtain d'Extra**, & la **Seaan Mac Oisdelbh** i t-**Tir n-Amhalgaidh** ar **Thomás Barett**, &

ar chloinn **Meic Baitin**, & creacha do denamh doibh, **Risderd

Barett** do marbhadh i t-tóraighecht na creiche-sin, & **Sean Fionn Mac Oisdelbh** do mharbhadh don chur cedna.


#### M1428.12


**Henri Barett Mac Baitin** do écc.


#### M1428.13


**Iomhar mac Emainn Meg Raghnaill adhbar taoisigh **Muintire h-Eolais**** do

marbhadh la **Cathal mac Meg Raghnaill**.


Annal M1429. 
#### M1429.0


AOIS CRIOST, 1429.


Aóis Criost, míle, ceithre chéd, fiche a

naoí.


#### M1429.1


**Semus Stiuard Mac Rígh **Alban**, & rioghdhamhna **Alban**** beos iarna indarbadh a h-**Albain** i n-**Erinn** do écc, iar t-techt

loingis ó fheraibh **Alban** for a chend dia

Ríoghadh.


#### M1429.2


**Niall O Dochartaigh taoíseach **Arda Miodhair**** do écc.


#### M1429.3


**Grainne inghen Neill Mhóir Uí Neill** **ben** **Uí Dhomhnaill .i. Toirrdhealbhach an Fhiona**, do écc.


#### M1429.4


**Ua Flannagan Tuaithe Ratha .i. Giolla Iosa** do mharbhadh la cloinn

**Aodha Még Uidhir** ina thigh fein ar greis oidhche.


#### M1429.5


Coccadh eitir **Ua Ruairc, Tadhg**, & **Ua Raighilligh .i. Eoghan**.

**Clann **Mathghamhna Uí Raighilligh**** & 

**Gaill** na **Midhe** do

eirghe i n-aghaidh **Uí Raighilligh** la h-**Ua Ruairc**,

& baile **Uí Raighilligh** do losccadh leó. **Ua

Raighilligh** do thabhairt **Uí Neill** chuicce dia chomhfhurtacht.

**Airghialla** & **Fir Mhanach** & a **chaoraighecht** do chor

dhó la h-**Ua Neill** & lásna **maithibh**-sin co h-**Achadh Cille Móire**. **Ua Ruairc**, & **Mág

Mathghamhna**, & **barún **Dealbna****, & **Mac Caba** do tocht sluagh mór 


---

p.876






ina lenmain co h-**Achadh Cille Móire**. **Ua Néill**, a

chlann, a **ghallocclacha**, **Fir Mhanach**, **Ua Raighilligh**, & a **brathair** da n-ionnsoighidh annsin & maidhm **Achaidh Cille

Móire** do briseadh forra. **Barún **Dealbhna**, Mac Caba**, **Enrí Mac Caba**, **Diarmaitt Ua Ruairc**, & sochaidhe oile do ghabhail & do marbhadh don chur-sin lá h-**Ua

Néill**.


#### M1429.6


**Donnchadh Mac Gille Finnein** d'écc.


#### M1429.7


**Aodh Direach O Domhnaill .i. mac Toirrdhealbhaigh an Fhíona**

& a mhac do mharbhadh la **Toirrdhealbhach mac Neill Ghairbh

Uí Domhnaill** .8. febru.


**Rudraighe Ua Dochartaigh** d'ecc an raithe cedna h-i f-**Fathain **Mura Othna****.


#### M1429.8


Díth mhór daoine do thabhairt ar **feraibh Breifne**

uile eitir lethadh & mharbhadh la **Muintir

Feódachán** ar **Tulaigh Odra** ar **Sliabh da Chon** conar lugha

ina dá fhichit i n-easbaidh im **Concobhar mac Domhnaill Mec Suibhne** ar n-dul dó tria bhaoís & óige

for an siobhal-sin, cuid do **Dartraighibh** & cuid oile do

muintir **Cloinne **Aedha Mhég Uidhir**** do mharbhadh ann.


#### M1429.9


**Murchadh mac Ui Brain** do écc.


#### M1429.10


**Maoil Seachloinn mac Concobhair Anabaidh Uí Cheallaigh mac

tighearna **Ó Maine**** do mharbhadh d'aon urchor do gha la **Seaan cam Ó t-Taidhg** do muintir **Uí Choncobhair**.


#### M1429.11


**Maoileaclainn Ó Máille adhbhar tighearna **Umaill**** do marbhadh la cloinn **Uí Mháille**.


#### M1429.12


**Matha mac Tomais Uí Chuirrnín ollamh na **Breifne****, **saoi coitchenn i sencus** & h-i seinm do écc ina tigh féin.


#### M1429.13


**O Cobhthaigh .i. Maoileachlainn mac An Chlassaigh Uí

Chobhthaigh** do mharbhadh la h-**Émann mac Hoiberd Dalatún**.




---

p.878


Annal M1430. 
#### M1430.0


AOIS CRIOST, 1430.


Aoís Criost, míle, cethri chéd

triocat.


#### M1430.1


**Giolla na Naomh Ua Lennáin canánach & Sacrita **Lesa Gabhail**** d'écc.


#### M1430.2


Slóigeadh mhor la h-**Eóghan mac **Neill Óicc Ui

Neill**** go **Gallaibh** **Machaire Oirghiall**. Ro h-aircceadh imorro & ro lomradh & ro loiscceadh **Galldacht** **Machaire Airghiall** uile

leis. Ro loiscc bheos **dúnadh** **Tragha Baile**, & ro chuir aitreabha an bhaile fó **chíos** & fó

umhla dhó, & tainicc dia tigh co m-buaidh & cosgar.


#### M1430.3


Sloigheadh mór oile lá h-**Eoghan** co **maithibh** an chuiccidh

uime isin **Anghaile**, & a dhul dna gusan **Sen-longphort**

do-chóidh iaromh aisidhe co **Caill Salaigh**, & ro

bhaoí sealat ann 'na chomhnaidhe, do-chuaidh iar sin co

**Frémhainn** **Mhidhe**. Tangattar din **Gaoidhil** an deisceirt **Ua

Concobhair Failgigh, .i. an Calbhach**, **Ua Maol Mhuaidh**, & **Ua

Madadháin**, **Mag Eochagán** & **Ua

Maoíleachlainn** i c-coinne **Eóghain** do ghabhail a

thuarusdail. Ro loiscceadh **Iarthar Midhe** uile lásna

sluacchaibh-sin im **Chill Biccsighi**. Táinicc **barún **Dealbna****, **Ploingcédaigh**, **Oirebertaigh**, & **Goill**
**Iarthair

Mhidhe** co coitcheann i c-coinne **Eoghain Ui Neill** do thabhairt a riara

dhó dar cend a t-tíre. Do-bertsatt iaromh

& do-rónsat sidh. Soais **Eoghan** dia thigh iar m-buaidh

& cosgar, & rug mac **Uí Fherghail .i.

mac Domhnaill Bhuidhe** lais go **Dún n-Genainn** mar **braghaid**

tar cenn **tighearnais** **Uí Fherghail**.


#### M1430.4


**Mág Uidhir Tomas (.i. An Giolla Dubh)

tighearna **Fer Manach**** fri ré sé m-bliadhan dég ar fichit fear einigh coitchinn fri truaghaibh &

trénaibh, fer cumhdaighthe **mainistreach**, ceall, & **reglés**, & dealbh n-iomdha, fer siodhaighthe tuath & **taoiseach**, & cosanta a criche

ar a chomharsain, fer ro charsat tuath & ecclais 


---

p.880






ar fheabus a fhollamhnaighthi d'écc iar m-buaidh n-**ongtha**

& n-aithrighe. Ro h-oirdneadh a mhac **Tomas Óg**

ina ionadh do réir togha tuaithe & eccailsi.


#### M1430.5


**Niall mac Enrí Uí Neill** d'écc.


#### M1430.6


Coccadh mor eitir **Mág Cárthaigh Riabhach** & an

t-**iarla,

.i. Sémus**, & **caislen** **Cille Britain** do

ghabhail lasan **iarla** ar **Mag Cártaigh**, & a thabhairt do

**Donnchadh Mhág Cartaigh** dearbrathair esidhe do **Mac Carthaigh** do

bhaoí ina fharradh ag toghail an **caislein**.


#### M1430.7


Slóiccheadh lá **Mac Uilliam Cloinne Riocaird**, &

lá **Mac Donnchaidh Tíre Oilealla**, & lá

Mac **Domhnaill .i. Brian mic Muirchertaigh Ui Conchobhair** h-i **Conmaicne Chúile**, loiscthe móra do dhenamh leó, &

**Aedh mac Uí Concobhair Ruaidh**, & **Cairpre mac

Briain Ui Birn** do mharbhadh leó, & a t-teacht dia t-tighibh iar

c-cosgar.


#### M1430.8


**Caislén** **Tuillsgi** go ghabháil la **Cathal mac Ui Concobhair

Ruaidh** ar cloinn **Toirrdhealbhaigh *óig mic **Aedha

mic **Toirrdhealbhaigh***** Ui Concobair**.


#### M1430.9


**Brian mac **Tighernáin Óicc Ui Ruairc**** do mharbhadh

lá chloinn **Mhaoíleachlainn Még Ragnaill** h-i

**Maothail Mancháin** & **Donnchadh Mac Tighearnáin**

do cur don ruaig-sin i **Mainistir Maotla**. **Donnchadh** fein do

thecht amach tar cenn a muintire, ar ionnchaibh

**Mhég Raghnaill**, & síth do dhénomh eatorra, & éraic ***Briain*** do dhíol iar sin la h-**Ua Ruairc**.


#### M1430.10


**Art Ua Ruairc adbar tighearna na **Breifne**** do mharbhadh ina thigh

fein i meabhail la mac a dherbrathar, .i. **Maghnas mac **Concobhair Ui Ruairc**** seachtmhain ria c-cáiscc do shonradh.


#### M1430.11


**Tadhg mac Donnchaidh mic Muirceartaigh** do écc.


#### M1430.12


Mac **Lochlainn Ui Ruairc, .i. Uilliam Ruadh** do écc.


#### M1430.13


**Donnchadh Ócc mac Mec Lochlainn** do écc.


#### M1430.14


**Ferghal mac **Baothgalaigh mic Taidhg Mec

Aedhaccain** ollamh 

**Iochtair Connacht**


---

p.882






i f-feinechas** **saoi** coitchend in gach ceirtt,

& fear tighe n-aoidheadh da gach aen no thigedh dia shaighidh do ecc iar n-deigh-bethaidh.


Annal M1431. 
#### M1431.0


AOIS CRIOST, 1431.


Aoís Criost, míle, cethre chéd, triochatt, a h-aon.


#### M1431.1


An t-**epscop O Martain, .i. epscop **Clochair**** do ecc.


#### M1431.2


An t-**epscop O Maol Accain, .i. epscop **Leithglinne**** do ecc.


#### M1431.3


**Tadhg Ua h-Eoghain oifficel **Locha h-Erne**** **saoí** leigind d'écc.


#### M1431.4


**Siomón Mhág Garacháin cananach do **mhuintir** **Leasa

Gabhail**** d'écc.


#### M1431.5


**Ua Concobhair Corca Modruadh, .i. Muirchertach** do mharbhadh

lá cloinn a dearbhrathar féin.


#### M1431.6


**Conn Ua Maoíleachlainn rioghdamhna **Midhe**** do mharbhadh lá

muintir na h-**Angaile** & lá **Gallaibh** **Iarthair Mhidhe**, & a brathair **Corc** do ghabhail.


#### M1431.7


**Gearalt Caomhanach rioghdamhna **Laighen**** **saoí** einigh & engnamha eisidhe d'écc.


#### M1431.8


**Mag Raghnaill, .i. Sefraidh**, fer dearscaighthe, &

**cenn** a cheneoil feisin d'ecc.


#### M1431.9


**Seaan mac Con Connacht mic Pilib Mhég Uidhir** do mharbhadh

lá **Teallach Eachdhach**, iar n-dul dia soicchidh ar a n-iocht

fein dia t-tir, **Brian Caoch mac Mhecc Samhradháin** as

é ro fheall fair, & nír bhó torbha do

**Brian** sin uair torcair-sídhe & drong dia mhuintir

imaille fris. Ni raibhe **Seaan** cenmotha móirsheiser

& ro bháttar an lucht oile cethrachat ina

aghaidh, & ro fortamhlaigh an t-anfhorlann fair gur ro marbhadh samhlaidh.


#### M1431.10


**Mag Uidhir, .i. Tomás** do dhul sluagh mór i t-**Teallach

Eachdhach** do dhioghail a brathar forra. Ro h-indread, ro creachad, & ro h-airccead an tir leis gur ro mharbh sochaidhe dia **maithibh**. Ro loisg dno baile **Mhég Samhradháin**,

& táinicc dia thigh iar c-cosgar.


#### M1431.11


Crecha móra do dhénamh, & daoíne iomdha

do mharbhadh la **Maghnus Mag Mathghamhna** ar **Ghallaibh**.




---

p.884


#### M1431.12


Sloigheadh mór la h-****Eoghan Ua Neill****, lá **Mag Uidhir**,

& lá h-**Ua Raghallaigh** go **Mac Uidhilín**,

& a thír do creachadh & do mhilleadh leó. **Eoghan** cona shlogh & cona **caoraigheacht** do beith leth ráithe isin tír ag milleadh

arbhann, & ag losccadh foirgneamh, & iompudh

dhó h-i t-**Tír Eoghain** iarttain.


#### M1431.13


**Enrí mac Eoghain mic Neill Óicc Ui Néill** do

ghabháil lá **Neachtain Ua n-Domhnaill**. Coinne do

dhénamh d'**Eoghan Ua Neill** & do **Neachtain** fri aroile,

& sidh do dénamh dhóibh ina n-imreasain fri aroile, & esrí do leigean amach.


#### M1431.14


**Neachtain Ó Domhnaill** do dhol for ionnsoighidh co

**caislén** **Locha Laoghaire**, & a ghabháil dó

for **Toirrdhealbhach Ua n-Domhnaill**, & a b-fuair ann d'

edáil do breith lais.


#### M1431.15


**Marcsluagh** mór **Gall** do thocht for creich h-i c-**Cloinn **An Chaoich Uí Raigilligh****. **Magnus mac Ardghail Meg Mathghamhna** do

dhol an lá cédna ar creich i n-**Gallaibh**, & iar

b-fios sgel na n-**Gall** dó do-chóidh ina n-deadhaidh co

tinneasnach, & fuair iatt ag forchoimhéd a c-creche. Ro ionnsoigh fothaibh, ro ben a c-creacha dhíobh, do gabhadh lais a **maithe**, & do marbhadh drong oile bheós,

& tainicc dia thigh iar m-breith bhuadha.


#### M1431.16


**Domhnall Mac Giolla Pattraicc mac tighearna **Osraighe**** d'écc.


#### M1431.17


**Barrdubh ingen Uí Ruairc** bean craibhdeach deig-einigh d'écc.


#### M1431.18


**Aine inghen Uí Ruairc ben Ui Fherghail** d'écc.


#### M1431.19


**Mag Carmaic Fear Manach .i. Giolla Patraic** & **Muirceartach mac

Pilib** do mharbhadh lá **Donnchadh Mac Carmaic** cona muintir.


#### M1431.20


**Moein mac Enri Uí Gairmleadhaigh** do marbhadh la **Domhnall

mac Taidhg mic Cathail Óicc**, & la h-**Ó n-

Duirnín**.


#### M1431.21


**Gillebert Ua Duibgennáin** *&*
**Eoghan Ua Fialáin** **saoí le dan** d'écc.


#### M1431.22


**Domhnall mac Dauid Ui Thuathail** d'écc.


#### M1431.23


**Conall mac Neachtain Uí Domhnaill** do thocht for creich i t-**Tír Aodha** for **Mhac an Ulltaigh**, & **Muintir Gallcubhair**

& clann **Mhec an Ulltaigh** do breith fair, & **Conall** do

mharbhadh d'aon urchor do shaighit.




---

p.886


#### M1431.24


**Mac Murchadha tighearna **Laighen** .i. Donnchadh mac Airt

Chaomhánaigh** do dhol ar ionnsaighidh i c-**Condae Bhaile Atha

Cliath**, & na **Goill** do eirghe amach, & maidhm do

thabhairt la **Mac Murchadha** ar **Ghallaibh** i t-tús laí,

& sochaidhe díobh do mharbhadh, & édail iomdha do bhein diobh. **Goill** do aithtionol sa ló cédna iar sin, & breit doibh ar mhuintir **Mec Murchadha** deireadh laí, & édala mora aca,

brisseadh forra la **Gallaibh**, & drong da n-**amhsaibh** do marbhadh fa **Mhac an Mhidhigh mic Taidg** do **Siol m-Briain**, & fa dá mhac **Uí Concobhair Ciarraighe**, & **Ó Tuathail** do gabhail ann.


Annal M1432. 
#### M1432.0


AOIS CRIOST, 1432.


Aoís Criost, mile, cethre chéd, triochat, a

dó.


#### M1432.1


**Art Mac Cathmhaoíl epscop **Clochair**** **saoí** craibhdheach,

fear thighe aoidheadh coitchind do bochtaibh & d'aidelgneachaibh an Choimdheadh d'écc iar n-aithrighe.


#### M1432.2


**Ua Néill, .i. Domnall Bocc mac Enri Aimhreidh** do mharbhadh i n-oirecht **Ui Cathain** lá da mac **Diarmada Ui Cathain** .i. **Domhnall** & **Aibhne**, & la **Cathanchaibh** archena iar n-gabhail tighe fair. Ro marbadh dna, **Domhnall mac Uí Neill**, & **Patraicc Ó Maoil

Callainn**, & mac **Uí Meallain**. **Eoghan mac Néill Óigh Ui Néill** do oirdneadh ina ionadh ar **Leic na Riogh** i t-**Tulaigh Occ**.


#### M1432.3


Coinne do dhenamh lá h-**Ua Néill (Eoghan)** ar **Caol Uiscce** ré cloinn **Domhnaill Mic Muirchertaig** .i. **Eoghan** & 

**Toirrdhealbhach Carrach**, do chengal dóibh ré aroile 


---

p.888






i n-aghaidh **Uí Dhomhnaill**. Ceithre fichit **marcach** aseadh lion do-chottar-sidhe & clann **Mec Donnchaidh** isin c-coinne-sin. **Ua Domhnaill, .i. Niall** do chor a mhuintire do choimhéd an chaoil

do thoirrmeascc na coinne. **O Neill** & **Mag Uidhir** do tocht ar

an c-caol, & muintir **Ui Dhomhnaill** do thegmháil friú iar t-tocht do sochraide **Mhég Uidhir** h-i t-tír. Sraointear forra ar fhud **Mhiodhbuilg**. Ro marbhadh,

& ro loiteadh daoíne iomdha la **Cenel c-Conaill** don cur-sin. Ar a aoi tangattar clann **Domhnaill mic Muircheartaigh** airm i raibhe **Ua Neill**, & do-bertsat a lamha di aroile fri comall a c-cataidh & a c-caradraidh.


#### M1432.4


Coccadh mór do eirghe eidir **Ua Neill** & **Ua Domhnaill**,

& **Énrí mac Ui Néill** do dol go **Slicceach**

ar cenn cloinne **Domhnaill mic Muircertaigh**. **O Domhnaill**,

& **O Ruairc .i. Tadhg**, & clann **Aodha Mheg Uidhir** do

beith i foraire rempa an c-cein baoi **Énrí** thiar, **Enri** & **Cairprigh** do thocht ar **Maigh

Ene**. **Mag Uidhir, .i. Tomas Ócc** do thabhairt **choblaigh** lais for **Caol Uiscce** i c-coinne **Énri** & **Cairbreach**, & a

m-breith slán lais dia tigh.


#### M1432.5


Slóiccheadh mór lá h-**Ua Néill**, lá

**Mag Uidhir**, & lá **Mac Ui Néill Bhuidhe** h-i c-

**Cenél Moain** fri h-ucht **Ui Dhomhnaill** co m-batar ó

Fhél Cross go lughnasadh h-i-suidhe aghaidh i n-aghaidh. Ro

gonadh & ro marbhadh daoíne iomdha etorra an

airet-sin. Ro loiscceadh baile **Uí Dhomhnaill** &

baile **Neachtain** don chur-sin, & tiaghaid dia t-tighibh

dibhlinibh gan sídh gan ossadh.


#### M1432.6


Creacha mora minci ar **Ghallaibh**, & daoíne iomdha do

mharbhadh lá **Maghnas Mhág Mathghamhna** dona **Gallaibh**

cédna, & ro tógbait a c-cionna for cuaillibh

gharrdha **Baile na Lurgan**, .i. dún-arus **Magnusa** budhéin

combó gráin & adhuath lá lucht a b-fairccsena a silleadh.




---

p.890


#### M1432.7


**Eoghan mac Mhég Cárthaigh Riabhaigh** do dol ar creich go

**Cind Saile**, & a marbhadh d'aon urchor.


#### M1432.8


**Mág Mathghamhna Brian mac Ardghail** do dhol i n-aghaidh **Ui

Neill**, & i n-aghaidh a **braithreach** fein,

**Rúdhraighe** & **Maghnus**, & a **chaoraigheacht** do

breith lais i c-cleith **Gall**.


#### M1432.9


Sluagh **Gall** do thionol, & a techt lá **Mág

Mathghamhna** i n-**Airghiallaibh**, **Dartraighi Coininsi** do losccadh leo.

Lotar ais-síde co **Machaire Arda Macha**, & tucsat

*a raibhe* do bhiadh isna **teamplaibh** estibh & ro loiscset

é ar faithche an bhaile. Do-bhensat comhadha móra do sruithibh & do mhacaibh eccalsa an bhaile dar cenn a n-ecclas d'anacal ar losccadh. Tiagaid **Gaill** & **Mag Matgamhna** dia t-tigibh iaramh.


#### M1432.10


**Maoileachlainn Maineach Mac Con Mara taoiseach **Cloinne Cuilén**** d'écc.


#### M1432.11


**Tadhg Ua Mathghamhna adhbhar tighearna **Corca Baiscind****, & **Maol Mórdha Ua Raghallaigh** d'ecc.


#### M1432.12


**Toirrdhealbhach mac Seaain Ui Raghallaigh** d'écc.


#### M1432.13


**Cathal mac Tomáis Ui Fherghail** d'écc.


#### M1432.14


**Ua Duibhgeannáin Cille Rónáin .i. Matha Glas

saoí ollamhan lé senchus** d'écc.


#### M1432.15


**Gregoir mac Seaain Ui Mhaoil Conaire** adhbhar suadh lé

senchus d'écc.


#### M1432.16


**Tadhg mac Domhnaill mic Briain Ui Dubhda tighearna **Ua f-Fiachrach**** fear tucc a duthcus da gach n-duine ina thír eittir cill &

tuaith, fear congmála cadhais d'**éiccsibh** & d' **filedhaibh** do écc 16. Ianuarii.


#### M1432.17


**Niall Ruadh mac Enri Uí Neill** do écc.


#### M1432.18


**Uatér A Búrc mac meic iarla **Uladh**** fer dercach daonnachtach do écc.




---

p.892


#### M1432.19


Creacha mora do denamh d'**Ua Domhnaill** ar **Ua Neill**.


Creach ele bheós do dhenamh la **Brian Occ ó Neill** ar **Ua

Néill** an lá cédna.


#### M1432.20


Coccadh mor eitir **ó c-Cerbaill tighearna **Éle****

& **Iarla **Urmumhan****. An t-**Iarla** do thecht i n-**Élibh** go

sluagh mór imaille fris. An tír do mhilleadh, &

da **chaislén** **Ui Cearbaill** do briseadh lais.


#### M1432.21


**Mac Murchadha tighearna **Laighen**** do milleadh na **Galldacht** co

mór. Indsaighidh do dhenamh do **Ghallaibh** ar **Mac

Murchadha**, & ruaig do thabhairt do **Ghallaibh**, &

**Ualtar Toibin** do gabhail ar an ruaig-sin, & daoine iomdha do

lot do marbhadh, & do gabail diobh.


#### M1433.0


AOIS CRIOST, 1433.


Aoís Críost, míle, cethre chéd triochatt a

tri.


#### M1433.1


Coccadh mór eitir **Chenél c-Conaill**

& **Eoghain**.

**Ua Domhnaill**, **Niall Garbh mac

Toirrdhealbhaigh an Fhíona** cona

shochraide do dhul isin **Duibh-trian** do chongnamh lá **Mac

Uidhilín**. **Ua Néill .i. Eoghan** do dhul sluagh mor i l-

lenmain **Ui Domnaill**, & **Mic Uidhlín**. Tainic dna

**Mac Domhnaill na h-Alban** co c-**cobhlach** mór h-i c-comhdail

**Uí Neill** do chongnamh lais. Do-chóidhset na h-**Albanaigh** 

fo chaoruighecht **Mic Uidhilín** & **Roiberd

Sabhaoís** go rabhsat for a c-comas, & tuacadar

ár dearmhair & díth daoine for **Mac Uidhilín** & for **Roiberd**, & a t-tearna dia muintir as an **Duibh-trian** torchrattar uile d'urmhór ag fersait an **Chaisléin Nui**.


#### M1433.2


Do-chuaidh **O Neill** as a h-aithle, **Enrí a mhac**, & **Mac

Domhnaill** cona slocchaibh go h-**Aird Glais**, & ro loiscceadh

í leó. Do-dheachaidh iaromh **Mac Domnaill** cona

**Albanchaibh** ina longaibh ó **Áird Glais** go h-**Inis Eoghain**,

& **Ó Neill** cona shlocchaibh sor tír ina c-coinne

do iondradh **Tíre Conaill**. **Neachtain Ua Domnaill** dna, &

**inghen Uí Concobhair Fhailghigh ben Uí

Dhomhnaill**, & meic **tighearnadh** **Conallach** do thocht ina c-comdail go h-**Inis Eoghain**, & do-righensat síth lá h-**Ua Néill** gan ched d'**Ua n-Domhnaill**.




---

p.894


#### M1433.3


**Ua Domhnaill** imorro & **Mac Uidhilín** do-chóttar-

sidhe go **Gallaibh** **Mide** do dhénamh cengail & caradraidh riú & ré **fer ionaid** an

**rígh**, & tuccsat sluagh mor leó go **Machaire Arda

Macha**, & do-chóidhset na **Goill** fón

**mainistir**. Ro iompaidhsed iaromh gan neart do ghabháil don

turus-sin. **O Domhnaill** do dhul timcheall na **Midhe** siar go h-**Áth Luain** aissidhe i n-**Uíbh Maine** iar sin tarsna **Machaire Connacht**

i **Muigh Luircc** go **Mac Diarmada** & go h-**Ua Ruairc .i. Tadhg mac

**Tighearnain****, & **Ua Ruairc** do dol lais tar **Eirne**, **Ua Neill**, & **Mág Uidhir** do thocht co **Caol Uisce** h-i c-coinne **Uí Dhomhnaill**, & síth carthanach do dhénamh dóibh fri aroile. **Mac Uidhilín** do choinnmhedh etorra do **Ghallaibh** **Machaire Airghiall** ar ná indarbadh d'**Ua Nell**.


#### M1433.4


**Eccneachán Ua Domhnaill** .i. mac **Toirrdhealbhaigh**, do dhol ar

crech ar a dearbhrathair ar **Donnchadh .i. Donnchadh na Coilleadh**, **Ua

n-Domhnaill** & **Donnchadh** do lenmain a chreche &

**Éccnechan** do mharbhadh lais a m-**Bel Átha Caoláin**.


#### M1433.5


Coimheirge choccadh do beith eitir **Mhág Raghnaill an

Magha** & clann **Mhaoíleachlainn Mhég Raghnaill**.

Cland **Maoíleachloinn** do tabhairt cloinne **Mathghamhna

Mhéc Caba** ar buannacht cuca do chongnamh leó. Do-choidhsiod ar ionnsoighidh isin magh, & ro loisgset baile **Cathail Meg Raghnaill**. Rug tóir mhór orra ag

fágbháil an baile dhóibh. Airisit an clann-sin **Mathghamhna** ar deireadh, ro marbhadh triur do chloinn **Mathghamhna** ar

an lathair-sin, **Ross**, **Donnchadh** & **Brian** co sochaidhibh oile

immaille friú. Ro gabhadh beós **Ruaidhrí** a sinnsear osé leth-mharbh. Teárna an cúicceadh mac, **Toirrdhealbhach Ballach**. **Una inghean **Seaain Ui Raghailligh**** a m-mathair-sidhe.


#### M1433.6


**Mac Maghnusa Mhég Uidhir, .i. Cathal** fear tighe aoidheadh

coitchinn d'écc, & a mhac, .i. **Cathal** do oirdneadh

ina ionadh lá h-**Ua Neill** & lá **Mag Uidhir**.


#### M1433.7


**Cathal Dubh mac Ui Conchobair Ruaidh** d'écc.




---

p.896


#### M1433.8


Da ghairm choitchenna einigh do thabhairt do **Mairghréicc

inghen Uí Cerbhaill** **ben** **Ui Conchobhair

Fhailghigh (an Calbhach)** do dhamhaibh & do chliaraibh.


#### M1433.9


**Samhradh gortach** isin m-bliadhain si dá n-goirthí (aimsir imchian iaromh) Samhradh na Mear-Aithne uair ní aithnigheadh neach caomh ná caradh la méd na gorta.


#### M1433.10


**Ua Cathain, .i. Goffraidh mac Con Muighe Uí Chathain** do

écc.


#### M1433.11


**Mac Con Mara, .i. Mac Con Cendmhór taoiseach **Cloinne Cuiléin**** do écc.


#### M1433.12


**Mac Uidhilín** do indarbadh as a thír féin la cloinn **Mec Ui Neill Bhuidhe**, & a chur i n-**Aird Uladh** i c-

cend **Meic an t-Sábhaísigh**.


Annal M1434. 
#### M1434.0


AOIS CRIOST, 1434.


Aoís Criost, mile, ceithre ched, triochat a

cethair.


#### M1434.1


**Feilim mac Mathghamhna Uí Lochlainn easpucc **Cille Fionnabhrach****

do écc.


#### M1434.2


Coccadh ar n-eirghe eittir **Ua n-Domnaill .i. Niall**, & a

dherbhrathair **Neachtain** fo daigh marbhta **Eiccnechain

Uí Domhnaill**. Crecha & marbtha iomdha do denamh

etorra. **Neachtain** do thocht i c-cléth cloinne **Domhnaill

mic Muircertaigh**. Crech do denamh la h-**Ua n-Domnaill** ar an

**Magh** & i c-**Cairpre** ar cloinn **Domnaill mic Muircertaigh**

& ar **Neachtain**. **Nechtain** & **Brian mac Domhnaill**

& clann **Domhnaill** arcena do dhol ar in **Magh** &

i t-**Tír Aedha** do dhioghail na c-crech-sin

foirgnéamha do losccadh leó, mairbh-édala & fo chrodh do foghbháil doibh. **Neachtain** do dhol i t-**Tír Conuill** doridhisi, & crecha do denamh dó ar **Choncobhar mac **Uí Dhomhnaill****. **Concobhar** do dhol i c-**Cairpre** go ro creachadh lais crioch **Chairpre** uile.


#### M1434.3


An coccadh cédna bheos eittir **Ua n-Domhnaill** &

**Nechtain** & **Neachtain** do dhol i c-cend **Meic

Uidhilín** & **Briain Óicc Uí Neill** do

choccadh ar **Ua n-Domhnaill**. **Ua 


---

p.898






Domhnaill** & **Ó Neill** do shuidhi a t-timceall

**chaisléin** **Neachtain**, .i. **Caislen na Finne**. Battar cian isin iomshuidhe, ar aoi nir fhéadsat an baile do ghabhail.


#### M1434.4


**Lucas Ua Leannáin prióir **Leasa Gabhail****, & **Matha

Ua Congaile aircindeach **Rossa Airthir**** d'écc.


#### M1434.5


**Ua Neill .i. Eoghain**, & **Ua Domhnaill .i. Niall**, do

léirthionol an chuíccidh immaille friú do dhul do

mhilleadh & do orccain **Gall** **Midhe**. Tangadar 

**Goill** **Tragha Baile** h-i c-coinne **Uí Neill**, & tucsat a chios dó, & seóid iomdha archena. Do-

chóidhsed iaromh gura ro loisccset **Machaire Oirghiall**.


#### M1434.6


Tiad do na clann **Uí Neill** do losccadh na n-daingen badar

lá druing dona **Gallaibh**. An tan badar occ an f-forlosccadh h-ísin ní ro ráthaighset ní go riacht **fear ionait** an **righ** cona shochraide ina n-dócum. Do-radsat clann **Ui Neill** **Enrí**, & **Aodh** a muintir rempa, & do-bertsat sciath tar lorcc dia n-eis go t-ternáttar

as gan mharbhadh gan mudhughadh nech uaidhibh.


#### M1434.7


Luidh doni **Ua Domhnaill** & a mhac **Toirrdhealbhach adhbhar tighearna **Thíri

Conaill**** & **Mac Cathmhaoil** an lá cédna do

chuingeadh oirgne & édala h-i conair n-aile. Aseadh du-s-fucc a n-ainshén i c-ceann **marcshluaigh** adhbhail do **Ghallaibh**. Ro iadhsat ina t-timcheall. Battar-somh occ iomchosnamh friú frí ré fada gur' ro marbhadh **Toirrdhealbhac

Ua Domhnaill** .i. an lá iar f-feil Michil, & **Mac

Cathmhaoil**, & **Aodh mac An Epscoip Meic Cathmaoil**, &

sochaidhe ele. Ro gabhadh **Ua Domhnaill** iar marbhadh a mhuintire,

& tuccadh d'**fior ionaid** an **Rígh** ar t-teacht i n-**Erinn**, .i. Mac **Seon


---

p.900






Stanlaii**, & ro cuireadh é iar sin i láimh go h-**Ath Cliath**. Ro gabhadh dona mac **Maghnasa Caoich Ui Domhnail** araon la

h-**Ua n-Domhnaill** don chur-sin.


#### M1434.8


**O Ruairc .i. Tadhg mac **Tighearnáin**** d'écc.


#### M1434.9


**Donn Cathanach Mág Uidhir** d'écc.


#### M1434.10


**O Broin .i. Donnchadh** do écc.


#### M1434.11


**Mac Con Midhe (Maoil Iosa) ollamh **Uí

Néill** le dán**, & **Mac Cruitín .i.

**Sencha Mac Cruitín** ollamh **Tuadhmumhan** i senchus** **saoi** choitcenn in gach ceird do écc.


#### M1434.12


**Diarmait mac Muirceartaigh Gairbh Uí Sechnasaigh** do

mharbhadh dia eoch fein ag cor crú fuirre.


#### M1434.13


**O Ceallaigh**, & **Mac Diarmata**, & **Tadhg mac Ui

Choncobhair Ruaidh** do dhol ar ionnsaighidh go **Baile an Topair**.

Deabhaidh do beith etorra, & lucht an baile, sochaidhe do lot imuigh & istigh uadhaibh & fer don muintir amuigh do bhein chasnaighe do bhun bonnsaighe boí ina laimh, & teine do chor isin c-casnaigh i m-bun na bonnsaighi cédna, & an bhonnsach do theilgionn isteach isin m-badhb-dún, & a buain i t-taobh tighe baoi ann, an tech-sin do losccadh, & an

tech eile ba coimhnesa dó & urmhor an bhaile, & an badhb-dhún do losccadh, & il-iomat da gach maith baoí isin m-baile do mhilleadh & do losccadh don chur-sin.


Annal M1435. 
#### M1435.0


AOIS CRIOST, 1435.


Aoís Criost, mile, ceithre ched, triochatt a

cúicc.


#### M1435.1


An t-**epscop Ruadh

ó h-Eghra, epscop **Achaidh Conaire**** do

ecc.


#### M1435.2


**O Domhnaill .i. Niall Garbh** do bhreith i **Saxoibh**.


#### M1435.3


**Reodh & aigh** anacnata isin m-bliadhain-si go n-imtiaghdais

cach locha & aibhne **Ereann** ar na lecaibh eaghha.




---

p.902


#### M1435.4


**O Ferghail Domhnall mac Seaain taoiseach **Muintire h-Anghaile**** do écc.


#### M1435.5


**Bran O Broin adbar tighearna **Criche Branach**** do ecc.


#### M1435.6


**O Néll** do dhul sluagh i b-**Fearaibh Manach**, & **longport** do ghabháil dó ag **Craoibh **Ua f-Fuadachain****, &

baoi ainn-sidhe co cenn theora n-oidhche cona láibh. **Fir

Mhanach** do chor a c-cethra & a n-imirgedh uile

tar **Loch Eirne** siar, & nochar bhó i n-ethraibh

itir oct bá for leic oighreadh baoí fór an loch ar nó imthighdís eich & capaill fo a n-eiredhaibh an loch lá méd an reóidh. Iar t-tionol a shlóigh do **Mag Uidhir** ré h-acchaidh **Ui Néill** do-rinne sith ris, & do-choidh ina chend iarttain. Asedh luidh **O Néill** cona shochraide h-i t-**Tir

Chonaill** gur ro loiscc & gur ro indir blaidh móir dhi, & ro marbhadh lais **Sean mac Domhnaill Ui Domhnaill**

d'urchur do soighid. Soais dia thigh iar c-cosgar.


#### M1435.7


**Domhnall mac Eoghain Meg Carthaigh** féchemh coitcent

do bochtaibh, & d'aidhilgneachaibh do mharbhadh lá **Tadhg mac Corbmaic mic Diarmada Még Cárthaigh**.


#### M1435.8


**Donn mac Con Connacht Még Uidhir** d'écc i n-**urd cananach** i c-**Cluain** eoais iar m-buaidh n-aithrighe & iar c-cor an t-

saogail de ar ghradh an Choimdheadh rias an tan-sin.


#### M1435.9


Comhaonta choccaidh do dhénamh lá **Brian Ócc

Ó Néill** & lá **Neachtain Ua n-Domhnaill** i

n-aghaidh **Ui Neill (Eoghan)**, & a chloinne

(**Enrí**, & **Eoghan**). **Ua Néill**

& a chlann do breith a c-**caoraigheacht** leó do

dul i c-**Cenel Moáin** h-i c-coinne **Neachtain** & **Bhriain**. Ní ro airis **Ua Neill** gur ro ghabh **longport** isna 

**Rasaibh**. O'd-chuala **Neachtain** & **Brian Óg** indsin tionóilit a slógha co tinnesnach i n-en-ionadh ar dhaigh amais

**longpairt** do thabhairt for **Ua Neill**, & ní ro ansat dia

rémim go riachtattar an **longport** i m-baoi **Ua Néill**. Do-

gniad deabhaidh gur ro ionnarbsat **Ua Néill** as a **longport**,

& airisit fein airm i m-baoi **Ua Neill**.


#### M1435.10


Bá h-adhnair & bá h-athais lá h-**Ua Neill**

cona chloinn, & lá **Mac Domhnaill Galloglach** a n-

díochur as in maighin i raghbhaiset conidh í comairle do-righénsat ammas **longpairt** do thabhairt for an sluagh tria forailemh **Enrí Ui Neill** baoi oga forcongra forra. Acht chena ro gabh greim an greassadh laoidheadh-sin 


---

p.904






do na h-**ógaibh** ar ro ionnsoighsead co n-eimhlesc,

& go taoi toitenach an **longport**, & **Enri** h-i remhthus

rempa go rangador lár medhon a namhad. Do-rala eitir **Mac Domhnaill Gallocclach** & **Mac Suibne Fanat** co m-bátar laoích agá ledradh & agá luathairleach eatorra adiú & anall. Ní aithnigheadh cara ná namha aroile annsin lá dorchacht na h-aidhche & lá dlús na laochraidhe for aroile. Nó sgeindís dna aoibhle teneadh do cheinnbhertaibh na c-curadh & do lúireachaibh na laochraidhe. Imá c-comhráinic d'**Aodh Ua Néill** & do **Brian Ua Neill** fri aroile go t-tarat **Aodh** forgamh do shleigh for **Brian** gur ro crechtnaigh é go mor. At-laoi iaromh **Brian** & **Neachtain** as in iomaireacc, &

fágbhait a n-**galloglaigh** dia n-eis. O ro airigh **Mac

Suibhne** **Neachtain** & **Brian Ócc** dia fhagbáil

aseadh do-róine sciath tar lorg do thabhairt i n-deóidh a mhuintire, & an lathair-sin d'fágbháil gan ráthuccadh d'**Ua Néill**. O ro-fhidir **Enrí** cona **braithribh** indsin, ro lensat **Mac Suibhne** co **Sliabh Truim**, & ro sraoineadh fair. Ro gabhadh é dna go sochaidhibh dia mhuintir imaille fris. Ro ba cosgrach **Ua Neill** don turus-sin.


#### M1435.11


**Neachtain Ua Domhnaill** do thabhairt **chaisléin** **Atha Seanaigh** do **Brian Ócc Ua Néill** ar chomhaontadh choccadh fris i n-aghaidh **Ui Néill**. Ro fheall **Brian** iarttain for **Neachtain** & do-chóidh do soighidh **Ui Neill** gan cead do

**Neachtain**, & ro fagaibh a bhardadha h-i c-caislén **Atha

Senaigh**. Iar n-dul h-i c-cenn **Ui Neill** do **Brian** ro gabadh

é lais, & ro scaitheadh cos & lamh de, & ro ciorrbadh a dhias mac fon c-cumma cetna,

& at-bath fear diobh fo cédóir.


#### M1435.12


**O Gadhra** do mharbhadh la a **bhraithribh** fein i n-**Inis Bolcc** ar **Loch Techett**.


#### M1435.13


**Domhnall mac Ferghail Chaoich Uí Eghra** do mharbhadh

la Mac**Maghnusa mic Diarmata Meic Donnchaidh**.


#### M1435.14


**Caislén** **Ui Ruairc** do ghabháil la **Donnchadh m-Bacach Ua Ruairc** for cloinn 


---

p.906


**Taidhg Ui Ruairc**. Crecha do denam iar sin la cloinn **Ticcernain Ui Ruairc** ar **Dhonnchadh m-Bacach** i c-**Coill an Anma**.


#### M1435.15


**O Ruairc** do gairm do

**Lochlainn Ua Ruairc .i. mac Taidhg Ui Ruairc**.


#### M1435.16


Creacha mora do denamh la **Neachtain Ua n-Domhnaill** ar **Ua Neill**.


#### M1435.17


Mac **Briain Óicc mic Enri Uí Neill** do dhol ar creich i t-**Tír Aedha**, & cuid do lucht tighe **Uí Domhnaill (Neill)** do breith fair. A chrech do bhein de & é fein do ghabhail

& drong mór da mhuintir do mharbadh.


#### M1435.18


**O Domhnalláin, Corbmac mac Maoilechlainn**, **O h-Uiccinn Domhnall Bacach**, & **Cairpri O Cuirnín** do écc.


#### M1435.19


**Mac Baitin, .i. Roibertt Bairéd tighearna **Thíre h-Amalgadha****, fer dércach daonachtach deigh-einigh

& fear do chosain a chrioch duithche d'aimdeóin **Gall**
**Connacht** do écc.


Annal M1436. 
#### M1436.0


AOIS CRIOST, 1436.


Aoís Criost, mile, cethre chéd, triochat, a

Sé.


#### M1436.1


Coccadh mór do loisccthibh, do chreachaibh, & do mharbhthaibh ag **Ua c-Concobair f-Failghe** fri **Gallaibh** i n-dioghail **Ui

Dhomhnaill** a clemhna baoí i l-láimh aca.


#### M1436.2


**Niall mac Eoghain Ui Néill** do mharbhadh ar greis ina thigh

féin lá **Cloinn Cionaíth an Triúcha**, la

cloinn **Enri Uí Neill**, & la h-**Oirghiallaibh**, &

sochaidhe dia mhuintir imaille fris.


#### M1436.3


**Concobhar mac Seaain Ui Raghailligh mac tighearna na **Breifne**** **saoí** deag-einigh d'ég.


#### M1436.4


Crannócc **Locha Laoghaire** do ghabháil lá cloinn

**Briain Óicc Ui Néill**. **Ua Neill** & **Enrí** do thocht gusan loch, & teachta do chor uatha ar cenn

**Mhég Uidhir Tomás Og**, & iarna rochtain ro

triallsat arthraighe do denamh do dhul forsan c-crannóicc a m-battar clann **Briain Óig**, as í comairle do-ronsad clann **Briain** an crannócc do thabairt d'**Ua Neill**, & sith do dhenamh fris. **O Néill** & **Mag Uidhir**


---

p.908






iar sin do dhol ar ionnsoighidh h-i t-**Tír Aodha** creacha iomdha,

edala, & echta do dhenamh leó, & a t-techt iar sin dia t-tighibh.


#### M1436.5


**Murchadh mac Corbmaic Mec Donnchaidh adhbhar tighearna **Thire h-Oilealla**** do ég.


#### M1436.6


Indsoighidh do dhenamh la cloinn **Meic Dhonnchaidh** & la cloinn

**Tomaltaigh Óig Mec

Dhonnchaidh** h-i c-**Cúil Ó f-Find** ar **Ó n-Gadhra**, & ar **Tadhg Mac Donnchaidh**. Ruaig

do thabhairt ar cloinn **Meic Donnchaidh**, & móirsheiser do mharbhadh dhíobh im **Conchobhar Camm Ó n-Gadhra**, & ba h-eisidhe ro mharbh

**Ó Gadhra** a dearbhrathair féin i f-fiull riasan tan-sin.


#### M1436.7


**Maghnus Ruadh mac Maoileachlainn mic Flaithbertaigh Ui Ruairc** do écc.


#### M1436.8


**Giolla íosa Mac Aedhagáin ollamh **Meic Baitin** i féineachus** fear diadha déarcach daonachtach, &

**oide scol i féineachus & filidheacht** do écc.


#### M1436.9


**GeanannMhac Cruitín adhbar ollamhan **Tuadhmhumhan** h-i senchus** do bhathadh, ni bhaoí i **Leith Mogha** ina ré adhbhar senchadha ro ba ferr inás.


Annal M1437. 
#### M1437.0


AOIS CRIOST, 1437.


Aoís Criost, míle, ceithre ched, triochat, a Seacht.


#### M1437.1


**Aird-espucc **Connacht****, do écc. Do **Chloinn Feorais** eisidhe.


#### M1437.2


Sith do dhénamh d'**Ua Neill**, & do **Nechtain Ua n-

Domnaill**.


#### M1437.3


Indsaicchidh do dhenamh la **Concobhar Ua n-Domnaill** ar mhac **Nechtain Ui

Domhnaill**, & dá mhac **Eoghain Ruaidh Mec Suibhne** go sochaidhibh ele do marbhadh don chur-sin.


#### M1437.4


Coccadh etir **Cathaoir Ua c-Conchobhair Failge** [bráthair Ui Chonchobhair] & **Ua Concobhair** budhein, & **Cathaoir** do dhol i c-cléth

**Gall**, & a dhol iar sin co n-**Gallaibh** lais i n-**Uibh Failge**, & baile **Diarmata Uí Concobhair** do losccadh lais co m-

bailtibh eile genmotha, daoini iomdha do lot & do mharbhadh lais.




---

p.910


#### M1437.5


Coccadh mór bheos ag **Ua c-Concobhair

f-Failge** re **Gallaibh**

na **Midhe** do creachaibh & do mharbhthaibh daoine.


#### M1437.6


**Hanraoi O Riain tigerna **Ua n-Dróna**** do ecc.


#### M1437.7


**Mac Oisdelb .i. Emann an Mhachaire** do ecc.


#### M1437.8


Coccadh mór ag **Mag Mathgamhna** & ag **Maghnus Mag

Mathgamhna** re aroile. **Maghnus** do dhol i c-cend **Uí Neill**

& a chloinne, & **Mág Mathgamhna** do dhol h-i c-cleith **Gall**.


#### 1437.9


Coccadh mor eittir **Ua Neill** & **Brian Ócc O Neill**.


#### 1437.10


**Maoíleachlainn Ua Maol Chonaire** d'écc.


#### 1437.11


**Giolla Padraicc mac Conchobhair Uí Charmaic** d'écc.


Annal 1438. 
#### 1438.0


AOIS CRIOST, 1438.


Aoís Criost, míle ceithre chéd, triochatt,

a h-ocht.


#### 1438.1


**An t-eapscob Ó Gallchobair .i. Lochlainn** d'écc. **Epscop** **Ratha Both** esidhe.


#### 1438.2


**Prioir** **Chille

**Maighneann**** d'écc. Mac meic

d'**iarla** **Chille Dara** eisidhe.


#### 1438.3


**Abb** **Chille na Manach**, & **Niocól Ó Maonaigh biocaire **Chaislein mic Concobhair**** do écc ina n-dis don **plaigh**.


#### 1438.4


**Dondchadh na Coilleadh O Domhnaill** do mharbhadh la **Concobar n-Donn Ó n-Domhnaill** h-i t-**Tír Enda** iarna creachadh don chur

chéttna.


#### 1438.5


**Cathaoir O Dochartaigh** d'écc.


#### 1438.6


**Pilip Mág Uidhir** do ghabhail la **Mag Uidhir**.




---

p.912


#### 1438.7


**Concobhar mac Muirceartaigh Ui Dubhda tighearna **Cloinne **Donnchaidh Ui

Dubhda****** do marbhadh la a **braithribh** fein i f-fiull .i. la

**Taicleach mac Corbmaic mic Donnchaidh Ui Dhubhda**, & la

**Ruaidhri mac Taichligh**, la **Lochlainn mac mic Lochlainn Ui Dubhda**, & la **Hanrai Bairett**, & triur mac do chloinn **Concobhair** do marbhadh in oidhche-sin amaille friss.


#### 1438.8


**Uilliam mac Ruaidhri Uí Dhubhda** do écc.


#### 1438.9


Coccadh ag **Ua c-Concobhair f-Failghe** re **Gallaibh** na **Midhe** i n-dioghail **Ui Dhomhnaill** bheos.


#### 1438.10


**Mac **Meg Flannchaidh** .i. Enri Ballach** do mharbhadh la dreim do

**Feraibh Manach** i m-baile **Briain Ui Uiginn** ar **Magh Ene**.


#### 1438.11


**Seaan mac Emainn a Burc** do ecc don **galar bhrec**.


#### 1438.12


**Uilliam Bairéd, .i. mac Mhec Baidin** do ecc.


#### 1438.13


**Uilliam mac Seain a Burc** do ecc ina thigh fein.


#### 1438.14


Sith do dhenamh d'**Ua Concobhair Failghe** & do **Chathaoir

Ó Choncobair** dia derbrathair fri aroile.


#### 1438.15


**O Briain .i. Tadhg mac Briain Ui Briain** do aithriocchadh la a dhearbratair .i. la **Mathgamain**, & **Ó Briain** do ghairm do **Mhathghamain**.


#### 1438.16


Mac **Mhec Feorais, .i. Risderd** do écc.


#### 1438.17


**Siurtan mac Seain Mec Oisdeilbh** do écc.


#### 1438.18


**O Clumháin ollamh **Uí Eghra** i n-dán** do écc.


#### 1438.19


**Donnchadh mac Siodhraidh Ui Chuirnín saoí le seanchus**; **O

Dálaigh Bréifne, .i. Aédh ollamh **Ui Raighilligh** 

le dán**, **Conchobhar Mac Aedhagáin ollamh **Cloinne Riocaird**** le **breithemhnus** d'écc.


Annal 1439. 
#### 1439.0


AOIS CRIOST, 1439.


Aoís Criost, mile, ceithre chéd, triochatt, a

Naoí.


#### 1439.1


**Iustis** .i. **fear ionaid** **Rig** **Saxan** do thecht i n-**Erinn**, & a

gabhail iar sin la **Cathaoir mac Ui Concobhair Fhailghe**, & iar

m-beith athaidh occa ro fhuaslaicsiot **Goill** **Atha Cliath** an

**Iustis**, & tucsat **mac an Phloingcedaigh** do **Cathaoir** dar a éisi.




---

p.914


#### 1439.2


**O Domhnaill Niall** do breith go **Manainn** da fhuaslaccadh o **Ghallaibh**, & céd marcc do thabairt a fios a fhuaslaicthe.


#### 1439.3


**O Domhnaill Niall Garbh** d'écc i m-**braighdenas** h-i

**Manaind**, ba h-esidhe aon-bhrágha gill **Chenel c-Conuill & Eoghain** & an tuaisceirt ar chena, &

aon lán beoil **Leithe Cuinn** ina aimsir, fer millte

& mi-imbeartha **Gall** go ro dhioghailsiot fair fo deóidh

ina n-deirgéne forra, fer chaomhanta & cosanta cheirt a cheneoil i n-aghaidh **Gall** & **Gaoidheal** bátar ina aghaidh ria t-**tighearnas** & iar t-**tigernus** do gabháil do, **Neachtain Ua Domnaill** a dherbhrathair do oirdneadh ina ionadh.


#### 1439.4


**Mág Uidhir** do ghabhail la **Domhnall Ballach Mhág Uidhir** i m-baile **Mhég Uidhir** fén, & **Pilib Mhág

Uidhir** do léigen amach an lá cedna lá

**Domhnall**, & an geimheal baoi for **Pilip** do chor la

**Domhnall** for **Mág Uidhir** i t-tigh **Még Uidhir**

fadhéin. An tan at-clos la **Hénrí Ua Néill**
**Mág Uidhir** do ghabháil ro tionoil-sidhe a shluagha

& do-riacht co **Port Abla Faoláin** i c-coinne **Pilib** & **Domhnaill**, & **Mag Uidhir** i l-láimh aca.

Léccther **Mag Uidhir** amach, & ro gabhadh **braighde**

oile ass .i. **Emann Mhág Uidhir** a mac féin, &

inghen **Még Eochagáin** **ben** **Még Uidhir** & **braighde** oile cenmóthátt-somh,

& do-radadh **Caislén Insi Ceithlenn** do **Dhomhnall

Ballach Mhág Uidhir** an tan-sin.


#### 1439.5


**Tadhg Caoch mac Aedha mic Pilib na Tuaighe Meg Uidir** d'écc.


#### 1439.6


**Feradhach mac Duinn mic Con Condacht Meg Uidir** do mharbhadh

lá h-**Oirghiallaibh**.


#### 1439.7


**Enrí Ruadh mac Briain Mec Gille Finnén, taoiseach **Muintire Peódachain**** d'écc.


#### 1439.8


**Mór inghen Aedha Mec Samradain ben mic Briain Mec Maghnusa** d'écc.


#### 1439.9


**O Concobair **Connacht**, .i. Ri **Connacht** Cathal mac Ruaidhri** dó

écc, 19. do mhárta, & coccadh ar n-eirghe i **Macaire Connacht** trid-sin, .i. eittir chloinn meic **Feilimidh**,

& **Clann Toirrdhealbhaigh** oir do goireadh **Ua Concobhair** do

**Thadhg mac Ui Choncobhair Ruaidh** lá cloinn meic **Feidhlimidh**,

& ro goireadh **Ó Concobhair**


---

p.916






do **Aodh mac Uí Concobair Duinn** la **Brian mac Domhnaill mic Muircertaigh** cona **bhraithribh**, & la cloinn n-**Donnchaidh**.


#### M1439.10


**O Dochartaigh taoíseach **Arda Miodhair** .i. 

Sean Balbh mac Concobhair** do écc, & a dearbrathair .i. **Domhnall** do ghabháil a ionaid.


#### M1439.11


**Diarmait O Dubhda (.i. Mac **Ui Dhubhda** Domhnall)

adhbar tighearna **Ua f-Fiachrach**** do écc.


#### M1439.12


**O h-Eghra Dubh Donnchadh mac Seain Ui eghra** do dhul is na **braithribh** i **Mainistir an Bheann-fhoda**, & a **thighearnus**

do thabhairt da dherbhrathair .i. do **Chorbmac mac Seain**,

& **O h-Eghra** do ghairm dhe, & ionad **Chorbmaic**

do thabhairt do **Shean Mac an Espuicc Uí Eghra**.


#### M1439.13


**Mac Ui Eaghra an Mhachaire .i. Corbmac mac Taidhg** do écc.


#### M1439.14


**Aodh mac Diarmata Mec Donnchaidh** do écc.


#### M1439.15


Mac **Neill Riabhaigh Ui Choncobhair** do mharbhadh la **Domhnall Mac

Muircertaigh mic Domhnaill**.


#### M1439.16


An **Plaigh** go h-anffoill i n-**Ath Cliath** go ro éccsat teora mile ann eittir fhior & mnaoi eittir biug &

mór o thossach earraigh go deireadh mís

Mái. **Donnchadh mac Ui Dhubhda .i. Mac Taidhg**, **Concobhar mac

Domhnaill mic Corbmaic Mhec Donnchaidh**, & a **bhen** .i.

inghen **Taidhg Mec Donnchaidh**,

& **biocaire **Imligh Isill**

Donnchadh mac Tomaltaigh Uí Beolláin**, **Emann A

Búrc mac Mec Uilliam Cloinne Riocaird adbar tighearna **Cloinne Riocaird****, iaid-sidhe uile do écc don **pláigh**.


#### M1439.17


**Eoghan O Flaithbertaigh** do mharbhadh ar a leabaidh isin oidhche

i f-fiull la sgoloicc dia mhuintir fein.


#### M1439.18


**Domhnall mac Ruaidhri mic Taichligh Uí Dhubhda** do dhalladh,

& do crochadh la **Donnchad mac Muirceartaigh Ui Dhubhda**.


#### M1439.19


**Cathal mac Corbmaic Ui Dhubda** & a mhac do mharbhadh la **Tadhg

Ruadh mac Muircertaigh Ui Dubhda** isin ló cédna tre

comhairle an **Donnchaidh** remraite.


#### M1439.20


Crech do dhenamh d'**Ua Chonchobhair .i. d'Aodh mac Ui

Concobhair Duinn** ar **Mhac Oisdelb Ruaidh**.


#### M1439.21


**O Mithidhein **an Bhealaigh** comhorba **Molaisi**** do écc.




---

p.918


Annal M1440. 
#### M1440.0


AOIS CRIOST, 1440.


Aoís Criost, mile, ceithre chéd,

cethrachatt.


#### M1440.1


**Mac Uilliam Burc .i. Uatér mac Tomais mic Sir 

 Emainn Albanaigh tigearna **Gall** **Connacht****,

& móráin do **Ghaoidhealaibh** do écc donn

**plaigh** sechtmain ria f-Feil na Croiche isin f-fogmhar, & **Mac Uilliam** do ghairm d'**Émann A Búrc** i n-ionadh a

dherbhrathar.


#### M1440.2


Sith do dhenamh d'**Ua Domhnaill Neachtain**, & d'**Ua Neill

Eoghan** re aroile.


#### M1440.3


**O Dochartaigh Domhnall mac Concobhair taoiseach **Arda Miodhair**** 

do écc, & dá **Ua n-Dochartaigh** do gairm ina ionad

.i. **Emann mac Concobhair**, & **Aodh mac Seain**.


#### M1440.4


**Mag Craith, Matha mac Marcais comarba **Termainn Da Beócc****

d'écc & **Seaan Buidhe** do oirdnedh ina ionadh.


#### M1440.5


**Brian mac Domhnaill mic Muirchertaigh Ui Concobhair

tigherna **Iochtair Connacht****, rédla ghaile &

ghaisccidh **Gaoidheal** a aimsire d'écc an dara la ria f-Feil

Eoin iar m-beith 37 m-bliadhna i t-**tighernas**.


#### M1440.6


**Maghnus Eóghanach Mhág Uidhir**, mac-sidhe **Pilip**,

& **Catairiona ingen **Duinn mic Con Connacht Mhég

Uidhir** bean Mec **Maghnusa Mhég Uidhir**** d'écc.


#### M1440.7


**Ross mac Seaain Mhég Uidhir**, & **Fedhlimidh Ruadh mac Donnchaidh Ruaidh Mhég Uidhir** do mharbhadh.


#### M1440.8


**Domhnall Ua Breislén saoí breithemhan, & adhbhar ollamhan **Fear Manach**** d'ég.


#### M1440.9


**Duibhgenn Gruamdha Ó Duibgendáin saoí senchadha** d'écc.


#### M1440.10


**Maghnas Ó Domhnaill (.i. mac Domhnaill)** do

mharbhadh i m-**Bun Lecaigh** la cloinn **Mec Suibhne Connachtaigh**,

& **Concobhar Mhac Eoin Epscoip .i. Mac an Epscoip Conallaigh**,

& **Diarmait mac Donnchaidha mec Aedha Senchadha

Uí Dhomhnaill**


---

p.920






do mharbhadh isin ló cettna. Mac aile **Domhnaill Ui

Domhnaill** & drong do **Conallchaibh** do mharbhadh mic **Meic

Suibhni Concobhar Mac Suibhne** i n-dioghail a bhrathar.


#### M1440.11


**Graine inghen Ui Cheallaigh bean **Taidhg 

Ui Bhriain**** do écc.


#### M1440.12


**Caislén** **Baile **Ui Baoighill**** do ghabhail la **Mac Domnaill mic Ui

Domhnoill** iar b-faghbhail bhaoghail fair & édala mora

do fagbhail ann d'airgett & d'edach & d'eideadh, & an **caislen** cedna do ghabail doridhisi la h-**Ua n-Domhnoill**, & a thabhairt d'**Ua Baoighill**, & clann **Domhnaill Ui Domhnaill** do ghabháil ann, & a m-beith i

l-laimh ag **Ua n-Domhnaill** ina mighníomhaibh.


#### M1440.13


**O Ruairc .i. Lochlainn mac Taidhg** do ghabhail la cloinn **Airt Ui

Ruairc**, & clann **Airt** dia thabhairt do **Donnchadh Ballach

Mhág Samhradhain** & da chloinn, & **Donnchadh

Ballach** da tabhairt do cloinn **Tighearnain Uí Ruairc**, coccadh ar

n-eirghe isin m-**Breifne** iaromh eitir cloinn **Tighearnáin

Uí Ruairc** & clann **Taidhg Uí Ruairc** gur ro

buaidirseat an tír eatarra.


#### M1440.14


**Finnghuala inghean Ui Dochartaigh bean Ui Dhomhnaill** do écc.


#### M1440.15


**O Concobhair Failghe** cona chloinn, & a brathair **Cathaoir** do dhul ar creich i **Laoighis** **Ui Mhórdha**. **Iarla** **Deasmhumhan** & **Mac Giolla Patraicc** do breith orra ier c-cor creach rempa, & sraoineadh for **Ua c-Conchobhair** gur ro marbadh a

mac, .i. **Conn** co t-tribh fichtibh dia **amsaibh** imaille fris.


#### M1440.16


**Caislen** **Ui Dhochartaigh** .i. **Caislen Cuile Mic an Treóin** do ghabhail la h-**Ua n-Domhnaill**.


#### M1440.17


**Mac Baitín .i. Tomas mac h-Enrí Bairéd tighearna

**Thire h-Amhalgadha**** do écc an .15. do mí Iul, & **Mac Baitin** do ghairm do mac **Magiu Baired**.




---

p.922


#### M1440.18


**Mac Ui Ruairc, Aodh mac Aedha Buidhe Uí Ruairc 

adbar tighearna **Breifne**** do mharbhadh lá Mac **Diarmada na n-Gamhnach Ui Ruairc** i feill i n-**Druim Da Ethiar** i m-baile **Donnchaidh Bacaigh Uí Ruairc**.


#### M1440.19


**Domhnall mac **Corbmaic Mhég Donnchaidh** adbar tighearna **Ua n-

Ailealla****, **O Dubhagain Senchaidh, .i. Seaan mac Corbmaic**, & **Duibhgenn Gruamdha O

Duibhgennain ollamh **Meic Donnchaidh** i

senchus** do écc.


Annal M1441. 
#### M1441.0


AOIS CRIOST, 1441.


Aoís Criost, míle, cethre ched, cethrachatt, a h-aon.


#### M1441.1


**Aird-epscop **Connacht** .i. Tomas Ó Ceallaicch** do écc.


#### M1441.2


**Giolla Patraicc Ua Maol Uidhir abb **Clochair**** d'écc.


#### M1441.3


**Muirchertach mac Cathail Moir Mec Magnusa airchi-deochainn **Clochair**, & persún **Airigh Maolain****, clereach

toghaidhe d'écc.


#### M1441.4


**Domhnall Ua Mocháin abb **manach** na **Búille****, cenn

eccna, eolais, & proicepta coigidh **Connacht** d'

écc.


#### M1441.5


**Conchobhar mac Taidhg Mec Donnchaidh tighearna 

**Thire h-Oilealla**** feichem coitcheann do chliaraibh **Ereann** 

ina aimsir d'écc iar m-breith buadha ó dhomhan, & ó dheamhan.


#### M1441.6


**Mac Domhnaill **Cloinne Ceallaigh**** do mharbhadh la cloinn **Doinn mic Con

Connacht Mhég Uidhir**.


#### M1441.7


Creacha móra do dénomh lá **Mág Uidhir,

Tomás** for cloinn **Annaidh Mec Domhnaill**, & mac mic

**Emainn Mec Domhnaill** do marbhadh leis don turus-sin.


#### M1441.8


**Concobhar Óg Mág Uidhir** d'écc iar c-cor an t-

saoghail de.


#### M1441.9


**Ua Maoil Conaire, Maoilín mac Tanaidhe mic Paidín ollamh **Sil Muireadhaigh**** cenn cadhusa & onóra **Ereann** ina

aimsir d'écc an .13. Febru, & a adnacal co h-onorach

i **tempall** **Cluana Coirpthi**. **Diarmaid Ruadh 

mac Donnchaidh Bain Ui Maoíl Conaire** d'écc h-i cind mhís iarttain.




---

p.924


#### M1441.10


**Piarus Camm Ua Luinín saoi senchadha & fhir dana

airchindeach na h-**Árda**, & trin **Airig Maelain****, fer occa m-baoí cadhus & onoir mór d'

écc.


#### M1441.11


**O Cinneidigh Ruadh .i. Ruaidhri mhac Pilip leith-tighearna **Urmumhan**** do écc.


#### M1441.12


**Tómás mac Ui Chinneidigh Duinn** do écc.


#### M1441.13


**Caislen** **Ui Mhadadháin** .i. **Caislen Phuirt an Tulchain** for

**Sionainn** do ghabháil lá **Mac Uilliamm Uachtarach**,

& la **Cloinn Riocaird** ar **Ua Madadhain**, & mac

**Uí Madadhain** do ghabhail ann & ceithre **braighde** décc oile batar isin m-baile, & édáil

mor d'éideadh & d'arm do faghbhail ann fos.


#### M1441.14


Creach mhor la **Corbmac Mag Samradhain** ar cloinn **Donnchaidh Ballaigh

Mhég Samhradháin**.


#### M1441.15


**O h-Uiginn Mathghamhain Ruadh saoi fir dhána** do écc.


Annal M1442. 
#### M1442.0


AOIS CRIOST, 1442.


Aoís Criost, míle, cethre chéd, cethrachatt, a dó.


#### M1442.1


**Mag Carthaigh Riabhach tighearna **Ua n-Eachdhach** **Mumhan**** do écc.


#### M1442.2


An t-**abb Ua Carthaigh** do écc.


#### M1442.3


An **degánach mac Uilliam Bairéd .i.

deagánach **Chille h-Aladh**** do écc.


#### M1442.4


An **degánach Mac Maoil Ruanaidh mic Giolla Criost Meg

Donnchaidh** do écc.


#### M1442.5


**Brian mac Ardghail Meg Mhathghamhna tigherna **Oirghiall**** do écc iar n-degh-bhethaidh.


#### M1442.6


**Seaan Mhág Uidhir** & **Domhnall** clann 

**Pilib Mheg Uidhir** d'écc.


#### M1442.7


**O Flaithbheartaigh .i. An Giolla Dub mac Briain 

tighearna **Iarthair Connacht**** do écc.




---

p.926


#### M1442.8


**Mág Uidhir Tomás Óg** do thabhairt **caislén**
**Insi Ceithleann** do **Philib Mhag Uidhir** iar leigen **Emainn** & **Tómáis Óig** amach.


#### M1442.9


**Enrí mac Eoghain Ui Néill** do dul do shoighidh **Ghall**,

& sloigheadh lán-mhor do thabairt lais do **Ghallaibh** co

**Caislén na Finne** & **Ua Néll** a athair do thocht

co líonmhar leirthionoilte h-i c-comdháil **Enri**

& **Gall** gusan maighin c-cettna. **O Domhnaill .i.

Neachtain** do thocht ina n-aghaidh, & sídh do denomh dhó don chur-sin la h-**Ua Néll** ó na baoi coimhlíon sochraide fris, & an **caislén** do thabhairt dó d'**Ua Néill**, & **Cenél Moáin**, & **cíos** **Insi h-Eoghain**. Ro

fhágaibh **Enrí** Barda isin **caislén** & do-

chóidh féin la h-**Ua Néill** dia t-tighibh iar ch-cosgar don turus-sin.


#### M1442.10


**Domhnall Glass Mag Carthaigh tigherna **Ua c-Cairpre**** d'écc.


#### M1442.11


**Ua h-Eidirsgeóil Mór (Mac Con)

tighearna **Corco Laoighe**** d'écc.


#### M1442.12


**Tadhg mac Tomaltaigh Mec Diarmada** do mharbhadh la muintir **Chathail

Mhég Raghnaill** for achadh **Chille Tathchomarc** do urchar ga.


#### M1442.13


Coccadh do eirghe eitir **Ua c-Catháin** & **Mác

Uidhilin**, Ruaig do thabairt la **Mac Uidhilin**, & la cloinn

**Briain Óig Ui Neill** ar **Ua c-Catháin**, & da fer dheg ar fhichit do mhuintir **Uí Chathain** do

marbhadh don ruaig-sin.


#### M1442.14


An cogadh cedna eitir **Ua c-Cathain** & **Mac Uidhilin**. Creacha

iomdha & marbtha do dénomh etorra, & mac **Mheg Uidhilín** do mharbhadh la h-**Ua c-Catháin**. Creacha do dhénamh do **Mac Uidhilín** ar **Aibne Ua c-Catháin**.


#### M1442.15


**Goill** **Atha Cliath** & na **Midhe** do dhul i c-crich **Branach**,

& creacha móra do dénomh dhóibh. **Branaigh** & **Tuathalaigh** do breith ar na **Gallaibh**, & 

maidhm do thabhairt forra, & ceithre fichit do marbhadh do

**Ghallaibh**, & edala diaisneisi do bhéin díobh.




---

p.928


#### M1442.16


Mac **Mec Murchadha (tighearna **Laighen**) .i. Muirceartach Caomhanach adbhar tighearna **Laighen**** 

do mharbadh la **Gallaibh** na **Contae Riabhcha**. Cogadh do dénom do **Mac Murchadha** risan c-**Contae Riabhaigh** & re **Gallaibh** **Laighen** iar marbhadh a

meic .i. **Muirceartach Caomhánach** gur bo h-eigean dóibh

an Moirseisear **braghat** do gabadh an la do marbhadh **Muircertach** do legean amach, & ocht c-céd marg do thabhairt do **Mac Murchadha** i n-**eruic** a mheic.


#### M1442.17


Cogadh eitir **Aedh Buidhe Ó Néill** & **Mac

Uidhilín**. **O Néill** do éirghe le **Mac Uidhilin** i n-

aghaidh **Aedha Buidhe**.


#### M1443.0


AOIS CRIOST, 1443.


Aoís Criost, míle, cethre chéd,

cethrachatt, a trí.


#### M1443.1


**Aonghus Mhac Gille Fhindéin abb **Leassa Gabhail**** d'écc.


#### M1443.2


**Maghnus Mhág Mathghamhna adhbhar tighearna **Oirghiall**** ar eineach & ar engnamh d'écc.


#### M1443.3


**Eimher Mhág Mathghamhna** do mharbhadh la h-**Ua Néill

.i. Eoghan mac Neill Óig**.


#### M1443.4


**Finghin Mac Giolla Patraicc** & **Diarmait** dá mac **Mec

Giolla Phatraicc tighearna **Osraighe**** do mharbhadh h-i fill h-i c-**Cill Chaindigh** ar forgall mhec **Risderd Buitilér**.


#### M1443.5


**Brian mac Emainn mic Tómáis mic Cathail Ui

Ferghail** do mharbhadh & do bhadhadh & é

acc tairccsin elaídh ar eccin d'inis **Puirt an Goirtin** iarna

beith da bliadhain go leith i l-láimh ag **Domhnall Buidhe Ua

Fherghail**.


#### M1443.6


**Maol Ruanaidh mac Taidhg Ui Cherbhaill tigherna **Éle****

d'écc.




---

p.930


#### M1443.7


**Tadhg Ua Dubhda Mac tigherna **Ua f-Fiachrach**** do mharbhadh la a **bhraithribh** féin.


#### M1443.8


Creacha móra la h-**Aedh Buidhe Ua Néill** for a

sinnsear **brathar**, .i. for **Muirchertach Ruadh Ua Néill** co

t-tucc a riar dhó tar cenn a chreach, & co n-dearnsat óighsidh fri aroile.


#### M1443.9


**O Floinn **Sil Maoile Ruain**** & cuid da **braithribh** do mharbhadh

la **Cloinn Goisdelbhaigh** i tigh **Ui Chillín**.


#### M1443.10


**Maol Ruanaidh mhac Maol Ruanaidh Uí Dhubhda** do marbhadh la a

dearbhrathair féin i fiull.


#### M1443.11


**Mac Aedhagáin **Urmhumhan**, .i. Giolla na Naomh mac Giolla

na Naomh mic Aedha** **ollamh** **Mumhan** i feineachus **saoí** coitcind in gach ceird, & fear tighe n-aoidheadh da gach aon do ég.


#### M1443.12


**Aodh mac Aodhagáin mac Feargail mic Baothghalaigh** do ecc h-i

tuile a ratha, fer ro b-fearr tenga & erlabra baoi do **Ghaoidhealaibh** ina aimsir, **ollamh** **Iochtair

Chonnacht** i fénechus ei-side.




---

p.932


Annal M1444. 
#### M1444.0


AOIS CRIOST, 1444.


Aoís Criost, míle, ceithri chéd,

cethrachatt, a cethair.


#### M1444.1


**Risderd mac an Deaganaigh Mhoir mic Domhnaill mic Seaain Gallda Ui

Fearghail, epscop **Ard Achaidh**** d'écc.


#### M1444.2


**Uilliam Ua h-Etigen epscop **Oile Find**** do dhul do **Roimh**, &

drong mór do **clerchibh** **Connacht** & a n-écc d'urmhór .i. **Tadhg mac Taidhg Mic Diarmada** iar n-gnoughadh

**abdhaine** na **Búille**, & **Uilliam mac an Deccanaigh Ui Fhlannagain prioir **Commain****, **Mac Maoilechloinn mic Corbmaic Mec

Donnchaidh abb **Baile Eassa Dara****, & sochaidh oile do **clerchib** **Uladh**.


#### M1444.3


**Aodh Buidhe mac Briain Ballaigh Ui Néill rioghdamna **Ereann****,

neach ro ba mo clu, & do b-fir ferr eneach, & engnam do **rioghdhamhnaibh** a aimsire fer as mó ro áitigh d'feronn **Gall** da n-aimhdeoin da raibhe ina ré do lot d'urchar ga i n-**Uibh Eachdhach**, & a bheith

h-i cróilighe bhais cuig la fhichet .i. o chetaoine

an bhraith gusan dara lá do shamradh, & a écc

iar sin iar m-breith bhuadha ó dhomhan & ó dhemhan Dia Sathairn do sunnradh.


#### M1444.4


Sluaigheadh adbhal la h-**Eogan .i. Ua Neill, mac Néill

Óig**, & la h-urmhor 


---

p.934


**Gaoidheal** **Uladh** uile cenmothá **Ua Domhnaill** do indreadh & do argain **Cloinne Aedha Buidhe** iar n-écc

**Aedha**. Ro thionóil **Muircertach Ruadh Ua

Néill**, & **Énrí Ua Néill**, & **Mac Uidhilín** cona lucht comhaenta uile for cind an t-sluaigh mhóir sin isin **Duibh-thrian**. Ro gherrsat bealach coilleadh for an c-conair in ro ba dóigh

leo a rochtain chucu. Tainicc **Ua Néill** cona sloghaibh do shoighidh an bealaigh iomcumaing. Ro ionnsoighset an lucht oile iad gur ro mharbhsatt **Mac Domhnaill Gallocclach** baoi for

deireadh an t-sluagh h-i c-commasg an lóitt. Do-chuaidh an slógh h-i mímheisneigh mhoir de-sidhein, go tugsat roighne na n-**giall** ro thoghsat fein do cloinn **Mec Ui Néll Bhuidhe**, .i. **Aedh mac Uí Neill**, mac **Énrí Uí Néll**, mac **Mhég Mhathghamhna**, mac **Ui Mealláin** & cúig **braighde** décc immaille friú do chind na slighedh do légean dhoibh ina f-fritheing gur ro imhtighset iar sin fo mhéla & cuitbhedh.


#### M1444.5


**Eoghan mac Domhnaill mic Muirceartaigh Ui Concobhair tighearna **Sliccigh** & criche **Cairpre**** do mharbhadh d'urchur do shoighitt la cloinn **Corbmaic Mec Donnchaidh**, uair ro marbhadh mac **Maoileachloinn mic Corbmaic Mec Donnchaidh** riasan tan-sin h-i t-trodan la mac mic **Eóin Ui Airt**, conadh trid-sidhe ro marbhadh **Eoghan mac Domhnaill**.


#### M1444.6


Sluaigheadh la h-**Ua Néill .i. Eoghan** i n-**Galldacht** **Oirghiall** gur ro chreachloiscc mórán díobh, & ro

aircc **Srád-bhaile Dhúine Dealgan**, & fuair

trí fichitt marg & da thonna fhíona do chind gan an baile fein do losgadh.




---

p.936


#### M1444.7


Miorbhail mor do denamh do dhelbh Mairi **Atha Truim**, .i. a

shúile do thabhairt do dall, & a thenga do amhlabhar, & a chosa do cláiríneach & a lámh do síniudh do neoch aga raibhe-si cengailte

dia thaobh & cait do breith do mhnaoi thorraigh.


#### M1444.8


Forbhais la h-**Ua Neill** for **Ghallaibh**, gur ro mhill

mórán iompu, & co b-fuair comtha móra ó **Ghallaibh** do cind sidh leith bliadhna do dhenomh friú. Creach sluaigheadh riasan sídh-sin do

dhénomh la mac **Ui Néill Brian mac Domhnaill mic Eoghain 

Ui Néill** i n-**Galldacht** gur ro marbhadh **Brian** fein d' óen urchur cloiche & ro gabhadh **Eimear Mhag

Mathghamna**, & ro marbhadh aroile dia muintir.


#### M1444.9


**Toirrdhealbhach mac Eoghain mic Ruaidhri Uí Chonchobhair** do

mharbhadh la **Cloinn Connmhaigh** d'urchur do shoighitt.


#### M1444.10


**Seaan mac Briain mic Emainn Ui Fherghail** do mharbhadh &

ochtor immaille fris la **Seaan Ua Fergail**, & la cloinn **Domhnaill Buidhe Ui Fergail** for **Sliabh Callraighe Bri Leth**.


#### M1444.11


**Emann mac Tómáis mic Cathail Ui Ferghail** do

écc.




---

p.938


#### M1444.12


**Magnus Mhág Mhathgamhna adhbhar tighearna **Oirghiall**** d'écc, & a adhnacal i ***Cluain* Eoais**.


#### M1444.13


**Eber mac Briain Még Mathghamhna adhbhar tighearna **Oirgiall**** do mharbhadh.


#### M1444.14


**Tadhg Ua Briain tighearna **Tuadhmhumhan**** do écc.


#### M1444.15


**Síoda Camm Mac Con Mara taoiseach **Cloinne Cuiléin**** feichemh coitchenn fear n-**Ereann** d'écc eittir da Nottlaig.


#### M1444.16


**Dubhchoblaigh inghean Tomáis Mheg Uidhir (tighearna 

**Fear Manach****) **bean** **Eoghain

Mhég Cathmhaoíl** bean dhaonnachtach dheshearcach deigh-einigh do écc.




---

p.940


Annal M1445. 
#### M1445.0


AOIS CRIOST, 1445.


Aoís Criost, míle, cethre chéd,

cethrachatt, a cúicc.


#### M1445.1


**Tomas Ua Lennain cananach & Sacrista **Leassa Gabail**** d'

écc.


#### M1445.2


Sloigheadh mór do dhenomh la h-**Ua n-Domhnaill** go

**Sligeach**, & la **Pilib Mhág Uidhir** la cloinn **AedhaMhég Uidhir** & la cloinn **Eoghain Ui Choncobhair**. Ro loiscceadh leo **Sligeach** for **Toirrdhealbhach Carrach mac Domhnaill mic

Muircertaigh Ui Choncobhair**, & ro marbhadh **Mac

Donnchaidh tighearna **Tíre h-Oilealla**, .i. Tomaltach mac Donnchaid** leo co sochaidhibh oile.


#### M1445.3


**Uilliam mac Seaain mic Domhnaill Ui Fherghail 

tighearna na h-**Angaile**** d'ég iar n-deigh-bethaidh cian-aosda & da **taoiseach** do ghairm iar sin isin **Angaile**, .i. do **Rossa mac

Muirchertaigh Midhigh mic Briain Ui Fherghail**, & sliocht

**Murchaidh Ui Ferghail** uile do gairm anma dhe. Da **Cloind Aedha** & **Cland **Seaain 


---

p.942






Uí Fherghail**** & a chairde for gach leth do gairm

**taoisigh** do **Domhnall Buidhe mac Domhnaill mic Seaain Ui

Fherghail**, & an tír do mhilleadh etorra co n-dearnsat sidh, .i. leth na h-**Angaile** ag cechtar de.


#### M1445.4


**Ruaidhri mac Tómáis Mhég Uidhir mac

tigherna **Fear Manach**** d'écc.


#### M1445.5


**Mac Gille Finnéin, .i. Brian taoíseach **Muintire

Peodachain**** **saoí** einigh & fer cosnamha a chirt

fri a comarsain d'écc.


#### M1445.6


**Donnchadh Ballach Mac Samhradhain adbar 

taoisigh **Teallaigh Eachdach**** d'

écc.


#### M1445.7


**Diarmait Ua Tuathail tighearna **Cloinne Tuathail**** do mharbhadh for lorcc creiche la cloind mhic **Tomaltaigh Uí Dhiomasaigh**, iar m-beith ceithre fichitt bliadhain dh'aoís.


#### M1445.8


**Conchobhar mac Uí Chonchobhair Ciarraighe** do mharbhadh la

**Mathghamhain Ua c-Concobhair**, la a **brathair**, & siat araon i

m-bád ag dol go h-**Inis Cathaigh**.


#### M1445.9


**Risderd Mac Uidilin** do marbhadh.


#### M1445.10


**Tomas Diolmain** & **Risderd Óg Diolmain** do écc.


#### M1445.11


**Laighneach mac Aedha Buidhe Meg Eochagain** do mharbhadh for **Coill na Connaidh** la cloinn **Muircertaigh Óig Mheg

Eochagain**.


#### M1445.12


**Donnchadh Bacach Ua Ruairc** d'écc, & an **Brefne Thiar** do gairm **Ui Ruairc** do **Donnchadh mac Tighearnain Óig** i n-aghaidh **Lochlainn mic Taidhg Uí Ruairc**.




---

p.944


Annal M1446. 
#### M1446.0


AOIS CRIOST, 1446.


Aoís Críost, míle, ceithri chéd,

cethrachatt, a Sé.


#### M1446.1


**Eóin Ua Lennain prióir 

**Mainistreach Leassa Gabhail****

do ecc.


#### M1446.2


**Rudhraighe mac Ardghail Moir Mheg Mathgamhna tighearna **Oirghiall**** do écc. & a mhac **Aedh Ruadh mac Rudhraighe** do oirdneadh ina ionad la h-**Ua Néill**.


#### M1446.3


**Ua Domhnaill** do thocht slógh mor h-i **Connachtaibh** do chongnamh la a chairdibh, do shoighidh **Ui Ruairc** ar tús, & do-

chóidh aissidhe tria **Maigh Nisse**, & tar **Sionaind**,

& h-i **Maigh Luirg**, tre **Machaire Chonnacht** tre **Cloinn Connmaigh** & 


---

p.946






tainicc **Mac Uilliám Búrc** ina choinne co **Dún Iomdháin**, & rug leis é iar sin h-i **Conmhaicne

Chuile Toladh**.


#### M1446.4


**Cú Choiccriche mac Maine mic Neill Shionnaigh tigherna

**fer t-Teathbha**** do écc.


#### M1446.5


**Emann Ua Brain tighearna 

**Ua Faoláin**** do écc, & **Dunlaing Ua Brain** d'oirdneadh ina ionad.


#### M1446.6


**Donnchadh mac Airt mic Diarmata tigherna 

**Ua c-Ceindsealaigh**** do marbhadh la **Branachaibh**.


#### M1446.7


Coccadh mór eitir **Ua c-Conchobhair Failge** & **Gaill** na

**Mide** gur ro creachloisgeadh mórán don **Mide** & gur ro marbhadh sochaidhe mor dia n-daoinibh, & no teighdis

a sirthe co **Temraigh** budh thuaidh, & co **Cul Maige

Claraigh** soir, & ro gabhadh **Brian mac an Calbhaigh Uí

Choncobhair** ar an c-coccadh-sin la **Gallaibh**.


#### M1446.8


Cogadh eitir an da **Ua Concobhair** i **Machaire Chonnacht**, dia ro marbhadh 


---

p.948


**Diarmaid Ruadh mac Taidhg Ui Chonchobhair** la h-**Ua c-Conchobhair n-Donn**, & la **Cloinn **Muiris na m-Brigh****, & la cuid do

cloinn **Fhedhlimidh** h-i **Cuil Ua f-Fionntain**.


#### M1446.9


Cogadh mór h-i t-**Tuadhmhumhain** dia ro milleadh **Tuadhmumha** uile,

& dar' gabhadh **Ua Briain** budhdhéin co n-deachaidh **Mac

Uilliam Cloinne Riocaird** h-i t-**Tuadhmhumhain**, & tucc **Ua

Briain** amach ar éccin, & ro fhagaibh h-i c-córa

iatt.


#### M1446.10


**Clann Donnchaidh**, & **Toirrdhealbhach Carrach Ua Concobhair**, & **Ua Concobhair Donn** do dhol diblinibh h-i c-cenn **Meic Uilliam Cloinne Riocaird** do dhenamh aoin **Mhec Donnchaidh**, & a t-taoidheacht na n-dá **Mac Donnchaidh** fo dheóidh, & roinn leithe etorra .i. **Seaan mac Concobhair Mec

Donnchaidh**, & **Tadhg mac Tomaltaigh Moir Mec Donnchaidh**.


#### M1446.11


**Fedlimidh mac Seaain Ui Ruairc** do mharbhadh for lar **Fiodhnacha** la a **derbhfine** .i. clann **Lochlainn Uí Ruairc**.


#### M1446.12


**Mac Domhnaill Ui Ruairc** do mharbhadh la cloinn **Donnchaidh mic

Tighearnain Uí Ruairc**.


#### M1446.13


**Tómás mac Tomais Óig Ui Raghallaigh** do mharbhadh

lá Notlag Mór la cloinn **Rémaind mic Giolla Iosa

Uí Raghallaigh**.


#### M1446.14


**Domhnall Ua Cobthaigh**, cenn fedna maith & 

**saoí le dán** do mharbhadh cona dhias mac for **Cro-inis**
**Locha h-Ainnind Mic Neimid** la cloinn mheic **Airt Ui Maoíl

Sheachlainn**, & la cloinn mheic **Fhiachach Mhég

Eochagáin**.


#### M1446.15


**Tanaidhe mac Maoilín mic Tanaidhe Uí Mhaoil Conaire** d'

écc h-i **Cloinn Fheorais** eitir da Chaisg & a adhnacal i **mainistir** ****Uí Bhoccáin****.




---

p.950


#### M1446.16


**Tadhg Mhág Fhlannchaidh** do mharbhadh la **Corbmac mhac Uí

Fhlanngáin**.


#### M1446.17


**Emann mac Mec Muiris Ciarraighe** do mharbhadh la **Corbmac mac Eoghain

Mheg Cárthaigh**.


#### M1446.18


**Brian Ua Dubhda** do mharbhadh la **Tír n-Amhalgadha**.


#### M1446.19


**Diarmaitt mac Ir mic Cathail Ruaidh Mheg Raghnaill** do mharbhadh.


Annal M1447. 
#### M1447.0


AOIS CRIOST, 1447.


Aoís Criost, mile, cethre chéd, cethrachad a

Seacht.


#### M1447.1


**Comorba** **Fiodnacha** fer tighe aoidheadh coitcinn da gach aon do écc.


#### M1447.2


**Plaigh** mhór h-i samhradh & h-i foghmar na bliadhna-so,

dia ro écc **prioir** **Baile **Ui Bogáin****, **prióir**
**Connala**, **barún**
**Calatroma**, **Geróitt mac Mec

Ualronta**, &

 


---

p.952






sochaidhe mhór h-i **Midhe**, h-i **Mumhain**, & i l-**Laighnibh**, & at-berat aroile gur ro éccsat secht céd sacart di.


#### M1447.3


Cenn do chur ar **tempall** **Achaidh Urchair**, & an

bend airtherach de do thóccbháil le **Tomás Óg Mag Uidhir tighearna **Fear Manach**** i n-onóir

Dhé, **Tighearnaigh**, & **Rónáin** do ráith a amna feisin.


#### M1447.4


**Domhnall Ballach mac Tomais mic Pilib Meg Uidhir**, do mharbhadh la 

**Donn mac Pilib Mhég Uidhir**, le macaibh **Airt Mhég Uidhir**, le macaibh **Mec Oirghiallaigh**, & le macaibh **Ua n-Daimhín**, uair baoí an **Domhnall** h-í-sin i n-esaonta re

**Mág Uidhir** & re **Pilib tanaisi an tíre**, & ag tionntúdh dhó o **Breifne Uí

Raighilligh** & é ag dul go baile **Énrí Ui

Néill** as ann tárrthus é gur ro mharbhadh. Ro h-adhnaiceadh iaromh i **mainistir** **Leasa Gabhail**.


#### M1447.5


**Aedh mac Tómáis Óig Még Uidhir mac

tighearna **Fer Manach**** d'écc.


#### M1447.6


**Fedhlimidh mac Seaain mic Pilib Uí Raighilligh adhbhar tighearna **Breifne**** ar oirbeart & oineach do dul go h-**Ath Truim**

d'ionnsoighidh **fir ionaid **rígh** **Saxan** Lord Furnumáil** & **Fedlimidh** do ghabhail lais, & a écc don **plaigh**, iar m-buaidh **ongtha** & aithrighe, & a adhnacal i **mainistir** **Atha Truim**.


#### M1447.7


**Fionnghuala (inghean an Chalbhaigh Ui Chonchobhair

Failgigh** & **Mairgrege inghene Uí Cerbhaill**)

**ben** **Uí Domhnaill** cettus, & **Aedha

Buidhe Uí Neill** iaromh an aoin-bhen do b-ferr dealbh & denam, & do ba mó clú, & oirrdearcus baoí i n-**Erinn** uile i n-aon aimsir fria génmóthá a mathair budhdhein, do tregadh an t-saoghail 


---

p.954






ercradhaigh ar an m-beathaidh shuthain gan fhoircend, &

a dul fo chuing riaghla & crabhaidh i **mainistir** **Chille h-Achaidh**.


#### M1447.8


**Aodh mac Muirchertaigh

Óig Meg Eochagain** luamh gaisccidh **Ua Néill an Deisceirt** & **adhbhar toísigh**
**Cheneoil Fiachach** uile d'écc do ghalar aithghearr.


#### M1447.9


**Emann mac Emainn a Burc** do écc.


#### M1447.10


**Fedhlimidh mac Murchadha Mhég Raghnaill** d'écc.


#### M1447.11


**Giolla na Naomh mac Airechtaigh mic Solaimh Mec Aedhagain 

saoí **Ereann** le breithemnus & le féneachas** d'écc.


#### M1447.12


**Uilliam Ua Deoráin ollamh **Laighen** le breithemhnus**,

& a **bean** do écc don **pláigh**.


#### M1447.13


**Eoghan mac Pedrais mic Saordhalaigh Ui Breislén

ollamh brethemhan **Fer Manach** & ard-airchindeach **Airigh Mhaoláin**** do écc.


#### M1447.14


**Concobhar mac Seaain Mec Branain** do trégudh a **tighearnais** & **Tomaltach Carrach mac Cuind mic Aedha** do oirdneadh ina ionadh.


#### M1447.15


**Mainistir**  **Laoighisi** i l-**Laighnibh**, i n-**easpuccóideacht**
**Leithglinne** do thóccbhail la h-**Ua Mordha** i n-onoir **.S. Fronseis**, & togha adhnacail **Ui Mhórdha** & a shleachta 'na dhiaidh innte-sidhe.




---

p.956


Annal M1448. 
#### M1448.0


AOIS CRIOST, 1448.


Aoís Criost, míle, ceithre chéd,

cethrachatt, a h-ochtt.


#### M1448.1


**Plágh** mhór isin **Midhe**, **Concobhar mac Aodha Ui

Fherghail**, **Diarmaitt Mág Con Maighe**, & **Hainri

Dubh Mac Techedain** triur brathar do **bhraithribh** **Longpuirt **Ui

Ferghail**** d'ég don **pláigh-sin**.


#### M1448.2


**Conchobhar Mac Faolchadha epscop 

**Ruis Ailithir**** d'écc.


#### M1448.3


**Abb** na **Trinoide** for **Loch Cé** d'écc.


#### M1448.4


**Semus Óg mac Semais Gallda mac iarla **Urmumhan**** d'écc.


#### M1448.5


**Cathal mac Ui Concobhair Failghe** do mharbhadh lá **Gallaibh** **Laighen**.


#### M1448.6


**Cú Chonnacht mac Pilib Mhég Uidhir** d'écc

fá bhuaidh n-aithrighe, & a adhnacal i **tempall** **Achaidh Urcair**.


#### M1448.7


**Ua h-Eghra Riabhach** do mharbhadh.


#### M1448.8


**Ua Lochlainn tighearna **Bóirne**** d'ég.


#### M1448.9


**Niall Ó Maol Mhuaidh** do mharbhadh lá h-**Uibh Riaccain**.




---

p.958


#### M1448.10


**Conchobhar mac Seaain mic Eachmharcaigh Mec Branáin tighearna **Corca Achland**** fri ré secht m-bliadhan tríochat do

écc i n-**Dumha Sealga** for **Maigh Ae** iar t-tregadh a **thighearnais** isin m-bliadhain roimhe, & a adnacal i **Ross Commain**.




---

p.960


#### M1448.11


**Cathal mac Fedhlimidh mic Ruaidhri Ui Conchobhair** do mharbhadh la

cloinn **Ruaidhri meic Cathail Ui Concobhair** **Toirrdelbhach** &

**Diarmaitt**.


#### M1448.12


**Tadhg Ócc mac Taidhg mac Giolla Colaim Uí Uiginn priomh-oide aosa dána **Ereann** & **Alban**** do écc iar n-aithrighe i c-**Cill Connla**, & a adhnacal i **mainistir** **Atha Lethain**.


#### M1448.13


**Diarmait mac Eoghain mic Mathgamhna Uí Dalaigh 

ollamh fear **Midhe** uile** **saoí** fhoghlainntigh & **fhir dhana** d'écc, & a adhnacal i 

n-**Durmaigh **Colaimm Chille****.




---

p.962


Annal M1449. 
#### M1449.0


AOIS CRIOST, 1449.


Aoís Criost, míle, cetre chéd, cethrachatt,

a naoí.


#### M1449.1


**Donnchadh mac Tighearnáin Óig tighearna 

**Breifne Thiar**** do écc iarná beith h-i seircc-ghalair ochta re

bliadhain láin, & **Tighearnán mac Taidhg

Uí Ruairc** do thogha ina ionadh lásan m-**Breifne Thiar**.


#### M1449.2


**Eoghan mac Seain tighearna **Muintire Maoil Mhordha**** do écc, & **Sean Ua Raghailligh** a mac fein do thogha ina ionadh lá h-**Ua Neill**, & la **Sliocht **Seain Ui Raighilligh****, & **Fearghal Ua Raghailligh, .i. mac Tomais Mhóir**, do thogha lá **Sliocht **Mathgamhna Ui Raghilligh****, & lá **Gallaibh** gur ro fhas coccadh & comhbuaidhreadh eatorra. Tainicc an **Iustís** & **iarla **Urmumhan**** do chongnamh lá **Fearghal Ua Raghallaigh**, & tuc **Sean Ua Raghailligh** cona sochraide ammus for thossach an t-sluaigh gur ro marbhadh & gur ro gabhadh tri fichit díobh im mac **Toirrdhealbhaigh** & im mac **Domhnaill Bhain

Ui Raighilligh**.


#### M1449.3


**Brian Ócc Ó Néill** d'écc.


#### M1449.4


**Mór inghen Aodha mic Pilib na Tuaighe Még Uidhir**
**ben** **Airt mic Eoghain Uí Néill** d'écc.


#### M1449.5


**Maghnus Buidhe mac Cairpre meic Duinn Mheg Uidhir** d'écc.


#### M1449.6


Bress-mhaidhm lá **Mac Uidhilín** for **Muircheartach Ruadh Ua

Neill** dú in ro 


---

p.964






marbhadh mac **Maoil Muire Mec Suibhne consubal meic **Ui Néill****, & **Aonghus mac Mec Domhnaill na h-Alban**, & sochaidhe oile immaille friú.


#### M1449.7


Coccadh mór eittir **Conallcaibh** budhdhein, & moran do

mhilleadh.


#### M1449.8


**Ua Fialáin** & **Giolla Criost Mac an Baird** d'écc.


#### M1449.9


**Aodh mac Lochlainn mic Seaffraidh 

tighearna **Cloinne **Cathail mic Muireadhaigh Muillethain****** ré h-edh imchian iar t-tréccadh a **tighearnais** ar gradh Dé, 

& iar n-aontughadh **Diarmatta mic Sefraidh Ui Fhlannagáin** do chor ina

ionadh d'ecc.


#### M1449.10


**Diuice de **Iorc**** do thecht i n-**Erinn** co n-onóir mhóir, & **iarladha** **Ereann** do thecht ina theach, & **Gaoidhil** leithimil **Midhe**, & a breith fein do mhartaibh do thabhairt dó dochum a chistinighe.




---

p.966


Annal M1450. 
#### M1450.0


AOIS CRIOST, 1450.


Aoís Criost, míle, cethre ched caoccatt.


#### M1450.1


***Airdepscop* **Condacht**, .i. mac an Persúin mic Mic

Seóinín Búrc** do écc i n-**Gaillimh**.


#### M1450.2


**Piarrus Mhag Uidhir epscop **Clochair**** d'écc i c-**Claoíninis**, & a adhnacal i l-**Lios Gabhail**.


#### M1450.3


An t-**epscop Ua Gallcobhair** d'écc.


#### M1450.4


**Abb **Essa Ruaidh****, .i. **Émann**, d'écc.


#### M1450.5


**Conchobhar Ua Domhnaill tanaisi **Tire Conaill**** d'écc.


#### M1450.6


**Niocolas Ua Flannagáin pearsún **Daimh-Insi**** d'écc i **Róimh** iar n-dol do dénamh **turais**.


#### M1450.7


**Mág Uidhir Tomás mac Tomáis mic Pilib na Tuaighe** do dhul dia **oilithre** don **Róimh**, h-i cind sechtmaine iarttain tainicc **Donnchadh Dúnchadhach Mac athar do Mag Uidhir, .i. Tomas Occ**, do soighidh **Cathail mic Meg Uidhir** gur ro ghabh é

ina ionad (no ina thigh) féin h-i c-**Cnuc Nindidh**. Rucc leis é cona chrech go **Gort an Fhedáin**, & ro mharbh ann sin é. Do-chuaidh iaromh co **Teallach n-Dúncadha** h-i c-coccadh ar **Emann** & ar **Dhonnchadh Mag Uidhir**. Tainicc tra h-i cind ree iar sin, **Donnchadh Dúncadhach** i c-coinne do soighidh **Emainn** & **Donnchaidh**, & do-rónsat sith re aroile, ar a aoí ro gabh **Emann** fá dheóidh **Donnchadh Dúnchadhach** h-i n-**Gabhal

Liúin**, & do-rad lais é go h-**Achadh Urchair**, & ro ben cos & lamh dhe i n-dioghail marbhtha **Cathail**.




---

p.968


#### M1450.8


**Muirchertach Ua Flannagáin taoíseach **Tuaithe Ratha**** do dhul dia **oilithri** don **Róimh**, & a écc iar m-buaidh n-aithrighe, & a dearbrathair **Corbmac** do gabail a ionaidh.


#### M1450.9


Slóigheadh do dhenomh lá **Hénrí O Néill** lá h-**Art Ua Neill**, & lá mac

**Eoghain Uí Neill** h-i t-**Trian Congail** do congnamh lé **Mac

Uidhilín**.


#### M1450.10


**Niall mac Enrí mic Eoghain** do dul ar creich ar

**Muirceartach mac Ui Neill Buidhe**, & ro ghabhsat gabhala. **Mac Uí Néill Bhuidhe** & **Eoghan mac Briain Óig Ui Néill** do breith ar **Niall**, & sraoídh

for a mhuintir. Do-rad **Eoghan mac Briain Óig mic Briain

Mhóir mic Enri Aimréidh** da forgamh dia shleigh for **Niall**

gur bhó marbh de, & ro h-adhnaiceadh i n-**Ard Mhacha**

co n-onóir mhóir.


#### M1450.11


Síth do dhenamh do **Sheaan mac Eoghain Ui Raghailligh** &

do **Domnall Bhán Ua Raghailligh** re aroile, &

**Ferghal mac Tomais Mhoir** do chor a **tighearnas**, & an **Breifne** uile do beith ag **Seaan mac Eoghain**, & **Fearghal** do ghabhail tuarustail uadha.


#### M1450.12


**Tadhg mac Pilib mic Tomais Mhég Uidhir** do mharbhadh la cloinn

**Corbmaic Mec Samradhain**, & a adhnacal i l-**Lios Gabhail**.


#### M1450.13


**Andreas mac Giolla Criost Uí Droma** **saoí** eagnaidh craibhdheach d'ecc iar d-tionntúdh ó **Roimh**.


#### M1450.14


**O Caiside Cúile, Tadhg mac Ióseph 

ollamh **Fear Manach** le

leighes** d'écc.


#### M1450.15


**O h-Uigind, .i. Tuathal 

priomh-oide **aosa dána** **Ereann**** do

ég do ghalar obann.


#### M1450.16


Oirgne móra do dhenomh lá mac **Meg Eochagáin** for

**Ghallaibh** uair ro creachloisc 


---

p.970


**Raith Guaire**, **Cill Lucain**,  **Baile Portel**, **Baile na n-Gall Oirghiallach**,

& **Cill Bicsighe**. Ro gabhadh **Cairpre mac Laoighsigh mic Rossa**, 

& ro marbadh dá mac mic **Teabóid Mec Hoibert**

lais ar an c-cogadh-sin. Ro marbhadh beós **Brian mac Laoighsigh

mic Rossa** lais i m-**Baile Mhór Locha Semhdighe**. Acht chena

bá dírímh in ro milleadh lais don coccadh-sin.

Tangadar **Goill** **Midhe** & **Diúice de **Iorc****, &

bratach an **rígh** conige an **Muilenn Cearr**, &

tainicc mac **Mhég Eochagáin** **marcsluagh** mór

edighthe co **Bél Atha Glas** arnárach h-i c-coinne **Gall**

conidh í comairle do-rónsat **Gaill** aind-sidhe sídh do dhenamh fris, 

& ro maithset dó uile a n-dearna forra do chionn síodha d'faghail uaidh.


#### M1450.17


**Dondchadh O Gallcubhair comorba Adhamnáin** d'ecc.


Annal M1451. 
#### M1451.0


AOIS CRIOST, 1451.


Aois Criost, mile, cethre ched, cáoccatt, a h-áon.


#### M1451.1


**Remann mac Uilliam Mec Fheórais** do écc for sligeadh na

**Romha** iar n-gnoucchadh **epscopoide** **Tuama**.


#### M1451.2


**Mainistir** an **Cabháin** do losccadh.




---

p.972


#### M1451.3


**Mairgrécc inghen Ui Cherbhaill (Tadhg)**
**ben** **Ui Conchobhair Fhailgigh (an Calbhach)** 

ben as ferr baoí ina h-aimsir i n-**Erinn** uair as í tucc gairm enigh fá dhó i n-aoín-bliadhain do lucht iarrata neth d'écc iar m-buaidh **ongtha** & aithrighe iar m-breith bhuadha ó domhan & o deaman. **Fedhlimidh Ua Concobhair mac An Chalbhaigh, & na Mairgrege cédna ádhbhar tighearna **Ua f-Failghe**** fer bá

mór ainm & oirdearcus d'écc iar m-beith h-i serg-galair fri ré fhoda roimhe-sin, & ní bhaoí acht aon-oidhche eitir a n-ég-sidhe.


#### M1451.4


**Murchadh Ua Madadhain tighearna **Síl n-Anmchadha**** fer bá coimsighe ara duthaigh fein, & do ba crodha

lamh, & bá fearr smacht do écc.


#### M1451.5


**Ruaidhri mac Maoil Mordha Riabhaigh Ui Concobhair** do écc.


#### M1451.6


**Eoghan mac Concobhair Mec Gille Fhinnén mac toisigh **Muintire Peódachain**** & **Giolla Patraicc Buidhe Mac Gille Fhinnéin** do mharbhadh la **Con Connacht mac Seaain mic Con

Connacht Mhég Uidhir** an .6. *id febru*.




---

p.974


#### M1451.7


Coccadh mór ag **Maineachaibh**, & **ó Conchobhair

Donn** do dhul do chosnamh **Uí Cheallaigh**, & tuc a mhac

& dias **braghad** oile dó i n-geall ré fiche marg

do greass, .i. ceithre marg dhécc fearainn na

**Síthe** fuarattar **Mainigh** h-i c-ceannach o **Thoirrdhealbhach

Ócc** riasan tan-sin, & tuc **Aodh Ua Concobhair** sin

isteach, & sé mharcc oile for **Mag *Eocagáin*** don cogadh sin, & do cosain sé **Ua Ceallaigh** don cur-sin.


#### M1451.8


**Caislén** **Coradh Finne** do denomh lá **Mac Uilliam Cloinni Ricaird**.


#### M1451.9


**Cathal Dubh mac Tomaltaigh Óig Mec Donnchaidh** do marbhadh.


#### M1451.10


**Cathal mac Briain Mec Donnchaidh** do mharbhaidh lá **Brian**

fein do urchur do scín, & sé occa shárucchadh fó a comairge.


#### M1451.11


Trí meic **Maoileachlainn Ui Bhirn** **Tadhg**, **Uilliam**, & **Donnchadh** do marbhad h-i c-**Cluain Creamha** i n-aon-uair lá

**Sliocht **Maoíleachlainn Még Raghnaill****, &

lá **Domhnall mac Briain Ui Bhirn**.


#### M1451.12


Creach lá **Fedhlimidh Ua Concobhair** for **Ua n-Gadhra**, &

creach lá h-**Ua n-Gadhra** for lucht **Baile Mhóir h-**Uí

Fhloinn****.


#### M1451.13


**Diarmaid mac Taidhg mic Corbmaic Meg Carrtaigh** do mharbhadh. 

**Diarmaid mac Uí Suilleabháin Mhóir** do mharbhadh

ina dhioghail-sidhe.


#### M1451.14


**Cathal Ruadh mac Cathail Duibh Ui Conchobhair** do écc.


#### M1451.15


**Giolla Padraicc Óg Ó Fialan saoí fhir

dhána** d'écc.




---

p.976


Annal M1452. 
#### M1452.0


AOIS CRIOST, 1452.


Aoís Criost, mile, *cethre* ched, caogatt, a dó.


#### M1452.1


**Neachtain Ua Domhnaill (.i. mac Toirrdhealbhaigh an

Fhíona) tighearna 

**Tíre Conaill**, **Cenel Moáin**,

**Innsi h-Eoghain** & na c-coiccrioch c-comhfogus**, fer

crodha cosantach, ceinnlitir siodha & coccaidh an tuaisceirt do mharbhadh le cloinn **Neill Uí Domhnaill** a dherbráthair i n-dubhrur oidhce Féile Brenainn do sonnradh uair ro iondarb-somh an chlann-sin **Néill** a **Tír Conaill** riasan tan-sin .i. **Domhnall** & **Aodh Ruadh**. Seascca bliadan ba slan do **Nechtain** an tan do cher.


#### M1452.2


Ro éirigh comhfhuachadh coccaidh & esaonta

anbfoill eitir **Domhnall mac Neill Gairbh** & **Rudhraighe mac

Neachtain Uí Domhnaill** im **thighernus** **Thíre Conaill**, gur ro mesccbuaidhreadh an tír etorra, go

m-batar cairde, & comhaentaidh cechtar nae aca ag foghail, & acc díbearg for aroile. Do-ronadh marbhadh & mudhadhadh daeine, airgthe & creacha iolarda etorra adiú & anall.


#### M1452.3


Slóigheadh lá h-**Ua Néill (Eoghan)** isna **Feadhaibh** do choccadh ar 

**Gallaibh** **Machaire Oirghiall**, & **Mag Uidhir** do dol for an slóiccheadh-sin. **Mac Uí Néill, .i. Eoghan

Óg Ó Néill**, & muintir **Mhég Uidhir**

do dhul for creich ar **Gallaibh** co **Cloich an Bodaigh** & an creach do tabairt leó dia **longport**. **Goill** & muintir

**Mhég Mhathgamna** & a **bhraithri** dia lenmain h-i

toraigheacht go rangattar an **longport**. **Ua Néill** & **Mag Uidhir** cona muintir do eirghe ina n-aghaidh. Ro figheadh ergal etorra & ro marbhadh **Mac Domhnaill Gallocclach, .i. Somairle Mor** co sochaidhibh iomdhaibh immaille fris, & ro gabhadh araill don t-slógh. **O Neill** do shódhadh 


---

p.978






dia **longport** an oidhche-sin co b-feircc mhóir. **Enrí** a

mac (iarna cluinsin sin) do thocht ina dháil. Tainicc **Mág Mathghamhna** iaromh h-i c-cenn **Ui Néill**, & a cloinne, do-ronsat síth re

aroile, & do-radadh **éraic** a eas-onora d'**Ua Neill**

lá taobh **Érca Mec Domhnaill**.


#### M1452.4


**Iarla** **Urmumhan** & **iustis** 

ná h-**Éreann** do briseadh

**caisléin** **Uaithne** for **Concobhar Ua Maoil Riaain**, & do

gabhail **caisléin** **Leige** for **Uibh Diomusaigh** co t-tuccsat

ced slighe dhó co h-**Airem**, do bhuain mic **Mec

Fheórais** amach do bhaoí i l-laimh ann. Ro loisc **Airem**

iar sin. Do-chóidh aissidhe i n-**Uibh Failghe**, &

tainicc **Ua Concobhair** ina theagh chuige i n-geall ré mac **Mec

Fheórais** do légheadh amach. Aissidhe isin **Anghaile** co t-tainig 

**Ua Feargail** ina teach, & gur ro gheall naoi f-fichit

mart do cionn a síodha. Do-dheachadar dibhlinibh go **Magh m-Bregmhaine**, & ro briseadh **caislén** **Barrcha** leó, & ro mhillset urmhór a n-arbhann. Luidh aissidhe go **Fabhar**, & aisidhe co **Magh Maine**. Tangatar **Muintir Ragallaigh** ina theagh & tucsat a riar dhó.

Aissidhe go **Machaire Airghiall** co t-tucsat **Még Mathgamhna**


---

p.980






a riar dhó. Do-chóidh iaromh h-i c-coinne **Cloinne

**Néill****, & tuc ar **Énrí Ua Neill** ingean **Mec Uilliam Búrc** do bhaoí ina **mnaoí** aige iar n-ég **Ui Domhnaill** a fir fein do cor uadha, & a **bhen phósda** fein do thabhairt chuige doridhisi, .i. inghean **Mec Murchadha**, & derbhsethar an **iarla** budhdhéin. Do-chóidh aissidhe co **Baile Atha Fhirdhiadh

Mic Damháin** & at-bath annsin eitir da Fhéil

Muire iar n-dénamh na siubhal-sin uile in aon-lethráithi amháin.


#### M1452.5


**Inghen iarla **Cille Dara** condaois **Urmumhan**** do écc tri

sechtmaine ria n-écc a fir an **iarla** remhráite.


#### M1452.6


Síth **Gall** & **Gaoidheal** do dhul ar c-culaibh iar n-écc an **iarla**, & **iustis** do denamh do **Sir Edbard Iusdás**.


#### M1452.7


**Mór inghean Uí Concobhair Failge** **ben** **Mec Uilliam Cloinne

Ricaird** do ecc do easgar.


#### M1452.8


Dearbairdhi iongnadh do thecht in bliadhain-so seal riasan **iarla**

do écc, .i. fedh dá mhíle do traghadh d'abhainn

**Life**.


#### M1452.9


**Sean Mac Donnchaidh leth-toiseach **Ua n-Oilealla**** d'écc.


#### M1452.10


**Tadhg mac Diarmada Ruaidh Ui Concobhair Duinn** d'écc.


#### M1452.11


**Toirrdhealbhach Ruadh mac Briain Bhallaigh Ui Concobhair**, & **Toirrdhealbhac mac Taidhg mic Toirrdhealbhaigh Ruaidh Uí Concobhair**, & **Hainri Crumthaind mac Uilliam 

Mec Dauid** do mharbhadh for **Coirrsliabh na Segsa** lá sluagh **Cloinne Donnchaidh** h-i samradh na bliadhna-so.


#### M1452.12


**Dauidh Ua Mórdha mac tighearna **Laoighisi**** do mharbhadh lá

h-easgur.




---

p.982


#### M1452.13


**Cathal mac Uilliam mic Seain mic Domhnaill Ui Fheargail** do

marbhadh d'urchar ga iar loscadh **Fobhair** leó.


#### M1452.14


**Giolla na Naomh mac Aodha Uí Ainlidhe tighearna 

**Cenel Dobhta**** do

ég h-i c-**Cluain Coirpthi** iarná beith edh cian dall

innte iar t-tregeadh a **tighearnais** dó.


#### M1452.15


**Lochlainn Ócc Ua h-Ainlidhi taoisech 

**Chenél Dobhta**** do marbhadh i meabhail for crannóig **Locha Lesi** lá mac **Murchaidh mic Giolla na Naomh Ui áinlidhi**, & la mac **Uaitne mic Giolla na Naemh**, iarna brath da muintir fein

& la **Domhnall Carrach Ua Maoil Brighde** & a mhac,

& **Tomas mac Giollchrosaigh Uí Maoil Brighde** &

**taoíseach** do dhénamh do **Ruaidhri Bhuidhe mac Giolla na

Naomh**, & an triar **maor** sin dá muintir fein do fheall for **Lochlainn**, ro crochadh iat lásan **Ruaidhri** sin ina míghníomh.


#### M1452.16


**Tegh Munna** do creachlosgadh lá **Ferghal Mhág

Eochagáin**.


#### M1452.17


**Mág Carthaigh Riabhach (.i. Donnchadh)

tighearna **Ua c-Cairpre**** d'écc, & 

**Diarmaid an Dúnadh** do óirdneadh 'na ionadh.


#### M1452.18


**Brian mac an Chalbhaigh Uí Chonchobhair** & **Mairgrege** do mharbhadh lá h-easgar.


#### M1452.19


**Fearghal Ruadh Occ mac Fearghail Ruaidh mic 

Fearghail Ruaidh mic Donnchaidh mic Muirceartaigh Mhóir Mhécc

Eochagáin** cend fedhna bá mór clú & alladh ina aimsir do mharbhadh lá mac **barúin **Dealbhna****, & lá cloinn mhac **Piarais Dalatún** h-i **Cruach Abhall**, & a dhichendadh leó, & a chend do breith h-i t-taisbénadh leo co h-**Ath Truim**, & co h-**Ath Cliath**,

& a thabairt tar ais doridhisi, & a adhnacal ar aon-lia choloinn i n-**Durmhagh **Colaim Chille****.


#### M1452.20


**Maoleachlainn mac Ioraird Uí Mhaoil Chonaire** do écc do

ghalar medhóin lá Féle Michíl Dia h-Aoine

do sonnradh.




---

p.984


#### M1452.21


**Ua Cobthaigh, .i. Aodh mac an Clasaigh saoí lé

dán** & le tighedhus do écc don

**pláigh** h-i **Feraibh Tulach**.


#### M1452.22


**Cú Chonnacht Ua Fialáin** & **Giolla Íosa Ua

Fialán** d'écc.


#### M1452.23


**Ua Duibhgennan **Baile Cailleadh Foghair**, .i. Magnus mac Maoileachlainn Ruaidh** d'ég.


#### M1452.24


**Aedh mac Aedha Óig mic Aodha mic Pilib na Tuaighe Mhég Uidir** do mharbhadh h-i c-**caislén** **Uí Ruairc (.i. Tighearnan mac Taidhg mic Tighearnáin**) lá **Brian mac Donnchaidh mic Aodha Mhég Uidhir**, an .ui. idus April.


#### M1452.25


**Concobhar Mac Gille Fhinnéin taoiseach **Mhuintire

Pheódacháin**** d'écc an .uí. Callainn April.


#### M1453.0


AOIS CRIOST, 1453.


Aoís Criost, mile, cethre chéd, caoccatt, a

tri.


#### M1453.1


**Mag Mathghamhna Aodh Ruadh mac Rudhraighe**, fer condail

craibhdheach go n-eineach go n-aithne & go n-eolus ar gach n-ealadhain go n-engnamh, & co n-oirbeart 


---

p.986






d'écc oidhche chásg ina tigh fein isin **Lurgain**,

& a adhnacal h-i c-**Cluain Eoais**, & **Fedhlimidh mac

Briain Mhégh Mathghamhna** do oirdneadh ina ionadh for

**Oirghiallaibh**.


#### M1453.2


**Corbmac mac an Ghiolla Duibh mic Aodha mic Pilib mic Duinn 

Charraigh Mhég Uidhir** d'ég an. 16. Callainn Iul.


#### M1453.3


**Ruaidhri mac Aodha Ui Concobhair** do mharbhadh la mac **Seain A

Búrc** i **Conmaicne Dúin Móir**.


#### M1453.4


**Ruaidhri mac Cathail mic Ruaidhri Uí Chonchobhair** do écc

h-i c-**caislén** **Rosa Commáin**.


#### M1453.5


**Muircertach mac Eoghain mic Domhnaill Uí Concobhair** do

mharbhadh lá a **bhraithribh** fein, **Domhnall** &

**Cathal**.


#### M1453.6


**Eoghan mac Domhnaill Bháin Ui Raighilligh**, & **Pilib mac Seaain Uí Raighilligh** do écc. **Emann mac Toirrdhealbhaigh Uí Raighilligh** do mharbhadh lá **Gallaibh**.


#### M1453.7


Maidhm dearmhair for **Cloinn **Aodha Buidhe Uí Néill**** i n-**Ard Glaisse** lá **Sabhaoíseachaibh**, & lá

**Gallaibh** **Atha Cliath** do-dheachaidh loinges lán-mhór forsan b-fairrge budh thuaidh i n-deadhaidh loingis coccaidh do **Briotáineachaibh** lér sladadh **loingeas** **Atha

Cliath**, & lér gabhadh **aird-epscop** **Atha Cliath** bheós. Do-rala **Enri mac Uí Néill Buidhe** ainn-sidhe i n-**Ard Glaisi** for a c-cionn, & ro gabhadh é

lá **Gallaibh**. Ro marbhadh **Cu Uladh mac Cathbhairr Meg Aonghusa adhbhar tighearna **Ua n-Eachdhach**** annsin, & **Aodh Mag Aonghusa**, & **Mac Airten**, & ceithri cind fheadhna dhécc

don **Rúta** imáraon riú. Ro bí a n-easbaidh

uile fiche ar chúicc cedaibh.


#### M1453.9


**Brian mac Concobhair Mec Donnchaidh** do gabhail **toísighechta** **Ua n-Oilealla**, & **Tadhg Mac Donnchaidh** do thrégeadh dia chairdibh budhdhéin.




---

p.988


Annal M1454. 
#### M1454.0


AOIS CRIOST, 1454.


Aoís Criost, míle, cethre chéd, caocat a

cethair.


#### M1454.1


**Domhnall mac Neill Gairbh Uí Domhnaill** do oirdneadh h-i

**tighearnus** **Chenél c-Conaill** i n-aghaidh **Uí Dhomhnaill (Rudhraighe mac Neachtain**), & nír bo cian iar sin go ro gabhadh an **Domhnall** hi-sin la h-**Ua n-Dochartaigh** tria thangnacht ina thigh fein, & ro chuir dia iomchoimhett é h-i c-**caislén** **Innsi**. O ro clos la **Rudhraighe** anní-sin do-ronadh tionól slóigh

laisidhe. Tainicc **Ua Cathain**, & **Mac Uidhilín**, go lion

a sochraitte ina dhochum, & ní ro ansat go ro ghabhsat occ toghail an bhaile i m-buí **Domhnall** co n-uathadh ina fharradh occa choimett im **Chathal Ua n-Duibhdiorma**. Ro loiscceadh comhla & dorus an **chaislein** la **Rudhraighe** cona slógh, & ro dhercclas an staighre. Ba doigh la **Domhnall** cona baoí do saogal occa, acht edh friss a roisseadh an slogh inunn isin m-baile, & ro chuindigh (amail bidh ath-chuingidh fri bás) a légeadh a geimheal ar ro budh meabhail lais a marbadh h-i forcoimead, & h-i c-cuibhreach. Do-ronadh fair-siumh indsin, ar ro leicceadh amach as a geimhel é, & do-choidh iaromh for taibhlibh an bhaile do mhidemain an t-slóigh uada. At-conairc **Rudhraidhe** frith-roscc foa occ anmhain fris an lasair do traothadh do dhol istegh do mhududhadh **Domhnaill**. Gebaidh **Domhnall** dna liacc-chloich lan-mhoir fria ais,

& no-s-leiccenn uadh go h-indel-díreach ar amus **Rudhraidhe** gur ro bhen h-i c-cír a cathbhairr, & h-i c-cléthe a chendmullaigh dó co n-dearna brúireach dia chind gur bo marbh fo chédóir. Ro meabhaidh iaramh dia slógh iarna

marbhadh, & tarraidh **Domhnall** a anam & **tighearnus**
**Tire **Conuill**** don urchor-sin.


#### M1454.2


**Domhnall mac Seaain Ui Raigillig** d'écc.


#### M1454.3


**Seaan Buidhe**, & **Giolla Patraicc** clann **Amlaoibh mic Duinn Charraigh Mhég Uidhir** do mharbhadh h-i fell lá **Niall mac

Corbmaic mic an Giolla Duibh mic Aodha 


---

p.990






(o t-tát **Sliocht Aodha** **Cloinne h-Amhlaoíbh**) mic Amhlaoibh mic 

Pilib mic Amhlaoibh mic Duinn

Charraigh** &c.


#### M1454.4


**Brian Mac Donnchaidh taoíseach **Thíre h-Oilealla**** do

écc isin Aoíne ria Callainn Ianuari, & a adhnacal i **Mainistir** **Sliccigh** iar n-**ongadh**, & iar n-aithrighe diongmhala.


#### M1454.5


**Aodh mac Néill Ui Maoíl Mhuaidh tighearna 

**Fear c-Ceall****

do écc, & a mhac **Cú Choiccriche** do

ghabháil a ionaid. **Cú Coiccriche** cona shochraide do dhul

i n-airthear **Fear c-Ceall** i n-aghaidh **Theabóid Ui Mhaoíl

Mhuaidh** baoí occ iarraidh **toisighechta** dó fein,

& creacha móra do ghabháil dóibh, & **Teabóid** do fágbháil a dhaingin & a bhó fúthaibh, & an sluagh do

imthecht lá a n-édalaibh, & mac **Uí

Mhaoíl Mhuaidh** do fhagbháil in uathadh slóigh i

n-deóidh na c-creach. **Teapóit**, & clann **Aodha

Buidhe Még Eochagáin** & h-**Uí

Riacáin** do lenmhain na c-creach, & rugsat for

mac **Uí Mhaoíl Mhuaidh** i n-ucht móna, &

ro marbhadh é annsin, & drong oile immaille fris. Ro

gabhsat **Tadhg Ua Cearbhaill**. Do-radadh **toisighecht** do **Theabóit** & do mac mic **an Cosnamhaigh Uí Maoíl Mhuaidh** i n-aghaidh aroile.


#### M1454.6


**Ua Domhnalláin Flann mac Corbmaic** d'écc.


#### M1454.7


**Dúnadhach mac Cathail Uí Madadháin** do mharbhadh

la cloinn **Uilliam Ui Cheallaigh**.


#### M1454.8


**Sir Édbhard Iustas, 

Iustís na h-**Ereann**** 

d'écc, & **iarlacht** **Cille Dara** do gabhail do mac

**Seaain Caim** mic an iarla, & **Iustis** do dhénamh dhe iar n-écc **Sir Édbhard

Iúsdás**.


#### M1454.9


**Ua Brain** do mharbhadh i meabhail lá mac a dearbrathar

fein ag fágbáil **Cille Mantain**.




---

p.992


#### M1454.10


**Fergal Ruadh Mhag Eochagáin** do thrégeadh a

**thighearnais**, & a dhul go **Durmagh **Colaim Chille**** iar n-díth a radhairc, & **Niall Mag Eochagán** do ghabháil a ionaid.


#### M1454.11


**Toirrdhealbhach Dall mac Toirrdhealbhaigh Óig Uí

Conchobhair** do écc do ghalar aithghearr.


#### M1454.12


**Toirrdhealbhac mac Muirchertaigh mic Aodha Uí Concobhair**

do mharbhadh la **Cloinn Ceithernaigh**.


Annal M1455. 
#### M1455.0


AOIS CRIOST, 1455.


Aoís Criost, míle, cethri chéd, caoccatt, a

cúicc.


#### M1455.1


**Tomas Ua Cairnén prióir **Atha Luain**** ceann eagna & eolusa **Connacht** ina aimsir d'écc.


#### M1455.2


**Toirrdhealbhach Carrach mac Domhnaill mic Muirceartaigh tighearna **Slighigh**** d'écc.


#### M1455.3


**Cathaoír mac Murchaidh Ui Concobhair Failgigh** do mharbhadh

lá **Tadhg mac an Calbhaigh Uí Concobhair** &

**Cuilén Ua Diomusaigh** do mharbhadh lais isin ló

chédna.


#### M1455.4


**Cumhscrach mac Concobhair Ui Raighilligh** d'écc.


#### M1455.5


Coccadh d'éirghe etir **Pilip mac Tomáis Még

Uidhir adhbar ticcerna **Fher Manach****, & **Mág

Samhradhain**. **Pilip** do dhenamh **fhoslongpuirt** acc **Beinn Eachlabhra**, & clann **Pilip** (**Briain**, &

**Toirrdhealbhach**) do dhol da fher décc ar eachaibh, 


---

p.994






& moirseisear ar fhichit dia c c-cois. Ro

loisccset-sidhe **Baile **Mhég Samhradhain****, & ermhor an tíre, marbhait **Maoileachlainn Dubh Mac Samhradháin**,

& drong mor dia muintir, & soait iar m-buaidh dia

t-tighibh.


#### M1455.6


**Toirrdhealbhach mac Pilip Meg Uidir** do dhol go **Loch Melge**, & crannócc baoí ag **Mág Flannchaidh** do gabhail,

& a h-arccain lais.


#### M1455.7


**Eoghan Ua Neill** do chumsccuccadh as a **fhlaithes** la a mhac

fein **Enri mac Eoghain**.


#### M1455.8


**Comarba** **Patraicc**, **Mág Uidhir**,

**Mág Mathgamhna**, **Ó Cathain**, & clanna **Neill** uile

do dol la **Henri mac Eocchain mic Neill Óicc** co 

**Tulach Ócc** dia oirdneadh & ro ghoirset **Ó Neill** de amhail ro badh díor.


#### M1455.9


**Enri mac Uí Neill Bhuidhe** do thocht as a gheimhel o

**Ghallaibh**.


#### M1455.10


**Caislén** **Átha Luain** do ghabhail for **Ghalloibh** iarna brath do mhnaoí boí ann.


#### M1455.11


**Caislén na Sraide** do briseadh la h-**Ua f-Ferghail**,

& mac **Mhec Hoirbert** do marbhadh lais acc gabhail, an

**chaisléin**.


#### M1455.12


**Maol Ruanaidh mac Concobair mic Cathail Ruaidh Még Raghnaill** d'écc.


#### M1455.13


**Seffraidh mac Murchaidh Oicc mic Murchadha Móir, mec Catail ticcerna **Cloinne Aodha an t-Slebhe**** d'écc.


#### M1455.14


**Eocchan mac Diarmata Ruaidh ticcerna na c-Coillteadh** do mharbhadh la a deirbhfhine.


#### M1455.15


**Maine mac Maoilechlainn Még Caba, 

adbar consapail an da

**Breifne**, **Airghiall**, & **Fer Manach**** d'écc.


#### M1455.16


**O Caiside Cúile, .i. Diarmait 

Ruadh mac Neill Ruaidh** do

écc.




---

p.996


Annal M1456. 
#### M1456.0


AOIS CRIOST, 1456.


Aois Criost, mile, cethre céd, caocca, a se.


#### M1456.1


**O Néll, Eoghan, mac Neill Óicc, mic Neill Móir** d'écc.


#### M1456.2


Coccadh mór eitir **Domhnall mac Neill Ghairbh tighearna **Thíre Conaill****, & **Ó Neill Énrí** iar

n-ionnarbadh cloinne **Neachtain Uí Dhomhnaill** lá h-**Ua n-Domhnaill** 

h-i t-**Tír Eoghain**. Tainicc tra **Ó Néill**

& **Mag Uidhir** lá cloinn **Neachtain** h-i n-**Inis Eoghain**,

& ní ro ansat gur ro ghabhsat **longport** i comfhochraibh **Cúile **Meic an Treóin****. 

An tan ad-clos lá h-**Ua n-Domhnaill** anní-sin do-chóidh-sidhe,

& **Aodh Ruadh** a dearbhrathair, & mac **Mec Suibhne

Fanad (Maol Muire)** for a n-eachaibh go tinneasnach

gan aoín-neach oile ina b-farradh acht iatt budhdéin ina t-triúr do chor bardadh h-i c-**caislén** **Cuile **Meic an

Treóin**** ar cionn an t-slóigh mhóir sin ro thairringset clann **Neachtain**. Iar b-fagbháil an baile dó **Domhnaill** co na beg buidhin ad-conncadar an sluagh naile radharc forra, & léigid ina n-deóidh amail as déine con-rangatar, & iar m-breith forra ní ro damhadh fír fer ná comhlann fó

coimhlíon dóibh acht ro chinn an t-iolar ar uathadh gur ro marbhadh **Ó Domhnaill, Domhnall mac Neill Ghairbh** annsin (.i. an. 18. do Mai Dia h-Aoíne do shonnradh), & ro gabhadh **Aodh Ruadh** & mac **Mec Suibhne**, & ro ghabh **Toirrdhealbhach Cairbreach mac Neachtain**
**tighearnus** **Tire Conaill**.


#### M1456.3


**Ferghal mac Concobair Mec Diarmada tanaisi 

**Maighe Luirg****, & **Lasairfhiona inghen an Fherghail chédna**
**ben** **Cairpre Uí Chonchobhair** d'écc.


Annal M1457. 
#### M1457.0


AOIS CRIOST, 1457.


Aoís Criost, míle, cethre chéd, coeccatt, a

Seacht.


#### M1457.1


**Brian mac Pilib na Tuaighe Mhég Uidir mac 

tighearna **Fear Manach****

d'écc iar m-buaidh **ongtha** & aithrighe.


#### M1457.2


Coccadh eitir **Mhág Uidhir** & clann **Rudhraighe Meg

Mathghamhna**. **Mag Uidhir** do thionol a thíre do dhul in

**Oirghiallaibh**. Ar ná cluinsin sin do cloinn **Meg 


---

p.998






Mathgamhna** do-chóidhset cona m-buar ina n-daingnighthibh,

.i. ar an **Eoghanaigh** & fá **Sliabh Mughdorn**. Téd

iaromh **Mág Uidhir** & **Pilip** i n-**Dartraighe Coin-Insi**,

& ó nach ruccsat ar chreachaibh, ro loisgset

**Dartraighe** uile, & baile **Eoghain mic Rudhraigh Meg

Mathghamhna**, .i. **Lios na n-Gabhar**, & tangattar dia t-tighibh

iar sin.


#### M1457.3


**Pilib mac Tomáis Mhég Uidhir**, & a chlann do

dhol slóigheadh i m-**Breifne Uí Ruairc**, & ro

cuir **Ó Ruairc** a bhuar ar daingnighthibh an tíre rempa.

Do-chóidh tra **Pilib** go baile **Uí Ruairc**. Ro loiscceadh an

baile & an tír uile ar chena lais, rug **Ua Ruairc**

ar **Philib**, & ro ficheadh iomaireacc etorra, &

torchair **Tighearnán mac Taidhg Uí Ruairc**, & mac

**Maghnusa Grumaigh mic Cathail Bhuidhir Ui Ruairc**, & sochaidhe

oile cénmothát lá **Feraibh Manach** don chur-sin.


#### M1457.4


**Brian mac Muirceartaigh Óicc Ui Fearghail 

tighearna **Cloinne **h-Amhlaoibh Ui Fearghail****** d'écc.




---

p.1000


Annal M1458. 
#### M1458.0


AOIS CRIOST, 1458.


Aoís Criost, míle, ceithre chéd, coeccatt, a h-ochtt.


#### M1458.1


**Teampall** **Achaidh Beithe** go n-iomad do leabhraibh derscaighthe do losccadh ann ón óifficel, .i. **Niall mac Mec Craith Mhec Mathgamna**.


#### M1458.2


Sluaigheadh lá h-**Ua n-Domhnaill Toirrdealbhach Cairbreach**,

& tainicc **Ua Néill Enrí** dia chommoradh.

Rangattar cétus co h-**Iochtar Chonnacht** lotar iaromh don

**Bhrefne**. Ro milleadh & ro loiscceadh leó o sliabh

siar, & ro loiscceadh baile **Uí Ruairc** **Druim Dhá

Ethiar**, & ro gabhsat **braighde** **Iochtair Chonnacht**, & do radadh i l-laimh **Uí Domhnaill** iatt. Tangattar iaromh dia t-tighibh.


#### M1458.3


**O Conchobhair Failghe, an Calbhach Mór mac **Murchaidh na

Madhmann** tighearna **Ua b-Failghe**** uile fear nár dhiúlt re drech n-duine **tighearna** (do **Laighnibh**) as

mó fuair do chomthaibh ó **Ghallaibh**, & o

**Ghaoidhealaibh** nó bítís ina aghaidh do

écc, & **Conn O Conchobhair** a mac fein do

óirdneadh ina ionadh riasiú ro h-adhnaiceadh esium i c-**Cill Achaidh**.


#### M1458.4


**Ua Ruairc, .i. Lochlainn mac Taidhg 

leth-tighearna na **Breifne**** d'écc.


#### M1458.5


**Art Ó Néill mac Eoghain mic Neill Óicc** cenn oinigh & eangnamha **Cenél Eoghain** d'écc.


#### M1458.6


**Mac Samhradháin Tomás mac Ferghail** d'écc.


#### M1458.7


**Tomaltach mac Conchobhair Mec Diarmada tighearna 

**Maighe Luircc**, **Airtigh** & **Tire Tuathail****, et cetera,

fechemh coitchend do dhamhaibh **Ereann** fear toirbearta

móir d'**amhsaibh** & d'aos tuarusdail do écc adhaigh fele **Patholáin**, & a mac 


---

p.1002






d'iongmhala **Cathal Mac Diarmada** do écc coicthidhis riasan tan-

sin, & a n-adhnacal dibhlínibh i **mainistir** na **Búille**. **Aedh mac Concobhair Mec Diarmada** do ghabháil ionaidh **Tomaltaigh**.


#### M1458.8


**Sefraidh mac Emaind mic Tomáis Ui Fearghail** do mharbadh

lá **Sean mac Domhnaill Mic Seaain Ui Fherghail**,

& lá cloinn **Choncobhair** .i. **Laoighseach**, et cetera.


#### M1458.9


**Emann A Búrc tighearna 

**Gall** **Connacht**, & morain

dá **Gaoidhealaibh**** aon-rogha **Gall** **Ereann** ar cruth ar dhelbh ar dhénamh ar uaisle, ar eineach ar icht, & ar fhirinne d'écc i n-deiredh na bliadhna-so.


#### M1458.10


**Fearghal Ruadh Mag Eochagain tighearna **Cenél Fhiachach**** d'

écc an xvii. febru.


Annal M1459. 
#### M1459.0


AOIS CRIOST, 1459.


Aoís Criost, míle ceithre chéd, coeccatt, a

naoi.


#### M1459.1


**O Briain Toirrdhealbhach tighearna **Tuadhmuman**** d'écc.


#### M1459.2


**Cu Mhara Mac Con Mara** do mharbhadh i mebhail.


#### M1459.3


**Connla Mhág Eochagáin tighearna **Cenel Fhiachach**** do mharbhadh la mac **Airt Uí Mhaoileachlainn**.


#### M1459.4


**O Birn, Brian, toíseach **Thire Briúin**** d'écc.


#### M1459.5


**Fergal mac Tomais Uí Raghallaigh** d'écc.


#### M1459.6


Maidhm mór do thabhairt lá h-**iarla** **Cille Dara** ar **Ua c-Concobhair f-Failghi Conn mac An Chalbhaigh** dú in ro gabhadh

**Conn** feisin, & in ro marbhadh mac mic **Uilliam Uí

Cheallaigh** & sochaidhe mór dia muintir.


#### M1459.7


Creacha **Chineóil Duacháin** lá **Brian mac Pilib mic

Tomas Mhég Uidhir**.


#### M1459.8


Creacha **Maighe Slécht** do dhénomh la **Mág Uidhir Tomas Occ**, & **Baile **Mec Samhradhain**** do losccadh lais don turus-sin.




---

p.1004


#### M1459.9


**Glaisne mac Concobhair Uí Raghallaigh** do marbhadh lá

cloinn **Rudhraighe Mhég Mathgamhna**.


#### M1459.10


**O Neill Enrí mac Eoghain** do tabhairt slóigh **Gall** lais co

**caislén** na h-**Oghmhaighe** dia gabhail ar cloinn **Airt Ui Neill**, & sidh do dhenamh dhoibh ré aroile.


#### M1459.11


**Sean Cam mac Con Uladh Mec an Bhaird** d'ecc.


#### M1459.12


**Ua Cúirnin, Maghnus, ollamh **Uí Ruairc** lé Seancus** d'écc.


#### M1459.13


**Maol Maire Ua Cianáin** adhbhar suadh lé seanchus

& lé dan d'écc.


#### M1459.14


**Muircertach Ua Dálaigh saoí lé dan** d'écc.


Annal M1460. 
#### M1460.0


AOIS CRIOST, 1460.


Aoís Criost, míle, ceithre chéd,

Seasccatt.


#### M1460.1


**Mainestir** na **Maighne** h-i **Tír Amalgadha** i n-epscopoitecht **Cille h-Aladh** i c-**Connachtaibh** do thógbhail la **Mac Uilliam Burc** ar impidhe **Nehemias Uí Donnchadha** an ced **biocaire** prouinsi baoí i n-**Erind** ag **ord **.S. Franseis** don

Obseruantia**.


#### M1460.2


An t-**epscob O Briain, epscop **Chille Da Lua**** do mharbhadh lá

**Brian an Choblaigh mic Donnchaidh mic Mathghamhna Uí Bhriain** i

n-**Inis Cluana Ramhfhoda**.


#### M1460.3


**Ruaidhri mac Maghnusa Uí Mocháin proaitsi **Oile Find**** d'ecc.


#### M1460.4


**Aodh Ruadh mac Néill Ghairbh Uí Dhomhnaill**, & mac **Mec Suibne Fánat Maol Muire** do

léccadh as a m-**braighdenus** lá h-**Ua Néill Énrí** iarna m-beith ceithri bliadhna comhlana i l-laimh occa ar ro ba dile lais clann **Nechtain** oldat clann **Néll**.




---

p.1006


#### M1460.5


Maidhm mór do thabhairt ar **Ghallaibh** lá h-**Ua c-Concobhair f-Failghe, Conn mac an Chalbhaigh** dú i t-torchair

**Barún **Calatromma**** & sochaidhi oile immaille

fris.


#### M1460.6


Maidhm do thabhairt lá **Gallaibh** for **Ua Raghallaigh Seaan mac

Eoghain mic Seain mic Pilib mic Giolla Iosa Ruaidh** airm in ro

marbhadh é, & **Aedh** dearbhrathair **Uí Raghallaigh**, &

**Eoghan Caoch mac Mathghamhna Mec Caba**, & drong oile

génmothát. **Cathal mac Eoghain** do ghabháil a

ionaid.


#### M1460.7


**Mac Samhradháin Eoghan** d'écc.


#### M1460.8


**Ruaidhri Ballach mac Muirceartaigh Ui Concobhair** d'

écc.


#### M1460.9


**Tomás mac Tomáis A Búrc** (ro budh **Mac Uilliam**

dar éis **Emainn A Búrc**), d'ecc.


#### M1460.10


**Mac Caba Enri mac Giolla Criost** do techt isin **Anghaile**

lá h-**Ua f-Fearghail, Domhnall Buidhe**, & a ég do ghalar

obann i **Lios Aird Abla**, & ceithri fichit

décc **galloglach** co t-tuaghaibh do beith ina

timceall ogá breith dia adhnacal don **Chabhán**.


#### M1460.11


**Mac Maghnusa** **Thíre Tuathail**, **Ruaidhri mac Eoghain Ruaidh Mec

Maghnusa**, sáith an tíre-sin do **tighearna** do mharbhadh lá **Conn Ua n-Domhnaill (.i. Conn mac Nell Gairbh mic Toirrdhealbhaigh an Fhiona)**, & la **Tadhg mac Taidhg Uí Ruairc** ag toraigheacht creach an tíre, & rugsat na creacha leó go h-**Airged Glind**, & ro bensat **maithe** **Cloinne Maghnusa** na creacha dhíobh isin glind-sin iar marbhadh **Mec Maghnusa**.


#### M1460.12


**Domhnall mac Diarmada Uí Mhaille**, **Uilliam Ua Máille** & **Seaan Ua Maille**


---

p.1008






do dhol ar siubhal loingsi lá cloinn **Uí Bhriain** i c-**Corca Bhaiscinn** for **Mac Mathgamhna**, & a marbhadh a t-triúr riasiú rangadar a longa, & **Domhnall Ua

Briain** do ghabháil, & **Mathghamhain Ua Briain** do lot ag dol do

shoigidh a loinge, & a bháthadh ria rochtain na luinge h-ísin. Ro cuireadh ár a muintire don turus-sin.


#### M1460.13


**Brian Ua Máille** do mharbhadh lá a dearbrathair **Aodh

Ua Maille** tria iomagallamh tarla eaturra. Dá mac **Taidhg

Uí Mháilli** iadsidhe.


#### M1460.14


**Mainistir** do togbail i n-**Inis Arcain** isin **Mumain**

i n-**epscopoittecht** **Ruis** do **braithribh **.S. Franseis**** i n-duthaigh **Uí Eittirsceóil** ata **Inis Arcain**.


#### M1460.15


**Mainestir **Insi Corthadh**** i

**Laighnibh** i n-**epscopóitecht** **Ferna** ar brú na h-abann

dianadh ainm **Sláine** do thogbhail

do **braithribh **.S. Franseis****.


#### M1460.16


An **cethramhadh Eduard** do ríoghadh os **Saxaibh** .4. Marta.


Annal M1461. 
#### M1461.0


AOIS CRIOST, 1461.


Aoís Criost, míle, cethre

chéd, Seascat a h-aon.


#### M1461.1


**Felim mac Eoghain mic Néill Óicc Uí

Néill** d'écc do bedhg **saoí** ar eneach & ar

engnamh cenn dámh & deóradh, neach as

mó ro chendaigh do dhántaibh, & ro ba mó

duanaire ina aimsir d'écc iar m-breith buadha o dhomhan &

deamhan.


#### M1461.2


**Aodh mac Toirrdhealbhaig Óig Uí Concobhair lethtighearna **Connacht**** i n-aghaidh 


---

p.1010


**Taidhg Uí Concobhair**, diol Choiccidh **Connacht** do **rígh** ar cruth ar chaoíndelbh ar chrodhacht ar choccadh ar aoidheadhcairi d'**eiccsibh**, & dá gach aon nó righeadh a les do ég i m-**Baile Tobair

**Brighde**** in íd Maii, iar n-**ongadh** & iar n-aithrighe isin

.lxiii. a aoísi, & a adhnacal i **Rus

Commain**.


#### M1461.3


Clann **Neill Ghairbh Ui Domhnaill** **Aodh Ruadh**, **Conn**, & **Eoghan** do

theglamadh líon a t-tionóil do dhul co **Fanaid** do soighidh mic **Mec Suibne Mhaol Muire** uair baoí **Ua Domhnaill Toirrdhealbhach Cairpreach** ag imbirt a aincridhe for mac **Mec Suibhne** & for **Fánaid** uile tria na charadradh la cloinn **Neill**. Badar dna clann **Néill** & mac **Mec Suibhne** ag scrudadh a c-comairle dus cionnus do-ghéndaoís a n-imdhíden ar cloin **Nechtain** co n-a sochraide ar ro batar acc aithe a n-eccraidhe & a n-anfoladh forra. Iar b-fios scél d'**Ua Domhnaill** & do cloinn **Nechtain**

clann **Néill** do dhul i **Fánoit** do-chóidh-sidhé co n-a **bhraithribh**, & co n-a thoichestal, & go c-córuccadh **Albanach** baoí immaille fris ina n-diaidh go ro

gabh **longport** i c-**Cenn Maghair** do chomhaircis, & do

choimhed ar cloinn **Neill Uí Domhnaill**, & ar **Mhael Muire** do

bhaoi, ag dul leo as an tir & o'd-cualadar clann **Neill Uí

Domhnaill** & muintir **Fhanad** sin asi comhairle do-rónsat gan 

an chonair do sheachna no do iomgabhail do lion slóigh no sochaidhe da m-baoi rempa, & o ro cindeadh for an c-comhairle-sin aca, tangatar clann **Neill Uí Dhomhnaill** & **Mael Muire Mac Suibne** & **Eogan Bacach Mac Suibne**, & gach ar gab leo do mhuintir **Fanat**

i c-coinne & i c-comdail **Uí Dhomhnaill** & cloinne **Neachtain** go

**Cenn Mhaghair**, & ó ro chomhfhoiccsigset dia 'roile ni ro lamsat gan ionnsoighidh a cele fobit a b-fiocha, & a b-foladh, a n-adbair, & a n-esaenta re aroile gó sin. Tucsat

troid & tachar dioghair dasachtach dia 'roile annsin go

raoímheadh for **Ua n-Domhnaill**, **Toirrdhealbhach Cairbreach**, & ar

chloinn **Nechtain**, & ro gabhadh **Ua Domhnaill**. Ro marbhadh **Maghnus** a dearbrathair co sochaidhibh oile immaille fris, & ro h-iomscothadh

**Toirrdealbhach Cairbreach** iar t-tain. Tangatar na 


---

p.1012


**maithe**-sin iarsan maidm-si **Cinn

Maghair** go **Cill Mec Nenain**, & do gairedh **tighearna** d'**Aedh Ruadh mac Neill Gairb** amail ro ba

dir & do gair **O Domhnaill

.i. Aed Ruadh** **Mac Suibne Fanat** do **Mael Muire Mac Suibne**.


#### M1461.4


**Magnus mac Briain mic Domhnaill mic

Muircertaigh tighearna **Cairbre**** d'ecc.


#### M1461.5


**Mac Cathmaoil .i. Brian tighearna **Cenél Feradhaigh**** d'ecc & **tigherna** do dhenamh d'**Eogan Mac Cathmhaoil**.


#### M1461.6


**Fearghal Ua Gadhra tanaisi **Cuile O

f-Finn**** do marbhadh la **Mac Goisdelbhaigh**.


#### M1461.7


An **deccanach Ua Maoil Eoin** **saoi**
**Erenn** uile d'ecc i c-**Cluain Muc Nois mic Fiodhaigh**.


#### M1461.8


**Aongas Mag Craith saoi le dan**, 

**Niall Occ Ó h-Uiccinn**, & **Niall mac Feargail Ui Uiccinn** d'ecc.


#### M1461.9


**Matgamhain mac Uilliam Uí Fergail** d'ecc.


#### M1461.10


**Uilliam Ua Flannaccain Saccart &

cananach coradh i n-**Oil Finn**** d'ecc.


#### M1461.11


**Feidlim Fionn Ua Concobhair** do gabail dia **braithrib** fein .i.

cloinn **Briain 


---

p.1014






Ballaigh**, & do **Ruaidhri mac Ui Concobair Duinn** a t-tus na bliadhna-sa gur fas coccadh & commbuaidreadh a **Siol Muireadhaigh** d'

eis na n-gabala-sin, & ro gabadh **Tadhg Ua Concobair** fein

la a **braithrib**.


#### M1461.12


Sloicceadh la **Mac Uilliam Burc** co n-a **braithribh** co **Machaire Connacht** do reidhiuccadh **Fheidlim Fhinn** o mac **Briain

Ballaigh**, & tucsat dó a breth fein as a **maithe**
**Connacht** a c-cor fris, & ro

leicceadh **Feidlim** a geimhel. Rug-som na **maithe**-sin lais co 

**Carn Fraoich Mic Fiodhaigh

Foltruaidh**, & do chuir **Mac Diarmada** a brocc fair iar n-a

chennach, & do gabsat **braighde** slechta **Ona mic Aengusa** &

**Ua m-Briuin**, & do imtigh **Mac Uilliam** iar 

b-fagbail na m-**bragatt**-sin ag

mac **Briain Ballaigh**. Iar na cluinsin-sin do chloinn **Ui Conchobair

Ruaidh** ro fuaslaiccset **Tadg Ua Concobhair** ar leth 

**Baile an Chlair** o **Ua Concobhair n-Donn** do-choídh siot a

leith cloinne **Concobair Mec Branain** iar t-tain.


#### M1461.13


Coccadh mor ag **Gallaibh** **Midhe** & 

**Laighen** gur

milleadh moran don **Midhe** don coccadh-sin. **Ua Concobair Failge** & **Mac Risderd Buitiler** do techt co **Druim Tuirleime** deich c-ced no ni as uille do **marcslóigh** co c-ceinnbeirtibh foraibh uile & badar-sidhe cen oman gan imeccla ag craíthedh a n-each, & a sluagh & a sirthe acc creachlosccadh na **Midhe** i n-a t-timceall co nona. Ba ar an c-coccadh remraite ro gabadh mac **Feidlimidh mic an Calbhaigh Uí Concobair** la **Sean mac 


---

p.1016






Mic Tomais**. Comta mora d'fagbail d'**Ua Concobhair** o **Gallaibh** do ciond Sioda amail fa gnath le fer a ionaid do gres.


#### M1461.14


Creacha mora la **Mag Eochagain** for **barun

**Dealbhna**** & creacha mora ele beos for **Ledúsachaibh** gur aircc an tir co h-**Eithne**.


#### M1461.15


Creacha **Puirt Lomain** la cloinn **Iriail I

Ferghail**.


#### M1461.16


**Maoileachlainn mac Floinn Ui Domnallain** d'ecc.


#### M1461.17


**Teboid Ua Maol Muaidh tighearna

leithe **Fear c-Ceall**** do marbhadh lá h-**Ua Maol

Muaidh na Coilleadh**.




---

p.1018


Annal M1462. 
#### M1462.0


AOIS CRIOST, 1462.


Aois Criost, míle, cethre chéd, Sescca,

a do.


#### M1462.1


**Mainistir** **Bhrathar Minur** do thionnsccnadh

i **Muineachán** le linn **Feidhlimidh mic Briain mic

Ardgail Még Mathgamhna** do bheith 'na **tigherna** i n-

**Oirgiallaibh**.


#### M1462.2


**Prioir **Daimhinsi** .i. Parthalon

mac Aodha Uí Flannaccain** d'ecc ar **Loch

Dearcc**.


#### M1462.3


**Brian mac Pilip Meg Uidhir** fer a aoisi ba ferr eineach, & engnamh i c-coiccedh **Uladh** uile do mharbhadh a t-tóraighecht a creiche la cloinn **Airt Uí Néill**,

.i. la **Ruaidhri** co n-a **braithribh** iar f-faemhadh a anacail, & iar m-beith athaidh aca illaimh. **Emann Ruadh mac Seain Még Uidhir** do marbhadh leis an **Ruaidhri** c-cedna.


#### M1462.4


**Tadhcc mac **Eocchain Uí

Concobair** ticcerna **Cairbre**** d'écc.


#### M1462.5


Maidhm la **Tadhcc Ua c-Concobhair** & la a **braithribh** for cloinn

**Briain Bhallaigh** in ro marbhadh **Diarmaitt mac Donnchadha mic Briain**, &

**Sean mac Taidcc Mic Tighearnáin na Corra**, &

cuirther iad do druim a t-tire & a n-uile maithesa.

Tiaghait da mhac **Briain** fein h-i Scén h-i c-**Cenn

Mec Branáin** ar in n-**Greanchaigh**, & ro beiccen do

**Mac Branain** a t-treiccen go ro cuirit ar fogra o

thír co tír, & ro h-ionnarbadh **Mac Branain** feisin

as a dhuthaigh isin **Anghaile**. Ro ghabh **Ó



Ferghail** fris, & do-rad ferann dia cethraibh & coinnmedh tíre dia muintir.




---

p.1020


#### M1462.6


Sloiccheadh la **Mac Uilliam Cloinne Riocaird** i n-**Uibh

Cairín** gur eirigh **Ua Meachair, .i. Tadcc** co n-a

chomhaentaibh doibh gur marbhadh **Uilliam

Búrc mac Mic Uilliam**

d'aen urchor gae la mac **Ui Mheachair**, & ba h-e an t-urchor-sin

rucc **Ua Mechar** co n-a slogh ass. An t-**Ua Mechair-sin

ticcerna **Ua c-Cairin**** d'ecc

iar t-tain & a mhac do ghabháil a ionaid.


#### M1462.7


**Mac Branain, .i. Tomaltach Carrach mac Cuinn mic Aodha** d'ecc iar

c-cian aois.


#### M1462.8


**Iarla** ócc **Urmumhan** do

thecht i n-**Erinn** co sochaidhe moir do **Shaxoibh**. Ro fás

coccadh mor etir **Iarla** **Urmumhan**, &

**Deasmumhan** dia ro gabhadh **Geroid

mac Iarla **Desmumhan**** la **Buitilerachaibh**.

Ro gabhadh leo beos **Port Lairge**. Ro chinnset

iaramh cath do thabhairt dia 'roile co ro ionnsaigh cach a cele díobh, & bá dar sarucchadh **Iarla **Urmumhan**** do dheachaidh **Mac Risdeird** do thabhairt an chatha an la h-isin. Cidh fil ann thra acht ro sraoíneadh an cath fair, & ro gabhadh é budh

dein. At-berat aroile co ro h-adhnaicit deichnebhar ar cheithre chéd 


---

p.1022






díbh cenmótá a n-duadar coin & eathaidedha.

Gabhait dona **Geraltaigh** **Cell Chainnigh** & bailte mora

criche **Builterach** iar c-cor a n-áir isin cath-sin. Agus bai an

t-**Iarla** occ **Urmumhan** sin co n-a **Shaxoibh** i m-baile daingen, & nochar féadadh a thoghail. Brathair ele don **Iarla**-sin do techt i n-**Erinn**, & ceithre longa co n-a m-baoí

inntibh do ghabhail dó do loinges **Iarla** **Desmumhan** for in f-fairrge, & nert mor do gabhail do **Buitileracaibh** treotha.


#### M1462.9


Maidhm for **Ua f-Ferghail** la mac **Cuinn Uí

Maoilechlainn**, la **Díolmuineachaibh** & la **Laoighseach mac Rossa**

isin **Nuachongbhail** in ro gabhadh **Emann mac Uí

Fherghail** & aoin-fher décc do shliocht

**Mhuircertaigh Óicc Uí Ferghail**. Sechtmoghat a n-esbadha etir marbhadh & gabhail.


#### M1462.10


**Tomas mac Cathail mic Tomais Uí Fherghail tánaisi na h-**Angaile**** do

mharbhadh i m-**Beol Atha na Pailisi** isin oidhce for lorcc a

chreiche la dreim do **Dhiolmuinechaibh**, la **Cloinn **Concobhair****, & la macaibh **Muircertaigh** co rucsat a cend & a chreach iar n-a fhagbháil i n-uathadh amhail rob' annamh

lais.




---

p.1024


#### M1463.0


AOIS CRIOST, 1463.


Aois Criost, mile, ceithre céd, Sescca, a

trí.


#### M1463.1


**Giolla Criost Mac Edigein biocaire

**tempaill** **Pattraicc** i n-**Oil Finn** & canánach coradh** do ecc.


#### M1463.2


**Concobhar mac Cathail Ruaidh Még Raghnaill tighearna **Cloinne Bibsaigh**** d'

écc.


#### M1463.3


**Sémus mac **Gearoid** iarla

**Deasmumhan**** d'écc.


#### M1463.4


**Diarmaid Mor mac Diarmatta Uí Concobhair** do marbhadh la

cloinn **Taidhcc Ui Concobhair** occ **Eas Da Conna** for

**Búill**.


#### M1463.5


**Cuilén Ua Diomusaigh** do marbhadh la **Gallaibh**.


#### M1463.6


**Corbmac Ballach mac Concobair Mec Donnchaidh** an mac oirrigh rob'

oirderca oineach & engnamh, ba ferr aithne & eolus

ar gach n-ealadhain dá raibhe i n-**Iochtar Chonnacht**

d'écc iar m-buaidh n-**ongtha** & n-aithrighe.


#### M1463.7


Indsaiccidh la h-**Uilliam Burc mac Risdeird** for **caislen**
**Muilinn Adam** i n-eraic a shula gur leanadh é a t-toraigheacht co bord **Baile in Motaigh** go ro iompaidh-siomh

frisin tóraigh & ro marbadh cuicc fir

dhécc don toraigh lais fa mac **Maghnusa mic Diarmada Mec

Donnchaid** & fa macaibh **h-Uí Neill**, do bhen a

suil assam fein occ an c-**caislen**-sin fecht riamh.


#### M1463.8


Mac **Maiu Baired tighearna **Thíre h-Amalgaidh****, &

**Siacus Cam mac Fergail tighearna

**Cloinne h-**Amlaoibh Ui Fhergail****** d'écc.




---

p.1026


#### M1463.9


**Grainne ingen Taidhg Ui Ruairc** **ben** **Mec Donnchaidh** d'ecc.


#### M1463.10


**Tadhg mac Domhnaill Mhóir Mec Donnchaidh 

tigherna-sidhe for leth **Tire h-Oilealla**** & a écc.


#### M1463.11


**Enri mac Feilim Ui Ragailligh** do marbhadh la **Donnchadh mac Tomais Óicc Meg Uidhir**.


#### M1463.12


**Aodh mac Giolla Pattraicc Meg Uidhir** d'écc.


#### M1463.13


**Ri** **Saxan** do chor

tiodhlaicedh go h-**Ua Neill Enri mac Eoghain**, .i. ocht slata & da fichet do sgarláid, & idh

oir et cetera.


#### M1463.14


**O Neill** do tabhairt tuarasdail do **tighearna **Tuadhmhumhan** do Tadhg mac

Toirrdhealbhaigh Ui Briain**.


Annal M1464. 
#### M1464.0


AOIS CRIOST, 1464.


Aois Criost, mile, ceithre ced, Sescatt, a

cethair.


#### M1464.1


**Fearsithe Mhág Duibne epscop an

da **Breifne**** d'écc.


#### M1464.2


**Diarmaitt Mac Murcadhain sacart**

toccaidhe d'ecc.




---

p.1028


#### M1464.3


**Tadhg Ua Conchobair** do ecc an Satarn iar c-ced 

Fheil Muire & a

adlacadh co h-onorach h-i **Ros Comain** la **Sliocht **Cathail Croibdeirg**** tiar & toir & la tuathaibh **Sil Muiredhaigh** archeana.


#### M1464.4


**Cedach Ua Mordha ticcerna **Laoigsi**** d'ecc do **treagait**.


#### M1464.5


**Domhnall Ua Ruairc**, **Seaan mac an Oifisel mic Muirceartaigh Oicc

Ui Fergail**, **Maoileachlainn mac Briain mic Muirceartaigh 

Óicc Uí Fergail** co n-a **mhnaoi, Mor inghean t-Sémais Ui Cheinneidigh** **ben** **Még Eochaccain** co n-a h-ingin & **Muirceartach mac Sean Uí Duibhgendain** d'écc don **treghait** cedna.


#### M1464.6


**Muircertach mac Airt Uí Mhoileachleainn** & a 

**ben** ingen **Uí Cobhthaigh**, & triar eile amaille friu do dol d'écc in aen lo co n-oidce tre fheghadh eich do-cuaidh do na cnapaibh cedna.


#### M1464.7


**Remann mac an Phríóra mic Lochlainn Uí

Ferghail** d'ecc don **tregait**.


#### M1464.8


**Domhnall Cam mac Concobhair Mec Donnchaidh** d'ecc.


#### M1464.9


**Mac Diarmata Ruaidh, .i. Diarmait, mac Maoilechluinn**, **Cathal Bacach

mac Corbmaic na Formaoile**, & **Ben Muman ingen Ui Flannagain** d'ecc.


#### M1464.10


**Cond mac Neill Gairbh Uí Domnaill**, & **Aengus mac Neill Uí Domnaill** do marbhadh la h-**Eiccneachan mac Nechtain Uí Domnaill** h-i **Findruim** an .8. la Mai.


#### M1464.11


Creachsluaiccheadh la h-**Ua Neill**, & la cloinn **Neachtain Uí

Domnaill** i t-**Tír Conaill** iar marbadh **Cuind Uí Domnaill** gor loiscset an tir co h-**Ath Seanaigh** co

rugsat groighe, & bú iomdha. Acht cena ní deachaidh gan diogail uair ro fagaib siot luagh a ruccsat, .i. **Brian mac Concobhair Oicc mic Concobair Ruaid Meg Uidhir** **saoi** ar eineach, ar engnamh, & fer tighe aoidheadh coitcend co n-ochtar ar fichit don t-sluagh do marbadh maraon ris.




---

p.1030


#### M1464.12


**Bresal mac Donnchaidh Ui Cheallaigh** & **Maoileachlainn mac

Uilliam Uí Ceallaigh**, bai h-i f-frithbeart fri aroile im **tighearnas** **Ua Maine**, d'ecc i n-aoin t-sechtmain i n-dereadh April, ar a dubairt **Breasal** an tan tainic giolla **Maoileachlainn** dia fhios i n-galar a bháis, ‘Gabaim coinne le **Maoileachloinn** h-i f-fiadhnaisi ar t-Tighearna diblinibh ria c-cionn Sechtmaine’ & do fregrattar araon an choinne h-ísin.


#### M1464.13


Coccadh mor etir cloinn **Uilliam Ui Ceallaigh**, & clann **Donnchaidh Ui

Cheallaigh** iar n-ecc **Bresail** & **Maoileachlainn**.


#### M1464.14


**Mac Risdeird Buitiler** an t-aoín fhear bá h-airde clu & oirdearcus do

**Gallaibh** **Ereann** i n-a re do ecc.


#### M1464.15


**Ir mac Catail Ruaidh Meg Raghnaill** ba **tanaisi** for a duthaigh fein & a díol do **tighearna** ar iocht & ar firinne d'ecc sechtmain ria f-Feil **Míchil**, & **Ir** mac **Uilliam Meg Raghnaill** do marbhadh la **Gilla n-Glas Diolmain** isin t-sechtmain cedna d'aen forgamh do ga iar m-beith h-i b-farraidh dearbrathar a mathar dó .i. **Uilliam Dalatun**.


#### M1464.16


**Domnall mac Muirceartaigh Bacaigh Uí Concobhair tigearna **Cairpri Droma Cliabh**** (co n-a **braithribh** acht madh beacc) do marbhadh la cloinn **Eoghain Uí Concobhair**, & **tighearna** do denam do **Ruaidhri mac

Briain Uí Concobhair** i n-a ionad.




---

p.1032


#### M1464.17


**Feidhlim mac Donnchaidh mic Tighearnain Oicc Ui Ruairc** do gabail la

h-**Ua Ruairc** & **Aedh mac Taidhcc Uí Ruairc** do gabhail la

**Tighearnan Occ mac Donnchaidh** iar sin i n-a diogail.


#### M1464.18


**Tomaltach Occ Ua Gadhra** do marbhadh i n-greis oidhche for

**Sliabh Luga** la **Muirges mac Corbmaic Mec DiarmadaGall** & la h-**Emann an Mhachaire Mac Goisdelbhaigh**.


#### M1464.19


**Lochlaind mac Mailín Uí Maoil Conaire** d'ecc iar t-treblaitt foda & iar m-buaidh n-aithrighe, & a adlacadh i n-**Oil

Find**.


#### M1464.20


**Lochlaind mac Firceirtne Uí Uiccinn** d'ecc.


#### M1464.21


**Tomas Greannach** & **Domnall** da mac **Duinn Meg Uidhir** do marbadh la

n-a n-dearbrathair, .i. **Ruaidhri Glas**.


#### M1464.22


Creachruathar la cloind **Uí Cheallaigh**, .i. **Colla prioir **Tighe Eoin****, & **Ruaidhri Ua Cellaigh**

tre forailemh **Briain Uí Braoín Breghmuine**, & cloinne **Rosa mic Muirceartaigh Midhigh Uí Fergail**, & tainic a dhomhaoín doibh diblinibh uair do marbhadh da mac **Uí Cheallaigh**, & se fir decc dia muintir amaille friu.


#### M1464.23


**Brian Ua Brain** co n-deichneabar dia

muintir, & deichnebar ele do lucht an

**Chalaidh** fa **Uilliam mac Donnchaidh mic an Priora Uí Fergail** do mharbhadh la **Mag Amalgaidh**.


#### M1464.24


**O Domnaill**, **Mac Uilliam Burc**, & moran do **Ghaoidhelaibh**, & do **Gallaibh** **Ereann** amaille friu do dhol co h-**Ath Cliath

Duiblinne** h-i c-cenn **Tomais iarla

**Desmumhan** iustis na h-**Ereann**** an tan-sa, & rann & cengal do denam doibh

fris.


#### M1464.25


**Tir Tuathail** do creachadh la h-**Aodh Mac

Diarmada tighearna **Muige Luircc****


---

p.1034






& **Mac Diarmada Gall** co **maithibh** **Tire

Tuathail** do teacht asteach tar cend a c-creach, & **braighde**

do tabhairt d'**Aodh** óir battar-somh ag **Cloind n-Donnchaidh**

ó bhas **Tomaltaigh Mec Diarmada** co nuicce sin.


#### M1464.26


Naonbar do muintir an **Iustis** do mharbhadh h-i f-**Fine Gall**

tre comhairle **espuicc** na **Midhe**. An

**Iustis**, an t-**epscop** & an **Priostunach** do dol co tech an **rig** d'iomcosaoit for aroile.


#### M1464.27


**Tomas iarla **Deasmumhan**** do

theacht for c-cula ó tigh **righ**
**Saxan** co n-**ionatt** **righ** leis i n-**Erinn** gco t-tiodhlaicthibh mora d'faghbail dhó on **rígh**.


#### M1464.28


**Feidhlimidh Ua Ruairc** & **Aedh mac Taidhg Uí Ruairc** do leigean amach ar gach taoibh & sidh na **Breifne** do denamh.


#### M1464.29


**Uilliam mac Maine mic Aedha tighearna sleachta **Concobhair Mec Branain**** d'écc.


#### M1464.30


**Domnall Cam mac Conchobhair Mec Donnchaidh** d'écc.


#### M1464.31


**Mainestir** **.S. Franseis**, i n-**Ath Dara** isin **Mumhain**

i n-epscopoitecht **Luimnigh** dho denamh ar brú na

**Máighe** la **Tomas iarla

**Cille Dara****, & la **Siobain ingin t-Semais iarla **Deasmumhan****, & tumba do denomh doibh

innte.




---

p.1036


Annal M1465. 
#### M1465.0


AOIS CRIOST, 1465.


Aois Criost, mile, ceithre ced, Seascca,

a cuicc.


#### M1465.1


**Tomas mac Muiris mic Matha abb

**Lessa Gabhail**** d'écc.


#### M1465.2


**Gormlaith Caomhanach (ingen Meic Murchadha ri **Laighen****) **ben** **Uí

Neill**, do écc.


#### M1465.3


**Aodh mac **Conchobair Mec Diarmada** tighearna **Muicche Luircc**** do ecc, &

**Concobar Occ mac Conchobhair Mec Diarmatta** do gabhail a ionaid do reir

togha sleachta **Aodha Mec Diarmata** etir cill, & tuaith, acht clann

**Ruaidhri Mec Diarmada** n-amá, & tainic a domhaoín doibh-sein ar do gabadh la coinne leó ar **Carn Fraoich**,

**Ua Conchobair Donn**, **Donnchadh Ua Ceallaigh**, & clann **Ruaidhri** don dara leith, **Mac Diarmata** & a thir don leith araill. Fasaidh deabaidh etorra gor marbhadh **Diarmait mac Ruaidhri Mec Diarmata**, & ba h-echt mór ina thir e-sidhe. Ro gabhadh **Tadhcc mac

Ruaidhri Buidhe**, & ro madmaigheadh **Ua Concobair Donn**.


#### M1465.4


**Sean Dubh mac Donnchaidh mic Aeda Meg Uidhir** do mharbhadh la

**Sean mac Pilib Meg Uidhir**.


#### M1465.5


**Eoin mac Alasdrainn mic Eoin Mhóir Mec Domnaill** do marbhadh

la **Conn mac Aedha Buidhe Uí Nell**.


#### M1465.6


**Maoilechlainn Ua Birn, taoiseach **Tire

Briuin na Sionna****, & a mac occ .i. an 


---

p.1038


**Giolla Dubh, Maoil Sechlainn** a ainm, do marbhadh & do losccadh

da **braithribh** fein, & da oireacht an Domhnach ria Samain, & a

mac ele **Cairpri Ua Birn** do marbhadh d'aen urchor saighde lasan

druing cedna isin m-**Bernaigh m-Bailbh** isin mí c-cedna.


#### M1465.7


**Mac Con Snamha** & a mac do marbhadh la **Domnall Ua Ruairc** & la a chloinn a meabail & suidhe doibh i n-a tír.


#### M1465.8


**Aodh mac Taidhcc Uí Ruairc** d'ecc.


#### M1465.9


**Corbmac Mac Diarmata Gall tighearna 

**Airtigh**** d'ecc.


#### M1465.10


**Aodh mac Neachtain Uí Domhnaill** do écc.


#### M1465.11


**Mainistir** **Chille Crédhe** isin **Mumhain** i n-**epscopóitecht** **Corcaighe** do togbail do **Braithribh **.S.

Franseis**** la **Siol c-Carthaigh**, &

tumba onorach do dhenomh dhoibh fri h-adhnacal a n-**uasal** & a n-aireach.




---

p.1040


Annal M1466. 
#### M1466.0


AOIS CRIOST, 1466.


Aois Criost, mile, ceithre ced, Sesccat,

a sé.


#### M1466.1


**Brian mac Giolla Pattraicc Meg Uidhir abb **Leasa Gabhail****, & **Domnall Ua Leannan

cananach** do **muintir** **Leasa Gabail** d'écc.


#### M1466.2


**Feidlim mac Briain Meg Mathghamna tighearna **Oirghiall**** d'ecc.


#### M1466.3


**Brian mac **Amhlaoibh Meg Uidir** cenn a aicme fein, &

tighearna **Cloinne h-Amlaoibh**** d'écc.


#### M1466.4


**Aine ingen Megeochagain** **ben** **Meg Uidhir** d'écc.


#### M1466.5


**Conchobhar mac Ui Concobair Ruaidh** d'écc.


#### M1466.6


**Brian Dubh mac Taidhcc Uí Concobhair** d'ecc an cuicceadh la dég do Marta.


#### M1466.7


**Riocard mac Emainn Tirial** & **Tomas Gallda mac Emainn Tirial** d'ecc.


#### M1466.8


**Uilliam Burc mac Uateir a Burc**, & **Uilliam Burc mac Seain mic Mic Uateir** d'écc.


#### M1466.9


**Ua Duibgennáin Cille Ronain Fearghal** & **Muirges cananach mac Conaing Chananaigh Uí Mhaoil Conaire**, & **Concobar mac Taidhcc Mec Branain** d'ecc.


#### M1466.10


**Uaithne mac Feargail Uí Raighilligh** d'écc.


#### M1466.11


**Donnchadh mac Muirceartaigh Uí Dhalaigh** d'ecc.


#### M1466.12


Maidhm mor do thabairt for **Gallaibh** **Machaire Airgiall** la

h-**Aedh mac Eoghain Uí Neill**.


#### M1466.13


Sloiccheadh lá **Gallaibh** **Midhe**, &

**Laighen** i n-**Uibh Failge**, tionoilis **Ua

Concobhair 


---

p.1042






Failge .i. Conn mac an Calbhaigh** a sochraide for a c-cionn & ro

marbhadh lais cedus **Sean Mac Tomais** an cend fedhna

ro ba fearr & rob' airegdha do **Gallaibh**, & ba banna ria f-frais

do **Gallaibh** an marbhadh h-ísin, ar do madmaiged an t-**iarla** ar n-a mharach, & **Goill** maille fris, &

gabtar h-é budein, & bentar a arm & a eideadh dhe, &

iodhlaiceadh la **Tadhg Ua Concobhair** an t-**Iarla** a chliamhain go **Caislén Cairpre**, & drong mor don t-sluagh amaille ris. Ro gabhadh dna don chur-sin, **Criostoir Ploingcéd**, & **prioir** **Tighe** Muire **Atha Truim**

& **Uilliam Occ Uinnsionn**,

an **Bearnabhalach**, & sochaidhe oile amaille friu. Dala a n-deachaidh isteach h-i c-**Caislen Cairpre** as in maidm-sin tangattar **Gaill** **Atha Cliath** i n-a c-coinne & ruccsat leo iat d'aimhdheoin a n-esccarat tar a n-ais. No teighdís iaromh sirthe a

h-**Uíbh Failge** co **Temhraigh** budh tuaith, & co **Nás** budeas & no bidis **Breifnigh** &

**Airghialla** acc creachlosccadh na **Mide** for gach

leth gan tesargain gan toraigecht o sin amach go cent

treimsi iar sin.


#### M1466.14


**Tadhg Ua Briain, tighearna **Tuadhmhuman**** do dhol sluagh lanmhór tar

**Sionaind** amach isin Samradh do shonnradh

go ro creachadh **Gaoidhil** **Desmumhan** & **Iarmumhan** lais, & do-radsat **Gaoidhil** **Laigen** 
> [Footnote: f: This passage is given as follows in the Annals of D.F. from which Dr. Leland has manufactured his account of the transaction: [...] Thady fitz Torly O'Brien, King of Tuamond, marched with an army in this Summer over the Shinan southwards [...] so that the Irish of Desmond and Iarmond all obeyed him; and he bribed the Goills, .i. old Irish of Linster, so that they were working his coming to Tara [...]]
> 
> 

 beos a riar dhó.

Soais dia tigh iar sin & iar n-gabail criche **Cloinne h-Uilliam** &

**Condae Luimnigh**, & iar na disliucchadh dhó on **iarla** do ciond siodha d'faghail do féin & da thír & iar b-faghbhail tri 


---

p.1044






f-ficet marcc gacha bliadhna ó muintir **Luimnigh** co brath ad-bath do galar ag a tigh

budhdhéin, & **Conchobhar mac Toirdhealbhaigh Uí Bhriain**

d'oirdneadh i n-a ionadh.


#### M1466.15


**Riocard mac Mec Uilliam Burc mic Riocaird Óig tanaisi **Cloinne Ricaird**** d'éc.


#### M1466.16


**Ua Dubda** & a mac do mharbhadh i meabhail la cloinn **Maoil Ruanaidh

mic Ruaidhri Uí Dhubhda**.


#### M1466.17


Maidhm mor do thabhairt la **Gallaibh** .i. na **Midhe** ar

**Mhág Mathghamna** dú inar marbhadh sochaidhe, & in ro

gabad **Aod Ócc Mag Mathghamna**, & **Mac Domhnaill Cloinne Ceallaigh**.


#### M1466.18


**Eoghan**, & **Aedh Dubh** da mhac **Ruaidhri mic Cathail Duibh Ui

Concobhair**, & **Tadhcc mac Briain mic Cathail** do marbhadh la **Diarmait

mac Táidcc Ui Concobhair**, & la cloind **Diarmatta Ruaidh mic

Taidhcc Uí Concobhair** Luan Cascc for cuirreach

**Liathdroma**.


#### M1466.19


**Maoileachlainn**, & **Sean** da mhac **Eogain Mec Diarmata Ruaidh** d'ecc in en caeicdigis.


#### M1466.20


**Eogan mac Seain Mec Donnchaidh**, & **Muirceartach mac Con

Connacht Ui Dhálaigh** d'ecc.


#### M1466.21


**Mainistir** **Oilein na Trinoide** .i. for **Loch

Cé**, co n-iomhaighin na Trinoide do losccadh lá

coinnil.




---

p.1046


Annal M1467. 
#### M1467.0


AOIS CRIOST, 1467.


Aois Criost, mile, ceithre chéd,

Sesccat, a seacht.


#### M1467.1


**Semus Ua Fergail abb

**Lethratha**** **saoi** dhercach deigheinigh d'écc.


#### M1467.2


**Niall mac Mathgamna Meg Craith oificel **Locha h-Erne**, &

pearsún **Insi Caoín**** d'écc.


#### M1467.3


**Eoghan mac Rudhraighe Meg Matgamna tighearna **Oirgiall**** d'écc, &

**Remann mac Rudhraighe** do gabhail **tighearnais** dia eis.


#### M1467.4


**Toirrdealbhach Ruadh mac Uí Neill (Enri)** d'ecc.


#### M1467.5


**O Raighilligh, .i. Cathal mac Eoghain** d'ecc.


#### M1467.6


**Mac Cathmaoil Eoghan** d'ecc.


#### M1467.7


**Aodh mac Briain Uí Ceallaigh tighearna **Ua Maine**** d'ecc, & a adhlacadh

i n-**Ath Luain**, & **Aodh na Coilleadh mac Uilliam Uí

Cheallaigh** do gabhail a ionaid.


#### M1467.8


**Domhnall Buidhe Ua Feargail ardtaoiseach na h-**Angaile****, &

**Laoigseach mac Rosa mic Concobhair mic Cathail Uí

Fheargail** d'ecc. **Irial Ua Feargail** i n-ionadh **Domnaill**, & **Sean** i n-ionadh **Iriail**.


#### M1467.9


**Aodh Dubh mac Donnchaidh mic Briain Ballaigh**, **Tadhg** a brathair,

**Tadhg mac Briain**, & **Aodh Ruadh mac Diarmada Móir mic Diarmada

Ui Chonchubhair** do mharbhadh *i* n-greis la **Diarmaid Ua c-Concobhair** & la cloinn **Diarmata Ruaidh mic Taidg Ui Concobhair**, & la **Cathal mac Ruaidhri Óicc Uí Concobair**.


#### M1467.10


**Colla mac Magnusa Meg Mathghamhna**, & aoin fhear decc dia muintir do mharbhadh for lorcc a creiche fein la

**Breifneachaibh**.


#### M1467.11


**Dauidh Mac Goisdelbhaigh** do mharbhadh la **Tomas Mac

Feorais**.


#### M1467.12


**Donnchadh mac Seain mic Maoileaclainn Uí Fergail** d'ecc for slicchidh na **Romha**.


#### M1467.13


**Sean mac Emainn mic Feargail Ui Raigilligh** do

marbhadh.


#### M1467.14


Mac **Mec Uilliam Cloinne Riocaird** d'ecc do galar obann, ar ni

bhí glóir saogalda nach dubhachus a deiredh.




---

p.1048


#### M1467.15


**Criostoir Ploingced**, **Piarus mac Piarais Dalatun**, **Semus Ócc

mac Semais Dalatun**, & mac **Peitídigh an Muilinn Cirr .i. prioir an **Muilinn Chiorr**** d'ecc don

**plaig**.


#### M1467.16


**Sean mac an Dalatunaigh** do marbhadh la a chenel

feissin.


#### M1467.17


**Toirrdhealbhach mac Cathail Ui Concobhair** do marbhadh i **Ross

Comáin** la cloinn **Domnaill mic Magnusa Caim Uí

Chellaigh**.


#### M1467.18


Sloiccheadh la h-**Ua Neill .i. Enri** i n-oireacht **Ui Cathain**

 & is for an sloigheadh-sin do marbhadh **Tomas mac Pilip Meg Uidir** fear

a aoisi do b-fearr do duthaigh i n-a reimheas.


#### M1467.19


Maidhm **Croisi Moighe Croinn** for **Ua c-Ceallaigh**, & for

cloinn **Uilliam Burc** la **Mac Uilliam Cloinne Riocaird** & la **Siol m-Briain**

dú in ro marbhadh **Uilliam Caech a Burc mac Mec Uilliam**, & da

mac **Uí Cheallaigh**, & **Aedh Buidhe mac Toirrdelbhaigh Mec

Domnaill consapal a n-**Gallócclach****, & deichnebar d'**uaislibh** **Cloinne Domnaill** amaille fris. Torcratar

beos ocht f-fichit **gallocclach** go sochaidhe oile

cenmothat-sidhe. **Ua Domhnaill .i. Aed Ruadh mac Neill Gairbh** do

theacht i c-**Connachtaibh** do dhioghail an madhma-sin ar

bá rann carat dhó **Mac Uilliam** & **Ua Ceallaigh**, & sith do

bhein dó a **Cloinn Riocaird** & imtecht imshlan dia tigh.


#### M1467.20


Inis **Locha Cairrgin** do ghabhail la h-**Ua c-Conchobhair n-Donn**, & la cloinn mic **Feidhlimidh** for lucht a coimheda.


#### M1467.21


Creacha dirimhe la **Tadhg Ua Concobhair**, la **Mag Eochagain**, & la **Mac Fheórais** for mag **Tetbha** gur airccset an tír

ó **Impir** go **Baile **Mic Uilliam****.




---

p.1050


#### M1467.22


**Caislen** **Chuile Maoile** do gabhail la cloinn **Corbmaic

Ballaigh Mec Donnchaidh** for sliocht **Corbmaic Mic

Donnchaidh**.


#### M1467.23


**Iustis** Saxanach do techt i n-**Erinn**, & **Tomas** d'aithearradh, ní dia t-tainic milleadh

**Ereann**.


Annal M1468. 
#### M1468.0


AOIS CRIOST, 1468.


Aois Criost, mile,ceithre ched, Sesccat, a h-ocht.


#### M1468.1


**Concobhar Ua Maoileachlainn epscop

**Oil Finn**** d'ecc.


#### M1468.2


**Tomas Iarla **Desmumhan****, &

ro ba **iustis** i n-**Erinn** mac

**Semais mic Gearoid** dearscaightheach **Ereann** i n-a aimsir dia cenel feissin ar deilb ar denamh ar 


---

p.1052






eineach, ar engnamh, ar deirc, ar daonnacht do bochtaibh &

daidilccneachaibh an Coimde ar thiodnacal sed & maoine do tuaith d'

eaglais & d'**filedhaibh** ar coscc

meirle & míbhés do dhol co **Droicet Atha**

h-i coinne an **Iustis** **Shaxanaigh** & **Gall** 

na **Midhe** archena. Ro feallsat fair & ro dichendadh leo é cen nach cionn & batar brónaigh ermór fear n-**Ereann** don scel-sin. Ruccadh iaramh a chorp co **Traigh Lí**, & ro h-adnaiceadh i n-othairlighe

a ashen & shinnsior co n-onoir & co n-airmidin n-adhbhail.


#### M1468.3


**O Ruairc Tighearnan Occ mac Taidhcc tighearna diongmala **Ua m-Briuin**** & **Catha **Aeda Finn****

d'ecc iar m-buaidh ó domhan & o demhan, & **Domnall mac

Taidg Uí Ruairc** do oirdneadh i n-a ionad la h-**Ua n-Domnaill** &

la a chairdibh archena. Sliocht **Tighearnain mic Tigearnain Moir

mic Ualgaircc** do eirge i n-a aghaidh go h-eccoir, & **Donnchadh Loscc

mac Tighearnain Móir** do riocchadh dhoibh fein do

**Cairpreachaibh** & do **Cloind n-Donnchaidh**. **O Domhnaill** iar na cluinsin-sin dó tocht sluagh dirimh tar **Eirne** anall &

**Iochtar Chonnacht** do milleadh leis & creacha diairmhe do

denamh dhó for airthear **Tire Fiachrach Chuile Cnamha** &

**Coillteadh Luighne** & a m-breith leis dia tigh iar sin.

**Mac Uilliam Uachtarach .i. Uillec mac Uillic an Fhiona**, & **O

Concobhair Donn** co na sochraide **Gall** & **Gaoidheal** diblinibh do dol h-i foiridhin **Iochtair Connacht**, & baile **Ui Ruairc** do losccadh leo, & gan do maith do denam acht madh sin, & a t-toidhecht

dia t-tigh gan cath gan comha.


#### M1468.4


**Ruaidhri mac **Concobair Mec Donnchaidh** tighearna **Tire h-Oilealla** & **Baile an Duin**** d'ecc iar m-breith báire for domhan & demhan.




---

p.1054


#### M1468.5


**Toirrdhealbhach mac Seain Ui Ragailligh** d'oirdneadh i t-**tighearnus** na **Breifne**.


#### M1468.6


**Ua Cathain .i. Magnus** d'ecc.


#### M1468.7


**Cathal Occ mac Cathail Ruaidh Meg Ragnaill lan-taoiseach **Muintire

h-Eolais**** d'ecc i n-a tigh fein isin ced Domnach don Corgus iar m-buaidh n-**ongtha** & n-aithrighe & **taoisech** do

gairm da mac .i. **Tadg Mag Ragnaill**, & **taíseach** ele beos do gairm d'**Uilliam Mag

Ragnaill** la sliocht **Maoileachlainn Meg Ragnaill**.


#### M1468.8


**Art mac Cuinn Ui Maoileachlainn tighearna 

**Midhe**** do marbhadh h-í c-**Cnoc h-Uí

Coscraigh** Máirt Chascc do sonnradh.


#### M1468.9


**Ua Mórdha** & **Mac Giolla Patraicc** d'ég don

**treaghait**.


#### M1468.10


**Ben Mumhan inghean Eoghain Uí Concobhair** **ben** **Uí Ceallaigh .i. Aedh mac Briain** d'ecc.


#### M1468.11


**Emann an Machaire Mac Goisdelbaigh** do marbhadh la a dearbrathair

**Uilliam Mac Goisdelbhaigh**.


#### M1468.12


**Concobhar Buidhe mac Corbmaic Mec Branain** d'ecc.


#### M1468.13


**Uaithne mac Mec Eochagain** do marbhadh d'urcor do saighid h-i c-**caislen** **Cnuic Uí Cosccraigh**.


#### M1468.14


**Ruaidhri mac Diarmada Ruaidh mic Taidhg Uí Concobhair**, & a **ben** inghean **Cairpre Uí Concobhair** d'ég do galar obann.


#### M1468.15


**Tadhg Mac Tighearnain** **brucchaidh** cédach conáicch, &

a **ben** **Nuala ingen mec Donnchaidh Riabhaigh .i. Feargal** d'ecc.


#### M1468.16


**An Giolla Dubh mac Corbmaic Buidhe Mec Donnchaidh** d'écc.


#### M1468.17


**Concobhar mac Emainn mic Maoileachlainn Uí Ainlighi** d'ecc

Satharn Minchasc.


#### M1468.18


**Torna Ua Maol Chonaire ollamh

**Shíl Muireadhaigh** *i* sencus & a filidhecht** d'ecc i n-a tigh fein i l-**Lios Fearbain** iar b-Feil

**Pattraicc** iar m-buaid n-aithrighe, & a adnacal i n-**Oil Finn**.

**Erard Ua Maol Chonaire** i n-ollamnacht dia eise.


#### M1468.19


**Ua Concobhair Failge Conn** do gabhail la **Gallaibh**.


#### M1468.20


**Caislen** **Bona Drobaoisi** baoí ag **Ua n-Domnaill** do thabhairt

dó doridhisi do sliocht **Mhuirceartaigh Bacaigh**.


#### M1468.21


**Riocard a Burc** do toidhecht h-i **Muigh Luircc** sidh do dhenamh dhó fri **Mac


---

p.1056






n-Diarmada**, & a n-dol diblinibh i c-coinne **Uí Domnaill**, & **Ó Domnaill** do dhol tar **Éirne**

résiú do ruachtatar-somh, & gan a t-tegmail dá cheile don chur-sin. **Riocard** d'iompúdh tar a ais i **Machairi Chonnacht**, & **braighde** do breith lais o cloinn **Uí Concobhair Ruaidh**, & sliocht **Feidlim** do breith lais o nar faomhsat **braighde** dó.


#### M1468.22


**Clann Connmaigh** dna do milleadh la h-**Emann mac Uilliam** fein co n-a

cloinn tre uabhar & diomus.


#### M1468.23


Creacha diairmhe la **Feidhlim f-Fionn** for **Ua c-Conchobhair n-

Donn**, & a m-breith leis i **Moigh Luircc**. Creacha anba

leis a h-**Uibh Maine**. Creach ele leis ó

**Shliocht **Feidlim Cleirigh**** & creach ó **Muintir Birn** co

**Cill Athrachta** i c-coinne **Riocaird a Burc** co n-a sluagh, & ro

congaibh sé an sluagh gan sgaoileadh ó 'roile fri ré sechtmaine for a lon fein amhain, & do fhosdfadh iad ní ba sia dia n-andaois aige. Creach mor ele do breith la Feidlimidh ó **Ciarraighe Mec Ceithernaigh**,

 & mac mic **Aedha Caoich Uí Concobhair** do marbhadh leis an la-sin. **Emann Mac Uilliam** d'eirge dó for **Iomaire

Uaráin** tri fichit

**gallóglách** tri fichit do

**ceithirn** congmala, & **marcsluagh** a

tire féin. Ro loitead moran etorra, & ro benadh an creach d'**Feidlim** cenmota a capaill.


#### M1468.24


Moran do milleadh i **Mide** & h-i **Laignibh** la

**Gearoid mac Iarla **Desmhumhan**** a

n-díogail **Tomais iarla**.


#### M1468.25


**Baile **Uí Raigilligh**** & **mainistir** an **Chabhain** do

losccadh la **Gallaibh** & leis an **Saxanach** ler dicendadh **Iarla **Desmumhan****.


#### M1468.26


Maidm mor do thabhairt la **Conn mac Aodha Buidhe Uí Neill** h-i

m-**Beind Uamha** for **Gallaib**
**Leiti Cathail** du in ro gabhadh **Muirceartach Ruadh Ua

Neill tighearna **Cloinne Aedha Buidhe**** in ro

marbhadh **Aengus mac Alaxandair Mec Domhnaill**, Mac **Roberd

Sabaoís tighearna **Leithe

Cathail****, & sochaidhe do **Gallaibh** & do **Gaoidelaib** cenmotat-sidhe.


#### M1468.27


Creacha anba la **Feilim f-Fionn** & la **Mac Diarmata, Concobar mac

Corbmaic** for **Baile an Tobair**, & **Ua Concobair** fein co breith forra lion a 


---

p.1058






thionoil cenmotat a thuatha, & **Ruaidhri Ua Concobhair** lion a thionoil

co n-druing moir do **Cloinn Connmaigh** maraon ris, & sliocht mic

**Feidlimidh** uile abus d'eirghe doibh diblinibh. Cland **Diarmata mic

Ruaidhri Mec Diarmata**, & clann **Corbmaic Oig Mec Diarmata** do bi h-i f-**foslongport** i m-***Bealach Coille*** do breith forra

bheós, & **Feidhlim** d'imteacht co h-aithesach iomlan

co nuicce an **Scor Mor** h-i c-**Cloinn **Cathail Mic

Muireadaigh****. **Feidlimidh** iaromh & **Mac Diarmata** d'iompudh co

crodha cosccrach friu & sraonmaidm seachranach do tabairt forra co na tabradh fer dib iasacht slaite dia 'roile. **Eoghan mac Toirrdelbhaigh Doill mic Toirrdelbhaigh Óicc Uí Concobair** & **Feidlimidh mac Toirrdealbhaigh Ruaidh mic Briain Bhallaigh**,

do marbhadh, & shochaidhe do **saorclandaibh**

h-imaille friú, & **Feidhlimidh** do breith a creiche leis

iar m-buaidh, & cosccar, , & iar

f-fagbail a biodhbhadhaibh fó mela & chuidbeadh.


#### M1468.28


Indsaicchidh do dhénamh lá **Donnchadh mac Tomais Meg

Uidhir** ar **Philip mac Chon Chonnacht Meg Uidhir** i t-**Tir

Cennfhoda**, & creacha mora do tabairt lais. Muintir

**Donnchaidh** do dhol lá a c-creachaibh h-i c-**Cloinn

Cheallaigh**, & **Donnchadh** d'fágbail doib i n-a uathadh for

deireadh na c-creach. **Pilip** do breith fair isin iarmoirecht. Sodhais **Donnchadh** la mac **Con Connacht** co ro marbadh lais é fein & a mac don chur-sin.


#### M1468.29


**Ruaidhri mac Gofraidh Ruaidh Meg Uidhir**, & **Maoilechlainn mac Donnchaidh mic Gafraidh** d'écc.


#### M1468.30


Drong mor do **Cloinn Gafraidh** do marbhadh la cloinn **Aedha mic Pilip

na Tuaighe Meg Uidhir** im **Mac Gafraidh fein .i. Donnchadh**, immo

mac **Feilim**, & imo derbrathair .i. **Eóin**, & a mac *fein* dna **Diarmait mac Eoin** co

t-triar ele imaille friu.




---

p.1060


Annal M1469. 
#### M1469.0


AOIS CRIOST, 1469.


Aois Criost, mile, ceithri cett, Seasccatt a

naoí.


#### M1469.1


**Sean Buidhe mac Seain Moir Meg Craith 

comharba **Tearmoinn Dabheócc**** d'ecc, & **comarba**

do dhenamh i n-a ionadh do **Dhiarmait mac Marcais mic Muiris Meg Craith**.


#### M1469.2


**Mág Cártaigh Mór tighearna **Desmumhan**** d'ecc.


#### M1469.3


**Aodh mac **Uilliam Uí

Cheallaigh** tighearna **Ua Maine**** **saoi**
**Ereann** ar eineach fear ná ro diult fri dreich n-duine do mharbhadh tre fheill la sliocht **Donnchaidh Uí Cheallaigh** .i. la *cloind* **Breasail**, & **Thaidhcc mic Donnchaidh** Luan Inite an dara la ria f-Feil **Bearaigh** & dá **Ua Cheallaigh** do gairm i n-a n-diaidh .i. **Uilliam mac Aedha mic Briain**, & **Tadhg Caoch mac Uilliam Uí Cheallaigh**.


#### M1469.4


**Risderd Occ Ua Raighilligh tanaisi

**Breifne**** d'écc.


#### M1469.5


**Domhnall mac Briain mic Pilip mic an Giolla Duibh Meg Uidhir**, & **Giolla Iosa mac Corbmaic mic Giolla Iosa Uí Flannacain** do

marbhadh la cloinn **Aodha Meg Uidhir**, & la **Muintir Manchain** h-i **Port

Achaidh Inbhir** in .9. Calainn September.


#### M1469.6


Indsaighidh do dhénamh do cloinn **Pilip Meg Uidhir**, & do

cloinn **Tomais Oig** for cloinn **Aedha Meg Uidhir** 

i **Miodhbholcc**, & creacha mora do tabairt leo don dul-sin, 

& **Brian Maineach mac Donnchaidh mic Aedha Meg Uidhir** do marbhadh leó.


#### M1469.7


Ionnsaighidh ele dna do denamh do chloinn an **Pilip** cedna ar cloinn

an **Aodha** remhraite h-i **Lorcc**. **Eoghan mac Aedha Meg Uidhir**, & **Flaithbeartach** a mac do marbhadh leo don turus-sin.


#### M1469.8


**Toirrdhealbhach mac Catail Óicc mic Magnusa Meg Uidhir** d'

écc.


#### M1469.9


**Tadhg Dubhshúileach mac Mec Craith Meg Uidhir** do marbhadh la

cloinn **Aedha Meg Uidir**.


#### M1469.10


**Mairgrecc ingen Pilip mic an Giolla Duibh Meg Uidir** **ben** mec **Gille Fhinnein, Thaidcc mic Briain** d'écc.




---

p.1062


#### M1469.11


**Mac an t-Sábhaísicch .i. Pattraicc Ócc**, do

ghabail le **Faíteachaibh** & **tighearnas** **Leithe Cathail** do gabhail do **Phatraicc Faít** imaille le congnamh **I Neill .i. Enri**, & **Mheic Uidhelin**, & gach ar mhair do **Shabhaoiseachaibh** do chor ar ionnarbadh doibh.


#### M1469.12


**O Gadhra .i. Eocchan mac Tomaltaigh Óicc mic Tomaltaigh

Mhoir tighearna **Chúile Ua f-Finn**** d'écc eittir da Fhéil Muire isin f-foghmar, & a mac diongmala **Eoghan** d'écc do galar obann iar t-tain.

**Diarmaitt** a mhac n-aile do ghabháil **tighearnais** i n-ionad a athar.


#### M1469.13


**Tadhcc mac Maghnusa mic Seain Mec Branain ticcerna **Corc' Athclann**** do mharbhadh a meabhail la a dearbrathair budéin, & la cloinn a dearbrathar sechtmain iar b-Feil **Michíl** & da **taoisech** do gabhail a ionaidh, .i. **Domhnall mac Corbmaic** las ro marbhadh-somh & **Uilliam mac Aedha mac mic Aedha**.


#### M1469.14


**Ua Floinn tighearna **Siol Maol

Ruain**** co n-a dearbrathair amaille fris do marbhadh lá

**Maoileachlainn Ua f-Floinn** & **Maoileachloinn** do gabail **toisigechta** iaromh.


#### M1469.15


**Mac Dubhgaill Eoghan mac Eoghain** ele do marbhadh ina tigh fein a meabhail la cloinn **Colla Mec Dubhgaill**.


#### M1469.16


**Aodh mac Uaithne Uí Ainlighi**, & **Tadhcc mac Muircheartaicch mic mic Tomaltaigh Uí Áinlighi** d'ecc. **Tadhcc mac Briain

mic Tomaltaigh** do ghabhail **toisighechta**.


#### M1469.17


**Eoghan mac **Aedha Buidhe Mhég Eochagain** tánaisi 

**Cenél Fiachach**** do mharbhadh la **Cloinn Colmáin**.


#### M1469.18


**Risderd mac Tomáis a Burc** do threcceadh a **thigearnais**, & **Ricard mac Emainn a Burc** d'oirdneadh i n-a ionadh.


#### M1469.19


Morsluaiccheadh tra leis **Ó n-Domnaill (Aedh Ruadh)** co

**maithibh** **Cenel c-Conaill** & co n-eirghe amach 

**Iochtair Connacht**, & ní ro airis co rainic do saicchidh 

**Mec Uilliam Burc Riocard mac Emainn**, & tainic-sidhe maille lé h-umhla h-i c-cend **Uí Domnaill**, & isseadh ro cinnset na **maithe**-sin i n-a c-comhairle iaromh dol ar **Mac Uilliam Cloinne Riocaird (Uillecc mac

Uillicc an Fhiona**) do dhioghail a 


---

p.1064






n-anffoladh & madma **Croisi Moighe Croind** do bris **Mac Uilliam

Cloinne Riocaird** ar **Mac Uilliam Burc** rias an tan-sin. Agus robdar aontadhaaigh for an c-comairle h-ísin do-chóidhsiot iaromh i c-**Cloinn Ricaird**. Loiscthear, & milltear leo cetus an **Machaire Riabhach**. Battar adhaidh **longpuirt** i m-**Baile an Chláir**, 

.i. baile **Mec Uilliam**, & loiscit é iar t-tain. Báttar athaidh amlaidh sin ag milleadh & ag moirionnradh an tire dá gach leith díobh. **Mac Uilliam imorro, .i. Uilleacc**

ro tarraing sidhe & ro thionoil cuicce clann **Uí Bhriain, an Giolla Dubh mac Taidhg**, & **Muircertach Garb mac Taidhcc**, & droingdiorma do **maithibh**
**Dháil c-Cais** immaille friu. Rucc **Mac Uilliam** co n-a sluagh fein & co n-a leir thionol ar **Ua n-Domhnaill** ag fágbhail an tire. Ro chuirset **marcshluagh** **Mec Uilliam**, & **Siol m-Briain** saighin iomruacctha ar deireadh slóigh **Uí Domhnaill** ag **Baile an Duibh** ar tus & ro freccradh sin co neimhleascc la **marcsluagh** **Uí Domhnaill**,

& lá h-**Eccneachan mac Neachtain Uí Domnaill** do

shonnradh baoí for deireadh slóigh **Ui Domhnaill** gur ro sraoineadh fo dheoidh for

**marcshluagh** **Mec Uilliam** & **Shil m-Briain**, & ro marbhadh don chur-sin **Domhnall mac Ui Concobhair Corc Mo Dhruadh** co sochaidhibh oile nach airimhtear. Ro thionoil **Mac Uilliam** & **Siol m-Briain** a sochraide doridhise, & do-coidhset i n-inneall & i n-orduccadh & ro lensat a h-aon comairle iaromh an slocch-sin **Uí Domhnaill** h-i t-tóraigheacht. Ar a aoi nír bho torbha doibh uair ro fillset sluagh

**Uí Dhomhnaill** for **marcsluagh** **Mec Uilliam**,

& **Sil m-Briain** ag an abaind dianadh ainm **Glanog**, 

& sraointear doridhisi forra annsin, & fágbaitt daoine eich, & édala iomdha, 

& ro imthigh set an cuid oile diobh i maidm mhiochososccair. Cona Maidhm **Glanóicce** indsin.


Annal M1470. 
#### M1470.0


AOIS CRIOST, 1470.


Aoís Criost, mile, cethre céd,

Sechtmoghat.


#### M1470.1


**Pilip mac Tomas mic Pilip mic Aedha Ruaidh Még Uidhir

adhbhar tighearna **Fer Mhanach****

mac oirrigh do b-fearr deirc, & daonnacht, & ba ferr d'fior 


---

p.1066






coccaidh i n-a aimsir, & **O Flannaccain taoiseach 

**Tuaithe Ratha** Corbmac mac Giolla Iosa** d'ecc.


#### M1470.2


Slóiccheadh mor leis **Ó Neill .i. Enri mac

Eoghain** h-i c-**Cloinn Aodha Buidhe** i c-cenn 

**Mhec Uidhelín** sa **Duibhtrian**, 

& Mac **Uí Néill Buidhe**

co socraite **Cloinne Aodha Buide**

do dhol ar creich ar **Mhac Uidhelín**. **O Neill**, & **Mac Uidhelín** do bhreith forrae. Troid do thabhairt doibh dia 'roile,

& brisseadh for **Chloinn Aodha Buidhe**.

**Aodh Ócc mac Aodha Buidhe** do ghabhail. 

**Mac Suibhne na Coilleadh**, & **Eoin Ruadh Mac Suibhne** 

do gabhail bheós. **Art mac Domhnaill Chaoíl Uí Neill**, & 

**Caislén Sgath Deircce** do gabhail la h-**Ua Neill** don turus-sin, & a thabhairt ar laimh **Mhec Uidhelín** dia coimhéd.


#### M1470.3


**Brian mac **Taidhcc Mec Donnchaidh** tighearna 

**Átha Cliath an Chorainn**** do mharbhadh la 

**Tadhg mac Briain Mec Donnchaidh**, & a **chaoraighecht** do bhein de, 

& drong mór diá mhuintir do mharbhadh a maille fris. Agus Mac **Mhec Donnchaidh 

Toir** do marbhadh ar iomruaccadh an la cedna.


#### M1470.4


**Ruaidhri Bacach mac Ui Neill** do mharbhadh la cloinn 

**Airt Uí Néill** & la sliocht **Enri Aimhreidh**. **Enri** & **Brian** da mhac **Airt Ui Neill .i. 

Ó Néill**, & cethrar do sliocht **Enri** do marbhadh la **Conn mhac Uí Néill** i n-a dhioghail sen i n-aon ló. **O Neill** co n-a chloinn do dhol fha **caislen** cloinne **Airt** .i. **caislen** na h-**Oghmaighe**.


#### M1470.5


**Eoghan Ua Domhnaill** & clann **Neachtain** do ghabháil & do denamh rainn le cloinn **Airt** i n-aghaidh **Uí Neill**.


#### M1470.6


**Sean mac Domhnaill Bhallaigh Mhég Uidhir** do mharbhadh

le **Ruaidhri mac Briain mic Pilip Meg Uidhir**.


#### M1470.7


**Domhnall** & **Donnchadh** da mhac **Eóghain mic Uí

Concobhair Ruaidh** do marbadh la **Ruaidhri mac Uí Choncobhair

Dhuinn**. **Conn mac Taidhg Uí Concobhair**, & **Cathal mac Feidhlimidh Fhinn** do gabail lais beós.


#### M1470.8


**Connla mac **Aodha Buidhe Meg Eochaccáin** taoiseach **Chenél Fhiachach**** do mharbhadh for an 

**Achadh m-Buidhe** acc **tigh** **Brighde**
**Bhaile Atha an Urchoir** la mac 


---

p.1068


**Airt mic Cuinn Uí Maoileachlainn**, & la 

**Cloinn Colmain** a n-dioghail a athar .i. **Art**, do marbhadh lais-siumh feacht

riamh.


#### M1470.9


**Caislen** **Sliccigh** do ghabháil la h-**Ua n-Domhnaill**

for **Domhnall mac Eoghain Uí Concobhair** iar m-beith

athaidh fhoda in iomsuidhe fair, & a breth fein d'fághail dó chomhtoibh d'**Ua Domhnaill** don chur-sin la

taobh umhla, & **cios** chána o **Iochtar Connacht**.

Bá don chur-sin do-radadh dó an Leabhar Gerr, & Leabhar na h-Uidhri, & cathaoíreacha 

**Domhnaill Óicc** ruccadh siar re linn **Sheain mic Concobhair

mic Aodha mic Domhnaill Óicc Uí Domhnaill**.


#### M1470.10


Sloiccheadh la h-**Ua n-Domhnaill** & la h-**Ua Ruairc** do dhol for

**Cruachain **Ó Cuprain**** do rioghadh 

**Uí Ruairc**. **Ua Raghailligh**, & **Goill**,

& **Teallach Dunchadha** ar a c-cionn diblínibh ag 

**Bél Atha Conaill**, & **Emann mac Aodha Uí

Raghailligh**, & mac an **Easpuicc Uí Ghallcubhair**

do mharbhadh etorra, & eich & daoine do lot. **Ua Domhnaill** & a sluagh d'iompúdh, & gan a leiccen for **Cruachain** don chur-sin.


#### M1470.11


Cethramhna do dhenamh la h-**Iarla o **Uaric**** 

& la **Diuice **Clarens**** d'fuigheall mallacht fher n-**Ereann**

.i. don **Iustis** Saxanach lér milleadh **Tomas**
**iarla** & as 


---

p.1070






a n-dioghail **Tomais** tuccadh an midiach-sin fair, & **Iustis** 

do denamh d'**Iarla **Cille Dara**** iar sin.


#### M1470.12


Sidh do dhenamh d'**Feidhlimidh Fhionn Ó Concobhair** fri

sliocht **Ui Concobhair Ruaidh**, & fri cách a c-coitchinne.


#### M1470.13


**Mainistir** **.S. Fronseis** i **Lios

**Laichtnín****

isin **Mumhain** i n-**epscopóidecht** **Arda Fearta** do

toccbail la h-**Ua Concobhair Ciarraighe**, & a thogha fein innte.


Annal M1471. 
#### M1471.0


AOIS CRIOST, 1471.


Aois Criost, mile, ceithre ched, Seachtmogatt, a h-aon.


#### M1471.1


Do tiondsgnadh **mainistir** la **braithribh **.S.

Fronseis**** isin n-**Gallbhaile Etharlach** 

i n-**epscopóitecht** **Imligh** isin **Mumhain**, 

& do scriosadh an bliadhain ier sin.


#### M1471.2


**Ua Concobair Corc Mo Druadh (Concobar mac Briain Oicc)**

do mharbhadh isin **Leithinnsi** la cloinn a dearbrathar

fein, .i. le cloinn **Donnchaidh Uí Conchobhair**.


#### M1471.3


**Tadhcc mac Uí Concobhair Fhailgi, .i. an Calbhach**, &

**Mairgreicce an Einigh Uí Chearbhaill** ionnraighteach **Gall** & **Gaoidheal** d'ecc don **treghait**.


#### M1471.4


**Tadhcc Mac Diarmada Ruaidh tighearna 

**Coillteadh Concobhair**** d'écc.


#### M1471.5


**Aodh mac Domhnaill mic Muirceartaigh Ui Conchobair** do marbhadh

lá sluagh **Riocaird a Burc** tainicc ar tarraing **Ruaidhri mic

Briain Uí Conchobhair**.


#### M1471.6


**Domhnall mac Cormaic mic Maghnusa Mec Branain** do marbhadh i

**Lios Ua n-Dubhthaigh** a meabhail tar slánaibh 

**tighearnadh** & **taoiseach** **Shíl Muiredhaigh**


---

p.1072






la **Conn mac Taidhg Mec Branáin** iar n-umhlucchadh dó

roimhe-sin, & **Emann mac Briain mic Magnusa** do marbhadh araon

ris.


#### M1471.7


**Diarmaitt mac Muirceartaigh mic Aodha Uí Concobhair** do

mharbhadh lá **Feidhlimidh mac Uí Concobhair

Dhuinn**.


#### M1471.8


**Aodh mac Toirrdelbhaigh mic Ruaidhri mic Cathail Uí

Concobhair** do marbhadh a meabhail la sliocht **Eoghain mic

Ruaidhri**.


#### M1471.9


Ionnsaighidh do dhenamh lá **Brian mac Feilim Uí

Raghailligh** h-i c-**Cloinn an Chaoich** ar **Fherghal mac

Seain Uí Raighilligh**. Creacha do chur rompa dhoibh.

**Feargal** do breith forra, & iomruaccadh do beith etorra, & **Cathal mac 

Iriail mic Feidlim Uí Raghailligh** do mharbhadh ann.

**Feargal** do gabhail on lucht n-aile.


#### M1471.10


Creacha anba la h-**Ua n-Domhnaill** & la cloinn **Eoghain Uí

Concobhair** for **chaoraighecht** **Cairpre** & **Cloinne Donnchaidh** allaníos do **Shligeach**. Sloiccheadh mór

lá **Mac Uilliam Burc** i n-**Iochtar Chonnacht** do congnamh

le **Ruaidhri mac Briain Uí Concobhair**, & dol dóibh fa

**chaislén** **Sliccigh**. Clann **Eoghain Uí Concobhair**

do beith a b-farradh **Uí Domhnaill** an tan-sin. **Domhnall

mac Eoghain** do dhol san **chaislén** & tor an dorais do briseadh la

**Mac Uilliam** & sidh do denamh dóibh iar sin.


#### M1471.11


**Iarla** do ghairm do mac **Tomais Iarla**, & a gabhail lá **Cloinn Charthaigh**.


#### M1471.12


Ceatha **cloichsnechta** d'fearthain i m-Beltaine maille lé

tinntech & le toirneach gur mill blatha &

toirthe. No biodh da ordlach

nó a tri a c-cloich dibh, & do gnidis cneadha

& crechta móra ar na daoinibh da m-bendaois.


#### M1471.13


Sloiccheadh la h-**Ua n-Domnaill** i n-**Iochtar Connacht** co ro

creachloisc cuid mic an **Cosnamhaigh Ui Dubda** do **Thír Fiachrach**.


#### M1471.14


Creach la cloinn **Uí Concobhair Fhailge** ó

**Chenél Fhiachach**, & **Uaitne mac Meg Echagáin** & mac **Neill Mic an t-Siondaigh** go n-druing ele amaille friu do marbadh

leo.


#### M1471.15


**Caislen** na h-**Oghmaighe** do ghabhail leis **Ó Neill

Enri mac Eoghain**. As amhlaidh ro gabhadh cumascc do tabhairt do

cloinn **Uí Neill** & do cloinn **Airt** dá 'roile 


---

p.1074






a t-tús an geimridh. Sraoíneadh for cloinn Airt, &

da mac **Airt** do mharbhadh go sochaidhibh ele amhail ro

ráidhsemar remhainn. **Ua Neill** co n-a chloinn do

suidhe i t-timchell an baile. **Sile ingen **Uí Domnaill, .i.

Niall Garb**, ben **Neill mic 

Airt Uí Neill**** do beith isin c-**caislen** co sochraide amaille fria. 

**Niall** fein co n-a **braithribh** do dol i c-cenn **Uí Dhomhnaill** & **Conallach**, & **Ó Neill** do beith fon c-**caislen** o thús foghmhair go deireadh earraigh. Tangattar clann **Airt** iar t-tain do shaighidh **Uí Neill**, & do-bertsat an baile do & do-bert-somh da mac

fein é, .i. do **Conn**, & do-deachaidh dia tigh iaromh.


#### M1471.16


**Trian Conghail** uile do gabhail le **Conn mac Aedha 

Buidhe**, & a **maite** do teacht cuige, .i. **Mac Uí Neill**, 

**Mac Uidhilin** & **Enri mac Briain Ballaicch**.


#### M1471.17


Coccadh mor i n-**Uíbh Failge** etir **Ua c-Concobhair** &

**Tadhg Ua Conchobhair**. **Tadg** do dhol i c-ceand **Gall**, & sluagh **Gall** do breith leis i n-**Uibh Failghe**, & an tir do milleadh leo co leir.


#### M1471.18


**Iarla **Cille Dara**** & **Goill** na

**Midhe** do dhol ar sloiccheadh h-i **Fearn Maigh**,

& creacha mora do dhenamh ar **Mag Mathghamna**. **Mag Mathgamhna** do tionol a

tire iar sin. Airgthe mora, loisccthi & ár daoíne do thabhairt dó ar 

**Ghallaibh** a n-diogail na c-creach-sin.


#### M1471.19


**Ruaidhri mac Donnchaidh mic Aodha Meg Uidir** do marbhadh la

**Colla mac Aodha Meg Uidhir** & la a cloinn acc teach **Meg Craith**

i n-**Allt Ruaidhri** h-i **Tearmonn 


---

p.1076


***Dabheócc*****. **Donnchadh Ócc mac

Donnchaidh Még Uidhir** do lenmain **Colla**, & é

féin, & a mac do mharbhadh ar n-a marach isin ionadh cedna tre

miorbuilibh Dé & **Dabheocc**.


#### M1471.20


Sloiccheadh lá h-**Ua Neill** h-i t-**Tír Breasail**, 

& a losccadh leis. Meic **riogh** **Tire Conaill** uile, & clann **Airt

Uí Neill** do breith forra, & **O Neill** do shoadh dia tigh don

turas-sin.


#### M1471.21


**Mag Uidhir, .i. Tomas Occ mac Tomais** do chor a **tighearnais** de ar c-caithemh urmhóir a aoisi le deirc, le h-eineach, & le h-uaisle, & **tighearnas** do tabhairt da mac (**Émann**), & a mac ele d'fáccbháil i n-a **tanaisde**,

an treas mac,

**Rossa** i n-**espuccóide** **Clochair**.


#### M1471.22


**Muircertach mac Eoghain Uí Neill** d'ecc.


#### M1471.23


**Aodh mac Briain mic Pilip na Tuaighe Meg Uidhir** d'ecc .16. calainn Marta.


Annal M1472. 
#### M1472.0


AOIS CRIOST, 1472.


Aois Criost, mile, ceitre céd, Sechtmoghadh, a

dó.


#### M1472.1


**Mathghamhain mac **Toirrdhealbhaigh Uí Briain** tanaisi 

**Tuadhmuman**** d'écc.


#### M1472.2


**O Catháin Ruaidhri Ainshesccar** do mharbhadh a f-fiull

la **Mac Uidhelín .i. Seinicin Carrach**. **Conn mac Aodha Buidhe

Uí Neill** do thionol a sochraitte & **Goffraidh Ua Catháin**

dearbrathair don **Ruaidhri** chedna do dol gus an ruta do dhioghail

**Ruaidhri** ar **Mac Uidhelín**. Feachar iomairecc etorra co 

t-torchair **Goffraidh Ua Catháin** (fer lan do dheirc,

d'eineach, & d'uaisle), la **Rudhraighe Mac Uidhilín** d'aon urchor

gae. Indsaighidh do dhenamh ar n-a marach don **Conn** cedna ar an

rúta, & maidhm mor do thabairt forra, & **Mac Uidhilín**

fein **Corbmac** do 


---

p.1078






mharbhadh. **Mac Uidhilin** do gairm do **Rudhraighe** & sith do denamh

dhó lé **Mac **Aedha Buidhe** (.i. Conn)**, & coinne do dhenamh

dóibh le h-oireacht **Ui Catháin**. Dol do **Mac Uidhilin** h-i

c-coite becc ar bun na **Banna** do tocht do lathair **Ui

Catháin**. Dream d'oirecht **Uí Catháin** do

theccmail dó acc dol i t-tír, & a marbadh &

bhathadh ar in m-**Banna**.


#### M1472.3


**Donnchadh mac Tomais Óicc Meg Uidhir** do gabhail le n-a

dearbhrathair féin **Emand, .i. Mag Uidhir**, i n-a bhaile

feisin, & fuasccladh mór do bhuain as.


#### M1472.4


**Mac Suibhne Fanad Maol Muire** do mharbhadh i maidhm an

**Tapadain**, & **Domhnall

mac Félim Uí

Dochartaicch**, la cloinn **Neachtain Uí Domhnaill**,

 & la h-**Ua Neill**, & a mac **Ruaidhri Meic Suibhne** do ghabhail a ionaid.


#### M1472.5


**Brian mac Feilim mic Duinn mic Con Chonnacht Meg Uidhir** do marbhadh

la cloind t-**Seain Bhuidhe Meg Mathghamhna**, & la **Cloinn n-Domnaill**
**Cloinne Ceallaigh**.


#### M1472.6


**O h-Eidirsceoil Mór, Fingin mac Mheiccon mic Fingin mic Donnchaidh Guitt** d'écc i n-a thigh féin iar n-denamh **oilithre** **San Sem**, & a mhac **Tadhcc mac Finghin** d'écc go h-aithriccheach a c-cionn mhís iar n-écc a athar iar t-teacht ón **oilithre** chédna.


#### M1472.7


Clann **Még Raghnaill Conchobhar**, & **Maoilechlainn** da mac

**taoisigh** do b-ferr oineach &

uaisle do bhi *i* c-**Connachtaibh**

i n-a ré do mharbhadh i n-aon lo la sliocht

**Mhaoileachlainn Még Ragnaill** tri seachtmhaine ria Nodlaicc iar marbhadh mheic **Conmhaic 

mec Seoinin** leo iar c-cor an tíre futhaibh co **Sliabh Cairpre**, 

& iar m-breith buadha gacha teccmhála gus an ló-sin.


#### M1472.8


**Eocchan mac Concobhair Mec Diarmada** d'écc an Aoine ria b-Féil 

**Bearaigh**.


#### M1472.9


**Muirchertach mac Tomaltaigh mic Iomair Uí Áinnlighi**

d'écc.




---

p.1080


#### M1472.10


**Diarmaitt mac Seaain mic Maoileachlainn Uí

Ferghail** do mharbhadh la cloinn t-**Seain mic Domnaill Ui

Fherghail**.


#### M1472.11


**Tomaltach mac Concobhair Mec Diarmada** do marbhadh la cloinn

**Diarmada mic Ruaidhri Mec Diarmata** Domhnach na Paisi i m-**Béol Atha Chaisil Bracain**.


#### M1472.12


**Uilliam mac Taidhcc Chaoich mic Uilliam Uí Ceallaigh** do

marbhadh lá mac **Taidhcc mic Donnchaidh Uí Cheallaigh**.


#### M1472.13


Móir-ionnsaicchidh la h-**Ua c-Ceallaigh** for an **Muine Liath**.

**Goill** **Iarthair Mhidhe** do breith fair,

**Diúidicch**, **Peitidigh**, **Tirialaigh**, 

**Dairsighigh** & **Dalatúnaigh**. 

Briseadh for **Ua c-Ceallaigh**. **Donnchadh Ua Ceallaigh** co sochaidhe amaille

fris do ergabhail, & drong dá c-coisidhibh, & da c-**ceithearnaibh** do mharbhadh.


#### M1472.14


Anmann iongantach do theacht i n-**Eirinn** o 

**righ** **Saxan** .i. ionnsamhail bhaineich,

dath buidhe fuirre, ingne bó aice, braighe fhoda, ceann ro-mor, earball imleabhar osé granna teircfionnfadhach, & díollait di fein fuirre, cruithneacht, & salann aseadh nó caithedh. No thairrngedh gach slaod eire dá mhéd as a h-erball. Do leicceadh for a gluinibh fo gach dorus da airde, & acc dol dia marcach fuirre.


#### M1472.15


**Iarla ócc **Desmumhan****

do leiccenn la **Cloinn Cárthaigh**, & **Gearoitt mac an 

iarla** d'einirtniucchadh lais.


#### M1472.16


**Maine Sionnach tighearna **Muintire Tadhgain**** do mharbhadh, & **Tadhcc mac Maine** do gabhail a ionaid.


#### M1472.17


**Ualgarcc mac Cathail Bhallaigh Uí Ruairc** do marbhadh la

muintir **Eócchain mic Lochlainn Ui Ruairc**.


#### M1472.18


Sloiccheadh la **Mac Uilliam Burc** i n-**Uibh Maine** do

chongnamh la **Tadg c-Caoch Ua c-Ceallaigh** & iar n-gabhail neirt for

**Maineachaibh** o **Shuca**

siar, & iar b-faghbhail **bragat** uatha do-ronadh dioghbail

mhór dho fo dheoidh uair ro éla seisear ar fichit as an sluagh im mac 

**Mic Uater a Burc**, im cloinn **Mec Muiris**, im cloinn **Mec Siurtain**, 

& im mac **Mec an Mileadh**, et cetera. Ro gabaitt, & ro marbhait uile la **Maineachaibh** cenmota **Mac Siúrtáin** a aonar terna ar

eiccin beóghonta allos a lamha, & **Mac Uilliam** do shoadh fo

mhela.


#### M1472.19


**An Giolla Glas mac Uí Uiccinn** d'ecc a f-focchmhar na bliadhna-so.




---

p.1082


#### M1473.0


AOIS CRIOST, 1473.


Aois Criost, mile, ceithre ced, Seachtmoghat, a

trí.


#### M1473.1


**Dondchadh mac Aedha mic Pilip Meg Uidhir** d'écc i n-a ticch

fein iar m-breith buadha o domhan, & o deamhan.


#### M1473.2


**Art mac Domhnaill Bhallaigh Meg Uidhir** d'écc iar m-buaidh

n-**ongtha** & n-aithricche.


#### M1473.3


**Cathal Riabhach mac Duinn Cathanaicch mic Macchnusa Meg Uidir** &

**Ruaidhri mac Airt Uí Neill** d'écc.


#### M1473.4


**Tomas mac Meg Uidhir (.i. Emann mac Tomais)** do mharbhadh le cloinn

**Cathail Meg Uidir** a fiull.


#### M1473.5


**Raghnall mac Seffraidh Meg Raghnaill adbar taoisigh 

**Conmaicne**** d'écc.


#### M1473.6


**Muircertach mac Uí Conchobhair Fhailgi** do marbhadh.


#### M1473.7


**Eduard mac Baruin **Delbhna**** do cor docum báis 

i n-**Ath Cliath** tri a mhíbhesaib budhdhéin.


#### M1473.8


**Mac Uilliam Burc .i. Risderd**, d'écc iar t-treccadh a **tighearnais** 

dó roimhe-sin ar Dia.


#### M1473.9


**Tómás Mac Feorais tighearna

**Atha na Riogh** & **Conmaicne Dhuine Moir**** d'écc iar

sendataidh toghaidhe, & a mac féin, .i. **Tomas Ócc**

do ghabhail a ionaidh, & ainm do gairm do mac **Risdeird Mec

Feorais** i n-a aghaidh.


#### M1473.10


**Ruaidhri mac **Aédha mic Toirrdhelbhaigh Óicc Uí

Concobhair** Rioghdamhna **Connacht****

do marbhadh la h-**Uilliam mac Emainn Mic Uilliam**

h-i c-**Ceall Bruicch** **Baile an Turlaicch**.


#### M1473.11


**Emann mac Matha mic Con Chonnacht Uí Fhergail** d'écc.


#### M1473.12


**Uilliam Mac Raghnaill leth taoiseach **Muintire h-Eolais**** d'écc.


#### M1473.13


**Feidhlimidh Mácc Cochlain adhbhar

tighearna **Delbna**** d'écc.


#### M1473.14


**Maol Ruanaidh mac Feargail Mec Diarmada** d'écc.


#### M1473.15


**Maol Ruanaidh mac Cathail mic Tomaltaigh Mec Diarmata** do marbadh la

**Corbmac mic Ruaidhri Mec Diarmata** h-i m-**Bealach na h-Urbron**.




---

p.1084


#### M1473.16


**Donnchadh mac Fergail mic Eoghain mic Tighearnáin

Mhóir Uí Ruairc** do mharbhadh

lá a chenel feisin.


#### 1473.17


**Conchobhar mac Diarmata Uí Chonchobhair Failge** d'écc.


#### 1473.18


**Emann mac Domhnaill Buidhe Uí Fergail** d'écc.


#### 1473.19


Coccadh mór *i* **Muintir Eolais** & moran do mhilleadh

etorra eittir losccadh & mharbhadh. Indsaicchidh do thabhairt lá **Mag Raghnaill**

ar bhaile **Mhég Senlaoich**, an baile do losccadh & **Donnchadh mac Donnchaidh Mec Seanlaoich** do mharbhadh ann co n-droing eile. Sliocht 

**Maoileachlainn** do thionol for an **Tulaigh** co ro loisccsead an baile. 

**Mag Raghnaill** do breith forra, & **Ruaidhri Mac Donnchaidh** 

& clann **Corbmaic Bhallaigh meic Mec Donnchaidh**, **Ualtar Mac Dubhghaill**,

& **Donnchadh mac Toirrdhealbhaigh Mec Dubhgaill** go ro comraicset diblinibh

i n-**Doire Baile na Cairrcce**. Briseadh for sliocht **Mhaoileachlainn**. 

**Feargal mac Murchaidh Meg Ragnaill** sáith

**Conmaicne** d'aoín **tighearna**

do mharbhadh don chur-sin, & **Diarmait mac Uilliam Meg Raghnaill**,

**Cathal mac Uaithne mic Murchaidh**, **Brian mac Diarmata Meg Raghnaill**,

**Brian Mág Senlaoich**, **Risderd Mac Searraigh**, &

sochaidhe cenmothát do marbhadh amaille friu.


#### 1473.20


Sluaiccheadh la h-**Ua n-Domhnaill** i n-**Iochtar Connacht** co

rucc cíos **Uí Conchobhair** dó budhein.


#### 1473.21


**Mac **Mec Domhnaill na h-Alban** .i. Giolla Espuicc mac 

Domhnaill mic Eoin na h-Íle** d'écc.


#### 1473.22


**O Duibhidhir .i. Tomas mac Concobhair mic Tomais** do mharbhadh la

**Siol c-Ceinneittigh**.


#### 1473.23


**O h-Uiginn .i. Giolla na Naomh mac Ruaidhri Móir** d'écc.


#### 1473.24


**Brian mac Roibeird Mec Aedhaccáin ollamh 

**Uí

Concobhair Dhuinn** & **Uí Ainlighi**** d'écc.


#### 1473.25


Baile na **Gaillmhe** do losccadh an

dara la do mhi Iun, dia h-Aoíne do shonnradh & moran do

milleadh ann.


#### 1473.26


**Ua Ferghail Irial** do dhalladh.




---

p.1086


Annal 1474. 
#### 1474.0


AOIS CRIOST, 1474.


Aoís Criost, mile, cethre chéd,

Sechtmogat, a cethair.


#### 1474.1


**Mainistir** **Dúin na n-Gall** do thionnsgnadh la h-**Aodh Ruadh

(.i. Ó Domhnaill) mac Neill Ghairbh**, & la a **mhnaoi Fionnghuala

inghen **Uí Briain (Concobhar na Srona****), & a

h-edhbairt do Dia & do

**braithribh **.S.

Fronseis**** do raith a n-anma ar daigh go m-badh romh adhnaicthe an

**mainistir**-sin doibh budhdhéin & dia c-clannmaicne i n-a n-deadhaidh, & nir bo h-isidhe namá, acht rattsat asccadha iomdha

oile doibh.


#### 1474.2


**Epscop **Doire** .i. Niocol** do ecc.


#### M1474.3


**O Concobhair Failge, .i. Conn mac an Chalbhaigh** d'ecc isin foghmar

do shonradh & a mhac **Cathaoir** d'oirdneadh i n-a ionad.


#### M1474.4


**Mag Eochaccain, Cú Coiccriche mac **Neill** 

ticcerna **Chenél Fhiachach**** do marbhadh la h-**Aodh mac Ferghail

Meg Eochagain**, & an tír do mhilleadh la h-**Ua c-Concobhair f-Failge**, 

& **caislen** an **Bhaile Nuí** do bhriseadh lais, & sliocht 

**Ferghail Ruaidh** d'iondarbadh.


#### M1474.5


**Mag Mathgamhna, .i. Rudhraighe Ócc** do écc iar m-breith buadha o dhemhan & o dhomhan.


#### M1474.6


**Donn Ruadh mac Con Connacht Még Uidir** do marbhadh la mac

**Riocaird Mec Cathmaoíl**.


#### M1474.7


**Flaithbertach mac Tomáis Óicc Meg Uidhir** d'écc i n-a thigh fein iar m-buaidh n-aithrighe.


#### M1474.8


**Ferghal mac Seain Uí Raighilligh** do ecc.


#### M1474.9


Crecha móra do dhenamh d'**Ua Domhnaill** ar muintir

**Uí Neill, .i. ar Aodh m-Ballach mac Domhnaill**.

Coccadh mor etir **Ua Neill** & clann **Aodha Buidhe Uí

Néill** & **O Neill** do dhol ar sluaiccheadh i t-**Tír Conuill**,

& **Tir Aodha** do losccadh leis, & teacht slán dia thigh.


#### M1474.10


Indsaicchidh do dhénamh d'**Ua Neill** ar mhac **Aodha Buidhe** &

ar cloinn **Airt 


---

p.1088






Uí Néill** isin **Tuaisceart** & crecha mora do

chor rempa. **Trian Congail** uile do bhreith orra. 

**O Neill** do bhreith na c-crech leis, & techt slán dia thigh.


#### M1474.11


Lá coinne d'orducchadh la h-**Ua c-Concobhair n-Donn .i.

Feidhlimidh mac Toirrdhealbhaigh**, & la h-**Ua c-Ceallaigh**, &

briseadh sioda etorra isin c-coinne h-isin iar n-dol i c-cenn aroile doibh, go ro briseadh for

**Ua c-Concobhair**, ro gonadhe, & ro gabhadh dna a mhac .i. **Eoghan Caoch**. 

Ro gabhadh umorro **Toirrdhealbhach Caoch Mac Suibhne**. Ro marbadh din **Eoghan Caoch Mac

Suibhne** & mac **Dubhgaill Gruamdha Mac Suibhne**.

Ro gabhadh ann **consapal** **Meic Donnchaidh**, & ro ládh

ár na n-**gallocclach** etir marbhadh & gabhail. **Ua Concobhair** d'ecc dia ghonaibh iar t-tain, & da **thighearna** do ghairm i n-a ionadh, .i. **Donnchadh Dubhsuileach** & **Tadhg mac Eoghain Uí Concobhair**.


#### M1474.12


Mac **Uí Briain, .i. Tadg mac Concobhair**, & **Diarmaid mac an

Easpuicc Uí Briain** do theaccmail re

'roile tre imresain ferainn boí etorra, & rop' áil lá **Tadg** **Diarmait** do ghabhail. Do-ratt **Diarmait** beim do chloidhimh do **Thadg** i n-a chennmhullach gur leicc a inchinn amach. Ar a ai gabhais muinter **Taidhg** ei-siumh,

 & do-bert anacal dó. At-bail **Tadg** gan fhuireach. Ro riaghadh

**Diarmait** iaramh la h-**Ua m-Briain** a c-cionaidh a mhic.


#### M1474.13


**An Giolla Dubh Ua h-Eaghra (.i. mac Uí Eghra**) do

mharbhadh la a dherbrathair fein **Eoghan**.


#### M1474.14


**Tadhg Ua Briain tighearna **Aradh**** do écc.


#### M1474.15


**Laighnech mac Neill Meg Eochaccain** do écc.


#### M1474.16


**Maoil Seachlainn mac Aodha Mec Branain** & **Eduard Ploingced** an t-aon

Gall ro b-ferr do **Ghallaibh** na **Midhe** do ecc.




---

p.1090


#### M1474.17


**Donnchadh mac Muircertaigh, mic Aodha Uí Concobair** d'iarsma 

**Cloinne Muirceartaigh *Mhuimhnigh*** do ecc

i t-**Topar Oilbhe** for **Maigh Aí**.


#### M1474.18


**Sean mac Maoilechlainn Uí Feargail**, & **Diarmaid Gall mac Mec Diarmatta Gall** d'écc.


#### M1474.19


**Diarmaid mac Concobhair mic Seaffraidh toiseach 

**Cloinne Cathail**** d'écc an Aoíne ria b-Feil **Michil**.


#### M1474.20


**Cairpre mac Aodha mic Ruaidhri mic Briain Bhallaigh** do mharbhadh la

sliocht **Taidhcc Uí Choncobair**.


#### M1474.22


**Giolla Fionn Mac Aedhaccain ollamh **Ui Concobair Fhailgi****, & **Tomás mac Domhnaill Uí Cobthaigh** d'écc.


#### M1474.23


**Ua Dálaigh Midhe, .i. Cairpre** d'écc.


#### M1474.24


Toisigeacht na h-**Anghaile** do ghabhail do **Shean Ua

Fherghail** a c-ceann a dhearbrathar do bhí dall.


Annal M1475. 
#### M1475.0


AOIS CRIOST, 1475.


Aoís Criost, mile, cethre ched, Seactmodha, a

cúicc.


#### M1475.1


**Donnchadh mac **Aedha Mec Suibhne** Prioir

*Doire*** d'écc.


#### M1475.2


**Aodh mac Eoghain mic Neill Oicc Uí Neill** fear do ba

lán d'eineach, & d'engnamh, d'uaisle & d'oirbheart **rioghdamna**
**Chenél Eoghain** d'écc i n-a thig féin iar m-buaidh n-**ongtha**, & n-aithricche.


#### M1475.3


**Aodh mac Neachtain Ui Dhomhnaill** do bhathadh i c-coite ar bun na

**Banna**.


#### M1475.4


**Concobhar mac Briain Mec

Donnchaidh** d'écc h-i mí Ianuarii.


#### M1475.5


**Domnall mac Seaain Uí Fergail** do mharbhadh la cloinn

**Cathail mic Uilliam Uí Ferghail**, & a n-diochur fein i 

meascc **Gall**.


#### M1475.6


**Murchadh mac **Eoghain Uí Madadhain** tighearna 

**Sil n-Anmchadha****, & **Diarmait mac Briain

Uí Birn** d'ecc.


#### M1475.7


**Sean Ua Feargail taoiseach na h-**Angaile**** d'écc h-i n-**Granard** iar n-denamh 


---

p.1092






bainnsi a thaisighechta riasiu do chaith ní da toradh, & a

adhnacal h-i **mainistir** **Leth Ratha**.


#### M1475.8


**Rudhraighe mac Rosa mic Muircertaigh Midhigh mic Briain

Uí Fergail** do ecc ré bel **toisighechta** do gabháil dó, & **taoiseach** do

gairm do **Rudhraighe mac Cathail mic Tomais** i n-acchaidh sleachta

**Seain mic Domhnaill Uí Fergail**.


#### M1475.9


**Sionnach Muintire Tadhgáin** do mharbhadh la **Murchadh mac Airt

Uí Mhaoílechlainn**.


#### M1475.10


**Emann mac Maoileachlainn h-Ui Ainligi** sáith na **t-Tri 

t-Tuath** do **thaoíseach**

d'ecc an cethramadh lá iar f-Fel **Míchil** dia Dardaoin ar aoí laithe sechtmaine.


#### M1475.11


Coccadh mor etir **Mag Mathghamna, .i. Remann mac Rudhraighe**, & clann

**Aodha Ruaidh Mhég Mathgamna**. Imirce neirt do dhenomh do

clainn **Aodha Ruaidh** h-i f-**Fearnmhaigh**,

& sluagh **Gall** do techtma c-comairrcis. **Mag Mathghamhna** do thecht isteach fan **Eóganaigh**, & dol dó amach doridhisi h-i **Fearnmhaigh**, & clann **Aodha** do dhol ar **Galldacht**. **Mag Matghamhna** co n-a sochraide do denamh ionnsaighe ar **Ghallaibh**. Clann **Aedha Ruaidh**, & **Goill** **Mhachaire Airghiall** do breith fair. Sraoineadh for **Mag Mathgamna**, & e féin, & **Brian mac Rudhraighe Meg Mathghamhna** do ghabháil & drong mor ele do mharbhadh, & do ghabháil don chur-soin dia mhuintir.


#### M1475.12


Sluaiccheadh timcill la h-**Ua n-Domhnaill, .i. Aodh Ruadh mac

Néill Ghairbh**. **Mag Uidhir**, **Ua Ruairc** & 

**maithe** **Iochtair Chonnacht** imaille fris, & gabháil dóibh ar tus go 

**Bel Atha Conaill** do thobhach **Briain mic Feilim 

Uí Raighilligh** ro bai na fhear rainn & pairte ag **Ua n-Domnaill**,

& do denam síodha etir **Ua Ruairc** & **Ua Raighilligh**. 

Tainic dna **Ua Raighilligh** h-i c-cenn **Uí Domhnaill** go 

**Bél Átha Conaill**,

& ro shiodhaigh **Ua Ruairc** & **Ua Raighilligh** fria 'roile, & **Brian mac

Feilim** bheos, & do-radadh **Pilip Ua Raighilligh** d'**Ua n-Domhnaill** fri tairisi & fri

comhall dó co n-a breith fein amaille fris. Iseadh do-chóidh iaromh co **Fiodhnach Maighe Réin**, &

tainicc **Mág Raghnaill** i n-a chend. Téid iaramh isin **Angaile** do chongnamh la cloinn **íriail Uí Fergail** batar i n-a c-cairdibh aige gur ro milleadh, & gur ro 


---

p.1094






loiscceadh leis an **Angaile** achtmadh cuid chloinni **Iriail**

inama, & fágbhais clann **Iriail** i t-tren & h-i t-treisi. 

Do-choidh asidhe iaramh tre **Iarthar Midhe** co ro loiscceadh

**Bailte Caislein Delbhna** & an tír ar gach taoibh diobh

lais. Baí adhaidh **longpuirt** h-i c-**Cuircne Midhe**. Tangattar **Diolmhainigh** & **Dalatunaigh** i n-a teach, & do-rónsat sidh fris. Teid iaromh i n-**Uibh Failghe** ar tarraing **Uí Concobhair

Fhailghe** do bi na bhrathair aicce, .i. **Cathaoir mac Cuinn mic an

Calbhaigh**, & do dhioghail a athar, .i. **Niall Garbh** ar 

**Ghallaibh**, baoí re h-eadh i n-**Uibh Failge** acc indradh & acc

orccain na **Midhe** ar gach leath uadh. Bristear, & loisctear

leis **caislén** **Cairpre**, & **Baile Mhaoilir**.

Loisccthear, & airccthear leis bheós **Fir Bhriúin**, & **Fir Tulach**, & fuair dna comhadha o lucht an **Mhuilinn Chirr** ar an m-baile do leccadh dóibh gan orccain, iar milleadh an tíre ar gach taoibh de. Do-chóidh iaromh ar **Coilltibh an Ruba**

ar tarraing **Cholmáin Uí Maoíleachlainn**, & ro gabh for milleadh

**Cloinne Colmáin**, .i. dúthaigh **Uí Mhaoileachlainn**. 

Ro loiscceadh leis dna **caislén** **Maighe Tamhnach** & **caislen** **Maighe h-Eille**. Bá don chur-sin tra ro

sraíneadh maidhm na **Gairbh Eisccreach** lá h-**Ua n-Domhnaill** for **Ua Maoileachlainn** co líon a thionoil & a sochraide. Maidm **Belaigh na c-Corr Gad** ainm oile dhó

ona gadaibh nó sindís lucht an tíre fo **braighdibh** druinge don t-sluagh tre iomcumga an bhealaigh h-ísin. Ba isin lo cedna ro meabhaidh maidhm **Baile Locha Luatha**

ria h-**Ua n-Domhnaill** du in ro marbhad mac **Meg Amhalgaidh** co sochaidhibh 


---

p.1096






amaille fris, & battar adhaigh **longpuirt** isin maighin-sin. Luidh **Ua

Domhnaill** co n-a sluagh ar n-a marach go **Sionainn**. Ro

teglaimseat & ro tionoilsiot na dronga do **Shiol c-Ceallaigh**

battar i n-a fharradh for an sluaigheadh-sin a b-fuairsiot i n-a c-comhfochraibh d'arthraighibh co n-deachaidh **Ua Domhnaill** co n-a

sluagh tar **Sionainn** i n-**Uibh Maine**, & ro airis

ainnsein go ro chuir scis & athtoirse a sloighidh imchein de.

Luidh iar t-tain h-i c-**Cloinn Riocaird** & *h-i* c-**Conmaicne

Chuile**, & h-i c-**Cloinn Goisdelbhaigh**, & tar ais tre

Machaire Connacht & dia thír feisin iar na

riarucchadh, & iar m-breith buadha & cosgair da gach maighin gus a

ráinicc.


#### M1475.13


**Aodh mac Eoghain mic Cathail Ui Conchobair**, 

**Uilliam mac Taidg Uí Cheallaigh**, & **Hoibeard mac Rudhraighe mic Rosa** d'écc.


#### M1475.14


**Barun** **Delbna** d'écc.


#### M1475.15


Da mac **Airt Uí Maoileachlainn** do mharbhadh lá

**Colmán mac Airt Uí Mhaoílechlainn**.


#### M1475.16


**Caislen an Chalaidh** do gabail lá **Mac Uilliam

Cloinne Ricaird**, & a thabhairt do mac **Mhaoileachlainn Uí Cheallaigh**, .i. mac a ingeine feisin.


#### M1475.17


**Corbmac Ua Cuirnín oide eiges **Ereann****, & **Giolla na

Naemh mac Maoileachlainn Uí Uiccinn** d'écc.


#### M1475.18


**Feidhlimidh mac mic Ui Neill**, & 

**Mac an t-Sábhaoisigh** dho

ghabháil lá **Conn mac Aodha Buidhe**, & **Mac an t-Sábhaisigh** d'eludh uadh iar sin.




---

p.1098


Annal M1476. 
#### M1476.0


AOIS CRIOST, 1476.


Aois Criost, mile, ceithre ced, seachtmogat, a

sé.


#### M1476.1


An t-**epscop Mag Samhradháin** do écc. 

**Sean mac Briain** i n-a ionad.


#### M1476.2


**Seaffraidh mac Siacusa príoír 

**Mainistreach Deircc**** d'écc.


#### M1476.3


**Uaitne mac mic Cathail Uí Conchobair** solus eccna na 

h-**Ereann** & **ardmaighistir** isna h-ealadhnachaibh d'écc.


#### M1476.4


**Mag Uidir, .i. Tadg mac Emainn mic Tomais** do mharbhadh a f-fioll la

a dhearbhrathair **Ruaidhri**.


#### M1476.5


**Donnchadh mac Tomais mic Tomais mic Pilip Meg Uidhir

adhbhar tighearna **Fear Manach****, fear

lan do deaghaithne, d'eineach, & d'oirdearcus d'ecc iar m-buaidh n-aitrighe.


#### M1476.6


**Tuathal mac Uí Neill** do marbhadh la **Gallaibh** **Machaire Airghiall**.


#### M1476.7


**Tadhg Ócc mac Taidhcc mic Tighearnáin Uí

Ruairc tanaisi na **Breifne**** d'ecc.


#### M1476.8


**Aedh mac Ui Cheallaigh (.i. Uilliam)** do marbhadh la **Tadhcc** a

dhearbhrathair féin i n-**Ath Luain**.


#### M1476.9


**Ua h-Eaghra Iartarach .i. Riabhach, .i. Uilliam** d'écc.


#### M1476.10


**Tadhg mac Eoghain mic Ruaidhri Ui Conchobhair** do mharbhadh i f-fiull la triar dá muintir féin, .i. mac **Ruaidhri Ruadh

mac Eoghain mic Cathail**, & mac **Cathair, 

an Abadh Uí Concobhair**, & mac **Donnchaidh 

Uí Taidhg**, & **caislén** **Rosa Comain** do gabháil dóibh, & a gabháil forra sin fo cedóir.


#### M1476.11


**Edaoin ingean Domhnaill mic Muircheartaigh** **bean** **Uí

Concobair Dhuinn** d'écc.


#### M1476.12


**Dearbforgaill inghen Feidhlimidh Fhinn Uí

Concobhair** **bean** **Uí Concobhair Duinn** d'écc.


#### M1476.13


**Brian mac Fergail Ruaidh Uí Uiccinn cend a fhine fein 

oide sgol **Ereann** & **Alban**** lé dán d'ecc dia

Dardaoín Mandala, & a adnacal i n-**Ath Leathain**.


#### M1476.14


**Domhnall Riabhach mac Gearailt Caomhanaigh tighearna 

**Laighen**** d'écc.




---

p.1100


#### M1476.15


Ionnsaighidh do dhenamh d'**Ua Neill** ar **Oirghiallaibh**, &

clann **Még Mathgamhna**, .i. clann **Rémainn**, & **Bhrian mac

Rudhraighe**, & **Oirghialla** uile ó **Eoghanaigh** asteach do

teichemh siar fo **Machaire Tulcha**, creacha, & airccthe do

breith d'**Ua Neill** uatha on machaire remhráite, & o

leithimlibh **Breifne**, & **Neill** do theacht dia

thicch iar sin fo bhuaidh & cosccar.


#### M1476.16


Slóiccheadh mór la h-**Ua Neill** dochum meic **Aedha

Bhuidhe Uí Neill**, & dol dó fo **caislén**
**Beoil

Feirste**. An **caislén** do ghabhail, & do briseadh leis, & teacht dia tigh iar sin.


#### M1476.17


**Seaan mac Uí Anluain** dho marbhadh lá a dearbrathair.


#### M1476.18


Morshluaiccheadh lá **Mac Uilliam Burc** i n-**Iochtar

Connacht**, & sluagh ele lá h-**Ua n-Domhnaill** i n-a aghaidh.

Do riacht **Ua Domhnaill** co **Cúil Cnamha**, & **Mac Uilliam** co

**Coilltibh Luighne**. Do-deachaidh **Mac Diarmada**

h-i toirithin **Mec Uilliam**, & **Mac Donnchaidh** i t-toirithin **Uí Domhnaill**. Do-thaod **Ua Domhnaill** tar fearsait na **Fionntragha**. Ro

benadh eich & daoíne de ag dol anonn h-i c-**Cairpre**. Ro lean **Mac Uilliam**

anonn h-é. Battar aghaidh i n-aghaidh amhlaidh sin co n-dearnsat sídh fo dheóidh, & ro rannsat

**Iochtar Chonnacht** ar dhó, .i. **Uí Dhúbda** crioch **Luigne**, & leth **Cairpre** lá **Mac Uilliam**, & an leth n-aill lá h-**Ua n-Domnaill**.


#### M1476.19


Morsluaiccheadh **Gall** na **Midhe** h-i 

**Maigh Breaghmaine** gur bhriseattar an **Ráith Riabhach** go ro fhéimghedar an **Phailís**. Loisccit **Mainistir** **Shruthra**.

Milltear leo guirt, & arbhanna an tire, & sgaraitt cen sídh. 


---

p.1102


**Mag Raghnaill** do dhol h-i **Maigh Breaghmhaine** co ro mhill a n-deachaidh 

on t-sluagh **Gall** dia n-arbhannaibh.


#### M1476.20


Coccadh mór etir **Gallaibh** **Midhe** & **Laighin**,

& mac **Seaain mic Mec Tomais** do mharbhadh for an c-coccadh-sin. A triar dearbrathar sidhe & mac **Airt mic Cuinn Uí Mhaoileachlainn** & mac **Muiris Mic Piarais** do gabháil lá h-**Ua c-Conchobhair f-Failghe**.


Annal M1477. 
#### M1477.0


AOIS CRIOST, 1477.


Aois Criost, mile, ceithre ched, Seachtmoghad,

a seacht.


#### M1477.1


**Gearoid mac Iarla **Deasmumhan**** do mharbhadh, 

& ocht fir dhécc do **Ghearaltachaibh** do chor chum báis iar sin.


#### M1477.2


**Brian mac Muirgheasa Mec Diarmatta** do mharbhadh lá a chenel feisin.


#### M1477.3


**Ailbhe inghean Aedha Mheg Uidhir** ben tuc í

féin & a maithes bliadhain ria n-a bás do Dhia, &

do **mainistir** **Leasa Gabhail** d'écc.


#### M1477.4


**Aodh mac Donnchaidh mic Tomais Meg Uidhir**, & **Brian mac Conchobhair Óig Meg Uidhir** d'ecc.


#### M1477.5


**Ruaidhri mac Emainn Meg Uidhir** do mharbhadh la **Coin Connacht mic

Remainn Riabhaigh mic Duinn mic Con Connacht Meg Uidhir** a f-

fiull.


#### M1477.6


**Donn mac Eoccain mic Aedha Meg Uidhir** do mharbhadh la **Donnchadh

Ócc mac Donnchaidh mic Aodha**.


#### M1477.7


**Matha Ua Luinin aircinneach na h-**Arda**** **saoí re seanchus** d'écc.


#### M1477.8


Easaonta & imresain do fhas eitir **Ua n-Domnaill** & clann

**Neachtain Uí Domhnaill**. **Niall mac Domnaill Uí Domhnaill** & **Felim mac Toirrdealbhaigh Uí Domhnaill** do mharbhadh la cloinn **Neachtain** don cur-sin, & dioghbhail mhór do denamh

etorra. **O Neill** do dhol ar sluaigheadh i t-**Tír Aodha** ar tarraing cloinne

**Neachtain**, & **Tír Aodha** do mhilleadh, & do losccadh leis,

& tocht dia thigh fo bhuaidh, & cosccar iar sin.




---

p.1104


#### M1477.9


**Corbmac mac Donnchaidh mic Mec Carthaigh Riabhaigh** do gabhail

lá **Corbmac mac Taidhcc mic Corbmaic mic Diarmata Remhair

Musccraighe**, & la cloinn **Diarmata an Dúnaidh**, .i. clann

dearbrathar a athar fein. Coccadh **Mumhan** amach uile d'erge tresan

*n-gabháil*-sin, & an leth thes do mhilleadh uile eittir

**Ghallaibh** & **Gaoidhealaibh**.


#### M1477.10


Mac **Uaitne Uí Mhordha** do mharbhadh h-i m-**Baile

Daithi** la **Mac Piarais Buitilér** & la h-**Art Ua c-Conchobhair**.


#### M1477.11


Gaoth mhór oidhche Fheile **Eoin Bruinne** do beith isin m-bliadhain-si co ro mhill iomarcraidh do chumhdaighibh cloch, clarach, crannocc, & cruach sechnón 

**Ereann**.


Annal M1478. 
#### M1478.0


AOIS CRIOST, 1478.


Aois Criost, mile, ceithre chéd, Sechtmoghatt,

a h-ocht.


#### M1478.1


An t-**Epscop Ua h-Uiccinn, .i. epscop

**Maighe Eo na Saxan****, d'écc.


#### M1478.2


An t-**espucc Mag Samhradhain** *d'écc*.


#### M1478.3


**Tomas Dubh Ua Cairbre biocaire **Achaidh Urchair**** fer eaccnaidh craibhdech é-sidhe d'ecc.


#### M1478.4


**Iarla** **Cille Dara** d'écc, &

**Gearoid** a mac do gabail a ionaid.


#### M1478.5


**Risderd mac Emainn Mic Risdeird Buitiler** do marbhadh

lá **Fingin Ruadh mac Fínghin (.i. d'**Osraighibh**)** i n-dorus 

**Chille Cainnigh**.


#### M1478.6


**Corbmac mac Donnchaidh Még Carthaigh** do dhalladh la a

**bhraithribh** iar n-a beith i laim aca re h-edh.


#### M1478.7


**Donnchadh mac Briain Bhallaigh Ui Conchobhair**, & 

**Toirrdhealbhach mac Toirrdhealbhaigh Ruaidh Ui Concobhair** d'écc.




---

p.1106


#### M1478.8


**An Giolla Dubh mac Briain mic Feilim Uí Raighilligh** d'

écc.


#### M1478.9


**Tomás mac Piarais Buitilér** do marbadh.


#### M1478.10


**Tomas Ua Conchenainn tighearna **Ua

n-Diarmata**** do mharbhadh lá mac a dearbrathar fein.


#### M1478.11


**Pláigh** mhór do theacht le luing ar chuan **Eassa Ruaidh**.

Lethnucchadh don **phláigh**-sin h-i f-**Fearaibh Manach**,h-i t-**Tír Chonaill**, 

& isin c-cúicceadh go coithchenn, & **Mac an Baird .i. Gofraidh,

Tire Conaill** d'ecc di, & dioghbhail mhor do deanamh di isin

c-cúicceadh uile.


#### M1478.12


**Mac Ritbeartaigh, .i. Ciothruaidh ollamh 

**Meg Uidhir** lé dan**, **Tadhg Fionn Ua Luinín

saoí le leighes & le seanchas**, **Ua Breisléin Tadhcc mac

Eoghain ollamh **Meg Uidhir**

le breithemhnas**, & **Ua Cobhthaigh Muirceartach Bacach** d'écc.


#### M1478.13


Iondsaighidh do dhenamh d'**Aodh Ócc Mácc Mathgamhna**

's a lucht tighe ar **Brian mac Remainn Meg Mathghamhna**. Creacha mora do

dhénamh dó & **Brian** fein do gabhail i t-toraighecht na creiche.


#### M1478.14


**Maoileachlainn mac Aodha Buidhe Meg Eochagain tighearna 

**Chenél Fhiachach**** do mharbhadh i n-a chodladh lá dís dia muintir fein

h-i **c-Caislén Leth Ratha**, & a losccadh búdhein i n-a c-cionaidh.


#### M1478.15


**Emann mac Conchobhair Meg Raghnaill** d'écc.


#### M1478.16


**Uilliam mac Seaain Uí Feargail** do mharbhadh d'urchor do

cuaille d'fior dia muintir féin.


#### M1478.17


**Pláigh** mhór i n-**Erinn** uile. **Barun** **Delbna** &

**Mac Muiris Airig** d'ecc di.


#### M1478.18


**Fachtna Ua Feargail** do marbhadh la mac **Emainn mic Hoiberd

Dalatun**.


#### M1478.19


**Art mac Colmain Uí Maoileachlaind**, & **Mac Samhradhain** .i.

**Cathal mac Donnchaidh Ballaigh** d'ecc.


#### M1478.20


**Mac Feargail Uí Gadra**, & **Magnus Mac Dabhid** do marbhadh la sliocht **Ruaidri Mec Diarmata**.




---

p.1108


#### M1478.21


**Emann mac Taidhcc mic Lochlainn Uí Ainlighe** do mharbhadh la

a chenél budh dhéin.


#### M1478.22


**Caislen Sliccigh** do gabhail lá **Mac Uilliam Burc** for

bardaibh **Uí Domhnaill** & a thabhairt do mac **Briain Uí

Concobhair**. **Mac Uilliam Burc** do thecht h-i **Maigh Luircc** iar

sin, & an tír do mhilleadh dhó, .i. cuid **Ruaidhri Mec

Diarmata**. **Ruaidhri** do dol for **Cruachan** 

i n-a dioghail-sidhe i n-aghaidh **Concobhair Mec Darmatta** baí i n-a **Mac Diarmata**, & i n-a rann ag **Mac Uilliam**, & suidhe dhó as a h-aithle a t-timcheall na **Cairrcce** a f-forbhaisi, & sasa do chor chuicce do delbattar saoir tuccadh a **Fearaibh Manach**,

& aon mac **Mec Diarmata** do marbhadh d'urchor saighde as an t-sás sin, 

& an **Carracc** do ghabhail tresan urchor-sin. Lain-tighearnas **Maighe Luircc** do gabhail

do **Ruaidhri**, & **Conchobar** do dhíbirt.


#### M1478.23


Coccadh adhbal for **Machaire Connacht**. **Feidhlim Fionn** & **Ua

Conchobair Donn** do leith annsin, clann ócc **Thaidhcc

Uí Chonchobhair**, clann **Feidhlim**, & clann **Uí Concobhair

Ruaidh** don leith araill. An **Machaire** uile etir 

chill & tuaith do mhilledh etorra. **Toirrdhealbhach Ruadh mac Ruaidhri mic 

Feidhlimidh Uí Conchobhair** rogha mac ríogh do mharbhadh ar in c-coccadh-sin.


#### M1478.24


**Tadhg mac Diarmada Ruaidh Uí Conchobhair** do mharbhadh la

sliocht **Briain Bhallaigh** a mebail.


#### M1478.25


**Gaoth adhbal** do thurccbhail oidhche Nodlac Steill, & bá h-oidhche dilginn do cach í ar a mhéd ro mhudhaidh do

dhaoínibh & ceathraibh, chrannaibh, & chumhdaighibh uiscce &

tire seachnón **Ereann**.




---

p.1110


Annal M1479. 
#### M1479.0


AOIS CRIOST, 1479.


Aois Criost, mile, ceithre ced, seachtmogatt, a

naoí.


#### M1479.1


**Mainester Mhíleic** do dhénamh la h-**Ua

Madagain** ar brú na **Sionna** i n-epscopóitecht **Cluana Ferta** do 

**Braithribh **.S. Fronseis****, & a togha fein innte.


#### M1479.2


**Piarus mac Nioclais h-Uí Flannaccain** baí i n-a **chananach coraidh** 

h-i c-**Clochar**, i n-a **phearsún** & i n-a **phrióir** **Ceile n-De** i n-a **Shacrista** i n-**Daimhinis**, & i n-a **oificel** ar 

**Loch Eirne**, **saoí** dhéshearcach chraibhdheach deigheinigh daonnachtach d'ecc iar m-breith bhuadha ó deamhan & ó dhomhan.


#### M1479.3


Coccadh mór etir **Cenél c-Conaill** & **Eoghain**, uair do-chuattar clann **Airt Uí Neill** h-i t-**Tir Conaill** do

coccadh ar **Ua Neill**, & do-rónadh dioghbhala móra etorra.


#### M1479.4


**Ua Néill** do dhol ar ionnsaicchidh i t-**Tír Conaill**,

& creacha móra do thabhairt lais ó cloinn **Airt** & ó 

**Conallchoibh** don turus-sin.


#### M1479.5


**Brian mac Feilim Uí Neill** do gabhail lá h-**Ua Neill**, & a leiccen amach iaromh. 


---

p.1112






Fuaslaichthe mora do bhein as, & a dias mhac do **braighdibh** fri tairissi. **Brian** do dhol d'ionnsaiccidh ar **Ua n-Domhnaill** do coccadh

ar **Ua Neill** dhoridisi.


Annal M1480. 
#### M1480.0


AOIS CRIOST, 1480.


Aois Criost, mile, ceithre chéd,

ochtmoghatt.


#### M1480.1


**Mag Uidhir, .i. Tomas Occ mac Tomais Moir mic 

Pilip mic Aodha Ruaidh** fer ro ba mó deirc, crabhaidh, & eineach

baí i n-a aimsir fear cosanta a criche ar eachtaircheinealaibh, fear denma **mainistrech**, **teampall** & chailiseach fer ro

baí isin **Roimh**, & fo di h-i c-**cathraigh **SanSem**** ag a **oilithre**, d'écc, & a adhnacal i **mainistir** 

in **Chabhain** iar t-togha dó innte.


#### M1480.2


**Mac Magnusa Meg Uidhir, .i. Cathal Ócc mac Cathail

Mhóir mic Giolla Pattraicc mic Magnusa** brucchaidh tocchaidhe

ei-sidhe d'écc iar m-buaidh **ongtha** & aithricche.


#### M1480.3


**Maghnus Ruadh Ó Domhnaill** do marbhadh le cloinn **Fheilim

Riabhaigh Uí Domhnaill**.


#### M1480.4


**O Neill** do dol ar ionnsaicchidh i t-**Tír Conaill**,loiscthe & dioghbhala iomdha do denamh lais.


#### M1480.5


**O Domnaill** do dol ar ionnsaicchidh i t-**Tir Eoccain**. Clann **Airt Uí Neill** & clann **Fheilim Uí Neill** do beith i n-a fharradh,

& creacha móra do denamh lais ar **Mac Cathmaoil** h-i c-**Cenel Fearadhaicch** &

**Brian mac Toirrdhealbhaigh Ruaidh mic Enri Uí Neill** do marbhadh 

leó, & mac **Mec Catmhaoil Semus**. Do-rala **Ua Neill** co n-a cloinn 

i n-a comfocraibh in tan-sin & ro lensat clann **Uí Neill** & **Mac Cathmaoil** 

na creacha & ro marbhadh leo **Eoghan mac Airt Uí Neill** baoi h-i f-fochair

**Uí Domhnaill** **saoí** chinnfheadhna e-sidhe. Rucc **Ua Domhnaill** na creacha,

& soais dia tigh iar c-cosccar co n-edalaibh iomdha lais.


#### M1480.6


**Eoghan Ua Domhnaill .i. Mac Neill Ghairbh**, marbhadh la cloinn **Nechtain Uí Domhnaill** i c-**Cluain Laogh**

.i. an 29. do September & **Eoghan Caoch mac Magnusa 

Ui Concobhair** do marbhadh i n-a fharradh & mac **Toirrdhealbhaigh Carraigh

Uí Conchobair** do gabhail ann bheós.




---

p.1114


#### M1480.7


**Rudhraighe mac Rudhraighe mic Neachtain Uí Domhnaill** do

marbhadh lá cloinn **Neill Uí Domnaill**.


#### M1480.8


**O Domnaill** do gabail coinne lé cloinn **Neachtain**, & le **Conn Ua

Neill** fa **Caislén na Finne**, & sídh do dhenamh dhóibh re 'roile, & **tanaisdecht** **Tire Conail** do

tabhairt d'**Eiccneachán Ua n-Domhnaill**.


#### M1480.9


**Remann Riabhach mac Duinn mic Con Chonnacht Meg Uidhir**, & **Mac Gille

Fhinnéin .i. Tadhg mac Briain** **taoiseach** ro b-fearr teach n-aoidhedh baoi i n-a athfhoccus d'écc.


#### M1480.10


**Ua h-Eodhosa, .i. Aongus mac Seain** **saoí fhir dhána** & **Feargal Mac Eochadha** deighfhear dana ele d'écc.


#### M1480.11


**Corbmac mac Airt Chuile Meg Uidhir**, & **Pilip Riabhach mac Amhlaoibh

Meg Uidhir** d'écc.


#### M1480.12


**Art mac Rudhraighe Még Mathghamhna** do mharbhadh ar deireadh creiche oidhche do-rinne sé féin isna **Fedhaibh** h-i fearann

**Con Uladh mic Aodha Uí Neill**.


#### M1480.13


Coccadh etir cloinn **Aodha Ruaidh Még Mathgamhna**, & clann

**Remainn Meg Mathghamna**, creacha mora do dhenamh ar cloinn **Remainn**, & a

c-cur isin m-**Breifne** i c-cend h-**Uí Raighilligh**.


#### M1480.14


Sccaindear crodha etir cloinn **Emainn a Burc**, & clann **Riocaird A

Burc**. Bristear ar chloinn **Emainn**. Marbhthar mac **Mec Dubhghaill na h-Alban (.i. Colla**) d'aon urchor soigde & sochaidhe oile amaille fris an tan-sin.


#### M1480.15


**Seaan Mec Gille Fhinnen .i. mac Briain**, & tri fir

dhecc do muintir Cloinne **Briain mic Pilip Meg Uidhir** do marbhadh

acc **Bealach Uí Mithidhein** lá cloind **Uí

Ruairc**, **Tighearnan** & **Brian Ruadh clann Tighearnain mic Taidhcc mic Tighearnain** iad-sén.


#### M1480.16


Sluagh **Gall** do theacht i t-**Tír Eoghain** lá

**Conn Ua Neill** fa **chaislén** **Sheaain Buidhe Ui Neill**, 

.i. **iarla** **Chille Dara** **fer ionaid** **righ**
**Saxan** i n-**Erinn**, & **Goill** na 


---

p.1116


**Midhe** ar chena. **Seaan Buidhe** féin do beith

isin c-**caislen**, & an baile do chongmháil, & do shesamh dó d'aimdheóin an t-sluaigh, & an sluagh d'imthecht

tar anais, & **Seaan Buidhe** do dhenamh siodha fri h-**Ua Neill** iar t-tain.


Annal M1481. 
#### M1481.0


AOIS CRIOST, 1481.


Aoís Criost, mile, cethri cédh, ochtmocchat, a h-aon.


#### M1481.1


**Brian mac Felim Uí Raghallaig**, cend dámh & deóradh, & fear tighe aoídheadh coitcind d'écc.


#### M1481.2


**Toirrdhealbhach mac Pilip mic Tomáis Még Uidhir** do mharbhadh i fell an 5. do October i n-a

**chaislén** fein la **Donnchadh Occ mac Donnchaidh mic Aodha Meg

Uidhir** **saoi** choitcheann chomhlán ar eineach, ar aithne, & ar

uaisle, & a adhnacal i **Mainistir** **Dhúin na n-Gall** iar t-togha dhó inte.


#### M1481.3


**Ua h-Anluain Feilim** do marbhadh **saoí** chinnfhedhna ar uaisle & ar oirbeart e-sidhe.


#### M1481.4


**Cathaoir Caomhanach mac Mec Murchadha** do mharbhadh lásan c-**Contae Riabhach**.


#### M1481.5


**Mac an t-Sabhaoisigh, .i. Pattraicc** do gabail la **Conn mac Aodha

Buidhe**, & a dhalladh leis.


#### M1481.6


**Sláine inghen Ui Bhriain**
**ben** **Mec Uilliam

Cloinne Riocaird** soidhtheach lán do dheirc & d'fhele, bean ro

dearsccnaigh do mhnáibh a h-aimsire d'écc iar m-breith bhuadha ó dhomhan & ó demhan.


#### M1481.7


**Cu Chonnacht mac Seaain mic Con Connacht Még Uidhir**, & **Feilim

mac Duinn mic Con Connacht mic Pilip mic Aodha Ruaidh Még Uidhir** d'écc.


#### M1481.8


Coccadh mór d'eirge h-i t-**Tir Eoghain** etir **Ua Neill** & **Seaann Buidhe Ó Neill**. Clann **Airt Uí Neill**, &

clann **Fheilim Uí Neill** do beith i n-aghaidh **Uí Neill** ar in c-coccadh-sin. Clann **Airt** do denamh creiche ar cloinn **Uí Neill** & cland **Uí Neill** do denamh creiche no dó

ar **Seaan Bhuidhe**. Clantt t-**Seaan Bhuidhe** da lenmain 


---

p.1118






& **Aodh mac Cathail mic Feidhlimidh Uí Concobhair** do mharbhadh

leo, & mac **Giolla Pattraicc Mic Cathmhaoil** co sochaidhibh oile nach airimhthear.


#### M1481.9


**Conn mac h-Ui Neill .i. Enri**, do ghabhail lé cloinn **Aodha

Buidhe Uí Neill**, & a thabhairt h-i laimh **Ui

Dhomhnaill**.


#### M1481.10


**Semus mac Maoilir Mec Hoirebert** do mharbhadh lá **Gearoid mac

Emainn Geangcaigh Mec Hoirebert**.


Annal M1482. 
AOIS CRIOST, 1482.


#### M1482.0


Aoís Criost, mile, ceithre ched, ochtmoghat, a

dó.


#### M1482.1


Fioghair naomh chroiche an Coimhdeadh d'arthrucchadh & d'fagbháil ar brú locha **Bhaile an Chuilinn**. Fearta & miorbhalla iomdha do dhenamh dhi.


#### M1482.2


**Giolla Crist Ua Fiaich biocaire 

**Aire Brosccaigh**** **Saoí cleiricch** & fear tighe aoidheadh

coitchind fri ré aon bliadhan décc do écc.


#### M1482.3


**Conn mac Aodha Buidhe Uí Neill** tobar feile, & feichemh

coitcheann do cliaraibh **Ereann**, & **Alban**. Ceann

coccaidh & cosanta cirt a ceneoil, & **rioghdhamhna** an chuiccidh d'écc iar m-buaidh n-aithrighe.


#### M1482.4


**Enri mac Con Uladh mic Aodha mic Eoghain Uí Néill** do marbhadh la **Gallaibh**.




---

p.1120


#### M1482.5


**Art mac Donnchaidh Meg Uidhir** d'ecc.


#### M1482.6


**Maol Mordha mac Cathail Uí Raighilligh** do mharbhadh

lá cloinn **Aodha Uí Raighilligh**. Clann **Aodha** do theacht dia t-tir ar sith, Clann **Cathail** dia n-ionnsaighidh & tegh do gabhail forra, & dá mac **Aodha** & da mac **Fheidlimidh mic Aodha** do

marbadh co n-druing oile.


#### M1482.7


**Brian mac Feilim Uí Neill** do marbhadh la mac **Cuinn mec Aodha

Buidhe**, & la sliocht **Enri Aimreidh**. Ba **saoí** ar eineach ar eangnamh ar cennach duan & drecht an **Brian** h-íshin.


#### M1482.8


**Donnchadh Occ mac Donnchaidh Meg Uidhir** (las ro marbhadh

**Toirrdhealbhach mac Pilip Meg Uidhir**) do mharbhadh d'aon orchur

soighde.


#### M1482.9


**Murchadh mac Taidhcc mic Cathail Óicc Meg Raghnaill** do

mharbhadh la sliocht **Airt Uí Ruairc**.


#### M1482.10


**Diarmaid mac Lochlainn Óicc Uí Ainlighi 

adhbhar toisigh **Chenel Dobhta**** do mharbhadh

co n-a **bhraithribh** a meabhail la sliocht **Giolla na Naomh Uí Ainlighi**, dar slánaibh **mionn** **Connacht** & druinge dia **maithibh**.


#### M1482.11


**Ruaidhri Buidhe Ua h-Ainlighi taoísech **Chenél Dobtha**** d'écc iar seandataidh toghaidhe, & **Tadhcc** a bhrathair do ghabhail a ionaid.


#### M1482.12


Sluaigheadh dioghla lá **Ruaidhri Mac Diarmata tighearna 

**Mhoighe Luircc****, lá **Tadhg Mag Raghnaill 

tighearna **Conmaicne Mhaighe Rein** h-i c-**Cenél Dobhtha**** iar m-briseadh a slán dia ro loiscceadh teach **Uí Ainlighi**, & dia ro marbhadh **Donnchadh

mac Siacusa Carraigh**, & mac **Concobhair mic mic Corbmaic**. Bresmhaidhm forra lasan tír co **Béol an Atha Fada**. **Feidhlimidh 

Fionn Ua Conchobair** do thochar i n-aghaidh an mhadhma-sin & a chothuccadh dhó.


#### M1482.13


**Brian Ócc mac Briain mic Cathail Duibh Uí Conchobhair**

do marbhadh lá sliocht **Taidhcc Uí Chonchobhair** h-i c-**Cuirreach in Araccail**.


#### M1482.14


Maidhm i n-**Ath na c-Cennaigheadh** la h-**Art

Ua c-Concobhair** for **Oiliuer Ploingcéd**, & dream dia mhuintir do

mharbhadh, & **Oiliuér** fein do ghabhail.




---

p.1122


#### M1482.15


**Domhnall mac Rúdhraighe Uí Conchobair tighearna **Corc Mo Dhruadh Ninais**** d'écc & **Diarmaitt** a **brathair** i n-a ionadh.


#### M1482.16


**Feilim mac Feilim Uí Concobair** **Corc Mo Dhruadh** do mharbhadh

a meabhail lá macaibh **Conchobhair Uí Chonchobhair**. 

**Cairpre mac 

Uí Conchobhair Ruaidh fear crodha coccthach, adbhar tighearna

sil **Conchobhair Ruaidh**** d'écc.


#### M1482.17


**Erard Ua Maol Chonaire ollamh **Sil Muiredhaigh** h-i

senchus, & h-i f-filidheacht** **saoí e-sidhe i l-Laidin** & i n-**Gaoidhilcc** d'écc iar m-buaidh ó dhomhan, & o

dheamhan & a adhnacal i n-**Oil Finn**, & **Siodhraidh Ua Maol Conaire** i n-a ionad.


#### M1482.18


**Muirchertach Mac Flannchadha adhbhar ollamhan **Tuadhmumhan**** &

an **Cosnamhach mac Conchobhair Óicc Mec Flannchadha** d'écc.


#### M1482.19


**Aodh mac Cairpre Uí Concobhar** do mharbhadh la dreim dia muintir feissin.


AOIS CRIOST, 1483.


#### M1483.0


Aois Criost, Mile, ceithre ced, ochtmoghat a

trí.


#### M1483.1


**Rossa mac Tomais Óicc Még Uidhir Epscop 

**Clochair****, **saoí i n-eccna**, & i c-crabhaidh fear ticche aoidhedh

coitchinn dá gach aon d'écc, & a adnacal i t-**tempall** **Achaidh Urchoir** do reir a thogha budh dhéin.


#### M1483.2


**Mathgamhain Ua Griobhtha Epscop **Chille Dá Lua**** tobar féile & eccna d'écc, & a adhnacal i **mainistir** na c-**Cananach** h-i 

c-**Corco Baisccind** co h-onorach.




---

p.1124


#### M1483.3


**Donnchadh mac Uí Cheallaigh**, & **O Ferghail, .i.

Cú Mara** d'écc.


#### M1483.4


**Conn Ó Néill** d'fuaslaccadh lá a athair & lá a **bhraithribh** ó 

**Ua n-Domhnaill** & ó Chloinn **Aodha Buidhe**, & an 

**Conn**-sin iaramh d'oirdneadh i n-a **thighearna** ar **Tir Eogain** do 

thoil a athar & **Tire h-Eoghain** archena.


#### M1483.5


Coccadh mór do eirghe eitir **Ua n-Domhnaill Aodh Ruadh**, &

**Ó Neill Conn**. **Ua Domhnaill** do thionól **Chineóil c-Conaill** & **Iochtair Connacht**. **Aodh Ócc mac Aodha

Buidhe Uí Neill** co líon a thionóil do thecht i n-a chomhdhail & dol rempa i n-a remim

imteachta gan tuilleadh buidhe re h-esccaraitt da raibh rempa co **Traigh Bhaile Dúine Dealgan**. Aircctear & loiscctear leó an baile & an

tír i n-a t-timcheal. Rucc an **Iustis .i. Gearoid mac Tomais

iarla **Cille Dara****, co sochraitte móir

**Gall** forra dia t-tograim & dia t-toraighecht. Ar a aí ro iomchuirsiotsomh an tóir throm sin co neimhsniomhach & do

sraoíneadh forra, & do marbhadh drong mhór do **Ghallaibh**. Cidh iad-somh dna ro marbhadh 

**Mac Uidhilin** & mac **Toirrdhealbhaigh Charraigh Uí Concobhair** uatha. Luidh **Ua Domhnaill** co n-a

sochraitte iaromh co **Baile Lucchmaigh** & loiscctear 

**Baile Lucchmaigh** lais & fo gheibh comha & ceannach dar cenn imdheghla &

anacail dia m-baile. Soais **Ua Domhnaill** tar a ais, & ro léicc **Aodh Ócc mac

Aedha Buidhe** uadha co **Glendrighe** d'ionnsaicchidh 

**Thrín Congail**. Ro gabh fein reimhe tré **Thír Eoghain**. 

Milltear & loiscctear leis an tír i n-a comhfoccus dá gach leth co rainicc **Abhann Mhór**.Ro tesccadh & ro gerradh leo coillte daingne doimteachta do rala for a c-cionn for brú **Abhann Móire** ionnus 


---

p.1126






gur bhó conair shodhaing shoimtheachta dia shluagh trésna feadhaibh h-isin. Ro forchongradh lais for a shlóghaibh cesaigh droichet comhdhaingen do dhénamh tarsan abhainn co riachtatar a shlóighdhiorma etir **troicchtech** & **marcach** dar an sruth anonn i n-a n-iomlaine gan bádhadh eich na duine dibh. Ro leiccset an droichet frisan sruth co na baí aga m-biodhbhadhaibh acht a f-fairccsin uatha don leith araill, & tainicc **Ó Domhnaill** dia tigh iaramh iar m-buaidh & coscar.


#### M1483.6


Slóiccheadh ele la h-**Ua n-Domhnaill** ar **Sean mac Pilip

Még Uidhir** co t-taratt creacha & airccthe iomdha lais. Creach

eile ar n-a mharach do denamh lá **Domhnall Ua Neill** ar in

**Sean** c-cédna.


#### M1483.7


Maidhm lá h-**Art mac Cuinn mic an Chalbhaigh Uí

Concobhair** ar **Chonn mac Airt mic Cuint Uí Mhaoileachlainn**

dú inar marbhadh dá mhac **Ruaidhri Charraigh Uí

Chearbhaill** co sochaidhibh ele amaille friu.


#### M1483.8


**Ua Cianáin, .i. Ruaidhri ollamh **Mheg Uidhir** 

le senchus**, & **Concobhar Ócc Mac Flannchadha .i. ollamh

**Tuadhmumhan**** **saoi dersccaighthe i n-eiccsi & h-i filidheacht** d'écc,

 & **Aedh Mac Flannchadha** i n-a ionad.


#### M1483.9


**Concobhar mac an Breithemhan adhbhar ollamhan **Muintire

Maol Ruain**** d'écc iar t-treablaitt fhoda.


#### M1483.10


An **cuicceadh Eduard** do riogadh ós **Saxaibh** 9. April. Da

mí, & ocht lá décc ro baí h-i righe.


#### M1483.11


An**tres Risderd** do rioghadh ós **Saxaibh** 22.

Iun.




---

p.1128


Annal M1484. 
#### M1484.0


AOIS CRIOST, 1484.


Aoís Criost, Mile, ceithre céd,

ochtmoghat, a cethair.


#### M1484.1


**Nioclás Uasdun, Epscop **Doire**** d'écc.


#### M1484.2


**Seaan Ua Faircheallaigh canánach do **muintir** **Droma

Lethain****, & **Brian Ua Fairceallaigh**, **saccart** do thionnsccain cloch **angcoire** do dhénamh ag **teampoll** mhór **Droma Leathain** d'écc.


#### M1484.3


**Niall mac an Comharba Mhég Mathghamhna** d'écc occ toidhecht on **Róimh**.


#### M1484.4


**Rémann Mag Mathgamhna tighearna

**Oirghiall**** d'écc i n-a **braighdenus** i n-**Droichet

Átha**.


#### M1484.5


**Sémus mac Remainn Tirial ticcherna 

**Fer t-Tulach**** d'écc.


#### M1484.6


**Donnchadh Ua Ceallaigh tanaisi 

**Ua Maine**** d'écc iar t-trebhlaid fhoda.


#### M1484.7


Mac **Uí Chonchobhair Fhailge** **Murchadh mac Cathaoír mic

Cuinn mic an Chalbhaigh** do mharbhadh d'urchor saighde lá

cloinn **Emainn Dairsidhigh** h-i c-**Crich na c-Cédach**.


#### M1484.8


**Tadhcc mac Uilliam mic Aodha mic Briain Uí Cheallaigh** do

mharbhadh lá **Brian Ua c-Ceallaigh** lá a dearbrathair

fein, & lá h-**Uilliam Ua Muireadhaigh** a dearbh-comhalta

fein & a c-crochadh-sidhe lá h-**Ua c-Ceallaigh** i n-a c-ciontaibh.


#### M1484.9


**Aodh mac Briain mic Briain Ballaigh Uí Conchobhair** do

marbadh lá sliocht **Taidhg Uí Concobhair**.


#### M1484.10


**Domhnall Mac Gormáin** d'aos gradha **Uí Bhriain**,

fer tighe aoídheadh coitchinn & fer ro ba saidhbhre i n-**Erinn** a m-beótlus d'écc.


#### M1484.11


**Aedh mac Briain Uí Briain** & a **bhen** **Sadhbh inghean

Taidhg Uí Concobhair** d'écc.




---

p.1130


#### M1484.12


**Ruaidhri Ócc mac Ruaidhri Buidhe Uí Ainlighi** d'écc.


#### M1484.13


**Maoílechlainn mac Concobhair Uí Gairmledhaigh**,

& **Concobhar** a dearbhrathair do mharbhadh lá cloinn **Eoghain mic

Néill Uí Dhomhnaill**.


#### M1484.14


**Brian Ruadh mac Cathail mic Eoghain mic Seain Uí

Raighilligh** d'écc.


#### M1484.15


Coccadh mór etir **Ua Neill .i. Conn mac Enri**, & **Ua Domnaill

.i. Aodh Ruadh**, & dioghbala móra do denamh etorra.


#### M1484.16


**Giolla Patraicc mhac Még Uidhir (Emann mac Tomais

Óicc**) do mharbhadh a f-fiull lá

a cuiccer dearbhrathar (**Donn**, 

**Seaan**, **Emann**, **Art Carrach**, & **Aodh**)

ag altoir tempaill **Achaidh Urchair** conidh tremid-sidhe do-gairedh

dá **Mag Uidhir .i. Sean mac Pilip mic Tomáis

Móir Még Uidhir** & **Tomás mac Tomais Oicc mic Tomáis Mhóir**. Seaan do dhol ar sloiccheadh ar cloinn **Donnchaidh mic Tomais Meg Uidhir** (**Pilip** & **Feilim**). 

**Giolla Pattraicc mac Tomáis mic Donnchaidh**, & mac **Feilim mic 

Donnchaidh Meg Uidhir** do mharbhadh lais co n-druing oile amaille friú. **Mac Giolla Ruaidh, .i. Brian mac Domhnaill**, da mac **Mec Domhnaill Cloinne

Ceallaigh** (**Corbmac,** & **Art**) & sochaide ele do gabhail. Bá dia h-Aoíne do shonnradh an 13 Calainn Septembris do-rónadh indsin, & **Mág Uidhir Sean**

do shoadh an lá-sin co m-buaidh & co n-edail.


#### M1484.17


**Flaithbertach mac Tomáis mic Pilip Meg Uidhir** do

mharbadh lá **Tomás Ócc mac Tomais Óicc mic Tomais Mhóir** d'erchor do ghae h-i b-**Port Airidh Brosccaigh**.


#### M1484.18


Maidhm **Móna Ladhraighe** lá cloinn **Emainn Mheg Uidhir**

ar cloinn **Briain mic Pilip Mheg Uidhir** dú in ro marbhadh tri

meic **Briain**, **Cathal**, **Cu Chonnacht**, & **Emann**,

& in ro marbhadh bheós **Aedh mac Airt mic Eoghain Uí Néill**,

**Eoghan mac Toirrdhealbhaigh mic Pilip na Tuaighe Még Uidhir** co

n-a mac **Toirrdhealbhach**, **Remann mac Gillibert mic Corbmaic Uí Fhlannaccain** co sochaidhibh oile, & inar gabhadh dna, **Pilip mac

Toirrdhealbhaigh mic Pilip Meg Uidhir** & **Pilip mac Briain mic Pilip Még Uidhir** & **Giolla Patraicc mac Cathail Óicc mic Magnusa Még Uidhir**,et cetera. Fiche do

dhaoinibh do marbhadh & deichnebhar do gabhadh ann.




---

p.1132


Annal M1485. 
#### M1485.0


AOIS CRIOST, 1485.


Aoís Criost, Mile, ceithre chéd,

ochtmogat, a cúicc.


#### M1485.1


**Niocól Ua Grada comharba 

**Tuama Gréine**** fer

dercach daghoinigh & an dara fear décc baoí saor i **Luimneach** d'écc.


#### M1485.2


**Donnchadh Mág Coilidh airchinneach

**Beraicch**** fer tighe aoidheadh coitchinn d'écc.


#### M1485.3


**Eoghan Caoch (.i. O Concobhair Donn) mac Feidhlimidh Uí

Concobhair** fear aghmar ionnsaightheach d'écc iar t-trebhlaid

fhoda & **tighearna** do ghairm i n-a ionad d'**Aodh mac Aodha Uí Concobhair**.


#### M1485.4


**Uilleag a Burc tighearna 

**Cloinne Riocaird** oigre iarla **Uladh****, 

feicheamh coitchend d'**eiccsibh** **Ereann** d'écc, & a mac do gabhail a ionaid, .i. **Uillecc** ele. Sluaiccheadh lasan mac-sin for **Machaire Chonnacht** & h-i t-**Tír Maine** dia ro loiscc & dia ro mhill arbhanna & bailte, & dia ro loiscc & dia ro bris **caislen** **Tuillsge** & carcair.


#### M1485.5


**Ruaidhri mac Briain Ballaigh Uí Concobhair** do marbhadh

lá sliocht **Taidhg Uí Chonchobhair**.


#### M1485.6


**Sile inghen Mec Siurtáin** **ben** **Ricaird 

a Burc** baincheann ban **Connacht** d'écc.


#### M1485.7


**Aodh Ócc mac Aodha Buidhe mic Briain Ballaigh Uí

Neill tighearna **Triain Congail**** do dhol ar

creich i l-**Leith Cathail** & **Goill** do breith fair, & a mharbhadh d'aen erchor do ghae.


#### M1485.8


**O Suillebhán Beirre Domhnall**, **O Concobair Corc Mo Dhruadh**, &

**O Concobhair Ciarraighe** & a **bhen** d'écc.


#### M1485.9


**O Baoighill Toirrdhealbhach** do chor a **thighernais** de, & a mhac **Niall** do gabháil a ionaidh.


#### M1485.10


Coccadh mór eitir **Cenel c-Conaill**, 

& **Eoghain**. Clann **Airt Uí Neill (.i. Niall** co n-a **braithribh**) 

do leith **Uí Domhnaill**. Clann **Neachtain Uí Domhnaill** (Eigneacan co n-a

**braithribh**) do leith **Ui Neill**. **O Domhnaill** do dol sluagh i

**Muintir Luinigh**


---

p.1134






uair as ann ro baí **caoraighecht** & muintir slechta **Neachtain**.

Baí **Ó Neill, .i. Conn** h-i f-**foslongport** a 

**Muintir Luinigh** & sliocht **Neachtain** amaille fris acc 

imdíten a tíre, & a muintire. Ar a aí ní ro fhéch **Ó Domhnaill** dóibh co n-dearna 

creacha troma & airccthe aidhble. Ro ghabh lá taobh fhoslongpuirt **Uí Neill**, &

sleachta **Neachtain**, & tucc na creacha leis dia thír uatha gan dioghbhail do denamh dhó 'n-a t-timchell.


#### M1485.11


**Aodh Ócc mac Aodha Ruaidh mic Rudhraighe mic Ardghail Még Mathghamhna** do oirdneadh i n-a **tighearna** 

for **Oirghiallaibh**.


#### M1485.12


Baile **Chon Uladh mic Aedha Uí Néill** do losccadh

lá **Brian na Coilleadh mac Eoghain Uí Neill**. Ferann & baile an **Briain** cédna do losccadh ar a bharach i n-a dhioghail lá **Coin Uladh** & la cloinn **Remainn mic Rudhraighe Meg Mathghamna** (**Glaisne** & **Brian**) & lá mac **Mhég Mhathghamhna Óig, .i. Giolla Pattraicc**.


#### M1485.13


Sliocht **Mhaol Mhórdha an Mhullaigh** do ionnarbadh asa 

n-duthaigh, & clann **Glaisne Uí Raghallaigh** do shuidhiughadh a t-tíre dia n-eis, & do dhenamh **caislein** innte. Iatt-somh do tharraing **iarla **Chille Dara** (Gearóid mac Tomais)** ar chloinn **Glaisne**,

& cúicc buailte décc bó do bhuain dibh i c-creich, & **Giolla Íosa mac Glaisne**

do gabhail don chur-sin.


#### M1485.14


**Feidhlimidh mac Glaisne mic Conchobhair Uí Raghallaigh** d'écc don **phláigh**.


#### M1485.15


**Ua Raghallaigh, .i. Toirrdhealbhach mac Seain mic Eoghain** do

dhol i t-**Teallach Eachdhach**, & baile **Még Samradháin .i. Feilim**, & baile **Donnchaidh** a dearbrathar do losccadh leis. **Mag Samhradháin** co n-a **braithribh** do dhol a t-toraighecht an t-sluagh ar a barach & sé fir decc ettir gabhail & marbhadh & dá ched each do bhuain don t-sluagh.


#### M1485.16


**Mac Domhnaill (.i. Colla) consapal **Gallocclach**
**Uí Neill**** d'écc.


#### M1485.17


**Remann mac Glaisne mic Remainn Meg Mathghamna** do dhol ar 

**Galldacht** **Machaire Airghiall**, & mac don **Tau, .i. Seon** do marbhadh 

leis. **Conn mac Maghnusa Uí Chondalaigh**, **Mac Corbmaic

Uí Chondalaigh**, & mac mec **Ardgail** do marbhadh uadha-somh, & ós cenn fhichit

each do bhuain de fein & dá mhuintir. **Cathaoir 


---

p.1136






mac Iriail mic Pilip** & **Eoghan mac Semais mic Eochadha Móir

Még Mathghamhna** do ghabhail, & **Eoghan**, d'eludh iar

sin.


#### M1485.18


**Art an Bhoccáin mac Uí Chonchobhair Fhailghe (.i.

Conn)** do mharbhadh lá a dherbrathair **Cathaoir mac Cuinn

mic an Chalbhaigh** d'aen erchor gae.


#### M1485.19


Clann ócc **Emainn Meg Uidhir** (**Aodh**, **Art**, & **Giolla Íosa**)

& clann **Toirrdhealbhaigh Meg Uidhir** (**Tadhg**, **Pilip**, & an **Giolla Dubh**) do

dhenamh creiche ar **Domhnall mac Giolla Pattraicc mic Emainn

Mhégh Uidhir**. **Domhnall** féin do mharbhadh a t-toraighecht

na creiche lá **Maoilechlainn Mac Geibheannaigh** & an **Maol

Seachlainn** cedna do marbhadh fó cedóir ar an lathair-sin.


#### M1485.20


**Mag Uidhir .i. Sean** do dhenamh creche h-i **Miodhbolcc** ar cloinn **Donnchaidh mic Aodha Meg Uidhir**, & ar cloinn **Mhég Ualgaircc** fa dhó i n-aoin t-seachtmhain.


#### M1485.21


**Giolla Pattraicc Ua h-Uiccinn, mac Briain, mic Maoilechlainn**,

fer tighe aoidhedh coitchinn do thrénaibh & do truaghaibh d'écc.


#### M1485.22


**Ua Cuirnín Athairne** d'écc.


#### M1485.23


An **sechtmadh King Henry** do rioghadh os **Saxaibh**, 22. August.




---

p.1138


Annal M1486. 
AOIS CRIOST, 1486.


#### M1486.0


Aois Criost, mile, ceithre chéd, ochtmoghat, a

sé.


#### M1486.1


**Mainistir** (.i. **Cill

Chuilind**) **Brathar Mionúr de Obseruantia**

do thionnsgnadh ar brú abhann **Life** la

**Rolont mac Sir Eduard

Iustas**.


#### M1486.2


**Prioir **Maothla** Fergal mac Roiberd Mhég Ragnaill** d'écc.


#### M1486.3


**Pilip mac an Chomharba (.i. Semus mac Rudhraighe mic 

Ardgail) Meg Mathghamhna**, **cananach coradh** h-i c-**Clochar** **comarba**
**Cluana h-Eoais**, **persun** **Dartraighe**, et cetera d'

écc.


#### M1486.4


Caibidil coithcenn an chúiccidh idus Iulii i 

n-**Droichet Atha** ag **airdespucc **Arda Macha**, .i. Octauianus

Italicus** acc **epscopaiph** & acc **cleircibh** tuaiscirt **Ereann**

uile.


#### M1486.5


**Ruaidhri mac Diarmada (.i. mac

Ruaidhri Chaoich) 

tighearna **Moighe Luircc**, **Airticch**, 

& **Tíre Tuathail**** d'écc do ghalar aithgherr h-i t-**tempall**
**Locha na n-Gasan** i c-**Cloinn Cathail Mic Muireadhaigh**, 

& **Concobhar mac Corbmaic mic Tomaltaigh an Einigh** d'oirdneadh i n-a ionadh.


#### M1486.6


**Cu Mara Mac Con Mara** do mharbhadh go h-aitheasach la cloinn

**Donnchaidh Mec Con Mara**.


#### M1486.7


**Tadhcc mac Cathail Óicc Meg Raghnaill

lán-taoíseach **Muintire h-Eolais**** **saoi** dearsccaighthe ar

eineach & ar eangnamh d'ecc iar m-buaidh o dheamhan & ó

dhomhan, & a adhnacal h-i f-**Fiodhnach**.


#### M1486.8


**Tadhcc Ua Maoíl Mhiadhaigh adhbar taoisigh

**Mhuintire Cerbhalláin**** do mharbhadh lá 

cloinn **Maoileachlainn Meg Raghnaill**, & lá cloinn **Mhaol Ruanaidh Meg Raghnaill**.


#### M1486.9


**Eoghan mac Ír** do ghabhail lá cloinn **Maol Ruanaidh Meg

Raghnaill**, & clann **Taidhcc Uí Mhaoíl Mhiadhaigh** do

mharbhadh, & mac **Uilliam Mic Maghnusa** co sochaidhibh oile.




---

p.1140


#### M1486.10


**Maol Seachlainn** & **Ruaidhri** dá mac **Mec Donnchaidh Thire h-Oilealla, .i. Tadhg mac Briain** (Soidheach diongmhala do **toisighecht** **Ua

n-Oilealla** gach aon diobh) do marbhadh la cloinn **Domhnaill Caim** & la

cloinn **Ruaidhri Mec Donnchaidh**.


#### M1486.11


Sluaiccheadh adhbal mhor lá h-**Ua n-Domhnaill** i c-**Connactaibh**

& lá **Mac Uilliam Cloinne Riocaird** i n-a aghaidh,

& iar n-dol h-i c-cenn aroile dhóibh, do-ronsat síth &

comhaonta. **Feidhlimidh Fionn Ua Conchobhair** do dhol h-i c-cenn

na sluagh-sin, & a dhol h-i laimh **Uí Domhnaill** tar cenn a

thuath & a **thaoiseach**. Sídh **Shíl Muiredhaigh** do

denamh don cur-sin, & Mac **Feidhlimidh Fhinn** do ghabhail as féin

d'**Ua n-Domhnaill** & a breith leis i t-**Tír Conaill**

tré comhairle **Meic Uilliam Cloinde Riocaird**.


#### M1486.12


Breasmaidhm la muintir **Meg Raghnaill** h-i **Moin Lescc** for cloinn

**Uí Ruairc** & for sliocht **Cathail Ruaidh** in ro marbhadh

**Maoíleclainn Ócc mac Maoílechlainn Mec Caba**

fer a aoísi fein do ba mó ainm le gallócclachus h-i **Leth Cuinn**.


#### M1486.13


Clann t-**Seain mic an Phriora** do chreachadh, & *mac* dibh

fein (.i. **Giolla Criost**) do mharbhad la sliocht **Maoilechlainn

Mhég Raghnaill**.


#### M1486.14


**Neidhe Ua Maoíl Chonaire** cend doichill **Ereann** d'écc. 

As é tucc na mionna buadha co na tiubhradh im & arán a n-aoinfheacht d'aoidhedhaibh co bráth.


#### M1486.15


Slóiccheadh lá h-**Ua n-Domhnaill** do dhol i t-**Tír Amalgaidh**.

**Mac Uilliam Iochtarach** do theacht i n-a aghaidh.

Ro fighedh iomairecc etorra in ro marbhadh tuilleadh ar

ched do muintir **Mec Uilliam** & in ro gabhadh **Sean Mac Siurtáin** & **Uillecc mac Risdeird (.i. mac Tomais) a Burc** co sochaidhibh oile.


#### M1486.16


**Seaan mac *an* Priora Meg Raghnaill** d'écc.


#### M1486.17


An **Barrach Mór (Sean)**, rogha gall-macaemh **Ereann** do

mharbhadh lá Nodlacc lá **Donnchadh Ócc Mhacc

Cárthaigh tighearna **Ealla**** iar n-dol ar creich fair.


#### M1486.18


**Gearóid mac iarla **Deasmumhan**** d'écc.




---

p.1142


#### M1486.19


**Feidhlimidh Buidhe mac Cairpre Uí Conchobhair**, **Uaitne mac

Seain Carraigh Mec Branáin**, **Donnchadh mac Corbmaic mec

Matha** & **Aodh mac Ruaidhri Dhuibh mec Matha** do mharbhadh lá

cloinn **Maoilechlainn Még Raghnaill**.


#### M1486.20


**Tadg Caoch mac Uilliam Uí Cheallaigh** an dara **tighearna** baoí for **Uibh Maine** d'écc

i n-aibíd an **Treas Uird**.


#### M1486.21


**Sile inghen Aodha mic Uilliam Uí Ceallaigh** **ben**
**Uí Mhadadháin** d'écc.


#### M1486.22


**Lochlainn mac an Giolla Claoín Uí Ainlighi** d'écc.


#### M1486.23


**Tadg mac Aodha mic Briain Uí Birn**, & **Maoíleachlainn

mac Diarmada Mhég Raghnaill** d'écc.


#### M1486.24


**Eocchan mac Lochlainn Uí Ruairc saoileachtain 

tighearna na **Breifne**** d'écc.


#### M1486.25


**Semus mac Mec Risdeird Buitilér fear ionait iarla 

**Urmumhan**** d'écc.


#### M1486.26


**Bresal** & **Diarmaid** da mac **Murchaidh Uí Madadháin** 

do mharbhadh *i* meabhail la **Cobhthach Ua Madadháin** lá a n-dearbrathair féin.


#### M1486.27


**Raghnailt inghen t-**Seaain Mec Con Mara** ben

**Toirrdhealbhaigh mic Taidhg Uí Bhriain tighearna 

**Tuadhmhumhan Airtheraigh****** d'écc.


#### M1486.28


**Giolla na Naomh mac Domhnaill mic Muirceartaigh Mhidhigh 

tighearna **Caladh na h-Angaile**** 

d'écc iar c-cian aoís.


#### M1486.29


**Tadhg mac Aodhagain ollamh **Muintire h-Angaile**** do mharbhadh go grainemhail lá sliocht **Íriail Uí Feargail**.


#### M1486.30


**Flann mac Floinn Uí Domnalláin** d'ecc.


#### M1486.31


**Brian mac Rudhraighe mic Ardgail Meg Mathgamhna 

tighearna **Dartraighe**** do mharbhadh lá 

**Gallaibh** **Machaire Airghiall**.


#### M1486.32


**Domhnall Ócc mac Mec Artain** **saoí** n-einigh d'écc.




---

p.1144


#### M1486.33


**Sean Buidhe mac Eoghain mic Néill Óicc

Uí Néill** d'ecc.


#### M1486.34


**Donnchadh mac Tomais mic Ferghail Mecc Samhradhain** d'écc.


#### M1486.35


Ocht m-baile fhichet do

**Ghalldacht** **Machaire Airghiall** do

losccadh lá **Mag Mathghamhna, Aodh Ócc mac Aodha Ruaidh

mic Rudhraighe**.


#### M1486.36


**O Neill, .i. Conn mac Enrí** do dhol sluagh ria Samhain ar

**Machaire Airghiall** loisccthi & millte móra do denamh

lais.


#### M1486.37


Creach mhór lá **Brian mac Emainn mic Rudhraighe Meg Mhathgamna** ar 

**Emann mac Tomáis Óicc**, & ar a chloinn

i c-**Cúil na n-Oirer**, & **Emann Ócc

mac Emainn** do mharbhadh leo i n-**Doire Cenainn**.


#### M1486.38


**Emann mac Tomáis Ghreandaigh mic Duinn mic Pilip na Tuaighe

Meg Uidhir** d'écc, & a dearbhrathair ele **Eoghan mac Tomais

Greandaigh**, **Magnus mac Maoile Duin**, & **Rudhraighe mac Concobair mic

Duinn Meg Uidir** do mharbhadh ar **Baile an Oireacht** 

la **Féilim mac Donnchaidh Még Uidir** ar greis oidhche.


**Caitilin inghen **Uí Feargail (Domhnall Buidhe mac

Domhnaill mic Seain)** ben **Mec Maghnusa Meg Uidhir .i.

Cathal Ócc mac Catail Mhóir**** d'écc.


#### M1486.39


**Art Ruadh mac Giolla Patraicc mic Emainn Meg Uidhir** do mharbhadh

d'urchor soighde lá cloinn **Toirrdhealbhaigh mic Pilip Meg Uidhir**.


#### M1486.40


**Aodh mac Néill mic Aodha mic Eoghain Uí Neill** d'écc.


#### M1486.41


**Emann Ócc mac Emainn mic Con Uladh Uí Néill** &

**Corbmac mac Airt Carraigh mic Maoileachlainn Uí Neill** d'écc.


#### M1486.42


Clann **Meg Uidhir (Emann**), .i. **Aodh** & **Art Carrach** d'fuaslaccadh, &

a n-athair do léiccen a **tighearnais** de an lá

cédna docom t-**Seain mic Pilip Meg Uidhir**.


#### M1486.43


**Donn Mag Uidhir mac Emainn mic Tomais Óig** do mharbhadh a 

f-fiull h-i n-dorus **Reilcce** **Achaidh Urchair** lé cloinn

**Tomáis Oig Meg Uidhir**, .i. **Tomás**, **Conchobhar**,

& **Ruaidhri** & lá cloind **Flaithbhertaigh mic Tomais Óig**,

**Giolla Pataicc**, **Cu Connacht**, & **Briain Crosach**.




---

p.1146


Annal M1487. 
AOIS CRIOST, 1487.


#### M1487.0


Aoís Criost, míle, cethre ched,

ochtmhoccat, a secht.


#### M1487.1


**Maoilechlainn mac Murchaidh Uí Fhlannaccáin decanach

**Oile Finn**** d'écc, & **Tomas Ua h-Eidigein** do

ghabhail a ionaid.


#### M1487.2


**Tadhg mac Briain mic Amlaoíbh Meg Uidhir** ro bhaí 'na

**pearsún** i m-**Bothaibh** ar tos & 'na 

**biocaire** h-i c-**Cill Laissre** d'ecc.


#### M1487.3


**Brian Ua Corcrain biocair **Claoin Innsi**** & **Denis mac Giolla Coisccle airchinneach,

& biocaire **Airidh Brosca**** d'écc.


#### M1487.4


**O Maoileachlainn, .i. Laigneach mac Cuirc tighearna 

**Cloinne Colmain**** do mharbhadh le **Conn mac Airt mic Cuinn mic Corbmaic Ballaigh Uí Mhaoileachlainn**.


#### M1487.5


**O Raghallaigh, .i. Toirrdhealbhach mac Seain mic Eoghain** d'écc

do bhedhcc i n-a **chaislén** féin h-i t-**Tulaigh Mongáin** an céd 

lá do mhí September & **Ó Raghallaigh** do gairm da mhac i n-a ionad .i. **Sean**.


#### M1487.6


**Brian mac Briain Bhallaigh mic Aodha mic Feilim Uí

Concobhair** soidheach diongmhala do **righe** **Connacht** d'écc.


#### M1487.7


**Aodh mac Ruaidhri mic Briain Uí Conchobhair** d'écc.


#### M1487.8


**Siodhraidh Ua Maol Conaire ollamh **Shil Muireadhaigh****

cenn aibhe & aitis fear n-**Ereann** d'écc & da **chenn fhine** i

n-a ionad .i. **Domhnall** & **Maol Conaire mac Torna**.


#### M1487.9


**Muirghes mac Lochlainn Ui Mhaoil Conaire** **oide** a

cheirde féin d'écc i t-**Tír Conuill** iar t-treablait fhoda, & iar m-buaidh n-aithricche & a adhnacal i n-**Dun na n-Gall**.




---

p.1148


#### M1487.10


**Domhnall Ua Dubhaccáin**, & a **bhen** inghen

**Uí Mhaoíl Conaire** d'écc.


#### M1487.11


**Ua Maoil Fhalaidh** drumchli eccna **Ua Maine** d'écc.


#### M1487.12


**Iarla** **Desmumhan** do mharbhadh

lá a muintir féin a meabhail h-i **Ráith Gaola** tre chomhairle

**Sheain** a dearbrathar féin.**Sean** dna & *lucht* an mharbhtha archena d'ionnarbadh

la **Muiris** mac an **Iarla**.


#### M1487.13


**Uilliam mac Aodha mic Briain Uí Cheallaigh tighearna

**Ua Maine**** do ghabhail lá a **bhraithribh** feisin a meabail & a

écc i n-a geimhlibh, & dá **tighearna** i n-a ionadh, .i. **Maoileachlainn mac Aedha mic

Briain** & **Donnchadh mac Bresail Uí Cheallaigh**.


#### M1487.14


**Aodh mac Donnchaidh Ui Cheallaigh** do mharbhadh lá

**Maoíleachlainn mac Uilliam Uí Cheallaigh**.


#### M1487.15


**Conchobhar mac Taidhcc Caoích Uí Cheallaigh** do

ghabhail a meabhail lá **Tadhcc mac Maoílechlainn

Uí Cheallaigh**.


#### M1487.16


**Cathal Dubh mac Domhnaill mic Eoghain Ui Conchobhair** do mharbhadh

lá **Goisdelbhachaibh** iar n-dol ar creich forra & a bhrathair

ele **an Calbhach Caoch** do breith na creiche go h-áithesach lais.


#### M1487.17


**Domhnall Ua Concobhair** do dhol ar ionnsaighidh for 

**Leitir mic Pilip**, & briseadh dóibh ar dhreim dá mhuintir gur

marbhait ann da mac **Domhnaill mic Briain Mec Donnchaidh** & móran dá n-**uaislibh** & da muintir archena.


#### M1487.18


**Brian Ruadh, mac Tighearnáin, mic Taidhg mic Tighearnain

Uí Ruairc tanaise **Breifne**** do mharbhadh d'urchor do saighit la mac **Uí Ruairc, Eoghan mac Feilim mic Donnchaidh mic

Tighearnáin Óicc**. **Ua Domhnaill .i. Aodh Ruadh** do dhol

trésan marbhadh-sin isin m-**Breifne**, & suidhe dho a 

*f-**foslongport*** fá bhaile 

**Uí Ruairc** .i. **Caislén an Cairthe**, & a ghabhail lais 

& triúr do mhuintir **Uí Ruairc** do mharbhadh & **Brian mac

Cathail mic Tighearnain Uí Ruairc** do mharbhadh lá

**Gofraidh mac Aedha Gallda Uí Domhnaill** d'urchor **peléir**. An **caislen** do bhriseadh lá h-**Ua 


---

p.1150






n-Domhnaill** iar sin, & **O Ruairc Feilim** d'ionnarbadh as a dhuthaigh h-i f-**Fearaibh Manach** lá h-**Ua n-Domnaill**. **Ua Domhnaill** doridhisi

do léigean **Uí Ruairc** i n-a dhuthaigh, & sidh do dhenamh

eitir feraibh **Breifne**, & a thabhairt ar in tír an

**caislén** do aithdenamh.


#### M1487.19


**Maol Ruanaidh mac Taidhcc Mec Diarmada** do gabhail a meabail ar

**Oilén na Trinóide** la **Tomaltach mac Ruaidhri Mec

Diarmada**, & mac **Briain Mec Diarmada** do mharbhadh ann.


#### M1487.20


**Alastrann mac Colla mic Toirrdhealbhaigh**, & dream do **maithibh** a **ghallócclach** do mharbhadh araon ris lá cloinn **Ruaidhri

mec Diarmada**.


#### M1487.21


**Sean Mac an Airchinnigh** **cenn a fhine féin** fear

tighe aoidhedh coitcinn, & **airchindeach** **Padraicc**

i n-**Ail Finn** d'écc.


#### M1487.22


**Aodh mac Pilip Ruaidh Mec Con Mara** fer crodha coccthach d'écc.


#### M1487.23


**Sean Dabh Mac Goisdelbhaigh tighearna 

**Slebe Lugha**** d'écc, & dá **tighearna** i n-a ionad,

.i. **Uilliam mac Emainn an Machaire**, a dherbrathair fén & 

**Siúrtan mac Pilip Mec Goisdelbhaigh**.


#### M1487.24


**Sean mac Conchobhair Mec Aedaccain 

ollamh 

**Cloinne Riocaird****, & **Aodh mac Briain mic Feargail Ruaidh Uí Uiccinn** d'écc.


#### M1487.25


**Cathaoír Mág Cochláin** do marbhadh h-i f-fioll

lá mac a dherbhrathar **Fínghin Ruadh**.


#### M1487.26


**Emann mac Riocaird a Burc** do gabhail a meabhail lá

**Bairédachaibh**, & a thabhach go h-áitheasach dia **bhraithribh** féin.


#### M1487.27


Slóigheadh lá h-**Ua n-Domhnaill** i m-**Breifne **Uí

Ruairc****. Bá h-é fochann an t-slóighidh-sin, **O Ruairc Feilim mac 

Donnchaidh mic Tighearnáin**, & a bhaile do ghabhail a 


---

p.1152






f-fiull lá a **bhraithribh** féin, & iar n-dol **Uí

Dhomhnaill** don **Breifne** **foslongport**

do dhenamh dho imon m-baile, .i.**Caislén an Chairthe**,

& an baile do ghabhail leis fo dheoidh iar m-beith athaidh na timcheall, & **Tighearnan 

Dubh mac Donnchaidh mic Tighearnain Óicc** 

do mharbhadh lá h-**Ua n-Domnaill** don chur-sin, & **O Ruairc Feilim**

d'fháccbháil d'**Ua Dhomhnaill** h-i c-**Caislén in Chairthe** iar síodhucchadh

fear m-**Breifne** fria 'roile. **O Ruairc** do gherradh ciosa cosanta d'**Ua Dhomhnaill** isin m-***Breifne*** & d'**fior a ionaid** i n-a dhiaidh.


#### M1487.28


**Tighearnán Ócc O Ruairc tanaisi 

**Breifne**** do mharbhadh lá cloinn **Maol Ruanaigh

Meg Raghnaill**, & lá cloinn **Ruaidhri 

Mec Diarmada** i n-**Ucht na n-Engadh**.


#### M1487.29


Slóicceadh lá h-**Aodh Ruadh Ua n-Domhnaill** h-i **Maigh Luircc** dia ro mhill arbhanda & dia ro loiscc bailte **caisléin** iomdha. Ro loiscc & ro bris **caislén** cloinne 

**Ruaidhri Mec Diarmada**, .i. **Baile na h-Uamha**.

**O Domhnaill** fein co n-diorma dia shluagh do asccnamh co h-inchleithe isin oidhche as a **longport** co n-dearna creacha móra i n-**Doire Chua**. **Feidhlimid Fionn Ua Concobhair (.i. mac Taidcc mic 

Toirrdhealbhaigh Ruaidh**) do dhol h-i c-cenn **Uí Dhomhnaill** don chur-sin, 

& síth shuthain do dhenamh dhó fris. **Ruaidhri an Doire mac Muirghesa mic Aodha 

Mec Diarmata** baí h-i sochraide **Uí Dhomhnaill** ar an slóiccheadh-sin do shárucchadh 

na **Ceall Bhraighi Uallaighi**, & édala móra do breith eiste, & 

**Ó Domhnaill** do thabhairt óghaisicc do shagartaibh an tempaill ro sáraiccheadh ann.


#### M1487.30


Slóiccheadh la **Mac Uilliam Cloinne Riocaird (.i. Uilleacc

mac Uillicc an Fhiona**) i n-**Uibh Maine** dia ro briseadh lais

**badhbhdhúin** **Atha Liacc Maonaccan**, Arbhanna & bailte iomdha do milleadh dhó i n-**Uibh Maine**, & h-i **Machaire Chonnacht**.


---

p.1154


**Rossa mac Feidhlimidh Fhinn** do mharbhadh d'aon urcor saighde la

druing don t-sluagh. Clann **Feilim Finn Ui Concobhair** .i. **Aodh**,

**Toirrdhealbhach**, & **Conchobhar**, do dhol tarsa co 

**Baile Tobair Brighde**. A losccadh & a argain dóibh.

**Diarmaitt mac Domhnaill mic Toirrdhealbhaigh Doill 

Uí Conchobhair** do mharbhadh doibh .i. ag **Ros Comain**, h-i luircc an t-sluaigh. A lenmhain dóibh

asein h-i c-**Cloinn Chonnmhaigh**, & eich do bein don t-sluagh cedna. Ba for tharraing **Uí Conchobhair Duinn, .i. Aodh mac Aodha mic Toirrdhealbhaigh 

Duinn**, do-ronadh an sluaiccheadh-sin. Sídh **Sil Muiredhaigh** do dhenamh dhoibh budhdéin iar n-diultadh a dénmha ar comairle a c-caratt.


#### M1487.31


Creacha meabla do denomh do **Ruaidhri Ua Chonchobhair** ar **Felim Fhinn**. Creacha anba i n-a dioghail-sidhe la **Feilim f-Finn Ua c-Conchobhair** for slicht **Taidhg Óig**.


#### M1487.32


Sidh **Shil Muiredhaigh** do naidhm doridhisi, & **tighearnas** sleachta **Corbmaic Ui Birn** & leth **Baile an Cláir**, &

cóicc baile **Chinn Coradh** do-chuid ronna **Toirrdhealbhaigh

Óicc**, do mhaithemh dá shliocht d'**Feidhlim Ua

Conchobhair**. Bladh do Chloinn **Cathail Mic Muiredhaigh** do

baí athaidh d'aimsir i l-laimh cloinne **Maol Ruain** do tabairt

d'**Feidhlimidh Fhionn Ua c-Concobhair**.


#### M1487.33


**Tighearnán Carrach mac Tighearnain mic Taidhg mic

Tighernain Uí Ruairc**, **Feradhach mac Seain mic Toirrdhealbhaigh Még Uidhir**, & **Domhnall mac Duinn mic Domnaill

mic Airt Még Uidir** do mharbhadh h-i **Muintir Eolais** lá cloinn **Ruaidhri Mec Diarmata** &

lá mac **Mec Diarmada Ruaidh**, &

**Domhnall Bearnach Mac Samhradhain** do mharbhadh don chur-sin.


#### M1487.34


**O Domhnaill, .i. Aodh** do dhol h-i **Maigh Luircc** isin f-foghmhar do shonnradh. 


---

p.1156






Tighe iomdha & arbhanna do losccadh leis & **Tempall Droma Conaille** do losccadh an tan-sin lá **Ferghal Carrach mac Domnaill mic Taidhcc Uí Ruairc** gan cet d'**Ua Dhomhnaill**, & ó nach rucc **Ó Domhnaill** ar **Fearghal Charrach** do dhioghail an mhíghniomha-sin fair, do-rad mac **Tighearnain na Buannaide** do **cléircibh** an **tempaill** a n-gioll frisan losccadh-sin.


Annal M1488. 
AOIS CRIOST, 1488.


#### M1488.0


Aois Criost, Mile ceithre ced, ochtmoghat, a

h-ocht.


#### M1488.1


**Ab **Atha Truim**** d'écc.


#### M1488.2


**Pláigh** mhór for **Machaire Chonnacht** dia ro écc **Cathal mac Eidigein

biocair **tempaill** **Pattraicc**, & cananach coradh i n-**Oil Finn****,

**Aongus Ua Reachtadhain comharba **Finnéin****

h-i c-**Cluain Cremha** **Diarmaid Mac Conchagaidh** sagart toghaidhe, & an **Biocaire

Bodhar Ua Colla**.




---

p.1158


#### M1488.3


**Cathal Ruadh mac Ruaidhri mic Briain Bhallaigh Uí Conchobhair** d'écc don **plaigh** cedna. **Domnall mac Briain Ui Bhirn**, **Diarmait mac Domnaill mic Briain**, **Domnall mac 

Feargail**, & **Corbmac mac Domhnaill Chananaigh 

Uí Bhirn** d'écc dhi bheos.


#### M1488.4


**Domhnall mac Domnaill mic Néill Ghairbh Ui Dhomhnaill** do ghabháil la cloinn **Aodha Gallda mic Neill Ghairbh**, & a riaghadh ar n-a mharach amhail do ruillsiot a mhigniomha.


#### M1488.5


**Ua Ceallaigh (Maoilechlainn mac Aodha mic Briain)** d'écc a c-cionn lethráithe iar n-gabhail **tighearnais**, & **Conchobhar** a bhrathair do ghabhail a ionaid.


#### M1488.6


**Mag Aongasa, .i. Brian mac Airt** d'écc, & a dearbhrathair (**Aodh**) d'oirdneadh i n-a ionadh.


#### M1488.7


**Emann mac Tomais Meg Uidhir** baí i n-a **thighearna**

h-i f-**Feraibh Manach** d'écc.


#### M1488.8


**Donn mac Domhnaill Ballaigh Meg Uidhir** d'écc.


#### M1488.9


**O Flannaccain Tuaithe Ratha Toirrdhelbhach mac Giolla Iosa** d'écc.


#### M1488.10


**O Tuathail (Emann)** do mharbhadh *i* f-fiull la cloinn **Taidhcc Uí

Broin**.


#### M1488.11


Mac **Uí Murchadha, .i. tighearna **Ua f-Feidhlimthi****,

**Mathghamhain mac Taidhcc** do mharbhadh *i* f-fiull la **Donncadh .i. mac

tighearna **Ua c-Ceinnselaigh** mac Airt mic Donnchaidh**.


#### M1488.12


**Diarmaid mac Seain Luircc mic Toirrdhealbhaigh an Fhíona Uí Dhomnaill** d'écc.


#### M1488.13


**Brian mac Aedha Buidhe mic Briain Bhallaigh Uí Neill** d'ecc do **galar bhreac**.


#### M1488.14


**Tadhcc mac Maoileachlainn mic Tighearnáin Uí Ruairc**, & **Mag Raghnaill Concobhar mac

Murchaidh** do sliocht

**Maoileachlainn** d'écc, & **Mag Raghnaill** do denamh i n-a ionadh do **Mhaoilechlainn

mac Uilliam** don t-sliocht cedna.


#### M1488.15


**O Neill Conn mac Enri**, & **Mag Uidhir Sean mac Pilip mic Tomais** do dol go teagh **Uí Domnaill** & sidh charthanach cairdemhail do dhenamh d'**Ua Neill** & d'**Ua n-Domnaill** ré 'roile.


#### M1488.16


Sidh do dhenamh d'**Ua Neill** & do cloinn t-**Seain Buidhe Uí Neill** iar n-á léiccen as a

m-**braighdenas**.




---

p.1160


#### M1488.17


**Domhnall mac Neill Uí Neill** do mharbhadh h-i f-**Fionntamhnach** lá **Rudhraighe mac Airt**, & lá cloinn **Néill mic Airt Uí Neill**.


#### M1488.18


**O Fearghail** do ghairm do **Chonmac mac Seain mic Domnaill** i n-aghaidh **Rudhraighe mic Cathail Uí Ferghail**.


#### M1488.19


**Maoileachlainn mac Meg Flannchaidh** do mharbhadh la cloinn **Taidhcc mic Cathail mic Tighearnain Óicc Ui Ruairc**.


#### M1488.20


**Eoghan mac Ir Meg Raghnaill** do mharbhadh la a dearbrathair

fein .i. **Uilliam mac Ir**, & lá a mac & la **Maghnus mac Ir**.


#### M1488.21


**Toirrdhealbhach mac Taidhcc mec Mathghamhna** fear lán do rath & do thiodhnacal eccna ón **Spiorat naomh** tiodhnaictheach séd & maoíne d'ecc iar m-breith bhuadha ó

dhomhan & ó dhemhan.


#### M1488.22


**Ruaidhri mac Uí Concobhair Duinn** d'écc.


#### M1488.23


**Cú Uladh mac Seain Bhuidhe Uí Neill** do mharbhadh lá h-**Art mac Enrí mic Eoghain**.


#### M1488.24


**Art mac Neill Charraigh mic Muirceartaigh Óicc Uí Neill** do mharbadh la cloinn **Enrí mic Enrí mic Eoghain

Uí Neill** ar greiss oidhche.


#### M1488.25


**Eoghan mac Uí Ruairc, Feilim mac Donnchaidh mic Tighearnain Óicc mic Tigearnáin Mhóir** do mharbhadh ar ossadh le h-**Eoghan ele mac Uí Ruairc .i. mac Tighernain mic Taidhcc mic Tighearnain Mhóir**.


#### M1488.26


**Eoghan mac Maol Morda Uí Ragallaigh tigearna **Mullaigh

Laoighill**** d'écc.


#### M1488.27


**Donnchadh Dubshúileach Ua Conchobhair .i. Ua Conchobhair Ruadh**, d'écc iar c-cian aoís & iar n-deighbethaidh, & **Feidhlimidh Fionn Ua Conchobhair** d'oirdneadh i n-a ionadh lá h-**Ua n-Domhnaill**, lá **Mac Uilliam** & la **Mac n-Diarmada .i. Conchobhar** feibh as diongmala ro

gaireadh **tighearna** d'aon roimhe ré h-athaidh & a bhrocc do chor fair do **Mac Diarmata**.




---

p.1162


#### M1488.28


Sidh do dhenamh d'**Ua Domhnaill** fri **Mac Uilliam Búrc**. **Ua Conchobhair** & **Mac Diarmata** h-i c-coraighecht & h-i slánaib etorra.


#### M1488.29


Forbhaisi lá h-**Ua n-Domhnaill** & lá **Mac n-Diarmatta .i. Concobhar**, ar **Carraicc Locha Cé** baí ag cloinn **Ruaidhri Mec Diarmata**. Arbhanna an tíre do mhilleadh & do caithemh dóibh. **Ua Domnaill** d'imtheacht iar f-feimdheadh dol fuirre. **Foslongport** **Mec Diarmata** do ghabháil dia **gallocclachaibh** féin iar n-a fhagbail for a c-comairce, & arthraige an locha uile do breith doibh for an **Carraicc**.


#### M1488.30


**Uilliam mac Aodha Mec Branain taoiseach **Corc Achlann**** d'écc i n-ocht Febru iar m-buaidh n-aithrighe & a adhnacal i

 n-**Oil Finn**.


#### M1488.31


**Sean Manntach** fear urlamhais marbtha **Iarla**
**Desmumhan** do bhasucchadh lá

**Muiris mac an Iarla**. **Iarla** do ghairm do **Mhuiris mac an Iarla**.


#### M1488.32


Lenab ionggnathach do gheinemhain i n-**Ath Cliath** i n-a m-bátar a fhiacla acca breith. Ro fhas méad adhbal ann iar na gheinemhain nách clos a commor h-i leanab ó aimsir na c-curadh.


#### M1488.33


Sidhe gaoíthe do dhol fo meithil mhóna baí i 

t-**Tuaim Mona**, & duine dibh do mharbhadh, aighthe an

lochta oile do at, & cethrar ele do mharbhadh don gaoith cedna

h-i **Machaire Connacht**.


#### M1488.34


**Emann mac Riocaird a Burc** rogha Gall-macaomh **Connacht** d'écc.


#### M1488.35


**Sean Ócc Ua h-Eghra** & a mac do mharbhadh h-i fiull lá cloinn **Uí Eaghra, .i. Ruaidhri**, & **Aedh** (clann a dearbrathar féin)

dia Domhnaigh do shonnradh i **mainistir** an **Bend Fhoda**.




---

p.1164


#### M1488.36


**Donnchadh mac Mathghamhna tighearna 

**Corca Baiscinn**** do écc, & da mac **Mathghamna** i n-a ionat, 

.i. **Brian** a mac féin & **Tadhg Ruadh mac 

Toirrdhealbhaigh Mec Mathghamhna**.


#### M1488.37


**Fergal Mac an Ruagaire** d'écc. Baí an

**Feargal**-sin fiche bliadhan ag caitheamh a choda amail gach aon, & ní dheachaidh d'imthealccadh a chuirp frisan ré-sin.


#### M1488.38


**Ruaidhri Ua Concobhair .i. mac Feidlimidh**, fear lé raibhe

suil na sochaidhe do gabhail comarbais a athar d'écc i m-**Baile Tobair 

**Brighde**** *i* mí Auguist.


#### M1488.39


Creachsluaiccheadh lá h-**Iarla** **Cille Dara**

 h-i c-**Cenel Fhiachach Mic Neill** dia ro

 bhris **Caislen Bile Ratha**

for cloinn **Muirceartaigh Meg Eochaccáin** iar t-tabhairt **ordanais** chuicce.


#### M1488.40


**Maoileachlainn mac Ruaidhri Mec Diarmada**, & **Muirges mac Aodha Mec Diarmatta** d'écc.


#### M1488.41


**Tadhg mac Aedha mic Toirrdhealbhaigh Uí Choncobhair** ced rogha macaemh slechta **Briain Luighnigh** d'écc, aidhche Cascc do sonnradh.


#### M1488.42


**Diarmaid mac Taidhcc Uí Concobhair, 

tanaisi-tighearna** a cheneoil, fear as mó ler thuit dia biodhbadhaibh dá laimh baí i n-**Erinn** i n-a aimsir d'ecc do ghalar fhuail iar t-treablait fhoda.


#### M1488.43


**Concobhar mac Dubthaigh Uí Dhuibhgeannáin** do bhadhadh ar **Loch Bradain** a **Muintir Eolais**.


#### M1488.44


**Maol Conaire mac Torna Uí Maol Conaire** d'ecc do ghalar

aithghearr h-i c-**Cluain na h-Oidche**.


#### M1488.45


**Maol Maire mac Taidhcc Óicc

Uí Uiccinn oide

**Ereann** le dán**, & **Mac an Baird Oirghiall** d'ecc.




---

p.1166


Annal M1489. 
AOIS CRIOST, 1489.


#### M1489.0


Aois Criost, Mile, ceithre ched, ochtmoghat, a

naoí.


#### M1489.1


**Nioclas Ua Cathasaigh biocaire 

**Daimhinsi** for **Loch Eirne****  *&*
**Tadhcc Ua Maithgen**, **manach** do manchaibh na **Buille** d'écc.


#### M1489.2


**O Neill, .i. Enri mac Eoghain mic Neill Óicc**, **Mac Giolla Pattraic Seffraidh tighearna **Osraighe****, 

**Ua Cearbhaill Sean tigherna **Éle****, **O Baigill Toirrdhealbhach**, **Maghnas mac Aodha Ruaidh mic Rudhraighe Mhég Mathghamna**, & **Concobar mac Glaisne Ui Ragallaigh** d'écc.


#### M1489.3


**Pláigh** mhór isin m-bliadhain-si dia ro éccsat ile. Baí da h-aidble co na fagbhaidís daoíne a n-adhnacal

seachnón **Ereann**.


#### M1489.4


**Remann mac Uaithne mic Feargail mic Tomais mic Mathghamhna mic

Giolla Iosa Ruaidh Uí Raghallaigh** d'écc dhi.


#### M1489.5


**Feidhlimidh Ócc mac Feidhlimidh mic Feargail mic

Tomáis mic Mathghamhna mic Giolla Iosa Ruaidh Ui Raghallaigh**, **Domhnall mac Torna Uí Maol

Conaire adbhar ollamhan **Sil

Muiredhaigh****, **Domhnall Cananach mac Taidhcc Uí Bhirn**, **Corbmac Ua Conalladh** ceann

**Gallocclach** culcoimeda **Uí Conchobhair**, an **Inghean Dubh inghen Uí Chonchobhair, .i.

Donnchadh Dubhshuileach**, **Aodh Buidhe & Domnall Caoch dá mac

Uí Ainlighi**, **Rúdhraighe Glas mac Ruaidhri mic Aodha**, **Mac

Donnchaidh Riabhaigh, .i. Aodh**, & **Fionnghuala inghen Mec Diarmata Ruaidh** d'écc don **plaigh** uile.


#### M1489.6


**Maoileachlainn mac Muirceartaigh mic Eoghain Uí Neill** do marbhadh la cloinn **Briain na Coilleadh mic Eoghain Uí Neill**.


#### M1489.7


**Rudhraighe mac Dabhid Uí Mhórdha tanaisi **Laigisi**** d'écc.


#### M1489.8


**Ros mac Uaithne Uí Morda** do marbhadh lá **Cathaoir mac Laoighsigh mic Cathaoír Uí Diomusaigh**.


#### M1489.9


**O Neill, .i. Conn mac Enri** do dhol i n-oireacht **Uí Cathain**. Millte mora do dhenamh dhó, & a m-**braighde** do thabhairt lais.


#### M1489.10


**O Domnaill, .i. Aodh Ruadh mac Neill Ghairbh** do dol sluagh i t-**Trian Congail** isin f-foghmar do sonnradh. Creacha móra & airccthe aidhbhle do denamh do isin 


---

p.1168


**Rúta** ar **Mac Uidhilín**, & gan dioghbhail do dhenamh dó acht **Conn** a mac do ghuin. Dol dó iar sin co **Bel Feirsde**, & **caislén** **Bheóil Feirsde** do gabhail & do briseadh lais, & teacht slan dia tigh co n-edalaibh aidhbli.


#### M1489.11


**O Raghallaigh Sean mac Toirrdhealbhaigh mic Seain**, &

**Ó Fearghail Conmhac" mac Seain mic Domhnaill** do denamh

creiche h-i **Maigh Breaghmhaine**, & **Donnchadh mac 

Briain Chaoich mic Domhnaill Bhuidhe 

Uí Feargail** do marbhadh don turus-sin.


#### M1489.12


**Tomaltach mac Briain Mec Donnchaidh** do mharbhadh la h-**Aodh mac

Domhnaill Chaim Mec Donnchaidh**, & lá a cloinn.


#### M1489.13


**Aodh mac Feilim Fhinn (.i. O Concobhair)** do gabhail

la cloinn **Uí Cheallaigh**.


#### M1489.14


**Toirrdhealbhach mac Feilim Finn Ui Concobhair** (mac **tighearna** a aosa as fearr tainic dia chenel re h-athaidh d'aimsir) do marbhadh la cloinn **Ruaidhri mic 

Feidhlimidh** & lá mac **Mec Diarmata**, la sliocht 

**Uí Concobhair Ruaidh**, & lá mac **Aodha mic Ruaidhri** isin **Caislén Riabhach**.


#### M1489.15


Comhthoccbhail coccaidh for **Ua c-Conchobhair** la **Ruaidhri mac

Feilim**, la sliocht **Taidhg Óicc** &

**Taidhcc Ruaidh**, & lá sliocht **Ruaidhri

Mec Diarmada**. Coimhionnsaicchidh doibh fair co h-**Ard

an Choillín**, & **Mac Cathail Ruaidh Uí Conchobhair** do leccadh & do bhualadh leo & a **marcshluagh** féin dá bhein amach co h-áithesach. **Ua Conchobair** féin co n-a **marcsluagh** & co n-a **Gallócclacaibh** do breith forra, & gabhála do ghabhsatar don **chaoraigheacht**

do bhein diobh. A lenmhain asuidhe co **Tuillsce** &**Donnchadh Cleireach mac Taidhcc Mec Diarmata** do mharbhadh lá h-**Ua c-Conchobhair**.

Cidh fil ann tra acht a **Ghallócclacha** fein do fheall & do impádh for **Ua Concobhair**

& a madhmucchadh leó & Mac **Concobhair Bhuidhe mic Corbmaic** do mharbhadh uadh 

co sochaidhibh oile, & bladh da chaoraigheacht do bhuain de, & imtheacht áithesach attéchta eisiomail do denamh

d'**Ua Concobair**, & a **chaoraigheacht** do breith leis i n-**Uíbh Maine**.


#### M1489.16


**Eoccan mac Feidhlimidh .i. Feidhlimidh mac Eoghain mic Domhnaill mic Muirceartaigh Ui Concobair mac tigherna **Cairpre****,

& d[acute ] mhac **Muirceartaigh mic Eoghain**


---

p.1170






(.i. **Muirceartach Ócc** & **Sean)** do mharbhadh a meabail lasan **Calbhach c-Caoch mac Domhnaill mic Eóghain**, & **Ua Domhnaill** baí a slánaibh etorra, d'orccain & do mhilleadh **Cairpre** a n-dioghail a mighníomh, & tré nemhchomhall a shlán & a chor.


#### M1489.17


**Colmán mac Airt mic Corbmaic Bhallaigh Ui Mhaoilechlainn** do mharbhadh lá **Conn mac Airt mic Cuinn mic Corbmaic Bhallaigh Uí Mhaoilechlainn**.


#### M1489.18


**An Calbhach mac Aedha (.i. Aodh Ruadh) mic Neill Ghairbh Uí Domhnaill** d'écc.


#### M1489.19


**Murchadh mac Ruaidhri Mec Suibhne** do mharbhadh lá h-**Iarla **Desmumhan** (Muiris mac Tomáis)** i n-**Éile 

**Uí Chearbhaill****, & a dearbrathair **Maol Muire Mac Suibhne** do ghabháil leis bheós.


#### M1489.20


**Mac Még Carthaigh Diarmaid mac Taidhcc mic Domhnaill Óicc** do mharbhadh lasan **Iarla** cédna.


#### M1489.21


**Tomas Buitilér Mac Risdeird** do mharbhadh lá **Seaan mac Emainn Mic Risdertt Buitelér**.


#### M1489.22


**Risderd mac Feilim mic Feargail Uí Raghallaigh** do mharbhadh lá mac **Seón Óicc Ploingcéd**.


#### M1489.23


**Paittricín mac an Ridere **Chiarraighe**** do mharbhadh la **Mág Carthaigh Mór (Tadhg mac Domhnaill Óig**).


#### M1489.24


Creach do dhenamh la **Niall & la h-Art dhá mhac Cuinn mec

Aodha Buidhe mic Briain Bhallaigh Uí Neill** ar **Enrí mac Enri mic Eoghain Uí Neill**, & **Cathaoír Ua Conchobhair** do

mharbhadh don cur-sin.


#### M1489.25


**Mac Uidhilín, .i. Seinicin Ruadh mac Risdeird** do mharbhadh a f-fiull lá **Ualtar mac Corbmaic mic

Seinicín mec Uidhilín**.


#### M1489.26


**Mac an Bhulbaigh tighearna **Criche Bulbach**** a c-cois **Bearbha** d'écc.


#### M1489.27


**O Gobhann, .i. Mathghamhain mac Toirrdelbhaigh** d'écc.


#### M1489.28


**Diarmaid mac Briain Duibh Uí Conchobhair** do mharbhadh lá h-**Aodh mac Conchobhair** & lá cloinn **Ruaidhri mec Diarmada** i n-**Ath Leime na Girre**, & **Aedh** feisin do 


---

p.1172






ghuin go mór lá **Diarmoid**, & **Brian mac Concobhair mic

Uí Concobhair Ruaidh **saoí** thanaisi** do mharbhadh i n-a dhioghail-sen la **Tadhcc

m-Buidhe mac Cathail Ruaidh Uí Concobhair**

h-i **Maigh Murchadha**.


#### M1489.29


**Conn mac Toirrdhealbhaigh Ruaidh Uí Conchobhair** d'écc.


#### M1489.30


Coccadh mór eittir an dá **Ua c-Conchobhair**, & Sluaiccheadh lá h-**Ua c-Conchobhair Ruadh** co **Baile Tobair **Brighde**** dia ro bhris **badhbhdhún** an bhaile,

& tangattar **taoísicch** slechta **Taidhcc Óicc** i n-a theach co ro ghiallsat dó, .i. 

**Ua Floinn**, **Mac Ceithernaigh**, & **Ua Maoíl Bhrénainn**.


#### M1489.31


Sluaiccheadh la h-**Ua c-Concobhair** go **Beol Coilleadh** dia ro

gherr an bealach, & dia t-tuccsat lucht **Airticch** **braighde** dhó.


#### M1489.32


Breas maidhm for chloinn **Uí Conchobhair** isin t-**Segais** 

la cloinn **Ruaidhri Mec Diarmata**.


#### M1489.33


Slóiccheadh lá h-**Ua c-Conchobhair** for chloinn **Uilliam

Ui Cheallaigh** dia ro loiscc, & dia ro ghearr bealach an 

**Chluainín**, dia ro ghearr & dia ro mhill arbhanna iomdha.

Dioghbhala iomdha do dhenamh do chloinn **Uilliam Uí Cheallaigh** for

**Ua Maol Conaire** co n-a **braithribh** i n-a dhioghail sidhe.


#### M1489.34


**Aodh mac Ui Concobhair**, & **Eoccan** do ghabhail a meabhail lá cloinn **Uilliam Uí Cheallaigh**, & **Dubhthach Ua Maol Chonaire** do ghabhail i n-a fochair, & a chor i n-geimhel.


#### M1489.35


**Concobhar mac Diarmada** do gabhail la **Toirrdhealbach Ua c-Concobhair**.


#### M1489.36


Coccadh mór etir **Anghalachaibh** féin. Creacha & uilc iomdha do dhénamh dóibh for aroile co n-dearna an **Iustis** síth etorra & co ro rann an **toísighecht** eitir mac **Seain** & mac **Cathail**.




---

p.1174


#### M1489.37


Creach **Cluana Tuaiscirt na Sionna** lá sliocht **Laoíghsigh mic Rossa**, & creach áithesach do dhenamh i n-a díoghail i t-**Tír Licin** 

lá **Muintir Ainlighi** for sliocht **Loighsigh**.


#### M1489.38


Maidhm siodha etir an dá **Ua Fherghail**, & creach mhór

do dhenamh la mac **Seain** for mac **Cathail mic Tomais**.


#### M1489.39


**Mac Branáin** do gairm do **Shean Mac Branáin** lá h-**Ua Concobair** & lá **Mac Diarmada** & do mhaith sé an lá-sin leth-marcc **Bhaile an Bhealaigh** do chloinn **Uí Mhaoil Chonaire** baí acc fior a ionaid forra lé h-aimsir imchéin.


#### M1489.40


**Maelechlainn mac Lochlainn Uí Mhaol Chonaire** d'écc for a **chuairt éiccsi** lá **Mumhain**.


#### M1489.41


**Síle ingean Diarmata an Dúnaidh Meg Carthaigh** **ben** **Toirrdhealbhaigh Ui Bhriain** díol **Caisil** do **ríoghain** d'écc.


#### M1489.42


Caoíre na **Midhe** a c-comhfhochraibh fairrcce ó **Ath Cliath** co **Droichet Átha** do dhol isin muir d'aimhdheoin a n-aoghairedh & gan a t-teacht for c-cúla.


#### M1489.43


**O Fialán** d'écc.


Annal M1490. 
AOIS CRIOST, 1490.


#### M1490.0


Aois Criost, mile, ceithre chéd,

nochat.


#### M1490.1


**Matha Mac Conaincc biocaire **Leth Ratha****, 

**Ferccus mac Eóin mic Matha ancoire **Insi Caoín****,

an **Cananach Mac Ticchernáin** do shenadh **Droma Lethain**, &

**Giolla Crist Mac an Fhir Leighinn** **saccart** ócc baí i c-**Cluain Lis Fhloinnabhrait** d'écc.




---

p.1176


#### M1490.2


Creach la h-**Ua c-Conchobhair** i t-**Tír Maine** for **Ruaidhri mac Toirrdhealbhaigh** i **Turlach na m-Bruigheol**. 

Creach ele lá h-**Ua c-Conchobhair** for cloinn **Ruaidhri Bhuídhe** h-i **Muine Fraochnat**, & h-i n-**Druim Tarlach**, & h-i c-**Cluain Gamhnach**. Clann **Ruaidhri Mec Diarmata** & a m-baoí 'n-a acchaidh dá chinidh féin co n-a n-**Gallócclachaibh** do beith ar a chionn ar **Maigh na Cruachna** & tachar aggarbh ainmín do thabhairt dóibh da 'roile co ro cuimhnighsiot a 

sen fholta & a nuafholta da cheile, ar batar daoine ainnsidhe i n-aghaidh aroile las ro marbhadh aithre & **braithre** a chéle. Cidh tra acht ro sraoineadh lá h-**Ua Concobhair** forra annsin, & do marbhadh ann

**Tomaltach mac Ruaidhri Mec Diarmada tanaisi **Maighe Luirg****, & **Corbmac mac Taidhg mic Ruaidhri Buidhe**. Ro gabhadh ann **Donnchadh mac Toirrdhealbhaigh Mec Dubgaill**, & sochaidhe da n-**Gallócclachaibh** & dáM c-**ceithirn**.


#### M1490.3


**O Conchobhair Feilim Fionn mac Taidhcc mic 

Toirrdhealbhaigh Ruaidh Uí Chonchobhair** fear crodha coccthach fer 

ro dhing a omhan for gach tir i n-a timcheall, & fear ro shaoílset

**Síol Muiredhaigh** do chor **Connacht** lé cheile d'écc Luan Cascc

i t-tigh **Mecc Oireachtaigh**, & a adhnacal i n-otharlicche a shinnsior h-i 

**Ros Comain**.


#### M1490.4


**Toirrdhealbhach mac Toirrdhealbhaigh Uí Bhaoighill** do

trasccradh dia eoch a c-coimhling for iomaire **Murbhaigh** & a

écc as a los.


#### M1490.5


**Ua Gairmledhaigh Muirceartach mac Enri mic Concobhair**, & **Concobhar Ruadh mac Giolla Patraicc Meg Uidhir** d'ecc.


#### M1490.6


**Ruaidhri mac Pilip mic Con Connacht** do mharbhadh lá cloinn **Bhriain mic Concobhair Óicc Meg Uidhir** & la sliocht **Concobhair** archena.


#### M1490.7


**Ua Cathain Sean mac Aibhne mic Diarmata** do ghabhail la luing tainig a h-**Inber Air**.


#### M1490.8


**Aodh mac Maoil Morda mic Seaain Uí Raghallaigh** do ghabhail la cloinn **Glaisne mic Conchobhair Uí Raghallaigh** iar n-orccain

bhaile **Tomais mic Glaisne** leis.




---

p.1178


#### M1490.9


**Sémus Ócc Sabhaois** do mharbhadh la cloinn an t-**Sionasccail**
**Sabhaoís**.


#### M1490.10


**Colla mac Rúdhraighe mic Ardgail Meg Mathgamna** do mharbhadh lá sliocht **Con Uladh mic Neill Mhóir Uí Neill**.


#### M1490.11


**Feilim mac Rudhraighe mic Seinicín Mec Uidhilín** do mharbhadh i n-**Aendruim** lá cloinn **Briain mic Aodha**.


#### M1490.12


**Caislén** **Édain

 Dubhcairrcce**, .i. **caislén** **Neill mic Cuinn mec Aodha Buidhe** do ghabháil & do bhriseadh lá **Feilim mac mic Neill Buidhe**, & creacha móra la **Feilim mac mic Uí Neill 

Bhuide** ar cloinn **Cuinn mec Aedha Buidhe**,

& **Gofraidh Ua Maol Craoíbhe** do mharbhadh leiss.


#### M1490.13


Creacha & oirgne do dhenomh la h-**Aedh Óg mac Aodha Ruaidh Uí Dhomhnaill** ar cloinn **Donnchaidh mic Aedha Meg Uidhir**, & a m-breith lais co h-**Ath Senaigh** & a marbhadh ann uile,

.i. ceithre chéd bó, uair tucsat bardadha an bhaile (clann **Aodha Gallda 

Uí Dhomnaill**) **caislén** **Atha Senaigh** d'**Aodh Ócc**

gan comhairlécchadh d'**Ua Domhnaill**.


#### M1490.14


**O Domhnaill** & **Ó Neill** do beith i n-díbh scoraibh for aineach aroile ó

Shamhain go Nodlaicc, **O Domhnaill** i n-**Druim Bó** &

**ó Neill** isin c-**Cairrccín**, & ní dearnsat sídh na ossadh, coccadh na comhfhuachadh frisan ré-sin.




---

p.1180


#### M1490.15


**Ua Dálaigh Breifne, Sean mac Uilliam mic Aodha saoí lé dán**, **Ruaidhri** & **Aodh Mhág Craith**

da mhac **Domhnaill mic Aodha Óicc** dá priomh-**shaoí** **Cloinne Craith**, **Tomás Ua Lorcáin 

adhbhar ollamhan **Ua Madadháin****, & **Fionn Ua h-Anghluinn** primh-thiompánach **Ereann** d'écc.


#### M1490.16


**Ua h-Uiccinn Sean mac Fergail Óicc** priomh-**shaoí **Ereann** lé dán** d'écc.


#### M1490.17


**Ua Caiside Cúile**, & **Catariona inghen Choncobhair mic Cathail Meg Raghnaill**
**ben** **Taidhcc mic Toirrdhealbhaigh Még Uidhir** d'écc.


#### M1490.18


**Donnchadh mac Maoileachlainn Chaoích Ui Bhirn** co n-a dhís mac, fer dhíobh a c-cionn a sheacht m-bliadhan do marbhadh a meabhail lásan c-cuid oile do sliocht **Corbmaic Uí Birn**.


#### M1490.19


**Cathal mac Donnchaidh mic Aodha** do marbhadh la **Conn Ciotach mac Aodha mic Eoghain**, & la muintir **Concobhair Mic Diarmada** i t-**Tír Bhriúin na Sionna**.


#### M1490.20


Sliocht **Taidhcc Uí

Concobhair** co n-a c-**caoraigheacht** do

theacht a h-**Uíbh Maine**, & suidhe dóibh i n-ucht an

**Chláir**, & **Tadhcc Ruadh mac Cairpre 

Uí Concobhair** do gabhail leó. Indsaighidh lá cloinn **Ruaidhri Mec Diarmata** fó n-a c-**caoraighecht**-somh i n-adhaidh-sin fein, & **Ruaidhri mac Corbmaic Mec Diarmada** do marbhadh lasan ionnsaighidh-sin.


#### M1490.21


**Ruaidhri mac Feilim Uí Concobhair** d'oirdneadh i n-ionadh **Fhéilim Fhinn**.


#### M1490.22


**Ua Domhnaill** do theacht lá sliocht **Taidhcc Uí

Conchobhair** co **Tuillsce**, & an **caislén** d'fheimghedh dóibh.


#### M1490.23


Creach lá sliocht **Taidhcc Uí Chonchobhair** for **Ua c-Concobhair**, & for cloinn **Ruaidhri Mec Diarmada** i m-bóthar liath **Baislice**.


#### M1490.24


Sliocht **Taidhcc Uí Concobhair**, & **Tadhg

Ruadh** do dhol co n-a c-**caoraigheacht** i **Maigh Luircc**, & a ghuirt do ghearradh &

a n-ullmhucchadh dóibh fein and, & a dhaoíne féin do dhíochur ass.




---

p.1182


#### M1490.25


Slóiccheadh lá sliocht **Taidhcc Uí Concobhair** & lá **Mac Uilliam Búrc** for sliocht **Briain Bhallaigh Uí Conchobhair** & a c-**caislén** do gabail & iad féin do dhíbirt as a n-dúthaigh.


#### M1490.26


Creach lá **Fergus mac Emainn mic Laoighsigh for Feargus mac Cathail mic Tomais** & for **Cloinn Amhlaoibh**. 

Crech ele lais for **Ua Maoileachlainn**. Crech ele lais isin 

**Cuirrín Chonnachtach** for cloinn **Giolla na Naomh mic 

Domhnaill**.


#### M1490.27


**Emann Dubh mac Rossa tighearna

**Chaladh na h-Anghaile**** d'écc, & **Feidhlimidh mac Giolla na Naomh mic Domhnaill** do gabháil a ionaid.


#### M1490.28


**Diarmait Buidhe mac Uí Ainlighi** do mharbhadh lá

**Ferccus mac Emainn** i c-**Coill na Cloiche**,

& **Ua h-Ainlighi a athair, .i. Tadhg mac Giolla na Naomh** do dhalladh dia cumhaidh. **Ua h-Ainlighi** do ghairm do **Mhuircheartach mac Uaitne Uí Ainlighi** i

n-a ionad.


#### M1490.29


**Siubhan inghen Murchaidh mic Taidhcc Glai** **bean**
**Domhnaill Meg Cormáin** d'écc.


#### M1490.30


**Maoilechlainn mac Uilliam Uí Cheallaigh** do gabhail a

meabhail lá **Tadhcc mac Donnchaidh Uí Cheallaigh** & mac **Uí Mhainnín** do mharbhadh i n-a fhiadhnaise &

**Maoíleachlainn** do léiccean iar t-trioll.


#### M1490.31


**Emann Díolmhain tighearna

**Machaire Cuircne**** d'écc.


#### M1490.32


**Brian mac Taidhcc (.i. Mag Raghnaill) mic Cathail Óicc Meg Raghnaill** do mharbhadh a meabhail i **Liath Druim** lá sliocht a sheanathar fein (.i. **Tadg mac Concobhair** & da mhac

**Maoilechlainn**) bai i n-a n-**daltaibh** ag á athair.




---

p.1184


#### M1490.33


**Caislén** **Liath Droma** do ghabhail la **Hoiberd mac Taidhg Mhég Raghnaill**, & lá sliocht **Tomaltaigh

Mec Diarmata**, **Cathal mac Mhaoílechlainn Meg Raghnaill** do marbhadh

isin c-**caislen** la **Hoiberd** a n-dioghail a dhearbhrathar. **Caislén** **Liath

Droma** do gabhail d'**Eoghan Ua Ruairc** iar sin.


#### M1490.34


**Caislen** ***Atha* Luain** do gabhail don **Diolmaineach**.


#### M1490.35


**Geralt mac Dúnlaing Uí Bhrain tighearna

**Branach**** d'écc & **Catháoír Ua Broin** i n-a

ionad.


#### M1490.36


**Eoin Ócc mac Eoin Mhóir a h-**Íle**** 

do mharbhadh a mebail lá **fear téd** Ultach bai i n-a gradhaibh fein **Diarmait Mag Cairpre**, & boill do dhenam de fein i n-a chionaidh.


#### M1490.37


**Fionnghuala inghen Ruaidhri Meg Con Mara** **ben** **Toirrdhealbhaigh mic Murchaidh Uí Briain** d'écc.


#### M1490.38


**Conn mac Domhnaill Uí Concobhair **Corc Mo Dhruadh**** do marbhadh la **Cathal mac Uí Concobhair**.


#### M1490.39


**Maidhm talmhan** do thóbhruchtadh h-i **Sleib Gamh** dia ro mucchadh ced do dhaoinibh im mac **Maghnusa Crosaigh Uí Egra**, & lás ro marbhadh capaill & bú iomda, & iascc brén iomdha do thecht amach as & loch i n-a n-gabar iascc do fhás i n-a ionad.




---

p.1186


Annal M1491. 
AOIS CRIOST, 1491.


#### M1491.0


Aoís Criost, míle, ceithre ced

nóchat, a h-aon.


#### M1491.1


**Eoghan mac Muirceartaigh mic Neill Óicc Uí Néill** **Muirceartach mac Airt *mic* Eoghain Uí Neill**, & **Sean Ruadh mac Ruaidhri Meg Uidhir** 

d'écc.


#### M1491.2


**O Cathain, .i. Sean mac Aibhne mic Diarmatta** do léiccean as a **braighdenus** & a **chaoraighecht** do bhein dó do chloinn **Mhagnusa Uí Cathain** suil do fhidir neach dia thir fein a legean amach.


#### M1491.3


**Feidlimidh mac Aodha mic Eoghain Uí Neill** do mharbhadh la **Brian mac Rudhraighe mic Emainn Meg Mathghamna**, & **Art Ua Neill dearbrathair Fheidhlimidh** do denamh creiche i t-**Teallach

n-Geallaccain** i n-a dioghail. Daoine iomdha do losccadh, & do mharbhadh leis.


#### M1491.4


Coccadh anbháil etir **Ua Neill, .i. Conn mac Enri**, & **Ua

Domhnaill .i. Aodh Ruadh mac Neill Gairbh** 

co na ro fédadh a siodhuccadh co n-dechsat araon do shaicchidh an **Iustís** **Iarla** **Cille Dara**, & a t-toidhecht uadh for cula gan sidh gan ossadh. **Brian mac Aodha Gallda mic Neill Uí Domhnaill** do marbhadh ar an c-coccadh-sin lá **Henrí mac Enri Uí Neill**. Ro coimhéid & ro imdegail an t-**Enri** cedna an tir a c-cein ro baoí **Ó Neill** h-i t-tigh gall.


#### M1491.5


**Eachmhilidh mac Még Aongusa .i. mac Aodha mic Airt** do marbhadh i n-a tigh fein ar greis oidhche la cloinn **Maoilechlainn mic Muircertaigh mic Eoghain Uí Neill**.


#### M1491.6


**Ua Raghallaigh (Sean mac Toirrdhealbhaigh mic Seain)**

macaomh ócc aoidheadhach dearlaictheach deagheinigh do ecc h-i remhthus a ratha, & a adhnacail i **mainistir** an **Cabhain**, & **Ua Ragallaigh** do gairm do **Shean mac Cathail mic Eoghain**.


#### M1491.7


**Cathal mac Toirrdhealbhaigh Uí Raghallaigh** do tharraing

**Iarla** **Cille Dara** ar **Ua Raghallaigh Ócc**

co n-a **braithribh** & dioghbhala móra arbha, & innile, & airneisi do denamh lasan sluagh n-**Gall**. don tír, & Mac **Mec Balronta** do gabháil ón t-sluagh **Gall** lá cloind **Cathail**, & mac

**Emainn mic Tomais mic Feidhlim Uí Raghallaigh** do marbhadh

lásan sluagh h-isin.




---

p.1188


#### M1491.8


Creacha mhóra lasan **Iarla** (**Semus mac Tomáis**) 

ar cloinn **Glaisne mic Concobhair Ui Raghallaigh**.


#### M1491.9


**Mag Craith h-i Tearmann** do dhenamh do 

**Ruaidhri mac Diarmata mic Marcais**.


#### M1491.10


**Aedh** & **Ruaidhri** da mac **Domnaill mic Aodha Óicc mic Aodha

mic Raghnaill mic Donnchaidh Alainn Még Craith** d'écc.


#### M1491.11


**Murchadh mac Eogain Még Craith** d'écc.


#### M1491.12


**Hanri mac Hoiberd mic Semais Diolmhain** do mharbhadh a athar

feisin **Hoberd** d'erchor do sgin & é

fein do dol dochum na **Romha** as a los.


#### M1491.13


Fliuchdhoinenn mhór h-i samhradh na bliadhna-sa & isin

fhoghmhar ar cind go m-ba samhalta fri dílinn go ro

mheth arbhanna na h-**Erenn**.


Annal M1492. 
AOIS CRIOST, 1492.


#### M1492.0


Aoís Criost, mile, cethre ched, nochat, a

dó.


#### M1492.1


An t-**Oificel** **Ó Duibhidhir .i. Aodh** d'écc.


#### M1492.2


**Ruaidhri (.i. Ua Concobhair Ruadh) mac Feidhlimidh Uí

Concobair**, fer sona re sídh, fear crodha ré coccadh d'écc iar sendataidh tocchaidhe & a adhnacal

h-i t-**Tuillscce**.


#### M1492.3


**O h-Áinlighi Giolla na Naemh mac Domhnaill taoíseach

**Cenél Dobhtha**** do mharbhadh la a chenel feisin.


#### M1492.4


Coccadh adhbal mhór etir **Ua Raghallaigh Ócc .i.

Sean mac Cathail mic Eoghain & Cathal mac Toirrdhealbhaigh mic

Seain mic Eoghain**, do-rónadh creacha mora la **Cathal for

Ua n-Gobhann**. **O Gobhann** dia lenmhain, & a écc suil do

impaídh.




---

p.1190


#### M1492.5


Síth & osadh do denamh eitir **Ua n-Domhnaill** & **O Neill** go

Beltainne.


#### M1492.6


**Conn mac Airt mic Cuinn Uí Conchobhair** do mharbhadh

lá muintir **Iarla** **Cille Dara** tre urchor

cuaille tucc sé ar succradh ar an **Iarla**.




---

p.1192


#### M1492.7


**Conn mac Uí Dhomhnaill** do geimhliucchadh lá a athair.


#### M1492.8


**Sean mac Cairpre Uí Neill** do marbhadh la cloinn h-**Ui

Anluain** & lá cloinn **Remainn Uí Anluain** h-i t-**Traigh

Baile Dúine Dealccan**.


#### M1492.9


**Feidhlimidh mac Toirrdhealbhaigh mic Aedha Uí Neill** do

mharbhadh lá **Henri mac Briain na Coilleadh mic Eoghain

Uí Neill**.


#### M1492.10


**Corpmac mac Aodha mic Pilip Meg Uidhir** d'écc.


#### M1492.11


**Colla mac Donnchaidh Mec Domhnaill** do mharbhadh i n-a tigh

fein do chaoir theineadh & an tegh do losccadh, & triúr nó cethrar do lethmarbhadh ann don chaoír cedna.


#### M1492.12


**Brian mac Emainn Mec Domhnaill**, & a mhac do mharbhadh lá

cloinn **Még Mathghamna** & lá cloinn t-**Seain Bhuidhe Meg Mathghamna**.


#### M1492.13


**Aibhne mac Aibhne Uí Catháin**, **Gofraidh, & Sean

Gallda, dá mhac Sheain (.i. Ó Catháin) mic

Aibhne mic Diarmada** do mharbhadh la **Ualtar Mac Uidhilín** & la

h-**Eóin Cathánach mac Eóin mic Domhnaill Bhallaigh**,

& lá **Tomas Ua Cathain** brathair a n-athar uair as ar a

tharraing tangattar do denamh an mharbhtha h-ísin.


#### M1492.14


**Mac Gille Fhinnéin .i. Toirrdhealbhach mac Briain mic

Enrí Chrosaigh**, & **Feidhlimidh Ruadh mac Donnchaidh Mec Gille

Fhinnein** d'écc.


#### M1492.15


**Mág Craith (.i. comharba **tempaill**
**Dabheócc**)

Diarmait mac Marcais mic Muiris mic Niocoil mic Andriasa** d'écc.


#### M1492.16


**Pilip mac Uilliam Meg Uidir** do mharbhadh lá h-**Ua c-Cathalán**

i m-baile **Risdeird mic an Ridere Belle**.




---

p.1194


#### M1492.17


**Toirrdhealbhach Ballach mac Uí Conchobhair Failge .i. mac Cuinn mic an Chalbhaigh**, & **Mac Con Mara (Cumeada) mac Seain Mec

Con Mara** d'écc.


#### M1492.18


An **Calbhach mac Uí Conchobhair Failghe .i. mac Cathaoir mic

Cuinn mic an Chalbhaigh** do mharbhadh lá

cuid do muintir mic **Iarla **Urmumhan** (Semus mac Seain mic

Semais Buitiler)** .i. le **Maigistir Gart**, & **Maighistir Gart** féin do gabhail fó cedóir la h-**Iarla**
**Cille Dara**.


#### M1492.19


Creacha móra la **Cathal mac Toirrdhealbhaigh Ui Raghallaigh**, &

le cloinn **Mécc Mhathgamna (.i. Rémann) Glaisne** & **Brian**,

& le **Giolla Pattraicc mac Aodha Óicc Mécc Mathghamhna**

(ar tarraing **Chathail Uí Raighilligh**) ar **Ua Raghallaigh** .i. ar

**Seaan mac Cathail mic Eoghain**, & ar a **braithribh** archena.


#### M1492.20


Creacha mora ele la h-**Ua Raghailligh** ar cloinn **Glaisne Uí

Raighilligh**, & **mac Seain Buidhe Mecc Mathghamhna .i. Eoghan** do

mharbhadh a t-tóraighecht na c-creach-sin lá cloinn

**Glaisne**, & **Gearóid mac Émainn mic Tomais mic Feilim Ui

Raighilligh** do gabhail ar in tóraigecht cedna.


#### M1492.21


**Sean Buidhe mac Eoccain mic Rudhraighe mic Ardgail Meg Mathgamhna** d'écc h-i f-Féil **Tighearnaigh**.


#### M1492.22


**Domhnall mac Enri mic Eoccain**, & **Giolla Pattraicc Mac Cathmhaoíl** do ghabhail & **Mac Cathmhaoil (.i. Emann**) do mharbhadh la cloinn 

**Remainn Mhég Mhathghamhna .i. Glaisne** & **Brian**. Ro marbhadh,

& ro gabhadh sochaidhe oile don chur-soin cenmothat-sidhe. **Domhnall** tra do eludh as **caislén**
**Muineacháin** h-i c-cionn t-sechtmhaine iar n-a ghabhail.


#### M1492.23


**Ua Cléiricch Tadhcc Cam ollamh **Uí Domhnaill** i n-eiccsi h-i filidheacht & a senchus** fer tighe aoidhedh coitchinn do thrénaibh & do truacchaibh d'écc iar m-breith buadha ó dhomhan & ó dhemhan.


#### M1492.24


**Pláigh** ionggnáthach isin **Midhe** .i. **pláigh**

cetheora n-uair fichet, & gach aen teicchedh tar an re-sin nó téarnadh, & ní ghabhadh naoidhin nó leinb becca.




---

p.1196


#### M1492.25


**Mac Iarla **Urmumhan**** do teacht i n-**Erinn** iar m-beith athaidh foda h-i **Saccsaibh**. Sluaiccheadh laisidhe, á

h-**Ua m-Briain** co n-a **bhraithribh**, & la **Mac Uilliam Cloinne Riocaird** i n-duthaigh **Buitilerach** & umhla **Buitilerach**

do thabhach do mac an **Iarla** & **Gaoidhil**
**Laighean** do gabhail leó. An **Mhidhe** do milleadh lasan sochraide-sin.

**Sráid na c-Caorach** i n-**Áth Cliath** do losccadh on **Iustis**. Sídh do dhenamh iar sin etorra & an **Iustis**
*.i. etir mac **Iarla** **Urmhumhan** & **Iarla**
**Cille Dara***, .i. ionad a athar féin ag gach aon diobh & ionadh an **Rígh** i

n-**Erinn**, .i. an cloidheamh & gach ar ben lais do cor i n-orlaimh

**Airdespuicc** **Atha Cliath** nó go reidhighedh an

**Rí** etorra & co c-cuireadh ar an c-córaidh iatt. Bá h-é fochann ar ar léicc **Iarla**
**Cille Dara** a oific .i. an iustisecht de, & trés ar éirigh a barántus 

**Gall** **Midhe** fó dháigh ná ro chongainsiot lais i n-acchaidh mic **Iarla** **Urmumhan**. 


---

p.1198






Tangatar uilc iomdha do **Ghallaibh** treimhit-sidhe uair ro crechadh & ro loiscceadh go coitchenn iatt as gach aird i n-a t-timcheall lá **Gaoidhealaibh** iar na t-tréiccen don **Iarla**.


#### M1492.26


**Hoiberd mac Maol Ruanaidh Meg Raghnaill adhbhar

toísigh **Conmaicne Réin na

b-Fomhorach**** & sé fir dhécc maraon ris do mharbhadh, & do losccadh i t-**tempall** **Cille Trenain** for bru **Sionna** 

lá sliocht **Cathail Óicc Mécc Ragnaill**, & lá **Muintir Chearbhalláin**.


#### M1492.27


Creach lá h-**Eoghan Ua Ruairc** i n-**Uibh Briúin na Sionna** dia ro marbhadh mac **Uí Birn** (**Cathal mac

Muircertaigh mic Taidhg mic Corbmaic**).


#### M1492.28


Forbhaisi la **Conchobhar Mac Diarmata tighearna **Maighe Luircc**** for **Charraicc** **Locha Cé**,

& **Ua Domhnaill** da chor dhi do druim siodha.


#### M1492.29


**Caislén** **Bhaile na h-Uamhadh** do aithdenamh lá sliocht **Aodha Mec Diarmatta**.


#### M1492.30


**Concobhar Ócc mac Conchobhair mic Cathail Óicc Meg Raghnaill** do mharbhadh lá sliocht **Maoilechlainn Meg Raghnaill**.


#### M1492.31


Slóiccheadh lá h-**Ua n-Domhnaill**, la h-**Ua Ruairc** & lá h-**Eoccan Ua Ruairc** h-i **Muintir Eolais** do thabhach **tighearnais** **Uí Ruairc** a cloinn **Maoilechlainn**, & a b-feimghedh uime & an tír do mhilleadh eitir arbhar & fhoirccnemh. **Mag Raghnaill** do ghairm dhóibh d'**Uilliam mac Ir** i n-acchaidh **Maoilechlainn mic Uilliam** 

baí athaidh fhoda isin **taoísighecht** i n-a aenar.


#### M1492.32


**Muirceartach mac Mathghamhna Uí Bhriain** do écc da ghonaibh i t-**Tuadhmumhain** iar n-a lot ar an sluaiccheadh remhraite .i.

sloiccheadh mic **Iarla** **Urmumhan**.


#### M1492.33


**Anluan mac Mathghamna Uí Briain** do marbhadh la sliocht

**Donnchaidh Uí Bhriain**.


#### M1492.34


**Aodh Mac Flannchadha ollamh **Tuadhmumhan** i f-féinechus, & *i* m-breithemhnas**, d'écc.


#### M1492.35


**Tadhcc mac Seain mic Taidhcc Mec Donnchaidh**, & **Corbmac mac Concobhair 


---

p.1200






mic Domnaill Caim** do chomhthuitim lé aroile ar an 

n-**Gaebaigh**, & aroile diobh do chiorrbhadh a cheile an mhéid do erna dhibh.


#### M1492.36


**Brian mac Neill Gallda** & **Eimear** a mac do ghabhail *i* mebhail 

lá **Gallaibh** **Cairrge Fergusa**, & a thiodhnacal do chloinn **Chuinn mec Aedha Buidhe**.


#### M1492.37


Mac **Rudhraighe Mec Uidhilín** co sochaidhe móir do

troigheachaibh amaille fris do mharbhadh lá h-**Ua c-Cathán**.


AOIS CRIOST, 1493.


#### M1493.0


Aois Criost, Mile, ceitre ched, nochat, a

trí.


#### M1493.1


An t-**Oificel Ua Lucairén, (Eogan**,) **saoi cléirigh** 

d'écc.


#### M1493.2


**O Néill, .i. Conn mac Enri mic Eoccain** lamh tiodnaicthe séd & maoíne fear crodha coccthach do mharbhadh i meabhail lá a dearbrathair féin **Enri

Ócc**.


#### M1493.3


**Ua Domhnaill** do dhol i t-**Tir Eoccain** ar tarraing **Domnaill mic 

Enri mic Eoghain**, & **Ua Neill** do ghairm do **Dhomhnall**, 

& **braighde** an tíre do ghabhail dó cenmothá **Ó Cathain**, & **O Mealláin**. 

**O Neill** eile do ghairm d'**Enri Ócc** (i n-acchaidh **Domhnaill**)

lá h-**Ua c-Catháin** & lá h-**Ua Meallain**, & nir bhó techta uair bá h-é 

**Domnall** an sinnsior.


#### M1493.4


**Domhnall mac Eoghain mic Eogain mic Neill Óicc Uí Neill** do marbhadh la droing do muintir **Airt mic Cuinn mic Enrí Uí Neill**.


#### M1493.5


**Ua Mordha Conall mac Dauidh** do mharbhadh fa **chaislén**
**Bhaile na m-Bachlach** h-i 


---

p.1202






c-**Crich Bhulbach** la dreim do muintir **Iarla

**Cille Dara**, .i. Gearóit mac Tomais Ui Mhordha** &

**Ua Mórdha** do dhenamh do **Niall mac Domhnaill**.


#### M1493.6


**O h-Anluain, .i. Emann Ruadh mac Murchaidh** do marbhadh la cloinn

**Aodha mic Eoghain Uí Neill**.


#### M1493.7


**Mac Artáin Pattraicc mac Aodha Ruaidh** d'écc.


#### M1493.8


**Fionnghuala inghen Uí Concobhair Fhailghe, .i.

an Calbhach mac Murchaidh** **ben**
**Uí Domhnaill**, **Niall Garbh mac Toirrdhealbhaigh an Fhiona**, & ro ba **ben** iaramh d'**Aodh Bhuidhe

mac Briain Bhallaigh**, ben do coimheid a febdhacht iar n-écc

na n-deighfhear-sin fri ré naoí m-bliadhna cethrachatt go h-ionnraic onorach craibhdhech caonduthrachtach

d'écc an 25. Iul.


#### M1493.9


**Caitríona inghen Aodha Ruaidh Még Mathghamhna**

(**ben**-sidhe **Uí Raghallaigh, .i. Toirrdhealbhaigh mic

Seain mic Eoghain**) d'écc.


#### M1493.10


**Niall mac Seain Buidhe Uí Neill** d'écc i n-a **braighdenas**.


#### M1493.11


An dá **Ua Neill (.i. dá mhac Enrí mic Eoghain),

.i. Domhnall & Enrí Ócc** do thochar fri aroile ag an n-**Glasdromainn**, & briseadh ar **Domhnall** co n-a mhuintir. **Mac Dhomhnaill (.i. Raghnall) consapal **Gallócclach** **Uí Néill**** co

n-a triur mac, **Somairle**, **Ruaidhri**, & **Tuathal**, & **Emann mac Mec Domhnaill Mhóir, .i. Mac Colla mic Toirrdhealbhaigh mic Giolla Espuicc**, Mac **Ruaidhri mic Aodha Ballaigh Mhec Domhnaill**,

**Dubghall** & **Donnchadh Ócc** dá mac **Donnchaidh Meg

Domhnaill**, **Emann mac Seain Buidhe Uí Neill**, **Aodh Breifneach** mac **Seain mic Airt**, **Ua h-Aodha, .i. Ferdorcha

mac an Bhallaigh Uí Aodha** & drong mor ele do mharbhadh ann

cenmothát. 


---

p.1204






Ro gabhadh ann **Niall mac Seain Buidhe Uí Neill**, **Aedh mac

Domhnaill mic Enri Uí Neill**, & **Donnchadh mac Cathmhaoil** co

sochaidhibh oile.


#### M1493.12


**O Domhnaill, .i. Aodh Ruadh** co n-a chloinn **Conn**, 

& **Aodh** do dhol mór-sluagh go **maithibh** **Iochtair Connacht** im 

**Ua Ruairc Féilim mac Donnchaidh mic Tighearnain Óig** im 

**Eoghan mac Tighearnáin mic Taidhcc adbar tighearna 

**Breifne**** an tan-sin im **Domhnall mac Eoghain 

Uí Conchobhair tighearna **Iochtair Connacht****, 

& iar n-a t-tionól co n-a sochraide go h-aonbhaile, tucc **Ua Domhnaill** a acchaidh for choicceadh **Uladh** soir gach n-díreach co ráinicc **Trian Conghail**, 

assidhe i **Leth Cathail**, assidhe i n-**Uibh Eachdhach**,

& assidhe i n-**Oirthearaibh**. Ro h-oirccedh & ro creachadh

**Leth Cathail** lais don chur-sin & gach tír tres a n-deachaidh dá m-baoí i n-éccraitte fris. An c-cein tra boí-siomh for an turus-sin ro thionoil **Ua Neill, .i. Enrí 

Ócc mac Enri mic Eoghain** a sochraitte im **Macc Mathgamna, .i. Aodh Ócc mac Aodha Ruaidh mic Rudhraighe**, im **Mag Aongusa, Aodh mac Airt mic Aodha** co líon a sochraide, & co sluagh diairmidhe cenmothát-sidhe.

Ruccsat an sluagh iomdha-sin for **Ua n-Domnaill** i m-**Beandaibh Boirche**

co ro iadhsat roimhe & 'n-a dhiaidh. Ro fuilngedh & ro h-iomchradh an t-anforlann-sin lá

h-**Ua n-Domhnaill** co cobsaidh comhnart co rangattar a shluagha lais i n-a n-iomláine tar

dodhaing na conaire. Iar rochtain do na **maithibh** cechtardha go h-aon maighin ro ordaighset & ro choraighsiot a sochraide 

aghaidh i nd-aghaidh. Ro fearadh coimhleng fiochdha ainiarda, & iomairecc amhnus aiccmheil etorra.

Ro chuimhnigh cách díobh a sengoimh, & a nua fhola dia 'roile. Acht cena ro mhebhaidh maidhm fo dheóidh for **Ua Neill** co n-a sochraite. Ro marbhadh in tan-sin lá h-**Ua n-Domhnaill**, **Sean Ruadh mac Donnchaidh Mécc Mathgamhna** co sochaidhibh ele, & ní ro léicc dorcata dheiridh an laoi & thosaigh na h-oidhche do sluagh **Uí Domhnaill** an maidhm do lenmain amhail ro ba 


---

p.1206






lainn leó conidh edh do-righensat **foslongport** na h-oidhche-sin do gabhail bhail in

ro sraínset an maidhm-sin **Bheinne Boirche**. Ro asccnáttar dia t-tighibh iar n-á mharach iar m-breith bhuadha & cosccair gach tíre gus a rangattar.


#### M1493.13


Briseadh for **Ua c-Concobair f-Failghe (.i. Cathaoír mac

Cuinn mic an Chalbhaigh**) lá **Mag Eochaccain (Semus mac Connla mic Aodha Buidhe**) & mac **Uí Conchobhair Tadhg mac Cathaoir**,

Mac **Toirrdhealbhaigh Bhallaigh Uí Concobhair**, Mac **Airt Uí Chonchobhair**, & da mhac **Aodha Uí Mhaonaigh** do ghabhail ann, & cethre fichit each do bhuain díobh.


#### M1493.14


**Toirrdhealbhach mac Taidhg Ui Concobhair**, & **Cathal mac

Muircertaigh mic Feilim Uí Chonchobhair** do crochadh

lá h-**Ua c-Concobhair f-Failge Cathaoír mac **Cuinn**, et cetera**.


#### M1493.15


**Corbmac mac Diarmatta Mec Diarmatta tanaisi **Maighe Luircc**** do mharbhadh lá cloinn **Ruaidhri Mec Diarmata**.


#### M1493.16


Creach la cloinn **Ruaidhri Mec Diarmata** for sliocht

**Taidhcc Ui Conchobhair**, & **Conn mac Feidhlimidh Finn Uí Concobhair**, & **Tomaltach Ócc mac Tomaltaicch an Einigh Mec Diarmata** do mharbhadh leo.


#### M1493.17


**Mac Con Midhe, .i. Tadhcc mac Concobhair 

Ruaidh mic Eachmarcaigh saoí fhir dhana & fhoghlainnteach** do mharbhadh lá

moghaidh dia muintir fein, .i. mac **Uí Chlumháin**.


#### M1493.18


**Conchobhar mac Uí Dhalaigh Breifne** d'écc.


#### M1493.19


**Conntae Cille Dara** & **Ceall Dara** féin do losccadh lá **mac Iarla **Urmumhan****.


#### M1493.20


**Semus Mag Eochaccáin taoíseach 

**Cenél Fiachach mic Néill**** d'écc, & **Laighneach** a bhrathair do gabhail a ionaidh.




---

p.1208


Annal M1494. 
AOIS CRIOST, 1494.


#### M1494.0


Aois Criost, Mile, ceithre chéd, nochat, a

cethair.


#### M1494.1


An **Inghendubh inghen Uí Dhomhnaill (Aodh Ruadh)**
**ben** **Neill mic Cuinn mec Aodha Buidhe Uí Neill** d'écc.


#### M1494.2


**Cu Uladh mac Aodha mic Eoccain mic Neill Óicc Uí Neill**, **Eoghan mac Domhnaill Bhallaigh Még Uidhir**, **Brian mac Diarmata Uí Dubhda** & **O Ferghail Conmac mac Seain

mic Domhnaill mic Seaain mic Domnaill** an dara **taoíseach**

do bhaí an tan-sin isin **Anghaile** d'écc.


#### M1494.3


**Giolla Pattraicc mac Mec Maghnusa Meg Uidhir** d'écc, & a adhnacal i n-**Dún na n-Gall** an treas lá iar t-tain.


#### M1494.4


**Domhnall mac Eoghain Ui Conchobhair tighearna **Sliccigh****, fer aghmhar ionnsaighthech fear agá raibhe ó **Choirrsliabh** co **Bun Duibhe** i n-a linn láin &

i n-a tobar thécht do mharbhadh & do losccadh a meabhail ar greis i m-**badbhdhún** in 

**caislein** h-i m-**Bun Fhinne** la cloinn **Ruaidhri mic 

Toirrdhealbhaigh Charraigh** (**Sean** & **Brian**),

& **Ruaidhri mac Toirrdhelbhaigh Carraigh** do ghabhail a ionaid.


#### M1494.5


**Tuathal mac Toirrdhealbhaigh na Mart Uí Neill**, & trí

*fir* décc dia mhuintir im **Murchadh Ua Lorcáin** do marbhadh lá **Cloinn Chana**, & lá cloinn **Briain na Coilleadh mic Eoghain Uí Neill**.


#### M1494.6


**Toirrdhealbhach mac Donnchaidh mic Tomais Meg Samhradhain** do mharbhadh la cloinn **Eoccain mic Tomáis**, & lá **Fearghal mac 

Tomáis mic Tomáis Meg Samhradain** d'urchor

saighde.


#### M1494.7


**Eoin Bernach mac Maol Muire Mec Suibne** co n-druing dia

**Gallóglachaibh** do mharbhadh lá **Tadhcc mac Cuinn mic Domhnaill mic Eoghain Uí Neill**, & lá h-**Aodh Ruadh mac Glaisne mic Remainn mic Rudhraighe Meg Mathghamhna**, & a n-adhnacal i

n-**Ard Macha**.




---

p.1210


#### M1494.8


Maidhm for **Ghallaibh** lá **Mág Mathghamhna (Aodh

Ócc mac Aodha Ruaidh**) & lá h-**Ua Raghallaigh (Sean mac Cathail, mic Eoghain mic Seain)** dú in ro marbhadh trí fichit d'**uaislibh** **Gall**, & in ro gabhadh **braighde** iomdha.


#### M1494.9


**Semus mac Mec Maghnusa** do mharbhadh d'urcor do shaighit lá

cloinn **Chorbmaic Meg Samhradháin**. **Emann mac Corbmaic mic Maghnusa** ro theilcc an t-urchor.


#### M1494.10


Sliocht **Eoghain mic Domhnaill mic Muirceartaigh** 

do dhol h-i c-**caislén** **Sliccigh**.


#### M1494.11


**Iarla** **Cille Dara** do ghabhail i n-**Ath Cliath** .i. la **Saxaibh**, & a chor tairis go **Saxoibh**.


#### M1494.12


**Domhnall mac Maoíleachlainn Még Raghnaill adhbar

tighearna for a dhuthaigh féin** do mharbhadh d'aon urchor

saighde lá cloinn **Feidhlimidh mic Giolla na Naomh mic Domhnaill mic Muirceartaigh Midhigh** i m-**Baile na Caradh**.


#### M1494.13


**Semhus** (brathair **Iarla** **Chille Dara**) do

mhillead na **Midhe** an c-cein do bhaí an t-**Iarla** h-i t-tig an **Righ**.


#### M1494.14


**Iarla **Cille

Dara**, .i. Gearóid mac Tomais**,

& **Mac Iarla **Urmumhan**, .i. Semus mac

Seain mic Senais Buitiler** do toidhecht ó tigh

**Rígh **Saxan**** iar n-dénamh síodha etorra, &

**Eduard Ponyuill Ridire Saxanach** do theacht leó i n-a **iustís** i n-**Erinn**.


#### M1494.15


**O Domhnaill Aodh Ruadh** co n-a

sochraide do dhol fa **chaislen** **Sliccigh** & a beith bladh mhór don bliadhain-si h-i f-**foslongport**

i n-a timcheall, & daoíne iomdha do marbhadh uadh don chur-sin fa mac **Mec Uilliam Búrc** 

(**Uilliam mac Riocaird mic Emainn mic Tomais)** fa **Uilliam mac Uí Ghallcubair, .i. Emann mac Donnchaidh mic Lochlainn**, & fa **Eoccan mac Corbmaic Carraigh Uí Ghallcubhair**, & fa **Domhnall Arannach**, ceann fedhna **Albanach** do bhí h-i f-fochair **Uí Dhomhnaill**. Ro marbhadh

bheos drong ele cenmothát-sidhe la uardaibh an **chaislein**, .i. le **Brian Caech mac Taidhcc mic Eoccain,**, lásan c-**Calbhach c-Caoch mac Domhnaill mic Eoccain**, & lá **Muintir **Airt**** isin samraidh do-rónadh innsin.




---

p.1212


#### M1494.16


**Alaxandair mac Gille Espuicc Mec Domhnaill**, .i. **fer ionait** **Mec Domnaill** do mharbhadh lá h-**Eóin Catanach mac Eoin mic Domhnaill

Bhallaigh** h-i prid íd October.


#### M1494.17


**Sean mac Eocchain Ui Dhomhnaill** do crochadh le **Cond mac Aodha Ruaidh Uí Domhnaill**.


Annal M1495. 
AOIS CRIOST, 1495.


#### M1495.0


Aoís Criost, mile, ceithre chéd, nochat a

cúicc.


#### M1495.1


**Sean Mag Uidhir mhac Piarais

mic Muiris, persún

**Dhoire Mhaolain**, & airchinneach 

**Chlaoin Innsi**** fear tighe aoidhedh coitchinn, & an **pearsún Ua h-Aodha Padraicc** d'écc.


#### M1495.2


**Ruaidhri mac Toirrdealbhaigh Charraigh Uí Chonchobhair tighearna **Cairpre Droma Cliabh**** d'écc. Ro fhás

imresain eitir sliocht **Domhnaill** im **tighearnus** an tire, .i. eidir **Fheidhlimidh mac Maghnusa mic Briain**, & **Ruaidhri Ócc 

mac Ruaidhri Bhallaigh**, **Muirceartach Caoch mac

Magnusa Uí Concobhair**. **Ruaidhri Ócc**, & **Toirrdhealbhach

mac Ruaidhri mic Briain** do thuitim ré 'roile i n-**Druim Chliabh** 

h-i f-friothguin.An tír d'anmhain ag **Feidhlimidh** de sin.


#### M1495.3


**Corbmac (.i. Mag Carthaigh) mac Taidhcc mic Corbmaic

tighearna **Musccraighe**** do marbhadh lá a dherbrathair fein 

**Eogan mac Taidhcc** co n-a cloinn, fer méadaighthe & onoraighthe na h-Eccailsi, & céd

fhundúir **mhainistre** **Cille Creidhe** fear ro ordaigh saoíre an

Domhnaig do chongbhail i n-a thír féin amail ro ba techta, d'écc, & **Eoccan mac Taidcc** 

do gabhail a ionaid.


#### M1495.4


**Maghnus mac Eoghain Ruaidh Mec Maghnusa tighearna 

**Tíre Tuathail Maoilgairbh****, 


---

p.1214






& **Muirchertach, mac Uaitne Uí Áinlighi

taoíseach **Chenél Dobhtha** mic Aonghusa**

d'écc, & **Domnall mac Ruaidhri Buidhe** i t-**toísighecht** i n-a ionad.


#### M1495.5


**Tomaltach mac Corbmaic Bhallaigh Mec Donnchaidh**

 d'écc.


#### M1495.6


**O Domhnaill** do dhol d'ionnsaicchidh **Righ**
**Alban**. Codach & comhaonta do chengal dóibh im fhreccra a cheile im gach n-eiccendáil do bhenfadh friú.


#### M1495.7


**Conn mac Aodha Ruaidh** co n-a shochraide do shuidhe i t-timchell **Sliccigh** & beith ré h-athaidh ag forbhaisi sor an m-baile. Tionól adhbhal

mor do dhenamh lá sliocht **Eoghain** h-i t-toirithin

**Shliccigh**, .i. clann **Ruaidhri Mec Diarmata**, & 

**Tír Fiachrac Muaidhe**. **Clann n-Donnchaidh**, & **Cuil Ó f-Finn** do thocht slógh difhreccra dimhór ar amus an bhaile. Iar na fhios do **Chonn** go rabhattar na slóigh-sin chuicce, ro eirigh sidhe co n-a uathadh sochraitte im **Eoghan Ua Ruairc 

tánaisi **Breifne****, & im sliocht **Domnaill Chaim mic Mec Donnchaidh**. Ro chingseat go neimhlescc neimecclach as a m-bothaibh h-i c-coinne & h-i c-cert airrcis an t-sluagh (.i. go **Beol an Droichit**) co na baoí acht eadh 

a n-imdiubraicthe etorra, & ní raibhe cáirde nó ossadh ag neach dibh fó chomhair aroile

acht ionnsaicchidh a chele gan anadh gan airisiomh. Cidh fil ann tra acht an tan batar a n-iodhnadha

áigh urlamh indiubraicthe aca as ann rucc **Ua Domhnaill** fein orra a h-**Albain**,

uair ní bhaoí acht aon adhaigh i n-a **longport** féin i n-**Dún na

n-Gall** an tan ro triall d'fóiridhin a meic iar c-clos dó an anforlainn h-i raibhe. Iar t-tocht i n-eitirmedhon a muintire 


---

p.1216






d'**Ua Dhomnaill** tuccsat na slóicch cechtardha tachar tulbhorb tinnesnach dia 'roile acht atá ní

chena do madhmaigheadh an sluagh aníos lá h-**Ua n-Domhnaill** amhail ba meinic leis druim a namhat

fris. Ro marbhadh don chur-sin **Tadhcc mac Briain Mec Donnchaidh tighearna 

**Ua n-Ailella****, **Eoghan Caoch mac Ruaidhri 

Uí Dubda tighearna **Ua f-Fiachrach Muaidhe****, 

**Brian Caoch mac Taidhcc mic Eoghain**, &

**Tadhg mac Domhnaill mic Eogain**, & **Cian mac Briain 

Uí Gadhra**. **Ua Gadhra fein .i. Diarmait mac Eoghain** do ghabháil ann.

Ro marbhadh, ro baitheadh & ro gabhadh sochaidhe do shaorchlandaibh & daorchlandaibh **Connacht**

cenmothat-sidhe isin maidhm-sin **Bheoil an Droichit**. Mac **Uí Bhuighill, Tadhg mac Néill mic Toirrdhealbhaigh** do mharbhadh i friothghuin isin maidhm-sin. h-**Ua Domhnaill** do ionnradh & do orgain a éccrat uile isin c-crich i c-coitcinne co m-batar riaraighthe

dhó.


#### M1495.8


**Tadhg mac Domhnaill Caimm** do ghabháil **toisigheachta**
**Ua n-Ailealla**.


#### M1495.9


**Mac Uilliam Cloinne Riocaird, .i. Riocart Ócc** do 

theacht i n-**Iochtar Connacht**, & an mheid nár mhill **Ua Domhnaill** don tír roimhe-sin do mhilleadh lais.


#### M1495.10


**O Neill (.i. Domhnall)** do denamh creiche ar **Ua Neill ele (Enri)**, & drong do marbadh eatorra.


#### M1495.11


**O Neill (Enri)**, **Mag Aongusa (Aodh mac Airt mic Aodha)**, **O h-Anluain (Maoilechlainn mac Feidlimidh)**, & mac **Még Mathghamhna (Giolla Padraicc mac Aodha Óig mic Aodha 

Ruaidh**) do dhol sluagh i f-**Fearaibh Manach**, & 

**Baile **Mec Giolla Ruaidh**** uile do losccadh leó. 

Ro triallsat asidhe d'ionnsaíghidh **Mheg Uidhir**, & ro gheallsat 

muna b-faghdaís síth ó **Mag Uidhir** co millfidis a thír uile co **Baile Uí Fhlannaccáin**.

Ar a aí ní h-amhlaidh do rala dhóibh acht battar da oidhche don 


---

p.1218






taoibh thoir do loch acc **Druim Ralach**, & ní ro lamhsat dol

tairis-sin i n-dúthaigh **Még Uidhir**, & ro marbhadh dna drong dhibh. Tucc **Ó Neill Enri Ócc** a bhreth fein fo dheóidh do shíth do **Mhág Uidhir** don turus-sin.


#### M1495.12


Dá mhac **Ui Anluain (.i. Felim)** **Murchadh Ruadh** & **Giolla

Pattraicc** do mharbhadh le cloinn **Aodha mic Eoghain Uí Neill**, & la cloinn **Cairpre mic Aodha Uí Néill**.


#### M1495.13


**Mag Samhradháin (Feidlim mac Tomais mic Fergail mic

Tomais mic Briain Breaghaigh) taoiseach

**Teallaigh Echdhach**** do bháthadh ar 

**Loch Crannóicce** **Caille an Mhuilinn**, & **Domhnall Bernach** a dearbrathair i n-a ionadh.


#### M1495.14


**Mac a Ghirr Giolla Patraicc mic Giolla Pattraic** ele d'écc.


#### M1495.15


**Maghnus Maol mac Remainn Riabhaigh mic Duinn mic Con Connacht Meg Uidhir** do mharbhadh la **Pilip mac Emainn Mheg Uidhir**, & lásan n-**Giolla m-Ballach mac Con Connacht Még Cafraidh**.


#### M1495.16


**Ua Duibhghennain Cille Ronain (Dubthach mac Maoilechlainn mic

Matha Ghlais) ollamh 

**Muintire Maol Ruain**** **saoí lé seanchus** fer tighe aoidheadh coitcheinn & fear ro ba saidhbhre i c-cethraibh, & i n-innilibh dá m-baoí i n-**Erinn** re h-ealadhain 

d'écc i n-a thicch féin h-i c-**Cill Rónáin** iar sendataidh toccaidhe iar m-breith an bháire leis ó dheamhan & ó domhan.


#### M1495.17


**Domhnall Ua Maol Chonaire ollamh 

**Shil **Muiredhaigh mic Fergusa****** d'écc, & dá **Ua Maol Conaire**

i n-a ionad .i. **Sean mac Torna**, & **Donnchadh mac Athairne**.


#### M1495.18


**Mac an Baird Tíre Conaill, .i. Aedh**, **Ó



Breislein, Eoghan mac Eoghain mic Petrais ollamh

**Még Uidhir** lé breithemhnus**, **Brian mac Somhairle Még Caba**, &

**Ticcernain Ua Dobhailén** d'écc.


#### M1495.19


**Cond mac Aodha Ruaidh Uí Domhnaill** co n-a fedham bhicc mhóir (as aire at-beirthi fedhan bhecc mor fri fedhain **Chuinn** ar ba gnaithbhés dó-suidhe 

gan tecclamadh slóigh lánmhóir cenmothá dá fichit décc tuagh fri h-airisemh & fri h-iombualadh, 

& tri fichit marcach fri tograim & tarrachtain lochta madhma) do dhol gusan sochraitte rémráite do shaighidh

**Mheic Eoain na n-Glinnedh**, óir do h-aisneidheadh do 


---

p.1220


**Chonn** gur bho h-e **Mac Eóain** aon ba dersccaighte bhen, each 

(.i. **Dubh A Coite**), & cú baí i n-a comhfoccus. Ro fhaidh-siumh techta riasan tan-sin do chuinghidh an eich. Ro h-éradh ei-ssiumh imon eoch, iar n-a thinghealladh do **Chonn** d'aon dia mhuintir. 

Ni ro h-airiseadh lais-siumh co rainicc tar dodhaing gach conaire baoi roimhe co riacht co n-a fhedhain m-bicc móir gan rabhadh gan rathucchadh isin adhaigh go tech **Meic Eoain** & ergabhthar **Mac Eoain**

lais fo chedóir, & baoí a bhen, a each, & a chú co n-a uile mhaitheas ar cumas **Cuinn**, uair frith an t-ech & se h-eich décc amaille fria isin m-baile don chur-sin. Ro creachadh na **Glinne** uile 

la muintir **Chuinn** ar a bharach. Do-bert iaramh óghaisecc a maoine uile (do neach ro ba lé) 

do **mhnaoi** **Mheic Eoain**, & ro leicc a fer a geimhel chuice iar rochtain tar **Banna** siar, & do-bert an t-each go c-crechaibh & co n-édalaibh aidhble lais co riacht 

**Tír Aodha**, & ro fhurail na crecha do léccean for a férgortaibh. Do-thaed iaramh fo chédoir co n-a muintir deirbhdílis fein, & gusan lín sluaigh for caemhnaccair do neoch bai fomhámus a athar **Uí Dhomhnaill**, & ni ro h-airiseadh lais co riacht tar **Sionainn**, iaramh isin **Mumhain** co ro leircreachadh 


---

p.1222






lais **Magh Ó c-Coinchind** i n-duthaigh 

**Mhég Cárthaigh**. Ro shuí iaramh i n-a fhrithing co n-oirccnibh, edalaibh, & crechaibh iomdhaibh lais co ráinicc iar m-buaidh tar **Eirne** go **Dún na n-Gall**. 

Ro rannadh lais-siumh annsin i n-aen lo acc **Ard na Tinedh Aoíl** na crecha-sin tucc a duthaigh **Még Carthaigh** san **Mumhain**,

& crecha **Mheic Eoain na n-Glinnedh** a h-**Airther Uladh**. La ré choicc seachtmaine décc do-ronaitt innsin la **Conn mac Aodha Ruaidh Uí Domhnaill**.


Annal M1496. 
AOIS CRIOST, 1496.


#### M1496.0


Aoís Criost, Mile, ceithre ched, nochat, a

Sé.


#### M1496.1


**Glaisne mac Remainn mic Rudhraighe Még Mathghamhna** do

mharbhadh i n-a thigh féin h-i **Muineachán** lá **Giolla Patraicc mac

Még Mathghamhna** & la a dherbhrathair ele **Rudhraighe**. Clann

**Meg Mathghamhna**, .i. **Aodh Ócc mac Aodha Ruaidh mic 

Rudhraighe** iad-sidhe, & ní thangatar acht se **sgolócca** décc leó do denamh an marbhtha-sin isin oidhche. Ro gabhadh **Rosa mac Maghnasa mic Aodha Ruaidh Meg Mhathghamhna** leó isin tigh-sin. **Brian mac Remainn Meg Mathghamhna**, 

& clann **Glaisne mic Remainn Meg Mathgamhna** do dhol ar creich ar **Mag Mathghamhna (.i. Aodh Ócc)** cona chloinn a c-cionn t-seachtmhaine iar marbhadh **Glaisne**, & an chreach do bhreith leó, & dream do mharbhadh uatha cechtarnae. 

Baile **Meg Mathgamna (.i.Aodh Ócc)** do losccadh iar sin la **Brian mac Remainn mic Rudhraighe**.


#### M1496.2


**Giolla Pattraicc mac Még Mathghamhna (Aodh Ócc mac Aodha Ruaidh, mic 


---

p.1224






Rúdhraighe)** do mharbhadh h-i f-fiull lá h-**Ua n-Anluain

(Maoileachlainn mac Feilim)** & lá a dherbrathair **Ardgal**, 

& a dearbhrathair **Emher** do ghabhail an lá cédna. **Mag Mhathghamhna** 

co n-a **chaoraigheacht** & clann **Maghnusa Még Mhathghamhna** do dhol h-i c-cenn

h-**Ui Raghallaigh** & **Gall** iar n-denamh an marbhtha-sin forra.

**Brian mac Remann** & clann **Glaisne mic Remainn** do dhol co na c-**caoreaighecht** h-i f-**Fearnmaigh** h-i f-fearann **Meg Mathghamhna** & **Giolla

Padraicc**.


#### M1496.3


**O Domhnaill (Aodh Ruadh mac Neill Ghairbh)**

do dhol i n-**Oirghiallaibh** do chongnamh lé **Brian mac Remainn

Még Mathgamhna**, & a n-dol asuidhe i l-lenmhain **Még Mathghamhna**

i m-**Breifne** **Uí Raghallaigh**, & an mheid ro imtighset

don tír gusan c-**Cabhan**, & cuid **Uí Raghallaigh** don **Cabán**

féin do losccadh leó. Creacha, & oirccne, millte & móiredala do dhenamh lá h-**Ua n-Domhnaill** 

don chur-sin ar **Galldacht** **Machaire Airgiall**, & ar rann **Még Mhathgamhna** ag soadh dhó i n-a fhritheing.


#### M1496.4


**Mag Mathghamhna (Aodh Ócc mac Aodha Ruaidh)** d'écc iar m-beith dall athaidh roimhe-sin, & **Brian mac Remainn Meg Mathghamna**

do ghabhail a ionaidh.


#### M1496.5


**O Briain, ticcherna **Tuadhmumhan** (Conchobhar mac

Toirrdhealbhaigh)** d'écc, & a dearbhrathair an **Giolla Dubh** d'oirdneadh i n-a ionad.


#### M1496.6


**O Mathghamhna an Fuinn Iartharaigh (Fingin)** féicheamh coitchionn daonnachta & einigh **Iarthair Mumhan** **saoí eccnaidhe i l-Laidin & i m-Berla**, d'écc.


#### M1496.7


**O Dochartaigh (Brian mac Domhnaill)** d'écc, & **O Domnaill Aodh Ruadh**) do gairm **tighearna** i n-a ionad do **Shean Ua n-

Dochartaigh**.


#### M1496.8


**Mac Suibhne Thíre Boghaine, .i. 

Maol Muire** d'écc, & a adhnacal i n-**Dún na n-Gall**.




---

p.1226


#### M1496.9


**O Dubda Uilliam mac Domnaill Ballaigh** d'écc, & **O Dubda** do

ghairm i n-a onadh do **Bhrian Ócc mac Brian Uí Dhubhda**.


#### M1496.10


**O Flannaccáin Tuaithe Ratha d'écc, .i. Gillibert mac

Corbmaic mic Giolla Íosa**.


#### M1496.11


**Eiemhear mac Briain mic Neill Gallda Uí Neill** do mharbhadh h-i f-fiull, & a dearbhrathair eile **Eoghan** do sccathadh an lá cedna lá a n-dias dearbrathar féin, **Conn Ruadh** & **Feilim**.


#### M1496.12


**Tighearnán mac Cobhthaigh mic Airt Uí Ruairc** do mharbhadh h-i fiull lá **Feargal mac Cathail Bhallaigh**, & lá cloinn **Uaithne

mic Cathail Bhallaigh Uí Ruairc**.


#### M1496.13


**Caislén** **Atha Senaigh** do ghabhail ar bhardaibh **Uí Dhomhnaill**

lá h-**Aodh mac Uí Dhomhnaill**.


#### M1496.14


Síth do dhénamh d'**Ua Dhomhnaill** etir **Cairpreachaibh**,

& **Feidhlimidh mac Maghnusa mic Briain** i t-**tighearnus** forra, acht nama **caislén** **Sliccigh** do beith acc an c-**Calbhach

c-Caoch mac Domhnaill mic Eoccain Uí Chonchobhair**.


#### M1496.15


**Conn mac Uí Dhomhnaill** do gabhail forbhaisi fa **chaislén** **Atha 

Senaigh**, & **Mag Uidhir Sean mac Pilip mic Tomais** do techt ar t-tarraing **Aodha mic Uí Dhomhnaill** do chur **Cuinn** on m-baile, & **Conn** do chur co h-aimdheonach dhó uadha. Aodh, & **Mag Uidhir** dá lenmain 

iar t-tain go **Dún na n-Gall**, & bladh don bhaile do losccadh leó a t-tús laí. 

**Conn** co sochraide **Tíre Conaill**, **Innsi h-Eoghain**, & **Dartraighe **Meg Flannchaidh**** do iompúdh a t-toraighecht ar **Aodh**,

& ar **Mág Uidhir**, & a lenmhain go **Termann Dabheocc**. 

**Mág Craith Ruaidhri mac Diarmada mic Marcais 

comarba** an termann cedna do thocht i n-a c-cenn, & a fhoccra

dhó do **Chonn** & do **Conallchoibh** gan a chomairce fein no comairce an tearmann do

sharúcchadh ar **Mág Uidhir**. Nír fhaomhsat-somh sin acht ro lensat **Mag Uidhir**

baí ag imtheacht ar eiccin a los a lamha. Ro ghabh **Conn** co n-a shochraide an chonair coitchenn forra gur bho h-eiccen dóibh ionnsaicchidh móna & criathraigh baí fór a c-cionn dú in ro fhaccaibhseat 

deich n-eich ar chéd, & in ro sraoíneadh for mhuintir **Még Uidhir**, & in ro gabhadh é 


---

p.1228






budhéin, & in ro marbhadh dá fear dhécc do dhaghdhaoínibh go sochaidhe oile im **Brian

Mag Uidir (.i. mac Briain mic Pilip)**.


#### M1496.16


**O Fergail (Rudhraighe mac Cathail)** d'écc.


#### M1496.17


**Mag Samradháin Domhnall Bearnach taoiseach

**Teallaigh Eachdhach**** do mharbhadh *i* meabhail ag an altóir i 

t-**Teampall an Puirt** lá **Tadhcc mac Aodha mic 

Eoghain Meg Samhradhain**, & atád na builleadha do buaileadh chuicce h-i c-corraibh na h-altóra.


#### M1496.18


**Mag Uidhir (Sean)** do legeadh amach do **Chonn** iar t-tionol do tearmannachaibh an chúiccidh chuicce dia thabhach & dia chuinghidh

fair.


#### M1496.19


**O Cuirnín Ruaidhri**, & **Eogan Ócc mac Eoghain mic Aodha Uí Dhalaigh** d'écc.


#### M1496.20


**Sean mac Eoghain Uí Domhnaill** do bhásucchadh lá **Conn mac Aodha Ruaidh**.




---

p.1230


Annal M1497. 
AOIS CRIOST, 1497.


#### M1497.0


Aois Criost, mile, ceithre chéd, nochat, a

secht.


#### M1497.1


**Mainistir na m-Brathar** h-i c-**Carraicc Fherccusa** do ghnoúcchadh on **Roimh** tre impidhe **Neill mic Cuinn mec Aodha Buidhe Uí Neill** docum na m-**Brathar Mionúr de Obseruantiae**,

& se braitre décc do coimthionól **Dúin na n-Gall** do dhol na seilbh a uiccil na céd Fhéle 

Muire san fhóghmhar iar c-cor breithe leó.


#### M1497.2


**Conchobhar mac **Corbmaic mic Tomaltaigh** tighearna 

**Maighe Luircc**** do mharbhadh a meabhail la cloinn **Ruaidhri 

Mec Diarmata**, **Concobhar** & **Tadhg**, & **Tadhcc mac Ruaidhri** do ghabhail a ionaid gan fhresabhra.


#### M1497.3


**Eiccneachan mac Neachtain mic Toirrdealbhaigh an Fhíona

Uí Domhnaill** do mharbhadh h-i f-**foslongport** **Ui Dhomhnaill (.i. Aodh Ruadh)** lá a **dhalta** **Conn mac Aodha Ruaidh** lá

**Gearalt mac Domhnaill mic Feidhlimidh Uí Dochartaigh**, 

& la **Brian mac Meg Flannchaidh**, et ceteri. Torcratar araon lá 

h-**Eiccneachan**, **Eoccan mac Toirrdealbhaigh Gallda 

Uí Dhomhnaill**, Mac **Aodha mic Toirrdhealbhaigh Gallda**, **Eoccan mac Aodha mic Donnchaidh na Coilleadh Uí Domhnaill**, 

**Feidhlimidh mac an Ghiolla Dhuibh**, & **Toirrdealbhach mac Cathail mic an

Ghiolla Dhuibh Uí Gallcobhair**, **Donnchadh Balbh 

Ó Firgil**, & sochaidhe ele nach airimhthear.


#### M1497.4


Sith do dhenamh don dá Ua Neill (**Domhnall**, & **Enrí Ócc)** 

a n-deireadh an erraigh & mac **Domhnaill (Aodh)** do léiccen amach gan fhuasccladh, & comadha móra d'eachaibh & d'éidedh do tabairt lé h-**Énrí Ócc** do **Dhomhnall** dar cenn anma **tighearna** do leiccen de.


#### M1497.5


**O Domhnaill Aodh Ruadh** do chur a **thighearnais** de an sechtmadh calainn Iunii 

(.i. dia h h-Aoine) acc **Tempall Carna** i t-**Tearmonn** tré essaonta a chloinne fria 'roile, & **O Domhnaill** do gairm da mac do **Conn** dia Mairt i n-a dheadhaidh.


#### M1497.6


**Uatér mac Riocaird A Búrc** do dhol **cobhlach** do congnamh lá h-**Ua n-Domnaill Ócc Conn mac Aodha Ruaidh** 

i n-aghaidh a dearbratar ele **Aodh Ócc**. Iar t-tocht h-i t-tír dóibh, & iar n-dol do **Conn** ina c-cenn sraoíntear forra dibhlínibh la h-**Aodh** & ro beanadh ermhor a n-arm, a n-éideadh, & a lóin díbh. **Aodh** féin do gabhail lá 


---

p.1232




 



h-**Ua n-Domhnaill (Conn)** a c-cionn dá lá iar sin, & a chor i

láimh h-i c-**Connachtaibh** lá **Uáter mac Riocaird A

Burc** go **Conmhaicne Chúile**.


#### M1497.7


Sluaiccheadh lá h-**Ua n-Domhnaill Conn** ar **Mac n-Diarmata

Muicche Luircc, .i. Tadhcc mac Ruaidhri Mec Diarmata**.

Ní tangattar i n-a thoischestal do **Chonnachtaibh** cenmotá uathadh an tan-sin, 

.i. **Feidhlimidh mac Maghnusa Uí Concobhair tighearna **Cairpre****, & **Eoghan Ua Ruairc tanaisi **Breifne**** co n-a sochraide. Do-ronadh toichestal adbal la 

**Mac n-Diarmada** for a c-cionn isin t-**Seghais** uair tangattar an dá **Ua Chonchobair** co na t-tuathaibh & co na t-**taoíseachaibh** i n-a thóir & i n-a thionól. Do-chóidhsiott bladh mhór do slógh **Uí Dhomhnaill** ar eiccin i m-**Bealach Buidhe**

an **Choirrshleibhi** im Mhac **Magnusa Uí Concobhair** & im **Eoghan 

Ua Ruairc**, & im **Niall n-Garbh Ua n-Domhnaill**. **Cathal Ua Ruairc** do mharbhadh uatha co sochaidhe oile isin m-**Bealach Buidhe** don chur-sin. Mórshluagh **Shil Muiredhaigh** do eirghe h-i medhon an t-sluaigh, 

& madhmucchadh for **Ua n-Domnaill**. **Feidhlimidh Ua Conchobhair tighearna **Cairpre**** do ghabhail ann, & da Mac Suibhne, .i. **Mac Suibne Fanatt Ruaidhri**,

**Mac Suibne Connachtach (.i. Mac Suibne Baghaineach) Eoghan**, **Donnchadh na n-Ordócc mac Uí Dhomhnaill**,

da mac **Tuathail Uí Gallchubhair** **Eoin** & **Toirrdhealbhach**,

da mac **Domnaill Mec Suibne Fanat** **Eoin** & **Domnall

Ócc**, da mac **Mec Suibhne Bághainigh**, **Niall**, & 

**Eoghan Ruadh**, **Gearalt mac Domhnaill mic Féilim Uí Dhochartaigh**, fisiccidh **Uí Dhomhnaill, mac Eoccain Ultaigh**. Ro beanad beos an Chatach **Colaim Cille** amach,

& do marbhadh a maor (.i. **Mag Robartaigh**). Ro gabhadh dna & ro marbhadh sochaidhe oile isin maidhin-sin cenmothat-sidhe. **Eoghan Ua Ruairc** do imtecht gan gabhail gan mharbhadh as in maidhm-sin.




---

p.1234


#### M1497.8


**Conn mac Cuinn mic Neill Uí Domhnaill** d'écc.


#### M1497.9


**O Neill Enri Ócc mac Enri mic Eoccain** do dhol sluagh mór i t-**Tír Conuill** & mórán do mhilleadh dhóibh h-i f-**Fánaitt** ar

tús. **O Domhnaill Ócc (.i. Conn)** d'eirge don t-sluagh iar b-fágbháil **Fhanatt** dóibh ag **Bél Atha Daire** ag **Lenainn**.

Maidhm do shraoineadh for **Ua n-Domnaill (.i. Conn)**, & é féin do mharbhadh ann (.i. an 19.

October) co n-ocht f-ficit dia sochraide araon ris, & a dhias brathar (**Niall Garbh** & **Domnall**) do gabhail. Mac **Mec Suibhne** bheos, & sé fir décc cénmotat-somh. At iad na daghdhaoíne ro marbadh a b-farradh **Chuinn** an tan-sin **Domhnall mac Maghnusa Ruaidh mic Neill Uí Domhnaill**, **Emann mac Feidhlimidh Riabhaigh mic Neill Ghairbh**, **Brian 

mac Uí Bhuidhill .i. Toirrdhealbhach mac Neill**, **Domhnall mac Tuathail Uí Ghallchubhair**, **Emann mac Donnchaidh mic Tomaltaigh Uí

Ghallchubhair**, **Conchobhar mac Seain mic Conchobhair Uí Domhnaill**. **Niall mac Conchobhair mic Felim Riabhaigh Uí Domhnaill**, **Conchobhar mac

Aodha mic Concobhair na Laimhe Uí Buighill**, **Conchobhar mac Murchaidh Mec Suibhne** d'fearaibh **Fánat**, & **Uilliam mac an Espuicc

Uí Ghallchubhair**, et ceteri. Dia Mairt do shonnradh an 

14. calainn do Nouember ro sraoíneadh an maidhm-sin. Acc soadh d'**Ua Neill** i n-a frithincc, ro gabhadh **caislén** na **Deircce** lais, & ro fhágaibh é ag **Niall Ua Neill**. Rainicc dia thicch iaromh co c-coscar & co n-édalaibh. Ro gabh **Aodh Ruadh** a **thighearnus** doridhise do thoil Dé & daoíne.


#### M1497.10


Mac **Uí Domhnaill, .i. Aodh mac Aodha Ruaidh** do léiccen as a

**bhraighdenus** (.i. an seachtmhadh íd Nouember), & **Uátér A Búrc** do theacht

leis i t-**Tír Conuill**. Tarccaidh **Ua Domhnaill Aodh Ruadh** an **tighearnus** dá mhac **Aodh Ócc *.i. Aodh Dubh*** & nochar gabh-som sin uadha, & iar n-a fhéimgedh dhó ro gabhsat araon acc follamhnucchadh 


---

p.1236






a b-flaithis ag cennsucchadh a c-comharsan & a c-coiccrich ro

triallsat dol a n-anumhla orra tria chogadh chloinni **Uí Domhnaill** fria

'roile.


#### M1497.11


**Feilim mac Muirceartaigh Ruaidh mic Briain Bhallaigh 

Uí Néill** do mharbhadh lé **Domhnall mac Aodha Óig mec Aodha 

Buidhe mic Briain Bhallaigh** h-i 

**Ros Earcáin**. **Domhnall** féin do mharbadh 

lá sliocht **Domhnaill Chaoíl Uí Neill** a meabhail.


#### M1497.12


**Brian mac Con Uladh mic Aodha mic Eoccain mic Neill Óicc Uí Neill** d'écc.


#### M1497.13


**Muirceartach mac Aodha Óicc mec Aodha[gt ] Buidhe Uí Neill**

do mharbhadh lá cloinn **Fheidhlimidh mic Muirceartaigh

Ruaidh mic Briain Bhallaigh Uí Néill**.


#### M1497.14


**Niall mac Uí Neill, .i. Enrí mic Eoccain** d' écc.


#### M1497.15


**Elinora ingen Tomais (.i. iarla **Cille Dara**) mic Seain Caim** **ben** **Uí Neill (Conn mac Enri mic Eoccain)** d'ég.


#### M1497.16


Maidhm do thabhairt ar **Ua f-Feargail Cédach mac Tomais** mic **Cathail mic 

Tomais** & ar a **bhraithribh** lá **Sean Ruadh mac Cairpre mic Laoighsigh**

dú inar marbhadh **Cédach** féin, a mac **Laoíghseach**, **Domhnall mac Seain mic Briain tighearna **Cloinne h-Amlaoibh****, 

**Gearalt mac Aodha Óicc tighearna **Maighe Treagha****, & sochaidhe ele.


#### M1497.17


**Glaisne mac Seain Uí Anluain** do mharbhadh la cloinn **Uí Bhrain**.


#### M1497.18


**Murchadh mac Conmhaic mic Seain Uí Fhergail** do mharbhadh lá **Brian Buidhe mac Rúdhraighe mic Seain Uí Fhergail**.


#### M1497.19


**Aodh Buidhe mac Uí Ruairc (Feidhlimidh mac Donnchaidh mic Tighernain Óicc)** do mharbhadh lá cloinn **Taidhcc mic Cathail mic Tighearnáin Uí Ruairc**.


#### M1497.20


**Eimear** & **Tuathal** da mac **Meg Mathghamhna (.i. Aodh 

Occ mac Aodha Ruaidh)** do mharbhadh lá h-**Oirthearaibh** & 

ceithre fir dhécc dia muintir amaille friú. **Maghnus Riabach** & **Maghnus Ócc Ó h-Anluain** co c-caoccait d'**Oirthearaibh** do thuitim leó-somh.


#### M1497.21


**Domhnall mac Rosa mic Tomáis Óicc mic Tomáis Még Uidhir** d'écc.




---

p.1238


#### M1497.22


**Mac Donnchaidh an Chorainn, Brian mac Maol Ruanaidh

mic Tomaltaigh** d'écc.


#### M1497.23


**Domhnall mac Maoilechlainn Uí Bhirn** tobar feile **Ua m-Briúin na Sionna**, & **Tadhcc Ruadh mac Cairpre Uí Conchobhair** 

d'écc.


#### M1497.24


**Tadhcc mac Maoílechlainn Meg Raghnaill** do mharbhadh

lá mac **Murchadha Meg Raghnaill** amhail ro dhligh.


#### M1497.25


An **Giolla Dubh mac Feidhlimidh Buidhe** 

do mharbhadh h-i c-**Cluain Plocáin** lá sliocht **Taidhcc 

Uí Conchobhair**.


#### M1497.26


**An Calbhach mac Cairpre Uí Conchobhair** do marbhadh h-i c-carcair d'aon urchor saighde.


#### M1497.27


**Tadhcc Ua Rodacháin comarba **Caillín**** fer náchar urusa tuarusccbháil a mhaithesa do thabhairt ar aird ar a méd, & ar a h-aidhble, d'écc i n-a thicch budh dhéin.


#### M1497.28


Gorta adhbhal i n-**Erinn** uile isin m-bliadhain-si, & isin m-bliadhain na deadhaidh co n-ithdís na daoíne biadha nach alainn ré a n-innisin, & nach clos do rochtain mias n-daonna riamh.




---

p.1240


Annal M1498. 
AOIS CRIOST, 1498.


#### M1498.0


Aois Criost, mile, ceithre chéd, nochat, a h-ocht.


#### M1498.1


**Mac Maghnusa an t-Seanaidh, .i. Cathal

Ócc mac Cathail mic Cathail mic

Giolla Patraicc mic Matha**, *&ra*. 

Fear ticche aoidhedh coitchinn, & **biatach** h-i **Senadh **Mec Maghnusa****, **cananach coradh** i n-**Ard Macha**, & i n-**epscopoidecht**


---

p.1242


**Clochair**. **Pearsún** **Innsi Caoín**,

**deaganach** **Locha h-Érne**,

& **fer ionait** **epscoib** 

h-i c-**Clochar** fri ré chúicc m-bliadhan décc ria n-a eitsecht. Comhrair coimheata eccna, & ealadhan a tire buddhéin. Craobh cnuasaigh na canóine, topar désheirce & trocaire 

fri bochtaibh, & aidhilccneachaibh in Choimdheadh. Bá h-e-sidhe ro theglaim & ro thionóil leabhair airisin iomdha

as ro scriobhadh leabhar airisin **Bhaile Mec Maghnusa** dhó budhdhéin, & a écc don **galar bhreac** an .10. Calainn April dia h-Aoíne do shonnradh isin seasccattmhadh bliadhain a aoísi.


#### M1498.2


**O Neill, Enrí Ócc mac **Enri mic Eoccain**, ticcherna **Chenel Eoccain**** do mharbhadh i t-tigh **Airt mic Aodha mic Eoccain Uí Neill** i t-**Tuaith

Eachadha** lé dá mhac **Cuinn mic Enri mic Eoccain** **Toirrdelbhach** &

**Conn** clann ingine an **Iarla**, a n-dioghail a n-athar 

(**Conn**) ro marbhadh la **Hénri** fecht riamh.


#### M1498.3


**Domhnall mac Enrí mic Eoccain Uí Neill** (dia ro gairedh **Ó Neill** roimhe-sin) do thionol a charatt & a chlemhnadh co h-énionad, .i. 

sliocht **Rémaind Meg Mathghamhna**, & ionnsaicchidh dóibh co **Dún n-Genainn**. Battar seal imón c-**caislén**, & adhaigh ar in c-**Crois c-Caibhdenaigh**. **Feilim mac don Ua Néill-sin (.i. Enri Óg mac Enri)** do tharraincc **Neill mic Airt Uí Neill** go líon a sochraide orra isin maidin dia Mairt & a f-faghbhail i n-a c-codladh, & fuardhúsccadh namat do thabairt forra, co ro sraoínit iat, & sochaidhe mór do **mhaithibh** an chúiccidh do mharbhadh an tan-sin. Bá dibh-sidhe **Henri mac in

Domhnaill** remhráiti, **Mac Cathmaoil Giolla Patraicc**, **Feilim mac Remainn Mecc Mhathghamhna**, dá mac **Semais 


---

p.1244






mic Eochadha Móir Még Mhathghamhna**, & **Maoileachlainn mac Féilim Ruaidh, mic Cuinn, mic Cuinn Még Mathghamhna** co n-druing móir d'oireacht & d'aos gradha slechta **Rémainn Mhég Mathghamhna**. Ro gabhadh ann dna **Aodh mac Mécc Mathghamhna, .i. Brian mac Rémainn** & ro benadh díobh forccla a n-each & a n-eideadh

uile. An t-í lás a n-dernadh an tarraing-sin (**Feilim**)

ro gonadh-sidhe i n-a chionn d'forgomh do ghae & at-bath a c-cionn a nomaidhe.


#### M1498.4


**Conn mac Muirceartaigh mic Eoccain Uí Neill** do mharbhadh lá cloinn **Briain Bhacaigh mic Emainn Ruaidh Uí Anluain**.


#### M1498.5


**Niall (.i. Niall Garbh) mac Aodha Ruaidh mic 

Neill Gairbh Uí Dhomhnaill** d'écc i n-a **bhraicchdenus**.


#### M1498.6


**Domhnall mac Neachtain mic Toirrdhealbhaigh mic Néill Ghairbh Uí Domhnaill** d'ég don **galar brec**.


#### M1498.7


Indsaicchidh do dhenamh d'**Ua Domhnaill (.i. Aodh Ruadh)** ar cloinn **Airt I Neill**. Clann **Airt** & é fein do thochar fri aroile. Briseadh for cloinn **Airt**, & **Maoileachlainn mac Neill mic Airt** do mharbhadh la 

h-**Ua n-Domhnaill**, a lenmain iaromh gusan c-**Caislén Maol**. 

An **caislén** do ghabhail, & seacht m-beirte décc éideadh do bhuain as, & cúicc **braicchde** décc do ghabhail ann

im da mac **Enri Bacaigh (.i. Feilim & Aodh)** mic **Ruaidhri mic Eoccain Uí Néill**, im **Neachtain mac Eoghain

Uí Dhomhnaill**, & im mhac **Éigneacháin Uí Dhomhnaill**.


#### M1498.8


**O Catháin Sean mac Aibhne** d'écc, & **Tomás** a dearbhrathair do ghabhail a ionait.


#### M1498.9


**Caislén** **Dúingenainn** do ghabháil la **fer ionaid**
**Righ** **Saxan** i n-**Erinn**
**Iarla **Chille Dara** Gearoid mac Tomais** tanaicc ar tarraing **Uí Domhnaill Aodha Ruaidh**, & **Toirrdealbhaigh mic 

Cuinn Uí Neill**, **Mhég Uidhir Sean mac Pilip**, & **Dhomhnaill Ui Néill** co n-a cloinn & co n-a chairdibh. Báttar dna ermhór 

**Gaoidheal** an chuiccidh amaille friú a t-timchell an bhaile co ro

ghabhsat é fo dhéoidh le gonadhaibh móra, 


---

p.1246






& ro fuaslaicceadh do **bhraighdibh** iomdha bai ann, im **Domhnall mac Uí Domhnaill** do bhai ré 

bliadhain h-i laimh, & im **Art mac Uí Neill Mhóir (.i. Enri)** 

co n-a dhís mac & co m-**braighdibh** ele cenmothát. Ruccsat ettala aidhble as, & ro marbhadh leó **Conn

mac Eoghain mic Toirrdealbhaigh Ruaidh Uí Neill** isin c-**caislén**.

Ro fháccaibhsiot an baile acc **Domnall Ua Neill** iar sin.


#### M1498.10


**Tomas Ócc mac Tomais Iarla mic Geróid 

Iarla**, & **Corbmac Ócc mac Corbmaic mic Taidhcc 

Meg Carthaigh** do leanmain **Eoghain mic Taidhg mic Corbmaic 

Mheg Cárthaigh** a t-toraighecht creiche, **Eogan** buddhein co n-a dhias mac, 

**O Sullebhán Beirre Pilip mac Diarmata** co n-a mhac **Tadhg an Chaonnaigh Ó Suillebhan**, & **Brian Ócc mac Suibhne** co sochaidhibh oile do mharbhadh leó don chur-sin.


#### M1498.11


**Donnchadh mac Uí Dhomhnaill** & dá mac **Tuathail

Uí Gallchubhair** (**Eoin** & **Toirrdhealbhach**) do thocht a **Maigh Luircc** as a m-**braighdeanus**.


#### M1498.12


**Slaine inghean Airt Ui

Neill** an **ben**
**Meic Uilliam Cloinne Riocaird (Uillecc mac Uillicc ele)** d'écc.


#### M1498.13


**Sadhbh inghen Airt Uí Néill** an

**bhen** baí acc **Rémann mac Pilip Meg Uidhir** d'écc.


#### M1498.14


**Mairghrécc inghen Domhnaill Bhallaigh 

Meg Uidhir** **ben** **Uí Flannagáin (.i. Gillibert) Tuaithe

Rátha** d'écc, & a h-adhnacal in n-**Dún na n-Gall** iar m-buaidh

n-aithricche. As lásan lanamain-sin ro cúmhdaiccheadh sepél i n-onóir Dhé & Naomh Muire

ar **Achadh Mór Baile Uí Flannccáin**.


#### M1498.15


**Maine mac Maoilechlainn mic Matha Mec Maghnusa** do mharbhadh i m-**Bothaibh Muintire Fialain** la cloinn **Cathail 

Uí Ghallchubhair**.


#### M1498.16


**O Cuirnín Conchobhar Carrach** d'écc.


#### M1498.17


**Mac an Bhaird Oirghiall** d'écc don **phláigh**.




---

p.1248


Annal M1499. 
AOIS CRIOST, 1499.


#### M1499.0


Aois Criost, mile, cethre ched, nochat, a naoi.


#### M1499.1


**Lochlainn mac Giolla Chalma biocaire 

**Chuile Maine****, **clereach**

eccnaidhe, craibdech d'écc.


#### M1499.2


**O Briain an Giolla Dubh** diar bhó h-ainm **Toirrdhealbhach mac Toirrdhealbhaigh Uí Briain tighearna **Tuadhmhumhan**** 

d'écc, & **Toirrdealbhach mac Taidhcc Uí Bhriain** do gabhail a ionaid.


#### M1499.3


**Tadhcc mac Diarmatta (.i. mac Ruaidhri) tighearna **Muicche Luircc**** fear aghmar ionnsaighteach, & fear ro ding a omhan for gach tír

i n-a thimcheall d'écc for **Carraicc Locha Cé** iar m-breith bhuadha ó dhemhan & o dhomhan, & **Corbmac mac Ruaidhri Mec Diarmada** do gabail a ionaidh.


#### M1499.4


**O Domhnaill Aodh Ruadh** do dhol ar **Galldacht** h-i c-ceann **fhir ionaitt** **Righ** **Saxan**.


#### M1499.5


**Mac Domhnaill Cloinne Ceallaigh Corbmac mac Airt** fear dercach deigeinigh d'écc, & a adhlacadh h-i c-**Cluain Eoais**.


#### M1499.6


**Brian mac Meg Uidhir (Sean mac Pilip)** do ghabhail lé cloinn **Briain Mhég Uidhir**.


#### M1499.7


**Donnchadh mac Concobhair mic Aodha Meg Uidhir** do marbhadh le fearaibh **Luircc**, .i. la cloinn **Toirrdhealbhaigh Uí Maele Dúin**.


#### M1499.8


**Magnus mac Gofradha Óicc mic Gofradha Ruaidh Még Uidhir** do mharbhadh la **Teallach Eachdach**.


#### M1499.9


**Caislén** **Bona Drobhaoisi** do ghabháil lá mac **Ui Dhomhnaill 

(.i. Donnchadh na n-Ordóg mac Aodha Ruaidh)** 

ar bhardaibh **I Dhomhnaill**. **O Domhnaill** féin co n-a mac


---

p.1250


**Aodh Ócc** do dhol imon c-**caislén**. **Mag Uidhir** & **Pilip mac 

Toirrdhealbhaigh Még Uidhir** do thocht i n-dóchum **Uí Domhnaill** & a mic airm

a m-battar. **Donnchadh na n-Ordócc** & **Pilip** do thochar fri 

aroile co ro thuaircc cách a cheile dhiobh. Ro marbhadh dna each **Donnchaidh**, & ro trasccradh é 

feisin go ro gabhadh é lá **Pilip** ar in lathair-sin, & dos-rat d'**Ua Domhnaill** fo cedóir. Ro gabhadh tra an baile iar t-tain isin ló cedna. Tucc **Ua Domhnaill Donnchadh** doridhisi do **Mág Uidhir** co rucc leis dia thigh dia comhda i n-**giallnus**. Do-rad **Ua Domhnaill** iaramh tri fichit bó do mac **Toirrdhealbhaigh** a lócch a chosccair.


#### M1499.10


**Maoíleachlainn mac Murchaidh mic Taidhcc Mhég Raghnaill** do ghabhail lé **Conn Carrach mac Taidhcc mic Tighearnáin Uí Ruairc**, & lá 

**Sean mac Tighearnáin Uí Ruairc** a thabhairt leó ar **Inis Ochta** for **Loch Mec Nén**. **Rudhraighe mac Toirrdealbhaigh Meg Uidhir** d'ionnsaicchidh an locha forra, & an dá mhac-sin 

**Uí Ruairc** do mharbhadh leis, & **Mac an Chaoích Mhég Fhlannchaidh** co n-a mac, & **Maoileachlainn mac Murchaidh** do thabhairt leis dia thigh. 

**O Domhnaill Aodh Ruadh** da fhuaslaccadh uadha iar t-tain & **caislén**
**Liath Droma** do thabhairt d'**Ua n-Domnaill** arís ó mac **Murchaidh (.i. Maoíleachlainn**).


#### M1499.11


Sluaiccheadh lá h-**Iarla **Chille Dara** (.i. Gearoid mac

Tomáis mic Seain Chaim) Iustis na

h-**Ereann**** h-i **Connachtaibh**, & 

**Ath Liacc Maenaccáin** do ghabháil dó for cloinn 

**Uilliam Uí Cheallaigh**, & a thabhairt do chloinn **Aodha mic Briain**.

Clann **Uilliam Uí Cheallaigh** d'ionnarbadh dar **Suca** siar.

**Caislén Tuillsce** do ghabhail don t-sluaiccheadh-sin lais for shliocht

**Feidhlimidh (.i. Feidhlimidh Cleireach)**, & a m-**braighde** do thabhairt dó d'**Aodh Ua

Conchobhair** don dara **tighearna** baí for **Shíol

Muiredhaigh**. **Caislén Rosa Comáin**, & an **Caislén Riabhach** bheós do gabhail lais don dul-sin.


#### M1499.12


**Aodh Ua Conchobhair** do dhíochur as a dhúthaigh la **Mac n-Diarmata**, & lá comhaontaidh **Shíl Muireadhaigh** tar 

**Sionainn** siar.


#### M1499.13


**Mac Uilliam Búrc** do tharraing d'**Ua Chonchobhair**, & do chloinn **Uilliam Uí Cheallaig**. **Caislén Atha Liacc** do

ghabhail dó, & a thabhairt do chloinn **Uilliam 


---

p.1252






Uí Cheallaigh**, & **Conchobhar Ua Ceallaigh** an dara 

**tighearna** baoí for **Uibh Maine** do ghabháil and, & a thabhairt do

**Mhaoíleachlainn mac Taidhcc mic Donnchaidh** amaille lé **braighdibh** **oirrigh**
**Ua Maine**, & **láintighearnus** **Ua Maine** do ghabháil dó don chur-sin.


#### M1499.14


**Caislén Tuillsce** do ghabhail lá **Mac Uilliam**, & lá h-**Ua c-Conchobhair**, Mac **Cairpre mic Briain** do mharbhadh ann

d'urchor do pheilér, & **braighde** sleachta **Feidhlimidh**, & a c-**caislén** do thairbhirt d'**Ua Chonchobhair**. Sídh **Ui Chonchobhair** & **Mheic Diarmada** 

do dhénamh lá **Mac Uilliam**, & **braighde** uatha diblinibh lá comhall dia 'roile, .i.

**Eoghan mac Uí Concobhair**, & **Cairpre mac Uí Conchobhair**.


#### M1499.15


**O Domhnaill Aodh Ruadh** do dhol sluagh ar **Mac n-Diarmada Corbmac mac

Ruaidhri** & ní ro airis co rainic co **Corrsliabh**. Iar ná fhios-sin do 

**Mac Diarmada** ro thionoil-sidhe sochraide **Maighe Luircc**, & **Tuatha Connacht** do chosnamh **Coirrsleibhe** fria h-**Ua n-Domhnaill**. Iar

ná airiucchadh-sin d'**Ua Domhnaill** ro gabh timcheall go **Muintir Eólais**, 

& tainicc tar **Sionainn** ag **Caislén Liath Droma** go rainicc 

**Magh Luircc**. Rucc ar creachaibh & ar édalaibh iomdhaibh & ro ghabh for orccain an tíre.

Iar na cluinsin-sin do **Mac n-Diarmata** tainic h-i c-cenn **Uí Dhomhnaill**, & do-rinne síth suthain fris, & ro ioc a chíoscháin go h-umhal fria h-**Ua n-Domhnaill**. 

Do-rad dó an **Chathach**, & na **braighde** do bhí h-i **Maigh Luircc** 

ó mhaidhm an **Bhealaigh Bhuidhe** co sin.


#### M1499.16


Creacha móra lá **Brian mac Domhnaill (.i. Ó Neill) mic Enri ar 

Mac Domhnaill Cloinne Cellaigh .i. Giolla Padraicc**.




---

p.1254


Annal M1500. 
AOIS CRIOST, 1500.


#### M1500.0


Aoís Criost, Mile, cúicc céd.


#### M1500.1


**Domhnall Ua Follamhain Epscop **Doire****, 

**Brathair Minúr de Obseruantia** do bhí go saothrach ar fud **Ereann** acc proicept & acc senmóir fri ré triochat bliadhan ria sin d'écc .i. do galar medhóin, & a adhnacal i n-**Áth Truim**.


#### M1500.2


**O Ruairc (Feilim mac Donnchaidh mic Tighearnáin)** do écc & **Eoccan mac Tighearnáin mic Taidhcc** do ghabhail a ionaid.


#### M1500.3


**Tadhcc Ócc mac Taidhcc mic Tighearnáin Uí Ruairc** d'écc.


#### M1500.4


**Brian Caoch mac Neill mic Seain Buidhe

mic Eoccain Uí Néill** do mharbhadh lá **Domhnall mac Seain Bhuidhe Uí Neill**, & lá muintir **Aodha** i n-doras **caisléin** **Chind Aird**.


#### M1500.5


**Tomas mac Aodha mic Briain mic Pilip na Tuaighe Meg Uidhir** do

mharbhadh la **Tadgh mac Tomais mic Tomais Óicc Meg Uidir** & la **Muintir Mhucaidhein**.


#### M1500.6


Slóiccheadh lá h-**Ua n-Domhnaill Aodh Ruadh** i 

t-**Tír n-Eoccain** co ro loiscc baile **Uí Neill** **Dún n-Genainn**,

& co ro bhris an senchaislén, & co ro loiscc crannóg **Locha Laoghaire**, & a impúdh imshlán dia tigh gan frithbeart fris don chur-sin.


#### M1500.7


Slóiccheadh lásan **Iustís Gearóit mac

Tomáis, iarla **Chille Dara**** i 

t-**Tír n-Eoccain** & Slóicchead ele lá h-**Ua n-Domhnaill Aodh

Ruadh** co n-a sochraide co comrainic frisan **Iustís**

ag **caislén** cloinne **Seain Bhuidhe Uí Néill**, .i. **caislén**
**Chinn Aird** & batar h-i f-forbaissi fair go ro gabhadh leó é. Tuccadh an baile iaromh do **Thoirrdhealbhach mac Cuinn Uí Néill**. Do-deachattar na **maithe**-sin dia t-tighibh iaramh. Iar soadh d'**Ua Dhomhnaill** don turus-sin ro gluais go

neimhlescc nemhsadhal h-i t-**Tír n-Ailealla** go ro creachadh leis sliocht **Briain Mec Donnchaidh** baí i n-esaonta fris, & tainicc dia thír iaromh.


#### M1500.8


An **Toirrdealbhach** rémhráite (dia t-tard an **Iustís** **caislén**
**Chind Aird**) ro gabhadh-sidhe lá h-**Ua Neill 

(Domhnall)** h-i c-**caislén** h-**Ui Neill** féin h-i c-cionn lethráithe iar t-tain.

Ro benadh a **chaoraighecht** de co ro fás coccadh mór h-i t-**Tír n-Eoccain** desidhe.




---

p.1256


#### M1500.9


**O Fearghail Rudhraighe mac Iriail** do mharbhadh la **Sémus mac Ruaidhri mic Cathail mic Uilliam Uí Fearghail** i n-**Inis Móir** **Locha Gamhna**.


#### M1500.10


**O Brain Laighen Cathaoir mac Dúnlaing** do mharbhadh lá cuid dia **bhraithribh** féin.


#### M1500.11


**Feradhach mac Duinn Óicc mic Duinn Mhóir Meg

Uidhir**, & **Brian mac Seain mic Domhnaill Bhallaigh Meg Uidhir** do

mharbhadh lá cloinn **Cuinn Uí Neill** i m-**Beól Átha na Marclach**.


#### M1500.12


**Giolla Crist mac Eóin Fhinn Mec Cápa** do mharbhadh ar

greis oidhche i n-a tigh fein lá h-**Aodh mac Seain

Buidhe Még Mathgamhna**, & creacha an bhaile do dhénamh

lais.


#### M1500.13


Da mhac **Donnchaidh Óicc mic Donnchaidh Mhóir mic

Aodha Meg Uidhir** (**Semus** & **Remann**) do mharbhadh lá h-**Eóccan mac Donnchaidh Mhóir mic Aodha**

cédna.


#### M1500.14


Sliocht **Duinn mic Con Chonnacht Még Uidhir** do dhol ar

ionnsaicchidh ar **Bhaile **Meic Giolla Ruaidh****, & an 

**Giolla Dubh mac Concobhair mic Tomais Meg Uidhir** do mharbhadh leó, & **Domhnall Caoch Mac Giolla Ruaidh** co n-a mhac, & **Ruaidhri mac Domhnaill Girr Mec Giolla Ruaidh** co sochaidhibh ele.


#### M1500.15


**Eóccan mac Fearadhaigh Bailbh mic Fearadhaigh mic Duinn mic Con Chonnacht Meg Uidhir** do mharbhadh lá **Gofraidh Mac Giolla Ruaidh** i n-dioghail na druinge rémráite.


#### M1500.16


**Caislén** do thionnsccnadh lá **Pilip mac Brian mic Pilip** ar carraicc **Locha an Tairbh**.


#### M1500.17


**Giolla Padraicc mac Flaithbeartaigh mic Tomais Óicc Meg Uidhir** do mharbhadh lá **Niall mac Airt Uí Neill** & lá a chloinn, & creacha mora do bhreith leó ó cloind **Fhlaithbeartaicch**.


#### M1500.18


**Sorcha inghen Philip mic

Tomais (.i. an Giolla Dubh)

Mhég Uidhir**, & **Gofraidh Ócc mac Gofradha 

Ruaidh Meg Uidhir** d'écc.


#### M1500.19


An **Barrach Mór** do mharbhadh lé n-a **brathair** féin lá **Dauidh 

Barra, .i. airchideochain **Cluana**, &

**Corcaighe****. **Dauidh** do mharbhadh le **Tomas A Barra**, & lé 


---

p.1258


**Muintir Ceallacháin**.


#### M1500.20


**Iarla** **Desmhumhan** do

thóccbháil chuirp **Dháuidh** a c-cionn fichet lá & a losccadh iaromh.


#### M1500.21


**An Sionnach **Muintire Tadhccáin** (**Cairpre**)** do mharbhadh lá **Cond mac Airt mic Cuinn Uí Maoileachlainn**.
























































































































































































































































